سلیمه سلطان بیگم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سلیمه سلطان بیگم
Bairam Khan's widow and child are escorted to Ahmedabad, Akbarnama.jpg
بردن سلیمه سلطان و پسرش عبدالرحیم به احمدآباد
همسر محمد بیرام خان‌خانان (۱۵۵۷–۱۵۶۱)
اکبر شاه (۱۵۶۱–۱۶۰۵)
فرزند(ها) خانم سلطان بیگم
سلطان مراد میرزا
خاندان تیموریان
پدر نورالدین محمد میرزا
مادر گلرخ بیگم
زادروز ۲۳ فوریه ۱۵۳۹
مرگ ۲ ژانویه ۱۶۱۳ (۷۳ سال)
آگرا
خاک‌سپاری باغ مندرکار، آگرا
دین و مذهب اسلام

سلیمه سلطان بیگم (۲۳ فوریه ۱۵۳۹ –۲ ژانویه ۱۶۱۳ )[۱] یا مخفی هندوستانی[۲] همسر چهارم، اکبر شاه بود.[۳]

سلیمه از همسران رده بالا اکبر بود و نفوذ بسیار پیش شوهرش و پسرش جهانگیر داشت[۴] او دارای نفوذ سیاسی بسیار در دربار مغول در طول سلطنت شوهرش همچنین جانشین او (جهانگیر) بود. نام او با این حال به نظر می‌رسد در تاریخ به عنوان یک کتابخوان و شاعر هم نوشته شده که با تخلص مخفی اشعاری سروده که بعدها یکی از نواده‌های اکبر، زیب النسا نیز از همین عنوان استفاده کرد.

او به خاطر دانایی اش در اوایل دوران گورکانی سر آمد است به‌طوری که به خدیجه زمان معروف بوده.[۵]

تحصیلات و دست‌آوردها[ویرایش]

سلیمه زن با سواد و موفقی بود،[۶][۷] و اغلب به عنوان شخص بسیار مستعد و خوش طبع از او وصف به عمل آمده،[۸] و هم هوش و موقعیت‌شناسی او مورد توجه قرار گرفته.[۴] با تسلط به زبان فارسی،[۹] او نویسنده ای مستعد و شاعری تحسین شده بود که در شعر مخفی تخلص می‌کرد. زیب النسا مخفی شاهدخت و شاعر خوش ذوق از نوادگان اکبر بود و از همین تخلص استفاده می‌کرد.[۱۰] سلیمه بسیار به مطالعه کردن علاقه‌مند بود.[۱۱] او نه تنها دارای کتابخانه شخصی خود بلکه به راحتی و آزادانه از کتابخانه شخصی اکبرشاه استفاده می‌کرد. در کتاب مآثرالامرا، عبد الحی بیت زیر را از اون نقل می‌کند:

کاکلت را من ز مستی رشتهٔ جان گفته‌ام مست بودم، زین سبب حرف پریشان گفته‌ام

[۲][۱۲]

مرگ[ویرایش]

سلیمه در سال ۱۶۱۳ در آگره بر اثر یک بیماری در گذشت. پسر ناتنی او، جهانگیر، جزئیاتی از تولد و زندگیش؛ ازدواجش و همچنین او بیان می‌کند که سلیمه در زمان مرگ در سال ۱۶۱۳، شصت سال سن داشت. طبق وصیت او، بدنش در باغ ماندارکار در آگره دفن کردند، که این به دستور خودش ساخته شده بود.[۱۳]

جهانگیر سلیمه را به خاطر ویژگی‌های ذاتی و مهارت‌های او ستایش می‌کند و می‌گوید: «او به تمام کیفیت‌های خوب زینت داده شده‌است … در زنان این درجه مهارت و ظرفیت به ندرت یافت می‌شود.»[۱] او از خود تصویر یک زن جذاب و پرورش دهنده را ساخته‌است.[۱۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Jahangir (1968). The Tūzuk-i-Jahāngīrī or Memoirs of Jāhāngīr. Munshiram Manoharlal. p. 232.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ گلچین‌معانی، احمد (بهمن ۱۳۵۵). «شاعرانی که شاعره شناخته شده‌اند». هنر و مردم. ۱۵ (۱۷۲): ۳۴ تا ۴۴.
  3. Burke, S. M. (1989). Akbar: The Greatest Mogul. Munshiram Manoharlal Publishers. p. 143.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Henry Beveridge (26 March 1906). "Journal & Proceedings of the Asiatic Society of Bengal". II. Calcutta: Asiatic Society.: 509–510. |access-date= requires |url= (help)
  5. Sarkar, Mahua (2008). Visible histories, disappearing women producing Muslim womanhood in late colonial Bengal. Durham: Duke University Press. p. 73. ISBN 978-0-8223-8903-3.
  6. Mehta, Jaswant Lal (1986). Advanced Study in the History of Medieval India. Sterling Publishers Pvt. Ltd. p. 198. ISBN 9788120710153.
  7. Findly, p. 20
  8. Haidar, Mansura (2004). Indo-Central Asian relations: from early times to medieval period. New Delhi: Manohar. pp. 296, 323. ISBN 9788173045080.
  9. Findly, p. 112
  10. Findly, p. 113
  11. Nath, Renuka (1990). Notable Mughal and Hindu women in the 16th and 17th centuries A.D. (1. publ. in India. ed.). New Delhi: Inter-India Publ. pp. 58, 63. ISBN 9788121002417.
  12. Sharma, Sudha (2016). The Status of Muslim Women in Medieval India. SAGE Publications India. p. 209. ISBN 9351505677.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Gulbadan, p. 279