سلیمه سلطان بیگم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سلیمه سلطان بیگم
Bairam Khan's widow and child are escorted to Ahmedabad, Akbarnama.jpg
بردن سلیمه سلطان و پسرش عبدالرحیم به احمدآباد
همسرمحمد بیرام خان‌خانان (۱۵۵۷–۱۵۶۱)
اکبر شاه (۱۵۶۱–۱۶۰۵)
فرزند(ها)خانم سلطان بیگم
سلطان مراد میرزا
خاندانتیموریان
پدرنورالدین محمد میرزا
مادرگلرخ بیگم
زادروز۲۳ فوریه ۱۵۳۹
مرگ۲ ژانویه ۱۶۱۳ (۷۳ سال)
آگرا
خاک‌سپاریباغ مندرکار، آگرا
دین و مذهباسلام

سلیمه سلطان بیگم (۲۳ فوریه ۱۵۳۹ –۲ ژانویه ۱۶۱۳ )[۱] یا مخفی هندوستانی[۲] همسر چهارم اکبر شاه بود.[۳]

سلیمه از همسران رده بالا اکبر بود و پیش شوهرش و پسرش جهانگیر نفوذ بسیار داشت[۴] او نفوذ سیاسی بسیاری در دربار گورکانی در طول سلطنت شوهرش، همچنین جانشین او (جهانگیر) داشت. با این حال به نظر می‌رسد نام او در تاریخ به عنوان یک کتابخوان و شاعر هم نوشته شده‌است که با تخلص مخفی اشعاری می‌سرود که بعدها یکی از نواده‌های اکبر، زیب النسا نیز از همین عنوان استفاده کرد.

او به خاطر دانایی‌اش در اوایل دوران گورکانی سرآمد است به‌طوری که به خدیجه زمان معروف بوده‌است.[۵]

تحصیلات و دست‌آوردها[ویرایش]

سلیمه زنی باسواد و موفق بود.[۶][۷] اغلب او را شخصی بسیار مستعد و خوش طبع وصف کرده‌اند،[۸] هوش و موقعیت‌شناسی او هم مورد توجه قرار گرفته‌است.[۴] با تسلط به زبان فارسی،[۹] او نویسنده‌ای مستعد و شاعری تحسین شده بود که در شعر مخفی تخلص می‌کرد. زیب النسا مخفی شاهدخت و شاعر خوش ذوق از نوادگان اکبر بود و از همین تخلص استفاده می‌کرد.[۱۰] سلیمه بسیار به مطالعه کردن علاقه‌مند بود.[۱۱] او نه تنها کتابخانهٔ شخصی خود را داشن بلکه به راحتی و آزادانه از کتابخانه شخصی اکبرشاه هم استفاده می‌کرد. در کتاب مآثرالامرا، عبد الحی بیت زیر را از او نقل می‌کند:

کاکلت را من ز مستی رشتهٔ جان گفته‌ام مست بودم، زین سبب حرف پریشان گفته‌ام

[۲][۱۲]

مرگ[ویرایش]

سلیمه در سال ۱۶۱۳ در آگره بر اثر یک بیماری در گذشت. پسر ناتنی او، جهانگیر، جزئیاتی از تولد و زندگیش؛ ازدواجش و همچنین او بیان می‌کند که سلیمه در زمان مرگ در سال ۱۶۱۳، شصت سال سن داشت. طبق وصیت او، بدنش در باغ ماندارکار در آگره، که خود دستور ساختش را داده بود، دفن کردند.[۱۳]

جهانگیر سلیمه را به خاطر ویژگی‌های ذاتی و مهارت‌هایش ستایش می‌کند و می‌گوید: «او به تمام کیفیت‌های خوب زینت داده شده‌است … در زنان این درجه مهارت و ظرفیت به ندرت یافت می‌شود.»[۱] او از خود تصویر زنی جذاب و پرورش دهنده را ساخته‌است.[۱۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Jahangir (1968). The Tūzuk-i-Jahāngīrī or Memoirs of Jāhāngīr. Munshiram Manoharlal. p. 232.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ گلچین‌معانی، احمد (بهمن ۱۳۵۵). «شاعرانی که شاعره شناخته شده‌اند». هنر و مردم. ۱۵ (۱۷۲): ۳۴ تا ۴۴.
  3. Burke, S. M. (1989). Akbar: The Greatest Mogul. Munshiram Manoharlal Publishers. p. 143.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Henry Beveridge (26 March 1906). "Journal & Proceedings of the Asiatic Society of Bengal". II. Calcutta: Asiatic Society.: 509–510. |access-date= requires |url= (help)
  5. Sarkar, Mahua (2008). Visible histories, disappearing women producing Muslim womanhood in late colonial Bengal. Durham: Duke University Press. p. 73. ISBN 978-0-8223-8903-3.
  6. Mehta, Jaswant Lal (1986). Advanced Study in the History of Medieval India. Sterling Publishers Pvt. Ltd. p. 198. ISBN 9788120710153.
  7. Findly, p. 20
  8. Haidar, Mansura (2004). Indo-Central Asian relations: from early times to medieval period. New Delhi: Manohar. pp. 296, 323. ISBN 9788173045080.
  9. Findly, p. 112
  10. Findly, p. 113
  11. Nath, Renuka (1990). Notable Mughal and Hindu women in the 16th and 17th centuries A.D. (1. publ. in India. ed.). New Delhi: Inter-India Publ. pp. 58, 63. ISBN 9788121002417.
  12. Sharma, Sudha (2016). The Status of Muslim Women in Medieval India. SAGE Publications India. p. 209. ISBN 9351505677.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Gulbadan, p. 279