جیزک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جیزک/جیزخ
Jizzax / Жиззах
The fountain at the main crossroads in downtown Jizzax, near Rashidov Square
The fountain at the main crossroads in downtown Jizzax, near Rashidov Square
جیزک/جیزخ در ازبکستان قرار گرفته‌است
جیزک/جیزخ
جیزک/جیزخ
Location in Uzbekistan
مختصات: ۴۰°۰۶′۵۷″ شمالی ۶۷°۵۰′۳۲″ شرقی / ۴۰٫۱۱۵۸۳°شمالی ۶۷٫۸۴۲۲۲°شرقی / 40.11583; 67.84222مختصات: ۴۰°۰۶′۵۷″ شمالی ۶۷°۵۰′۳۲″ شرقی / ۴۰٫۱۱۵۸۳°شمالی ۶۷٫۸۴۲۲۲°شرقی / 40.11583; 67.84222
کشور ازبکستان
استان‌های ازبکستانولایت جیزک
First mention10th century
حکومت
 • نوعCity Administration
مساحت
 • کل۲۱۰ کیلومتر مربع (۸۱ مایل مربع)
ارتفاع۳۷۸ متر (۱٬۲۴۰ پا)
جمعیت (۲۰۰۹)
 • جمعیت۱۴۸٬۸۵۰
 • تراکم۷۱۰/کیلومتر مربع (۱٬۸۰۰/مایل مربع)
کد پستی130100-130117
پیش‌شماره(های) تلفن(+998) 72
پلاک خودرو25-29
وبگاه

جیزَک یا جیزَخ (جیزاک و جیزاخ هم نوشته شده) (به ازبکی: Жиззах / Jizzax: جیزَک) یکی از شهرهای ازبکستان است.

شهر جیزک با ۱۲۶٬۴۰۰ نفر جمعیت در سال ۱۹۹۹ میلادی، مرکز ولایت جیزک در ازبکستان مرکزی است. جیزک در شمال خاوری سمرقند و در جادۀ سمرقند به تاشکند قرار گرفته‌است.

جیزک شهر مهمی در جادۀ ابریشم بود که در چهارراه مهم راه سمرقند به دره فرغانه قرار گرفته بود. شهر جیزک در کنارۀ دشت گرسنه و نزدیک به گردنه جیلانوتی (دروازۀ تیمور لنگ) واقع شده و مشرف بر راه‌های درۀ زرافشان، سمرقند و بخارا است. بیشتر باشندگان این شهر ازبک‌ها هستند اما اقلیت بزرگی از تاجیک‌ها هم در این شهر زندگی می‌کنند.

تاریخچه[ویرایش]

نام جیزک از زبان ایرانی سغدی گرفته شده و هم‌ریخت «دِژک» یعنی دژ کوچک است. شهر کنونی جیزک بر روی ویرانه‌های شهر سغدی اسروشنه ساخته شده‌است. پس از ورود اسلام به منطقه، شهر جیزک به عنوان بازاری برای دادوستد میان یکجانشینان و کوچ‌نشینان عمل می‌کرد و مسلمانان رباطهای چندی در آن ساختند. این ساختمان‌ها محل سکونت غازی‌ها (عربهای جنگجو) بود و بعدها در سده ۱۹ به صورت دژهایی گسترش یافت که محل اقامت امیران امارت بخارا شد.

ژنرال چرنایف روسی، معروف به «شیر تاشکند» در نخستین تلاش خود برای فتح جیزک شکست خورد ولی در دومین کوشش به موفقیت دست یافت. او در جریان فتح جیزک تنها ۶ نفر از افراد خود را از دست داد درصورتی‌که ۶۰۰۰ نفر از مدافعان شهر را کشت. پس از آن شهر کهن تخریب شد، بقیه ساکنانش تبعید شدند و مستعمره‌نشینان روس به جیزک آورده شدند.

در سال ۱۹۱۶، جیزک کانون یک قیام ضدروسی شد که به سرعت سرکوب شد. مشهورترین جیزکی یعنی شرف رشیدوویچ رشیدف که دبیر حزب کمونیست ازبکستان شد در سال ۱۹۱۷ در جیزک به دنیا آمد.

شهر امروزی جیزک شهری پردرخت و آرام است که هیچ چیز از دوران پیش از رشیدف در آن باقی نمانده‌است. این شهر دارای دو دانشگاه و جمعاً حدود ۷٬۰۰۰ دانشجو است. جیزک محل باشگاه تیم فوتبال سغدیانا جیزک است که در لیگ ازبکستان (Oliy Liga: لیگ عالی یا برتر) بازی می‌کند.

در لغت‌نامهٔ دهخدا زیر عنوان دَیزَک آمده است.

اماکن اصلی گردشگری[ویرایش]

  • موزه یادبود شرف رشیدوف
  • موزه استانی.

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Jizzakh," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jizzakh&oldid=197224176