تخریب بقیع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
تخریب بقیع
Jannatul-Baqi before Demolition.jpg
بقیع قبل از تخریب (دهه ۱۹۱۰ میلادی)
تاریخ۱۸۰۶ و ۱۹۲۶
موقعیتمدینه، عربستان سعودی
سازمان‌دهنده(گان)آل سعود و ابن سعود
نتیجهتخریب کامل ساختمان‌ها و گنبدهای قبرستان
مقبره چهار امام شیعه به همراه عباس بن عبدالمطلب.[۱]
قبرستان بقیع سال ۲۰۱۱
آخرین ضریح ائمه بقیع که بعد از انهدام بقاع متبرکه، مفقود شد.

قبرستان بقیع قدیمی‌ترین و یکی از دو قبرستان مهم در اسلام است[۲] که در مدینه قرار دارد. تخریب بقیع اشاره به واقعه تخریب کلی قبرستان بقیع یک‌بار در سال ۱۸۰۶ میلادی و یک‌بار در سال ۱۹۲۶ میلادی (۳۱ فروردین ۱۳۰۵) دارد. این قبرستان را بار اول پیروان وهابیت و با کمک آل سعود تخریب کردند و بار دوم ملک عبدالعزیز از زیرمجموعه آل سعود و پیروان وهابیت این کار را انجام داد.

اهمیت این قبرستان در نگاه مذاهب اسلامی به خاطر دفن ۴ امام از ۱۲ امام شیعیان و یکی از خلفای اهل سنت است. هرچند شیعیان معتقد هستند قبر فاطمه دختر محمدبن عبدالله پیامبر مسلمانان و همسر علی بن ابی طالب نیز در این قبرستان است. [نیازمند منبع]

شرح ماجرا[ویرایش]

قبرستان بقیع در طی دو دهه سلطهٔ سعودیون بر عربستان بارها مورد تعرض واقع شد اما عاقبت به‌کلی در هشتم شوال سال ۱۳۴۴ پس از سلطهٔ دوبارهٔ ابن‌سعود، و تسلط بر شهر مدینه در ماه رمضان همان سال شیخ عبدالله، قاضی‌القضات خود را از مکه به مدینه اعزام داشتند تا موضوع تخریب مقابر موجود در مدینه را با علما و سران این شهر مطرح و موافقت آن‌ها را ولو به صورت ظاهری جلب کند و بدین منظور جلسه‌ای تشکیل شد. شیخ عبدالله از حاضرین پرسید: «دربارهٔ تخریب این گنبد و بارگاه‌ها چه می‌گویید؟» بسیاری از آن‌ها از ترس جان‌شان جواب ندادند، بعضی دیگر هم اظهار موافقت کردند. وهابی‌ها نیز مردم را با زور اسلحه جمع کردند و به سوی بقیع حرکت دادند و آنچه گنبد و ضریح در شهر مدینه و بیرون از شهر بود، ویران کردند.

قبور و حرم‌های تخریب شده[ویرایش]

در این واقعه از جمله گنبد و بارگاه امامان شیعه، گنبدهای متعلق قبر ام‌البنین مادر ابوالفضل العباس، اسماعیل پسر جعفر صادق و حرم دختران و همسران پیامبر اسلام از جمله حرم عایشه حرم ابراهیم فرزند پیامبر اسلام و گنبد مالک ابن انس و عثمان نیز تخریب شد.

سرقت ضریح اصفهانی[ویرایش]

ضریحی که به اشتباه منسوب به ائمه بقیع می‌شود؛ در حالی که مربوط به مسجدی در پاکستان است.

ضریح فولادی ائمه بقیع را که در اصفهان ساخته شده بود و بر قبور امامان شیعه حسن بن علی، سجاد، محمد باقر و جعفر صادق قرار داشت از جای درآورده و بردند. بعدها، با استناد به برخی تصاویر، ادعا شد که ضریح تکه‌تکه شده، و در ساخت دیواری پیرامون قبر شهدای احد نصب شده‌است.

استثنا[ویرایش]

وهابیون از ترس عواقب کار خود، از تخریب حرم نبوی خودداری کردند. این روز بعدها به نام یوم الهدم در حافظه تاریخ ثبت شد.[۳]

عکس العمل ایران[ویرایش]

در ایران برخی شخصیت‌ها و نهادها از جمله سید حسن مدرس و مجلس شورای ملی تحرکاتی برای مبارزه با عربستان در این واقعه انجام دادند.[۴]

بعدها، افرادی چون عبدالرحیم صاحب‌الفصول، سید حسن شیرازی، جلال آل احمد و برادرش سید محمد تقی آل احمد تلاش‌هایی برای احیاء بقیع و ساخت مجدد مقابر ائمه در آن قبرستان انجام دادند؛ اما بی‌نتیجه ماند.

حمید رابعی نیز در سال ۱۳۸۶ با هدف زمینه‌سازی برای بازسازی بقیع طرحی با عنوان مسجد ثقلین و پرچم‌های سیاه خراسان و در سال ۱۳۹۸ هجری شمسی ۳ قرآن منسوب به ائمه بقیع را پس از احیاء و بازآفرینی به صورت مصحف کامل به آستان قدس رضوی ارائه کرده‌است. [۴]

آثار منتشر شده[ویرایش]

پیرامون این واقعه تاریخی، آثاری منتشر شده‌است:

  • این موضوع در مستندی تحت عنوان «پنجره فولاد بهشت» توسط گروه مردمی بهشت بقیع بر اساس اسناد تاریخی و پژوهشی ساخته و شرح داده شده‌است.
  • مستند تصویری پایان یک سکوت هم در همین خصوص گروه مردمی بهشت بقیع تولید شده‌است. این گروه همچنین مستند بهشت ماندنی است را به عنوان اولین مستند تاریخی و پژوهش تولید کرده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

  1. "Why Wahhbis destructed al-Baqi". Cultural Department Ahl Al-Bayt World Assembly. Archived from the original on 17 December 2019. Retrieved 9 March 2017.
  2. Danforth, Loring M. Crossing the Kingdom: Portraits of Saudi Arabia. Univ of California Press. ISBN 978-0-520-29028-0. Retrieved 28 February 2017.
  3. تاریخ المملکه العربیه السعودیه کما عرفت، صلاح الدین مختار (نویسنده و مورخ)
  4. اسناد روحانیت و مجلس، تدین پور و حائری، ۱۳۷۴.

× https://en.wikipedia.org/wiki/Demolition_of_al-Baqi