پرش به محتوا

لاهور

ویرایش پیوندها
مختصات: ۳۱°۳۲′ شمالی ۷۴°۲۰′ شرقی / ۳۱٫۵۳۳°شمالی ۷۴٫۳۳۳°شرقی / 31.533; 74.333
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
لاهور
شهر
پرچم لاهور
پرچم
نشان رسمی لاهور
مهر
نام مستعار: 
قلب پاکستان
لاهور در پاکستان واقع شده
لاهور
لاهور
مختصات: ۳۱°۳۲′ شمالی ۷۴°۲۰′ شرقی / ۳۱٫۵۳۳°شمالی ۷۴٫۳۳۳°شرقی / 31.533; 74.333
کشور پاکستان
استانپنجاب
حکومت
 • شهردار
امور اداره شهر		میلان عامر محمود
محمود حنیف
مساحت
 • کل۱۷۷۲ کیلومتر مربع (۶۸۴ مایل مربع)
ارتفاع
۲۱۷ متر (۷۱۲ فوت)
جمعیت
 (۲۰۱۰)
 • کل۱۰۰۰۰۰۰۰
 • تراکم۵۶۰۰/کیلومتر مربع (۱۵۰۰۰/مایل مربع)
کد پستی
۵۴۰۰۰
کد منطقه۰۴۲
تعداد شهرک۹
وبگاهwww.lahore.gov.pk

لاهور (آواⓘ) یکی از شهرهای جمهوری اسلامی پاکستان و مرکز ایالت پنجاب این کشور است. این شهر پس از کراچی دومین شهر بزرگ پاکستان محسوب می‌شود.

شهر لاهور یکی از بزرگ‌ترین شهرهای پاکستان است و در افکار مردم به عنوان قلب پاکستان مطرح می‌گردد. ریشهٔ تاریخ خلقت در پاکستان به همین شهر بازمی‌گردد و نیز محیطی فرهنگی دارد. کارشناسان ثروت و آموزش و پرورش در میان شهرهای پاکستان بیشتر این شهر را انتخاب می‌نمایند و در این شهر مسکن می‌گزینند؛ چرا که هم برای درآوردن پول محیطی بازرگانی و هم برای آموزش محیطی فرهنگی دارد.

شهر لاهور بیشتر اوقات باغ شهر خوانده می‌شود و نیز میراث امپراتوری مغولی هند در این شهر بر جای مانده است. این شهر مکانی در نزدیکی رودخانه‌های راوی و وگاه است و به همین دلیل باغات سرسبز و زیبای فراوانی دارد. شهر لاهور به دلیل قرار گرفتن در مرز جمهوری اسلامی پاکستان با هند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. تعدادی اندکی دانشجوی ایرانی در دانشگاه مهندسی لاهور (دانشگاه UET) و پزشکی پنجاب مشغول به تحصیل می‌باشند.

جغرافیا

[ویرایش]

شهر لاهور در ۳۱°۴۵′ شمال عرض جغرافیایی و ۷۴°۳۹′ شرق طول جغرافیایی قرار گرفته است.

این شهر از سمت شمال و غرب به ناحیه شیخ اوپورا، از سمت جنوب به ناحیه کاسور و از سمت شرق به رودخانه وگاه محدود شده است.

رودخانه راوی که در شمال لاهور جریان دارد، سنگ‌های رسوبی فراوانی را به وجود آورده است و در این منطقه منظره‌ای بسیار زیبا حاکم شده است. گرداگرد شهر لاهور ۴۰۴ کیلومتر مربع می‌باشد.

اقلیم

[ویرایش]

آب و هوای لاهور در طی ماه‌های می، ژوئن و ژوئیه خیلی گرم است. وقتی که درجهٔ گرما در این شهر زیاد می‌شود، به ۴۰ تا ۴۵ درجهٔ سانتی گراد می‌رسد.

در اوت باد موسمی بر لاهور می‌وزد. بارش سنگین باران کل شهر و حتی استان را در این ماه فرا می‌گیرد. دسامبر، ژانویه و فوریه سردترین ماه‌های لاهور هستند.

درجه گرما (ژانویه ۲۰۰۷) ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سالیانه
حد اکثر (°C) ۲۷ ۲۸ ۳۵ ۴۲ ۴۶ ۴۸ ۴۶ ۴۰ ۴۰ ۴۰ ۳۵ ۲۸ ۴۸
حداقل (°C) -۱ ۰ ۳ ۱۰ ۱۵ ۱۸ ۱۸ ۲۰ ۱۸ ۸ ۴ -۱ -۱
لاهور
نمودار اقلیمی (راهنما)
ژفمآمژژآساُند
 
 
۱۴
 
۲۲
۷
 
 
۴
 
۲۷
۱۲
 
 
۱۲
 
۳۳
۱۸
 
 
۶۱
 
۳۵
۲۴
 
 
۱۶۴
 
۳۵
۲۶
 
 
۲۰۲
 
۳۶
۲۷
 
 
۳۷
 
۴۰
۲۷
 
 
۲۲
 
۳۹
۲۳
 
 
۲۰
 
۳۴
۲۰
 
 
۴۱
 
۲۷
۱۴
 
 
۲۹
 
۲۲
۹
 
 
۲۳
 
۲۰
۶
میانگین بالاترین و پایین‌ترین دما به مقیاس سانتیگراد
بارندگی به مقیاس میلی‌متر


مناطق و محلات

[ویرایش]

«هیرا مندی» به معنای «بازار الماس» محله‌ای است در شهر لاهور که دست‌کم، از سیصد سال پیش در آن پایکوبی و آوازخوانی زنان و بازار سکس و تن‌فروشی آزاد بوده است.[۱]

معماری شهر

[ویرایش]

معماری لاهور بازتاب تاریخ شهر و قابل توجه است و این معماری منحصر به فرد و متنوع است. ساخت مکان‌های اقامتی در زمان امپراتوری مغول‌ها بوده است. در صورتی که ساختمان‌های آن جا بازتاب سلیقه حکومت انگلستان است. معماری آمیخته انگلیسی و اسلامی سبکی است که خیلی از مغول‌ها از آن استفاده می‌کرده‌اند. امروزه لاهور ساختمان‌های نو را نیز در خود جای داده است. طرفداران لاهور در حفظ شهر باستانی و میراث کهنش نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

ریشه‌شناسی

[ویرایش]

خاستگاه نام لاهور روشن نیست. نام این شهر در آثار مورخان مسلمان آغازین به صورت‌های «لوهاوار»، «لوهار» و «راهور» ثبت شده‌است.[۲] دانشمند و جغرافی‌دان ایرانی ابوریحان بیرونی در اثر سده یازدهمی خود، «قانون مسعودی»، از این شهر با نام «لوهاوار» یاد کرده‌است،[۲] در حالی که شاعر امیرخسرو در روزگار سلطنت دهلی نام شهر را «لاهنور» نوشته‌است.[۳] یاقوت حموی نام این شهر را «لوهور» آورده و گفته‌است که این شهر به‌طور مشهور با نام «لهاوار» شناخته می‌شده‌است.[۴] مورخ ایرانی فرشته این شهر را در اثر خود «الاهوار» نوشته‌است، و «الاهور» گونهٔ دیگر همین نام است.[۵][۶]

یک نظریه بر این باور است که نام لاهور صورتی دگرگون‌شده از واژهٔ «رواوار» است، زیرا تبدیل «ر» به «ل» در زبان‌های برگرفته از سانسکریت پدیده‌ای رایج است.[۷] «رواوار» تلفظ ساده‌شدهٔ نام «ایراوتیاوار» است، که احتمالاً از رود راوی (که در وداها «ایراوتی» نامیده شده بود) گرفته شده‌است.[۷][۸] نظریه‌ای دیگر می‌گوید که این نام ممکن است از واژهٔ «لوهار» به معنی «آهنگر» گرفته شده باشد.[۹]

بر پایهٔ یک روایت افسانه‌ای،[۱۰][۱۱] نام لاهور از «لاواپور» یا «لاواپوری» (شهر لاو) گرفته شده و گفته می‌شود که بنیان‌گذار آن شاهزاده لاو،[۱۲] پسر سیتا و راما بوده‌است.[۱۳] در همین روایت، بنیان‌گذاری قصور به برادر دوقلوی او کوشا نسبت داده می‌شود،[۱۴] هرچند در واقع این شهر در سدهٔ شانزدهم میلادی بنیان نهاده شده‌است.[۱۵]

تاریخچه

[ویرایش]
وابستگی‌های تاریخی

پادشاهی تانک ۵۵۰–۹۵۰
شاهیان هندو ۱۰۱۰–۱۰۲۰
امپراتوری غزنوی ۱۰۲۰–۱۱۸۶
امپراتوری غوریان ۱۱۸۶–۱۲۰۶
سلطنت دهلی ۱۲۰۶–۱۲۱۴
دولت ملتان ۱۲۱۴–۱۲۱۷
سلطنت دهلی ۱۲۱۷–۱۲۲۳
خوارزمشاهیان ۱۲۲۳–۱۲۲۸
سلطنت دهلی ۱۲۲۸–۱۲۴۱
امپراتوری مغول ۱۲۴۱–۱۲۶۶
سلطنت دهلی ۱۲۶۶–۱۲۸۷
امپراتوری مغول ۱۲۸۷–۱۳۰۵
سلطنت دهلی ۱۳۰۵–۱۳۲۹
خانات چغتایی ۱۳۲۹
سلطنت دهلی ۱۳۲۹–۱۳۴۲
اتحادیهٔ کهوکر ۱۳۴۲
سلطنت دهلی ۱۳۴۲–۱۳۹۴
اتحادیهٔ کهوکر ۱۳۹۴–۱۳۹۸
امپراتوری تیموریان ۱۳۹۸–۱۴۱۴
سلطنت دهلی ۱۴۱۴–۱۴۳۱
اتحادیهٔ کهوکر ۱۴۳۱–۱۴۳۲
سلطنت دهلی ۱۴۳۲–۱۵۲۴
گورکانیان ۱۵۲۴–۱۵۴۰
امپراتوری سور ۱۵۴۰–۱۵۵۵
گورکانیان ۱۵۵۵–۱۷۳۹
امپراتوری افشاری ۱۷۳۹
گورکانیان ۱۷۳۹–۱۷۴۸
امپراتوری درانی ۱۷۴۸–۱۷۵۸
امپراتوری مراتهه ۱۷۵۸–۱۷۵۹
امپراتوری درانی ۱۷۵۹–۱۷۶۵
بی‌انگی میصل و کهنهیا میصل ۱۷۶۵–۱۷۹۹
امپراتوری سیک ۱۷۹۹–۱۸۴۹
کمپانی هند شرقی بریتانیا ۱۸۴۹–۱۸۵۸
راج بریتانیا / امپراتوری بریتانیا ۱۸۵۸–۱۹۴۷
پاکستان ۱۹۴۷–اکنون

مقالهٔ اصلی: تاریخ لاهور

خاستگاه‌ها

[ویرایش]
مقالهٔ اصلی: خاستگاه‌های لاهور

هیچ گزارش قطعی‌ای دربارهٔ تاریخ آغازین لاهور وجود ندارد و این پیشینهٔ مبهم سبب شده تا نظریه‌های گوناگونی دربارهٔ بنیان‌گذاری و تاریخ این شهر شکل بگیرد.[۱۶]

مورخان اسکندر مقدونی در هنگام لشکرکشی او در ۳۲۶ پیش از میلاد از هیچ شهری در نزدیکی موقعیت کنونی لاهور یاد نکرده‌اند، که نشان می‌دهد این شهر یا هنوز بنیان نیافته بود یا اهمیت چندانی نداشت.[۱۷] بطلمیوس در کتاب «جغرافیا» از شهری به نام «لابوکلا» در نزدیکی رودهای چناب و راوی یاد می‌کند که ممکن است اشاره به لاهور باستان یا پیش‌شهری متروک از آن بوده باشد.[۱۸] زائر چینی شوان‌تسانگ نیز در سال ۶۳۰ میلادی در جریان سفر خود به هند، توصیف روشنی از شهری بزرگ و آباد (بی‌نام) آورده که احتمالاً همان لاهور بوده‌است.[۱۹]

نخستین متن شناخته‌شده‌ای که نام لاهور را ذکر می‌کند کتاب حدود العالم («سرزمین‌های جهان») است که در ۹۸۲ میلادی نوشته شد.[۲۰] در این متن، لاهور شهری با «معبدهای باشکوه، بازارهای بزرگ و باغستان‌های وسیع» توصیف شده‌است.[۲۱][۲۲]

لاهور که پیش‌تر شهری کوچک بود، در سدهٔ یازدهم میلادی و در روزگار صوفی نامدار علی هجوری به‌عنوان شهری مهم پدیدار شد.[۲۳] پیش از آن، تنها اشاره‌های اندکی به لاهور وجود دارد تا این‌که در سدهٔ یازدهم به دست سلطان غزنوی محمود گشوده شد. در این زمان، لاهور به‌عنوان پایتخت پنجاب زیر فرمان آنندپال از دودمان اودی شاهی خدمت می‌کرد، که پایتخت خود را از ویهند به این‌جا منتقل کرده بود.[۱۹][۲۴]

دورهٔ میانه

[ویرایش]
مقالهٔ اصلی: دورهٔ آغازین مسلمانان در لاهور

غزنویان

[ویرایش]
دربار داده، یکی از مهم‌ترین زیارتگاه‌های پاکستان، که به یاد علی هجویری، صوفی سدهٔ یازدهمی ساخته شد.

سلطان محمود در سال‌های ۱۰۲۰ تا ۱۰۲۷ لاهور را فتح کرد و آن را جزو امپراتوری غزنوی نمود.[۱۹] او در ۱۰۲۱ ملک ایاز را به حکومت این شهر گماشت. در ۱۰۳۴، شهر به دست نیالتگین، حاکم یاغی ملتان افتاد، اما در ۱۰۳۶ نیروهای او به‌دست ملک ایاز بیرون رانده شدند.[۲۵]

ملک ایاز با پشتیبانی سلطان ابراهیم شهر را که پس از یورش غزنویان ویران شده بود، بازسازی و دوباره آباد کرد. او دیوارهای شهر را برافراشت و در سال‌های ۱۰۳۷–۱۰۴۰ قلعه‌ای سنگی بر ویرانه‌های قلعهٔ پیشین ساخت.[۲۶] در سال‌های ۱۰۴۳–۱۰۴۴، اتحادی از شاهزادگان هندو در زمان او لاهور را محاصره کردند اما ناکام ماندند.[۱۹] لاهور به‌زودی به مرکز فرهنگی و علمی تبدیل شد و به‌ویژه به‌خاطر شعر آوازه یافت.[۲۷][۲۸]

لاهور در زمان خسرو شاه در ۱۱۵۲ رسماً به‌عنوان پایتخت شرقی امپراتوری غزنوی شناخته شد.[۲۹][۳۰] پس از سقوط غزنه در ۱۱۶۳، لاهور پایتخت یگانهٔ غزنویان شد.[۳۱] در این دوره، شاعران و دانشمندان بسیاری از شهرهای دیگر غزنویان به لاهور آمدند.[۳۲] به‌نظر می‌رسد که شهر لاهور در روزگار غزنویان به‌طور کامل در غرب بازار شاه عالمی و شمال دروازه بهتی امروزی جای داشته است.[۲۹]

مشاهیر

[ویرایش]

شهرهای خواهرخوانده

[ویرایش]

شهرهای خواهرخوانده لاهور عبارتند از:

نگارخانه

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ خانه کوکو، هنرکده ای در محله روسپی‌های لاهور، بی‌بی‌سی فارسی
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Latif (1892), p. 5.
  3. ↑ Suvorova, Anna (22 July 2004). Muslim Saints of South Asia: The Eleventh to Fifteenth Centuries. Routledge. ISBN 1134370059.
  4. ↑ al-Hamawi, Yaqut. "Mu'jam al-Buldan". Archived from the original on 2 August 2020. Retrieved 14 March 2020.
  5. ↑ Briggs, J. trans. محمد قاسم فرشته, "History of the Rise of the Mahomedan Power in India Till the Year A.D. 1612", Volume VI
  6. ↑ Wink (2002a), p. 121.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Journal of Central Asia. Centre for the Study of the Civilizations of Central Asia, Quaid-i-Azam University. 1978.
  8. ↑ Boltz, William G.; Shapiro, Michael C. (1991). Studies in the Historical Phonology of Asian Languages. John Benjamins Publishing. ISBN 9027235740.
  9. ↑ Journal of Asian Civilisations. Taxila Institute of Asian Civilisations. 2001.
  10. ↑ Gazetteer of the Ferozpur District: 1883. 1883.
  11. ↑ Haroon Khalid (31 December 2018). "How old is Lahore? The clues lie in a blend of historical fact and expedient legend". Dawn. Archived from the original on 1 January 2019. Retrieved 1 January 2019. A legend subsequently grew that connected the history of the city with Valmiki's Ramayana. According to this narrative, Valmiki lived on a mound on the banks of the Ravi when he hosted Ram's consort Sita after she was banished from Ayodhya. It is here that she gave birth Lav and Kush, the princes of Ayodhya, who later founded the twin cities of Lahore and Kasur.
  12. ↑ Annual bibliography of Indian history and Indology, Volume 4. Bombay Historical Society. 1946. p. 257. Retrieved 29 May 2009.
  13. ↑ Baqir, Muhammad (1985). Lahore, past and present. B.R. Pub. Corp. pp. 19–20. Retrieved 29 May 2009.
  14. ↑ Nadiem, Ihsan N (2005). Punjab: land, history, people. Al-Faisal Nashran. p. 111. ISBN 9789695032831. Retrieved 29 May 2009.
  15. ↑ Nadiem, Ihsan H. (2005). Punjab: Land, History, People. Al-Faisal Nashran. ISBN 9789695034347.
  16. ↑ Neville (2006), p. xii.
  17. ↑ Latif (1892), p. 352.
  18. ↑ Charles Umpherston Aitchison (2002). Lord Lawrence and the Reconstruction of India Under the British Rule. Genesis Publishing. p. 54. ISBN 9788177551730.
  19. ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ Bosworth, C. Edmund (2007). Historic Cities of the Islamic World. Brill. ISBN 978-9047423836.
  20. ↑ Hudud al-'Alam, The Regions of the World: A Persian Geography, 372 A.H. – 982 A.D. Translated by V. Minorsky. London: Oxford University Press. 1937. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 4 September 2013.
  21. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام antiquity وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  22. ↑ Wink (2002b), p. [کدام صفحه؟].
  23. ↑ Amjad, Yaḥyá (1989). Tārīḵẖ-i Pākistān: qadīm daur... (به اردو). Sang-i Mīl Pablīkeshanz.
  24. ↑ Wink (2002b), p. 235.
  25. ↑ Imperial Gazetteer of India. Vol. 16. p. 106. Retrieved 27 December 2017.
  26. ↑ Andrew Petersen (1996). Dictionary of Islamic Architecture. Routledge. p. 159. ISBN 978-0-415-06084-4.
  27. ↑ "GC University Lahore". Gcu.edu.pk. Archived from the original on 8 September 2012. Retrieved 15 March 2011.
  28. ↑ James L. Wescoat; Joachim Wolschke-Bulmahn (1996). Mughal Gardens: Sources, Places, Representations, and Prospects. Dumbarton Oaks. p. 149. ISBN 978-0-88402-235-0.
  29. ↑ ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ Glover (2008), p. [کدام صفحه؟].
  30. ↑ Encyclopedia of Chronology: Historical and Biographical. Longmans, Green and Company. 1872. p. 590.
  31. ↑ "Lahore". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 2 May 2015.
  32. ↑ Ikram, S. M. (1964). Muslim Civilization in India. New York: Columbia University Press.
  33. ↑ ۳۳٫۰۰ ۳۳٫۰۱ ۳۳٫۰۲ ۳۳٫۰۳ ۳۳٫۰۴ ۳۳٫۰۵ ۳۳٫۰۶ ۳۳٫۰۷ ۳۳٫۰۸ ۳۳٫۰۹ ۳۳٫۱۰ ۳۳٫۱۱ «No committee to develop ties with Lahore's twins». Daily Times of Pakistan. ۲۰۰۷-۰۳-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۰۸-۰۲-۰۸.
  34. ↑ ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ ۳۴٫۳ ۳۴٫۴ ۳۴٫۵ ۳۴٫۶ ۳۴٫۷ «Lahore Sister Cities». Chicago Sister Cities International Program. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۰۸-۰۲-۰۸.
  35. ↑ «Council okays peace committees: Lahore and Chicago to be declared twin cities». The Post. ۲۰۰۷-۰۱-۲۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۰۵-۱۶.
  36. ↑ «Lahore & Chicago». Chicago Sister Cities International Program. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ دسامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۰۸-۰۲-۰۸.
  37. ↑ «Lahore and Chicago declared sister cities». City District Government of Lahore. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۰۸-۰۲-۰۸.
  38. ↑ «Musharraf holds talks with Córdoba's leaders». Associated Press of Pakistan. ۲۰۰۷-۰۴-۲۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۰۸-۰۲-۰۸.
ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای لاهور دارد.
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ لاهور موجود است.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=لاهور&oldid=43226757»