شمیران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شمیران
شمرون
بخشی از تهران
نمایی از برج‌های شمیران از بزرگراه مدرس
نمایی از برج‌های شمیران از بزرگراه مدرس
شمیران در ایران قرار گرفته‌است
شمیران
شمیران
مختصات: ۳۵°۵۱′۵۶″ شمالی ۵۱°۳۲′۵۶″ شرقی / ۳۵.۸۶۵۵۶°شمالی ۵۱.۵۴۸۸۹°شرقی / 35.86556; 51.54889مختصات: ۳۵°۵۱′۵۶″ شمالی ۵۱°۳۲′۵۶″ شرقی / ۳۵.۸۶۵۵۶°شمالی ۵۱.۵۴۸۸۹°شرقی / 35.86556; 51.54889
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان شهرستان شمیرانات
منطقهٔ زمانی ساعت رسمی ایران (یوتی‌سی +۳:۳۰)
 • تابستان (DST) ساعت رسمی ایران (یوتی‌سی +۴:۳۰)

شمیران منطقه‌ای است که در مجاورت شهر تهران و در شمال و شمال شرق آن قرار دارد. در گفتار عامیانه به این منطقه «شمرون» می‌گویند.[۱] شميران كه بر روی دامنه‌های رشته كوه البرز قرار دارد، شمالی‌ترین منطقه شهری تهران را تشکیل می‌دهد.

گرچه شمیران از نظر تقسیمات کشوری بخشی از تهران بزرگ و شهرستان شمیرانات استان تهران به شمار می‌آيد ولی گاهی در منابع غير رسمی از آن به عنوان يک‌ منطقه شهری مستقل با نام شهر شميران ياد می‌شود. شمیران شامل تمامی منطقه ۱ شهرداری تهران، بخش اعظم از منطقه ۳ و شرق و شمال منطقه ۲ می‌شود. شميران از جنوب با بزرگراه‌های صدر و چمران، از شمال با ارتفاعات البرز، از شرق با لواسانات و از غرب با منطقه ۲ شهرداری تهران هم‌مرز است.

شمیران در گذشته منطقه‌ای ییلاقی و خوش آب و هوا در شمال تهران به شمار می‌آمد و محل اقامت تابستانی و تفرجگاه پادشاهان قاجار و دودمان پهلوی بوده است و چندین مجموعه کاخ و اقامتگاه توسط آنان در شمیران ساخته شده است. کاخ‌موزه سعدآباد و کاخ نیاوران نمونه‌هایی از این کاخ‌ها به شمار می‌رود. به علت گسترش تدریجی شهر تهران، شمیران رفته رفته در شهر تهران ادغام شده و تحت نظارت مناطق ۱ و ۲ و ۳ شهرداری تهران اداره می‌شود.

شمیران به دليل قرارگيری بر روی دامنه‌های رشته كوه البرز، از آب و هوای معتدل كوهستانی برخوردار است و دارای زمستان هايی سرد و مرطوب و تابستان هايی خنک می‌باشد. شميران دارای فضای سبز گسترده‌ای‌ می‌باشد و تعداد بی‌شماری درخت چنار تنومند و كهنه سال در آن به چشم می‌خورد؛ درخت چنار به نمادی از اين منطقه تبديل شده است. شميران محل اقامت ثروتمندترین افراد ایران است. بیشتر سفارتخانه‌های کشورهای خارجی و محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران در شمیران واقع شده است. امامزاده صالح و منزل پیشین سید روح‌الله خمینی نیز در شمیران قرار دارد.[۲]

شميران دارای تعداد بسيار زيادی محله كوچک و بزرگ می‌باشد. تعدادی از اين محله‌ها در گذشته مستقلاً قريه بوده‌اند. تعدادی ديگر نيز از املاک و باغ های اشراف قاجار بوده‌است و به رسم شيوه نامگذاری اماكن در آن عصر، بيشتر دارای پسوند (يه) می‌باشند. برخی‌ از محله‌های مشهور شمیران عبارتند از: اقدسيه، آجودانيه، نیاوران، جماران، فرمانیه، اختياريه، احتشاميه، دروس، قلهک، كامرانيه، قيطريه، تجريش، دربند، زعفرانیه، ولنجک، محموديه، الهيه، پل رومی، اوين و دركه.

واژه‌شناسی[ویرایش]

شمیران از دو بخش «شمی» یا «سمی» یا «شم» به معنی «بلند»، و «ران» به معنی «جای» تشکیل شده‌است که روی هم، «بلندجای» را گویند. (در مقابل «تهران» (ته + ران) به معنی «پایین جا».[۳] در متون قدیمی این منطقه را قلعه شمیران گفته‌اند.[۴] در مقابل احمد کسروی ریشه لغوی نام این منطقه را چنین دانسته‌است: « «ران» به معنی جایگاه و سرزمین است، و «سمی» یا «شمی» به معنای سرد است و لذا شمیران (شمیرام، شمیرم، شمیلان، سمیران و سمیرم) به معنای جای سرد یا سردسیر است».[۴] نکته‌ای که بر مطلب بالا می‌توان افزود این است که این اسم به حالت جمع و به صورت شمیرانات که امروزه به کار می‌رود، غلط است زیرا شمیران نام عمومی این منطقه‌است که دارای چندین شهر و روستاست و از میان آن‌ها سی روستا در کوهستان قرار دارند و آب و هوای هفده قریه کاملاَ سردسیری است.[۴] به گفته ع. پاشایی، نام شمیرانان نتیجهٔ فارسی‌سازی نام «شمرون» از گویش شمیرانی که با زبان مازندرانی اشتراکاتی دارد، است.[۵] هم چنین منطقه‌ای به نام شمیران با آب و هوای مشابه شمیران تهران در بیت‌المقدس وجود دارد.

آب و هوا[ویرایش]

دمای سالانه شمیران در ایستگاه هواشناسی سعدآباد طبق آمار ۲۰ ساله (۱۳۵۳–۱۳۷۳) ۱۲/۹ درجه سانتیگراد است.[۶]

میزان بارندگی شمیران از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۷ به‌طور متوسط ۴۳۵/۸ میلیمتر بوده‌است.[۷]

بیشترین دمای ثبت شده از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۷ دمای +۳۹/۸ درجه سانتیگراد بوده‌است.[۷]

تعداد روزهای همراه با بارش برف شمیران نیز ۲۴ روز در سال ثبت شده‌است.[۷]

شمیران از دیدگاه تاریخی و غیررسمی[ویرایش]

شمیران روستاهای کهن و زیبای فراوانی داشته‌است. نام‌های بسیاری از این روستاها زیبا و گوشنوازند و بسیاری از این نام‌ها از ریشه لهجه شمیرانی زیر شاخه زبان تاتی که تا قبل از انقلاب سال ۵۷ زبان چیره در شمیران بوده‌است، گرفته شده‌اند.[۸]

نام برخی از شهرک‌ها، شهرها و روستاهای شمیران که بیشترشان امروزه از محله‌های تهران بزرگ به‌شمار می‌روند از این قرارند:


منابع[ویرایش]

  1. وب‌گاه شمیرانات
  2. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shemiran». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.
  3. شهرستان شمیرانات، وب‌گاه فرمانداری شمیرانات، بازیابی ۸ آوریل ۲۰۰۸
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ جلال فرهمند، حومه طهران (۱)، ماهنامهٔ الکترونیکی بهارستان، شماره ۲۷
  5. ع.پاشایی، حکایت گاوزَن­‌گاو و چلیک آب، وبگاه چکلی-پکلی.
  6. (توکلی‌نیا، ص ۲۲۰)
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ سازمان هواشناسی کشور http://www.irimo.ir/english/publication/index.asp
  8. روزنامه همشهری