ابوطالب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

عمران بن عبدالمطلب مشهور به ابوطالب یا ابی‌طالب (۹۰ - ۳ پیش از هجرت)، رئیس قبیله بنی‌هاشم و پدر علی بود. او با عبدالله پدر محمد (پیامبر اسلام)، از یک مادر بودند. نامش عِمران بود و به خاطر پسر بزرگش طالب، این کنیه را گرفت. بعد از فوت عبدالمطلب، سرپرستی پیامبر اسلام را برعهده داشت.[۱]

زندگی[ویرایش]

ابوطالب دارای چهار پسر به ترتیب به نام‌های طالب، عقیل، جعفر و علی بود که فاصله سنی هر یک ده سال بود. از این میان، جعفر بن ابی طالب در موته به دست مخالفان اسلام[۲] و علی در سن ۶۳سالگی به دست خوارج در محراب مسجد شهید شد.

ابوطالب طرد پیامبر اسلام از طایفهٔ خود را نپذیرفت و هنگامی که مسلمانان تحت محاصرهٔ اقتصادی بودند، افراد طایفه بنی المطّلب و بنی هاشم را به شعب ابی طالب برد.

اسلام آوردن[ویرایش]

بسیاری روایات تاریخی اهل سنت بر این نکته تأکید دارد که ابوطالب با وجود پشتیبانی از محمد، هرگز به اسلام ایمان نیاورده‌است و برخی منابع اهل سنت بر ایمان و اسلام وی تأکید دارد اما شیعیان با اقامه دلایل متعدد و متیقن معتقدند که ابوطالب اسلام آورد.[۳][۴]

البته شیعیان با توجه به اعتقادی که دارند که همهٔ پدران ۱۴ معصوم یکتاپرست بوده‌اند،[۵] ابوطالب را بااحتمال حجت خدا پیش از پیغمبر اسلام و به‌یقین مسلمان می‌دانند. در حدیث‌های فراوان و با دلیل‌های فراوان شیعه او را مسلمانی والاتراز می‌داند. مثلاً این حدیث امام باقر:

از علی محمد باقر آورده‌اند که از وی در این باره پرسیدند که مردم می‌گفتند ابوطالب در ضحضاحی (؟) از آتش است پس پاسخ گفت که «اگر ایمان ابوطالب را در پلهٔ ترازو ایمان این مردم را در پلهٔ دیگر می‌گذاشتند، به درستی ایمانش می‌چربید.» سپس گفت: «آیا نمی‌دانستید که علی در زندگانی‌اش می‌فرمود که ازسوی عبدالله و پدرش ابوطالب به حج روند سپس در وصیتش به حج از سوی ایشان سفارش کرد؟»[۶]

وفات[ویرایش]

پس از مدتی ابوطالب در ۷ ام ماه رمضان سال ۱۰ ام بعثت (۳ قبل از هجرت)، وفات یافت.[۷] (در رابطه با وفات أبو طالب میان بزرگان اختلاف است. أهل سنت نظری دارند که بعضی‌ها معتقدند که ایشان در نیمه شوال از دنیا رفته است الإصابه فی تمییز الصحابه لإبن حجر العسقلانی، ج۷، ص۲۰۳ إبن اثیر هم می‌گوید ایشان در اول ذی القعده از دنیا رفته و بعضی می‌گویند در نیمه شوال از دنیا رفته است. در میان علماء شیعه هم مثل شیخ طوسی و دیگران اتفاق نظر دارند که ۲۶ رجب وفات أبو طالب صورت گرفته است. مصباح المتهجد للشیخ الطوسی، ص۸۱۲ ـ مصباح الکفعمی، ص۵۶۶ ـ بحار الأنوار للعلامه المجلسی، ج۱۹، ص۲۴) وفات ابوطالباو در این سال، در شرایطی که با دیگر مسلمانان در شعب ابوطالب در محاصرهٔ مشرکان مکه بودند درگذشت. بدنش را در مکه معظمه در مقبره حجون معروف به «قبرستان ابوطالب» دفن کردند. با مرگ او پیامبر اسلام و مسلمانان آن روز که کمتر از پنجاه نفر بودند، دچار حزن و اندوه بسیاری شدند، چرا که بهترین مدافع و فداکار در راه اسلام را از دست دادند.[۸][۹]

نقش ابوطالب در استقرار اسلام[ویرایش]

ابوطالب نقش سازنده‌ای در استقرار اسلام داشت.[۱۰] قصیدهٔ لامیهٔ او (که نزدیک به ۱۰۰ بیت ا ست) در حمایت از پیامبر اسلام بسیار مشهور است، و یکی از دلایل ایمان او به اسلام به شمار می‌رود. این قصیده در مدح پیامبر اسلام، نمونه‌ای از ایمان و وفاداری و نصرت کامل او از پیامبر اسلام است. این قصیده به نظر بزرگان ادب و بلاغت و سخن شناس شیعه و سنی، در اعلی مرتبه بلاغت و فصاحت بوده و از قصاید سبعه معلقه قوی‌تر و برتر است.[۱۱]

برخی از ابیات این قصیده به شرح زیر است:[۱۲][۱۳]

لیعلم خیار الناس ان محمداً نبی کموسی والمسیح بن مریم
اتانا بهدی مثل ما اتیابه فکل بامر الله یهدی و یعصم

اشخاص شریف و فهمیده بدانند که، محمد بسان موسی و مسیح پیامبر است. همان نور آسمانی را که آن دو نفر در اختیار داشتند، او نیز دارد؛ و تمام پیامبران به فرمان خداوند، مردم را راهنمائی و از گناه باز می‌دارند.

تمنیتم ان تقتلوه و انما امانیکم هذی کاحلام نائم
نبی اتاء الوحی من عند ربه و من قال لا یقرع بهاسن نادم

سران قریش! تصور کرده‌اید که می‌توانید بر او دست بیابید در صورتی که آرزوئی را که در سر می‌پرورانید؛ که کمتر از خوابهای آشفته نیست! او پیامبر است، وحی از ناحیه خدا بر او نازل می‌گردد و کسیکه بگوید؛ نه، انگشت پشیمانی بدندان خواهد گرفت.

والله لن یصلوا الیک بجمعهم حتی اوسد فی التراب دفینا
فاصدع بامرک ما علیک غضاضة وابشر بذاک و قرمنک عیونا
و دعوتنی و علمک انک ناصحی ولقد دعوت و کنت ثم امینا
و لقد علمت ان دین محمد ص من خیر ادیان البریة دینا

ای برادر زاده‌ام، هرگز قریش یتو دست نخواهند یافت و تا آن روزی که لحد را بستر کنم، و در میان خاک بخوابم؛ دست از یاری تو بر نخواهم داشت به آنچه مأموری آشکار کن، از هیچ چیز مترس، و بشارت ده، و چشمانی را روشن ساز، مرا به آئین خود خواندی و می‌دانم تو پند ده من هستی، و در دعوت خود امین و درستکاری، حقا که کیش «محمد» از بهترین آئینها است.

او تومنوا بکتاب منزل عجب علی نبی کموسی او کذی النون

یا اینکه ایمان به قران سرا پا عجب و شگفتی بیاورید که بر پیامبری مانند موسی و یونس نازل گردیده‌است.

آیت‌الله مکارم شیرازی معتقد است که بدون حمایت‌های او، ممکن بود درخت نوپای اسلام به ثمر ننشیند.[۱۴] در مقابل، او در نزد پیامبر اسلام نیز از احترام خاص، و جایگاه باارزشی برخوردار بود.[۲][۱۵] برای بزرگداشت شخصیت ابوطالب در اسلام، بنیاد سینمایی فارابی ایران در قالب طرح‌های فاخر فرهنگی و تاریخی، قصد دارد فیلم سینمایی زندگی «ابوطالب» عموی پیامبر اسلام و تاریخ صدر اسلام را بسازد.[۱۶]

سخنان دیگران دربارهٔ ابوطالب[ویرایش]

ابوطالب، سیّد بطحا، پیر قریش و رئیس مکّه و قبله قبیله بود. ایشان جمیع فضایل اخلاقی را دارا بودند. همه به او احترام می‌گذاشتند و شخصیّت و مکارم اخلاقش را می‌ستودند.

«عَلَیْهِ بَهَاءُ الْمُلُوکِ وَ وَقَارُ الْحُکَمَاءِ؛ در رخساره او ظرافت پادشاهان و وقار حکیمان دیده می‌شد.»

از «اکتم بن صیفی» حکیم معروف عرب پرسیدند: «حکمت و ریاست و حُکم و سیادت را از که آموختی؟» گفت: «از حَلیف علم و ادب، سیّد عجم و عرب، ابوطالب بن عبدالمطّلب.»

«اِبن ابی الحدید» می‌گوید: «در آمالی ابی جعفر محمّد بن حبیب خوانده‌ام که: وقتی ابوطالب پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم را می‌دید، احیاناً می‌گریست و می‌گفت: زمانی که او را می‌بینم به یاد برادرم عبدالله می‌افتم که برادر پدری و مادری من بود» و نیز «ابن ابی الحدید» نقل می‌کند که: ابوطالب بسیاری اوقات از اینکه خوابگاه پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم مشخّص باشد بیمناک بود و شبانگاه آن حضرت را از خوابگاهش بر می‌داشت و پسر عزیز خود علی علیه السّلام را در بستر او می‌خوابانید (او را فدایی پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم قرار می‌داد).

شبی علی علیه السّلام گفت: «پدر! من کشته می‌شوم».

ابوطالب گفت:

«اِصْبِرَنَّ یأبُنَّی فَالصَّبْرُ اَحْجی کُلُّ حَی مَصیرُهُ لشُعُوبِ*قَدَرُ اللهِ وَالْبِلادُ شَدید لِفِداءِ الْحَبیبِ وَابْنَ الْحَبیبِ* لِفِداءِ الاْغَرِّ ذی‌الْحَسَبِ الثّا قِب والباعِ وَالْکَریمِ النَّجیبِ*اِنْ تُصِبْکَ الْمَنُونُ فَالنَّبْلُ تُبْری فَمُصیبٌ مِنْها وَغَیْرُ مُصیبِ*کُلُّ حَی وَإنْ تَمْلی بِعُمْر آخِذٌ مِنْ مَذاقِها بِنصیبِ.

شکیبا باش ای پسر که شکیبایی بهتر است و بازگشت هر زنده‌ای به مرگ است. خداوند به شکیبایی آزمایش می‌کند که آزمایش، سخت است. برای فدا شدن در مسیر دوست و فرزندِ دوست آن که نجیب و از خانواده‌ای اصیل و متنفّذ و با سخاوت و بزرگوار و آقاست اگر مرگ، تو را ربود، پس به بزرگی رسیده‌ای و به بدی اصابت ننموده‌ای و سرانجام هر زنده‌ای، هر چند که عمری را به شیرینی گذرانده باشد، بهره‌ای از مرگ را می‌چشد.»

علی علیه السّلام در پاسخ پدر گفت:

«أَتَأْمُرُنی بِالصَّبْرِ فی نَصْرِ اَحْمَد وَ وَاللهِ ما قُلْتُ الَّذی قُلْتُ جازِعاً* وَلکِنَّنی اَحْبَبْتُ اَنْ تَری نُصْرَتی وَتَعْلَمَ اَنّی لَمْ اَزَلْ لَکَ طائعاً* سَأسْعی لِوَجْهِ اللهِ فی نَصْرِ اَحْمَد نَبِیّ الْهُدی الْمَحْمُودُ طفْلاً وَیافعاً.

آیا مرا به شکیبایی در یاوری پیامبر امر می‌کنی؟ به خدا قسم اگر من سخنی گفتم، از بهر ترس و ناراحتی نگفتم؛ بلکه می‌خواستم که یاوری مرا ببینی و بدانی که من همواره مطیع تو هستم.

به زودی برای خدا در یاوری احمد تلاش می‌کنم که او پیامبر هدایت و ستایش شده‌ای از زمان کودکی و نوجوانی است.»

علی علیه السّلام در این اشعار، مراتب سعی و کوشش خود را در یاری رسوی خدا به پدرش اعلام داشت و یادآور شد: سخنانم از روی بی صبری و دریغ از بذل جان در راه پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم نبود؛ بلکه می‌خواستم تو از درجه نصرت من آگاه باشی و بدانی تا پای کشته شدن، برای حفظ جان پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم آماده‌ام و همواره مطیع تو هستم.[۱۷]

کتابشناسی ابوطالب[ویرایش]

کثرت نوشتارهایی که توسط علمای عامه در این موضوع نوشته شده (بیش از ۲۰ کتاب)، بیانگر آن است که تهمتها و پیرایه‌هایی که به ساحت مقدس آن حضرت در برخی از کتابهای اهل تسنن دیده می‌شود، ریشه در تعصبات پلید و جاهلانه اموی دارد، که در راستای تبلیغات ضدعلوی خویش در دوران حکومت سیاه و ننگین خود، ایمان حضرت ابوطالب را انکار کردند و این مطلب، توسط محدثان و خطیبان مزدور، هر روز و شب تکرار شد تا آنکه به صورت باور عمومی جامعة اهل سنت در آمد و در کتابها مدون شد و اینک به صورت یکی از عقاید رسمی آنان درآمده است.

این تحقیق، نشان دهنده وجود بیش از ۱۶۰ کتاب مستقل در این موضوع است و این به جز نوشتارهای مفصّل ضمنی است که در کتابهای تاریخ، سیره، کلام و حدیث آمده، که اگر آنها هم جمع شود سر به ۵۰۰ مورد خواهد زد.

ابتدا کتابهای عربی (چاپی و خطی) و سپس کتابهای فارسی (چاپی و غیرچاپی) و کتاب‌های اردو فهرست شده است:

۱. برخی از محققان در این موضوع سه کتاب پدید آورده‌اند (مانند: آیت‌الله میرزا نجم‌الدّین جعفر عسکری تهرانی، آیت‌الله سید محمدصادق بحرالعلوم و استاد محمد محمدی اشتهاردی) و برخی هم دو کتاب (مانند: استاد علامه سید علی بن الحسین هاشمی، علامه شیخ جعفر نقدی، علامه علی حسنین شیفته و استاد باقر قریانی زرین)، که این نشان از اهتمام ویژه محققان به این موضوع دارد.

۲. شمار کتابهای عربی، ۱۳۶ عنوان (۷۰ کتاب چاپی و ۶۴ کتاب خطی)، و پس از آن تعداد کتابهای اردو، ۳۴ عنوان است (۲۸ کتاب چاپی و ۶ کتاب خطی) که بیانگر اهمیت این بحث در کشورهایی است که عالمان شیعه با جهان اهل سنت در ارتباط هستند.

۳. از مجموع این کتابها، ۱۱۷ کتاب چاپی و ۷۸ کتاب مخطوط می‌باشد و بیشترین کتابها در قم و تهران (۲۲ کتاب) و سپس در نجف و بیروت (۲۰ کتاب) به چاپ رسیده است؛ و سهم هند و پاکستان هم در این راستا، ۸ کتاب است و در مصر هم ۷ کتاب به چاپ رسیده است.

الف) کتابهای چاپی عربی[ویرایش]

۱. ابوطالب: اوّل المؤمنین

سعید رشید زمیزم / چاپ بیروت، ۱۲۶ ص

۲. ابوطالب: ثالث من اسلم

سید نبیل الحسنی / کربلا، العتبة العباسیة المقدسة، ۱۴۲۹ق۲۰۶ / ص، وزیری

۳. ابوطالب حامی الرسالة

امینی، عبدالحسین / وزیری، ص؟

۴. ابوطالب بطل الاسلام

حیدر محمّد سعید عرفی / چاپ اول: دمشق، ۱۴۱۰ق ۲۴۰/ ص، وزیری

۵. ابوطالب بن عبدالمطلب علیه السلام والد امیرالمؤمنین علیه السلام

حسین جواد الکدیمی / چاپ بغداد، مطبعة سعد، ۱۹۶۷م۴۸ /ص، رقعی

۶. ابوطالب حامی الاسلام

باقر شریف قرشی / چاپ قم، ۱۴۲۰ق۳۲ / ص، جیبی

۷. ابوطالب حامی الرسول صلی الله علیه وآله

علّامه شیخ عبدالحسین امینی صاحب الغدیر (۱۳۲۰–۱۳۹۰ق) / تحقیق: محمّدحسن شفیعی شاهرودی / قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ ش/۱۴۲۸ق۱۷۶ /ص، رقعی

۸. ابوطالب علیه السلام حامی الرسول وناصره = ایمان ابی طالب بروایة علماء السنّة

میرزا نجم‌الدین جعفر عسکری تهرانی (۱۳۱۳–۱۳۹۵ق) / چاپ اول: نجف، مطبعة الآداب، ۱۳۸۰ق ۲۲۰ /ص، وزیری

۹. ابوطالب: دراسة فی شعره

قصی الاسدی البصری / بیروت، مؤسسه البلاغ، ۱۴۲۲ق۱۰۰/ ص، وزیری

۱۰. ابوطالب سید المؤمنین

عبدالحلیم حاتم مرزه / نجف اشرف، مکتبة الفیض، ۱۴۲۵ق ۲۴۰/ ص، وزیری

۱۱. ابوطالب صلوات الله و سلامه علیه شیخ المؤمنین و شفیعهم

سبط الشیخ اردبیلی۱۰۰ /ص، وزیری

۱۲. ابوطالب الصحابی المفتری علیه

شهید عبدالزهرا عثمان محمّد (مشهور به عزالدّین سلیم رئیس شورای انتقالی حکومت عراق، که در سال ۱۴۲۵ق به شهادت رسید) / بیروت، دارالهادی، ۱۴۲۵ق /۱۲۵ ص، وزیری

۱۳. ابوطالب عمّ الرسول صلی الله علیه وآله

محامی محمّدکامل حسن / بیروت، المکتب العالمی، ۱۹۸۷م (از سلسله «عظماء الاسلام» ـ ۹) /۱۲۵ ص، رقعی

۱۴. ابوطالب عمّ الرسول مؤمن بنی‌هاشم

سید حسن حسینی شیرازی / در مجله «علوم الحدیث» ش ۱۱ (محرم الحرام ۱۴۲۳ق)، ص ۸–۵۴ /۵۶ ص، وزیری

۱۵. ابوطالب عمّ النبی صلی الله علیه وآله = شیخ بنی‌هاشم

عبدالعزیز سید الاهل / بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۵۱م. /۱۰۶ ص، رقعی / رک: ابوطالب بطل الاسلام/۲۳۲، الذریعة ۱۴/۲۶۵، اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۲۶۴.

۱۶. ابوطالب عمّ النبی صلی الله علیه وآله و والد الوصی علیه السلام

محمدعلی فاضلی / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۹ق /۴۷۱ ص، وزیری

۱۷. ابوطالب عملاق الاسلام الخالد

شیخ محمّدعلی اسبر / بیروت، دارالاصالة، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م /۱۸۸ ص، رقعی

۱۸. ابوطالب کفیل الرسول

سعید عسیلی رشافی عاملی (۱۳۴۸–۱۴۱۴ق) / مقدمه: شیخ عبدالامیر قبلان و شیخ حسن طراد / بیروت، دارالزهراء، ۱۴۰۶ق /۲۲۲ ص، وزیری

۱۹. ابوطالب کفیل الرسول

مؤلف نامعلوم / بیروت، الدار الاسلامیة، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م. /۲۳ ص، وزیری (مصوّرـ ویژه نوجوانان)

۲۰. ابوطالب مأوی الرسول والرسالة

حسن الحاج / این کتاب، در مجله «میقات الحج»، ش ۱۸ (رجب ۱۴۲۳ق) از ص ۱۲۲ تا ص ۱۶۴ به چاپ رسیده است. / ۴۲ص، وزیری ۲۱. ابوطالب مؤمن باستحقاق

علی الحداد / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۹ق /۹۵ ص، رقعی

۲۲. ابوطالب مؤمن قریش

محمّد الریح حمد النیل / چاپ خارطوم (سودان)، جمعیت خیریه ثقلین

۲۳. ابوطالب مؤمن قریش

شیخ عبدالله ختیزی (متولد: ۱۳۵۰ق) / تقریظ: استاد بولس سلامه، دانشمند مسیحی لبنانی و صاحب ملحمة الغدیر / چاپ دوم: بیروت، مؤسسة الثقافیة، ۱۳۸۴ق /۴۳۵ ص، وزیری

نویسنده، در این کتاب تنها با تکیه بر مدارک دانشمندان اهل سنت ایمان ابوطالب را ثابت کرده است. هنگامی که این کتاب منتشر شد، مقامات قضایی کشور عربستان از او خواستند که سخن خود را پس بگیرد و زمانی که وی به این کار تن در نداد، به اعدامش محکوم ساختند؛ ولی پس از اقدامات فراوان مراجع تقلید شیعه و دانشمندان اسلام در مجازاتش تخفیف قائل شده و به حبس ابد محکومش ساختند. سرانجام، اقدامات شدید بزرگان شیعه ـ از جمله آیت‌الله العظمی حکیمـ سبب شد تا با زدن هشتاد تازیانه بر او، آزادش نمایند. / رک: نقباء البشر، ج ۴، ص ۱۳۹۳. / این کتاب به فارسی و اردو ترجمه شده است.

۲۴. ابوطالب المسلم

احمد مغنیة (۱۳۲۸–۱۴۰۳ق) / بیروت، دارالکتاب اللبنانی، ۱۹۸۲م. /۵۹ ص، وزیری (از: موسوعة التاریخ الاسلامی ـ ۶)

۲۵. ابوطالب مع الرسول

شیخ احمد مغنیة (م ۱۴۰۳ق) / بیروت، دارالکتاب اللبنانی

۲۶. ابوطالب ناصر الاسلام

داود سلمان کعبی / نجف، دارالحوراء، ۱۴۳۰ق /۱۰۸ ص، رقعی

۲۷. ابوطالب ناصر الرسول صلی الله علیه وآله

کمال السید (عباس الموسوی البغدادی) / قم، انتشارات انصاریان، ۱۴۱۷ق/۱۳۷۵ش. /۳۲ ص، وزیری (مصوّرـ ویژه نوجوانان) / به فارسی و اردو و فرانسه ترجمه شده است.

۲۸. ابوطالب و بنوه ]آیت‌الله[ سید محمّدعلی آل سید علیخان حسینی نجفی (۱۳۲۳ـ۱۳۹۱ق) / نجف، مطبعة الآداب، ۱۹۶۹م. / ۴۲۲ ص، وزیری

۲۹. ابوطالب و قصیدته اللامیة

محمدمهدی صباحی کاشانی / قم، مؤسسه ابوطالب، ۱۴۳۲ق /۱۱۸ ص، وزیری

۳۰. ارشاد الهارب من صحة ایمان الاقارب = ایمان آباء الرسول صلی الله علیه وآله و عمّه ابی‌طالب

سید هاشم بن یحیی بن احمد الحسنی الشامی الصنعانی / تحقیق: عباس حمید کریم الزیدی قم، دارالغدیر، ۱۴۲۴ق /۲۲۰ ص، وزیری این کتاب در ۶ باب (اهل الفترة، نسب الرسول صلی الله علیه وآله ، نشانه‌ها و کرامات در هنگام حمل و ولادت پیامبر، ادله ایمان ابوطالب، بیعت عثمان و موقف صحابه در قبال آن و ولایت علی بن ابی‌طالب) به سامان رسیده است.

۳۱. اسلام ابی‌طالب

سید مهدی مکی، کناز الاشقر وبشیر الخیاط / این کتاب به چاپ رسیده است. / رک: ابوطالب بطل الاسلام/۲۳۲.

۳۲. اسلام ابی‌طالب

وجیه بیضون /۸ ص، وزیری / این رساله، همراه با نوشتار فرزندش ـلبیب بیضونـ در بیروت به چاپ رسیده است.

۳۳. اسلام ابی‌طالب

لجنة ردّ الشبهات / نجف، مؤسسة الغری، ۱۴۲۶ق /۱۶ ص، جیبی

۳۴. اسلام ابی‌طالب من خلال الآیات والاحادیث والاشعار والوقایع التاریخیة

لبیب بیضون (متولد: ۱۳۵۹ق) / چاپ بیروت. /۴۰ ص، وزیری

۳۵. اسمی المطالب فی ایمان ابی‌طالب علیه السلام

شیخ کاظم حلفی مخزومی (۱۳۵۶ـ۱۳۹۶) / چاپ نجف / رک: المنتخب من اعلام الفکر والادب/۳۷۰

۳۶. اسنی المطالب فی شرح خطبة ابی‌طالب

عبدالکریم حبیب / در مجله «الثقافة الاسلامیة»، ش ۴۵، ص ۲۱۷ـ۲۳۲ (۱۶ ص) به چاپ رسیده است.

۳۷. اسنی المطالب فی نجاة ابی‌طالب

سید احمد بن زینی دحلان مکّی شافعی (۱۳۲۳ـ۱۳۰۴ق) / این کتاب، فشرده‌ای از کتاب سید محمّد بن رسول برزنجی کردی (۱۰۴۰ـ۱۱۰۳ق) است، که همراه با اضافاتی بدین عنوان تنظیم شده و در سال ۱۳۰۵ق، در مصر (چاپ «دارکنز السعادة»، قاهره، ۶۳ ص، وزیری) به چاپ رسیده است (و هم در تهران به سال ۱۳۸۲ق با تحقیق سید علی هاشمی خطیب در ۶۴ صفحه به چاپ رسیده است) / رک: الذریعة ۲/۵۱۱، ایضاح المکنون ۱/۸۲، هدیة العارفین ۱/۱۹۱، الاعلام زرکلی ۱/۱۲۹. / این کتاب به فارسی و اردو ترجمه شده است. ( اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۴۵ـ۴۶) / نیز به وسیله استاد صالح الوردانی تحقیق شده و به چاپ رسیده است.

]بیروت[، دارالهدف للاعلام والنشر، بی‌تا. / ۱۱۴ ص، وزیری

۳۸. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

شیخ مفید: ابوعبدالله محمّد بن محمّد بن نعمان حارثی عکبری بغدادی (۳۳۸ـ۴۱۳ق) / تحقیق: واحد تحقیقات اسلامی بنیاد بعثت / چاپ قم، مؤسسة بعثت، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۱ش /۵۰ ص، وزیری

این کتاب، پیشتر با تحقیق شیخ محمّدحسن آل یاسین به چاپ رسیده بود. چاپ نجف، ۱۳۷۶ق/۱۹۵۶م

۳۹. ایمان ابی‌طالب

آیت‌الله میرزا جواد تبریزی (۱۳۴۷ـ۱۴۲۷ق) / قم، مکتبة الصدیقة الشهیدة، ۱۴۲۹ق

۴۰. ایمان ابی‌طالب علیه السلام من مصادر علماء السنّة

عبدالحلیم مرزه / نجف، ۱۴۲۳ق /۲۵ ص، رقعی

۴۱. ایمان ابی‌طالب وموقف الشیخ المفید منه

محمّدابراهیم خلیفه شوشتری / قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۲ش /۲۰ ص، وزیری

۴۲. ایمان ابی‌طالب: الحجة علی الذاهب الی کفر ابی‌طالب = حجة الذاهب الی ایمان ابی‌طالب

سید شمس‌الدین ابوعلی فخار بن معد بن فخار موسوی حایری (م ۶۳۰ق) شاگرد ابن ادریس و استاد محقق حلّی تقریظ: عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحدید بن هبة الله مدائنی بغدادی معتزلی (م ۶۵۶ق)

مقدمه: سید محمّد صادق بحرالعلوم طباطبایی نجفی (۱۳۱۵ـ۱۳۹۹ق) و استاد عبدالفتاح عبدالمقصود / چاپ دوم: بیروت، دارالزهراء، ۱۴۰۸ق / ۴۴۸ ص، وزیری

این کتاب، بهترین کتابی است که در اثبات ایمان ابوطالب علیه السلام نگاشته شده است.

۴۳. بغیة الطالب فی حال ابی‌طالب

سید محمّد بن حیدر بن نورالدین موسوی عاملی (م ۱۱۳۹ق) / تحقیق: سید محمّدمهدی موسوی خرسان / قم، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۶ ش/۱۴۲۹ق / ۱۳۴ ص، وزیری / و با تحقیق: محمّدجواد نورالدین فخرالدین / چاپ نجف، ۲۰۰۲م / ۹۰ ص، وزیری

۴۴. حیاة ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی طبسی / چاپ نجف

۴۵. الدرة الغراء فی شعر شیخ البطحاء

مقدمه و جمع و تحقیق و شرح: باقر قربانی زرین / تقریظ: سید جعفر مرتضی عاملی

تهران، انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۶ق / ۲۰۵ ص، رقعی (زندگانی ابوطالب (۵۸ ص)، شعر ابوطالب (۱۰۴ ص) و فهارس (۴۰ ص)

۴۶. الرسول والرسالة فی شعر ابی‌طالب: نظرة فی مواقف ابی‌طالب وشعره

معوض عوض ابراهیم / کویت، وکالة المطبوعات، ۱۹۸۲م /۷۹ ص، وزیری

۴۷. دیوان ابی‌طالب

جمع و تعلیق: عبدالحق العانی / لندن، دار کوفان، ۱۹۹۱م /۲۲۴ ص، وزیری

۴۸. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: محمد تونجی سوری / بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۹۹۶م /۱۰۴ ص، وزیری

۴۹. دیوان ابیطالب

ابی‌هفان مهزمی بصری (م ۲۵۷ق) و علی بن حمزه تمیمی بصری (م ۳۷۵ق) / تحقیق: شیخ محمّدحسن آل‌یاسین (؟ـ۱۴۲۷ق) / بیروت، دارالهلال، ۱۴۲۱ق /۳۸۰ ص، وزیری

۵۰. زهرة الادبا فی شرح لامیة شیخ البطحاء

علامه شیخ جعفر نقدی (۱۳۰۳–۱۳۷۰ق) / نجف، مکتبة الحیدریة، ۱۳۵۶ق/۵۰ ص، وزیری

۵۱. الروض النزریه فی الاحادیث آلتی رواها ابوطالب عن ابن اخیه صلی الله علیه وآله

شمس‌الدین ابن طولون محمّد بن علی صالحی دمشقی حنفی (۸۸۰–۹۵۳ق) / قم، مجمع الثقافة الاسلامیة، ۱۳۷۲ش /۶ ص، وزیری ۵۲. السهم الصائب لکبد من آذی ابی‌طالب سید ابوالهدی محمّد بن حسن وادی صیادی رفاعی شافعی (۱۲۶۶–۱۳۲۸ق) / رک: مناهل الضرب/۴۵۰. به نوشته اعلام زرکلی ۶/۹۴، این کتاب به چاپ رسیده است، ولی آن را نیافتم.

۵۳. سید البطحاء

شیخ محمود بغدادی / تقریظ: آیت‌الله سید شهاب‌الدین نجفی مرعشی (۱۳۱۵–۱۴۱۱ق) / قم، دارالغدیر، ۱۳۶۶ش/۱۴۵ ص، رقعی ۵۴. سید البطحاء ابوطالب علیه السلام

عبدالرحیم الموسوی / مراجعة: شیخ هادی یوسفی غروی و صائب عبدالحمید / قم، مجمع جهانی اهلبیت، ۱۴۳۲ق/۱۱۸ ص، رقعی ۵۵. شعر ابی‌طالب بن عبدالمطلب و اخباره

ابوهفان عبدی عبدالله بن احمد بن حرب بن مهزم بن خالد / تحقیق: سید محمّدصادق بحرالعلوم (۱۳۱۵–۱۳۹۹ق) / تهران، مکتبة نینوی الحدیثة، ۱۴۰۰ق /۴۰ ص، وزیری (در این کتاب، بیش از پانصد بیت از اشعار حضرت ابی‌طالب ـ که دلالت بر اسلام وی میکندـ به روایت عفیف بن اسعد از عثمان بن جنّی نحوی ذکر شده است). / نیز، با تحقیق علامه شیخ محمّدباقر محمودی، به وسیله مجمع الثقافة الاسلامیة (قم) به چاپ رسیده است.

۵۶. شیخ الابطح: ابوطالب علیه السلام

سید محمّدعلی شرف‌الدین موسوی عاملی ـ فرزند علامه سید عبدالحسین شرف‌الدین.

چاپ نجف، ۱۳۴۹ق / علامه امینی می‌نویسد: در آن از مطلبی فروگذار نکرده و مطالب را به خوبی و شایستگی گردآورده است. / (الغدیر، ج ۷، ص ۴۰۲ پانوشت)

علامه سید محمّدصادق بحرالعلوم می‌نویسد: در موضوع خودش فرد و یگانه است. از دیدگاه تاریخی، فلسفی و علمی به خوبی بحث نموده، و با ترتیب و تنظیم خوب مطالب در قالبی بدیع، با اسلوبی شیوا و کلمات زیبا و جذاب به شایستگی از عهده برآمده و یکی از بهترین کتابهایی است که در این موضوع نگاشته شده است.

رک: مقدمه حجة الذاهب/۵۲–۵۳ (پانوشت)

۵۷. صحوة الطالب فی ردّ الشبهات عن ابی‌طالب

عماد عبد الکریم سرور (شافعی المذهب، رفاعی المشرب) / چاپ ۱۴۲۶ق /۴۶۴ ص، وزیری

۵۸. طلبة الطالب فی شرح لامیة ابی‌طالب

شرح: علی فهمی ـ مصری شافعی استاد عربی در دارالفنون تهرانـ / تهران، مطبعه روشن، ۱۳۲۷ق / ۷۸ ص، وزیری / اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۲۹۹

۵۹. ظلامة ابی‌طالب علیه السلام

علّامه سید جعفر مرتضی حسینی عاملی / بیروت، المرکز الاسلامی للدراسات، ۱۴۲۴ق /۱۷۵ ص، وزیری

۶۰. عقیدة ابی‌طالب

سید طالب حسین رفاعی (متولد: ۱۳۵۰ق) / بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م. /۸۰ ص، رقعی

۶۱. غایة الطالب فی شرح دیوان ابی‌طالب

شیخ محمّد خلیل خطیب مصری / طنطا (مصر)، مطبعة الشعراوی، ۱۳۷۱ق/ ۱۹۵۰م / رک: مجله تراثنا، ش ۱۷، ص ۱۳۰ (اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۳۲۹).

۶۲. القصیدة الغراء فی ایمان ابی‌طالب شیخ البطحاء

سید احمد خیری پاشا حسینی حنفی (۱۳۲۴–۱۳۷۸ق) / به اهتمام: علی بن الحسین هاشمی خطیب (۱۳۲۶–۱۳۹۶ق) / تهران، چاپخانه حیدری، ۱۳۸۴ق /۱۲۰ ص، وزیری (همراه با ۱۲ صفحه تصویر خط ناظم)

۶۳. کبیر الصحابة ابوطالب علیه السلام

عبدالرسول غفاری / نجف اشرف، العتبة العلویة المقدسة، ۱۴۳۳ق

شامل مباحثی چون: خاندان ابوطالب، توجه ابوطالب به رسول خدا، ایمان ابوطالب از خلال آیات قرآن، شفاعت رسول خدا برای ابوطالب، دلایل ایمان و اشعار ابوطالب، شهادت صحابه و علمای فرق اسلامی به ایمان ابوطالب

۶۴. محمّد فی بیت عمّه ابی‌طالب

محمّد عطیه ابراشی / قاهره، مکتبة مصر، ۱۹۸۰م /۱۶ ص، رقعی

۶۵. منیة الراغب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدرضا طبسی نجفی (۱۳۲۴–۱۴۰۵ق) / تقریظ: آیت‌الله مرعشی نجفی ۱۳۱۵–۱۴۱۱ق) و سید محمّدصادق بحرالعلوم (م ۱۳۹۹ق) و شیخ جعفر نقدی (م ۱۳۷۰ق) / چاپ دوم: قم، چاپخانه مهر، ۱۳۹۵ق /۱۵۵ ص، رقعی / نیز با تحقیق فرزندش شیخ نجم‌الدین طبسی در قم، به چاپ مجدد رسیده است.

۶۶. منیة الطالب فی حیاة ابی‌طالب

شهید سید حسن قبانچی نجفی (۱۳۳۰–۱۴۱۰ق) / تحقیق: مؤسسة احیاء التراث الشیعی

قم، انتشارات دلیل ما، ۱۴۲۸ق /۱۴۲ ص، وزیری

۶۷. معجم ما الّف عن ابی‌طالب علیه السلام

عبدالله صالح المنتفکی / (در مجله تراثنا، ش ۶۳–۶۴، ص ۱۶۳–۲۳۳) ۷۰ ص، وزیری /(در آن، ۱۱۰ کتاب را ـ با حذف مکرراتـ معرفی کرده است).

۶۸. منیة الطالب فی مستدرک دیوان سید الاباطح ابی‌طالب علیه السلام

محمّدباقر محمودی / قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۲ش /۵۲ ص، وزیری

۶۹. مواهب الواهب فی فضائل ابی‌طالب

علامه شیخ جعفر نقدی (۱۳۰۳–۱۳۷۰ق) / تقریظ منظوم: شیخ کاظم سودانی (۱۳۰۲–۱۳۸۱ق)

نجف، چاپ سنگی، ۱۳۴۱ق /۱۶۰ ص، وزیری

در این کتاب، زندگانی حضرت ابوطالب از ولادت تا وفات به خوبی نوشته شده است.

علامه امینی دربارهٔ آن می‌نویسد: در آن فواید، نوادر و مطالب ناب، فراوان به چشم می‌خورد (الغدیر، ج ۷، / ص ۴۰۳).

۷۰. نبُوّة ابی‌طالب عبد مناف علیه السلام

مزمل حسین الغدیری میثمی / چاپ قم، ۱۴۲۰ق /۱۶۰ ص، رقعی / مؤلف در این کتاب در صدد اثبات نبوت و پیامبری حضرت ابوطالب است.

۷۱. نیل المطالب فی مظلومیة ابی‌طالب

علی عفراوی طرفی / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۶ق /۲۴۰ ص، وزیری

œ

ب) کتاب‌های خطی عربی[ویرایش]

۱. ابوطالب

احمد المظفر (متولد: ۱۳۴۵ق) / رک: معجم رجال الفکر فی النجف، ج ۳، ص ۱۲۱۹.

۲. ابوطالب اوّل المؤمنین

سعید رشید شمّری / ۱۲۶ ص (در بیروت به چاپ خواهد رسید)

۳. ابوطالب داعیة الاسلام الاول

سید محمّد صافی موسوی (متولد: ۱۳۴۲ق) /۱۲۰ ص / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۰۳.

۴. ابوطالب کافل النبی و ناصره

سید احمد خیری پاشا حسینی حنفی (۱۳۲۴–۱۳۸۷ق) / رک: الاعلام، ج ۱، ص ۱۲۲–۱۲۳ و اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۱۶.

۵. ابوطالب المحامی الاول عن الدعوة الاسلامیة

ابراهیم محمود جنیدی / رک: مجله الموسم، ش ۲۴، ص ۵۴۰

۶. اتحاف الطالب بنجاة ابی‌طالب

ابوعبدالله محمّد بن عبدالسلام جنّون (م ۱۳۲۸ق) / این کتاب تلخیص اسنی المطالب احمد زینی دحلان است و نسخه خطی آن در رباط موجود است.

الرباط: الفهرس الثالث/۲۹۹۸ (به نقل از: معجم ما الف عن رسول الله صلی الله علیه وآله / ص ۵۶) / رک: اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۱۹

۷. اثبات اسلام ابی‌طالب

محمدمعین بن محمّد امین بن طالب‌الله هندی سندی حنفی (م ۱۱۶۱ق) / رک: مجله تراثنا، ش ۱، ص ۱۴ (اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۱۹)

۸. اثباة اسلام ابی‌طالب

عبدالرحمن بن احمد بن حسین خزاعی نیشابوری (م ۴۴۵ق) / رک: لسان المیزان، ج ۳، ص ۴۰۴–۴۰۵.

۹. اخبار ابی‌طالب وعبدالمطلب = کتاب فی عبدالمطلب و عبدالله و ابی‌طالب^

شیخ صدوق ابوجعفر محمّد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (ح ۳۰۶–۳۸۱ق) / رک: الذریعة ۱/۳۱۷ به نقل از رجال نجاشی ۲/۳۱۳ ۱۰. اخبار ابی‌طالب و ولده

ابوالحسن مدائنی علی بن محمد بن عبدالله بغدادی (۱۳۵–۲۱۵ق) / رک: ترجمه فهرست ندیم/۱۶۹، معجم الادباء ۱۴/۱۳۱، اهل‌البیت فی المکتبة العربیة: ۲۵

۱۱. اسلام ابی‌طالب

شیخ عبدالحسین نعمت عاملی / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۱۷۲

۱۲. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

احمد بن القاسم (م ۴۱۱ق) / نجاشی می‌نویسد: او از اصحاب ما امامیه بود و کتابش را به خط استادم حسین بن عبیدالله غضائری مشاهده کردم. / رک: رجال نجاشی ۱/۲۴۲، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۳. ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدحسین کاشف الغطاء (۱۲۹۴–۱۳۷۳ق) / مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۱۸۵

۱۴. ایمان ابی‌طالب

احمد بن داود بن علی قمی

۱۵. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابوالحسین احمد بن محمّد بن احمد بن طرخان کندی جرجرائی (م ۴۵۰ق) / نجاشی می‌نویسد: وی ثقه و صحیح السماع و دوست ما بود و توسط شخصی به نام ابن ابی‌العباس به جرم علوی بودن کشته شد. رحمه الله. / رک: رجال نجاشی ۲/۲۲۷–۲۲۸، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۶. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابوعلی کوفی احمد بن محمّد بن عمار (م ۳۴۶ق) / نجاشی می‌نویسد: او ثقه بزرگواری بود و از پیشوایان علم رجال به شمار می‌آمد. / رک: رجال نجاشی ۱/۲۴۲، الذریعة، ج ۱، ص ۳۱۱ و ج ۲، ص ۵۱۲

۱۷. ایمان ابی‌طالب

امیر سید حسین مجتهد موسوی کرکی قزوینی (م ۱۰۰۱ق) / رک: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۸. ایمان ابی‌طالب

شیخ ابی‌الحسن شمس‌الدین سلیمان ماحوزی بحرانی (۱۰۷۵–۱۱۲۱ق) / رک: مقدمه الاربعون حدیثا، ص ۱۲

۱۹. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

سیدابوالفضائل جمال‌الدین احمد بن موسی بن طاوس حسنی حلّی (م ۶۷۳ق) / رک: بناء المقالة العلویة/۱۸۱، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۲۰. ایمان ابی‌طالب

سهل بن الیسع بن عبدالله اشعری قمی / رک: تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم: ۱۹۹

۲۱. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابومحمد دیباجی سهل بن احمد بن عبدالله بن احمد بن سهل (۲۸۶–۳۸۰ق) / نجاشی درباره‌اش می‌نویسد: اشکالی در او نیست؛ و علامه مامقانی هم طعن و قدح برخی از عامه را نسبت بدو، دلیل جلالت قدرش می‌داند. / رک: رجال نجاشی ۱/۴۱۹، تنقیح المقال ۲/۷۳–۷۴

۲۲. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

سید ظفر حسن بن دلشاد علی آمروهی نقوی هندی (۱۳۰۷–۱۳۸۰ق) / رک: نقباء البشر ۳/۹۷۸

۲۳. ایمان ابی‌طالب علیه السلام = دیوان ابی‌طالب و ذکر اسلامه

ابونعیم علی بن حمزة تمیمی بصری (م ۳۷۵ق) / ابن‌حجر عسقلانی در کتاب الاصابة فی تمییز الصحابة، برخی از مطالب این کتاب را در ترجمه ابوطالب ذکر نموده است. / الاصابة، ج ۷، ص ۱۱۳–۱۱۶ / مؤلف، در این کتاب تمام اشعار ابوطالب را ـ که دال بر اسلام وی استـ از تلعکبری هارون بن موسی (م ۳۸۵ق) و محمّد بن حسن بن درید (م ۳۲۱ق) روایت می‌کند.

نسخه خطی آن در کتابخانه سید عیسی عطار در بغداد و مرحوم میرزا محمّد عسکری تهرانی در سامراء موجود است. / رک: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۳ و ج ۹ جزء اول، ص ۴۲–۴۳

۲۴. ایمان ابی‌طالب

قاضی نعمان بن محمّد مصری (م ۳۶۳ق) صاحب دعائم الاسلام / رک: معجم ما الّف عن رسول‌الله صلی الله علیه وآله، ص ۵۶ ۲۵. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

میرزا محسن قره داغی تبریزی (۱۲۶۷–۱۳۵۲ق) صاحب تبیین المحجة الی تعیین الحجة

وی در این کتاب آثار و احوال حضرت را به تفصیل بیان نموده و نسخه خطی آن در تبریز نزد نوادگانش موجود است. / رک: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۳ و علماء معاصرین/۱۶۱

۲۶. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

از نویسنده‌ای ناشناس. / نسخه خطی آن به ش ۲/۱۰۰۳ در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است. / رک: فهرست کتابخانه دانشگاه تهران، ج ۱۸، ص ۱۳۵

۲۷. بغیة الطالب فی الاسلام ابی‌طالب ]علامه بزرگ[ سید میرمحمد عباس بن سید علی‌اکبر موسوی شوشتری لکهنوی (۱۲۲۴ـ۱۳۰۶ق) / رک: تکمله نجوم السماء، ج ۲، ص ۷۳ و الذریعة، ج ۳، ص ۱۳۴

۲۸. بغیة الطالب لایمان ابی‌طالب وحسن خاتمته

جلال الدین ابوالفضل عبدالرحمن بن ابی‌بکر بن محمد سیوطی شافعی (م ۹۱۱ق) / نسخه خطی آن در کتابخانه قوله (مصر) ضمن مجموعه ش ۱۶ به خط سید محمود موجود است.

رک: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۱، اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۶۹

۲۹. بغیة الطالب لایمان ابی‌طالب

محمّد بن عبدالرسول برزنجی شافعی شهرزوری مدنی (۱۰۴۰ـ۱۱۰۳ق) / رک: معجم المؤلفین، ج ۹، ص ۳۰۸، الاعلام، ج ۶، ص ۲۰۳، اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۶۸

۳۰. بلوغ المأرب فی نجاة آبائه علیه السلام وعمّه ابی‌طالب

شیخ سلیمان ازهری لاذقی / نسخه خطی آن در کتابخانه تیموریه (دارالکتب قاهره)، قسم حدیث، ش ۳۳۳ موجود است. / رک: معجم ما الّف عن رسول‌الله صلی الله علیه وآله ، ج ۱، ص ۵۱ و اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۷۱

۳۱. البیان عن خیرة الرحمن

شیخ ابوالحسن علی بن بلال بن ابی معاویه مهلّبی ازدی / این کتاب درباره ایمان ابوطالب و پدران پیامبر نوشته شده است و نجاشی، آن را از طریق شیخ مفید از مؤلفش روایت می‌کند.

رک: رجال نجاشی، ج ۲، ص ۹۶ و الذریعة، ج ۳، ص ۱۷۱

۳۲. حاشیه بر «حجة الذاهب الی ایمان ابی‌طالب»

شیخ شیر محمّد همدانی (۱۳۰۲ـ۱۳۸۱ق) / رک: نقباء البشر، ج ۲، ص ۸۵۰

۳۳. حیاة ابی‌طالب

سید عبدالحسین آل طعمه موسوی حایری (۱۲۹۹ـ۱۳۸۰ق) / رک: المنتخب من اعلام الفکر و الادب/۲۱۶

۳۴. حیاة ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی طبسی نجفی (۱۳۵۹ـ۱۳۸۳ق) / رک: معجم رجال الفکر فی النجف، ج ۲، ص ۸۲۹

۳۵. دراسة عن ابی‌طالب

شیخ عبدالواحد مظفر (۱۳۱۰ـ۱۳۹۵ق) / رک: مجله تراثنا ـ ش ۶۴، ص ۲۰۷

۳۶. دیوان ابی‌طالب و شرح لامیه او

علامه شیخ حیدرقلی سردار کابلی کرمانشاهی (۱۲۹۳ـ۱۳۷۱ق) / رک: ریحانة الادب، ج ۳، ص ۳۴۰

۳۷. دیوان ابی‌طالب

جمع و تحقیق: یونس سنجاری سوری /۴۰۰ ص / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۶

۳۸. دیوان ابی‌طالب

ابراهیم بعلبکی (متولد: ۱۳۵۰ق) / در پیشگفتار آن، از ایمان ابوطالب، شرح لامیه وی و ثنای ابوطالب سخن رفته است و ۲۵۰ صفحه می‌باشد. / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۶

۳۹. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: محمّدهادی امینی نجفی (۱۳۵۵ـ۱۴۲۱ق) / در آن، بیش از ۱۰۰۰ بیت گردآورده است. / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۷

۴۰. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: شیخ علی زوّاد (متولد: ۱۳۷۷ق) / در آن، علاوه بر اشعار ابوطالب از شخصیت وی و اثرش در نشر اسلام سخن رفته و کمتر از ۲۰۰ صفحه می‌باشد. / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۹

۴۱. رتبة ابی‌طالب و قریش و مراتب ولده فی بنی‌هاشم

ابوالحسین (ابوالحسن) النسابة / تاریخ تألیف: ۳۱۰ق

سید بن طاوس (۵۸۹ـ۶۶۴) در باب ۱۹۳ کتاب الیقین باختصاص مولانا علی بامرة المؤمنین مطالبی از آن را نقل می‌کند. / رک: الیقین/۱۸۶

۴۲. رسالة فی اسلام ابی‌طالب علیه السلام

سید امین‌الدین میرزا ابوالقاسم محمّد موسوی زنجانی (۱۲۲۴ـ۱۲۹۲ق) / رک: الفهرست لمشاهیر علماء زنجان/۱۰۲

۴۳. رسالة فی صحة ایمان ابی‌طالب

از مؤلفی ناشناخته / نسخه خطی آن در کتابخانه محدث ارموی (تهران) بوده است. / رک: الایضاح (ابن شاذان)/۶۷

۴۴. الرغائب فی ایمان ابی‌طالب

سید مهدی بن سید علی غریفی بحرانی نجفی / رک: الذریعة، ج ۱۱، ص ۲۴۱

۴۵. سلوة الشیعة فی تحقیق ایمان ابی‌طالب

شیخ ابوالمحاسن مسعود بن علی صوانی بیهقی (م ۵۴۴ق) / رک: تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم: ۱۹۹

۴۶. شرح حدیث اسلام ابی‌طالب به حساب جمل

ملاعلی بن میرزا خلیل مازندرانی / نسخه خطی آن ضمن مجموعه ش ۱۳۶ کتابخانه حسینیه شوشتریهای نجف موجود است. / رک: نشریه نسخه‌های خطی (دفتر یازدهم): ۸۳۵

۴۷. الشهاب الثاقب لرجم مکفّر ابی‌طالب

علامه میرزا نجم‌الدین جعفر بن علامه میرزا محمد عسکری تهرانی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۵ق) / رک: الغدیر، ج ۷، ص ۴۰۳

۴۸. صفات ابی‌طالب عبد مناف علیه السلام

مزمّل حسین غدیری میثمی / در این کتاب، ۱۶۰ صفت برای حضرت ابوطالب ذکر شده است. مؤلف، کتاب دیگری بنام نبوة ابی‌طالب هم نگاشته که به چاپ رسیده است. / رک: نبوة ابی‌طالب: ۱۶۰

۴۹. غایة المطالب فی بحث ایمان ابی‌طالب

سید علی کبیر حسنی هندی (۱۲۱۲ـ۱۲۸۵ق) / رک: نزهة الخواطر، ج ۷، ص ۳۴۲ و اهل‌البیت فی المکتبة العربیة: ۳۲۹

۵۰. فصاحة ابی‌طالب علیه السلام

ابومحمّد اطروش شریف حسن بن علی بن حسن بن عمر بن علی بن الحسین بن علی بن ابی‌طالب علیه السلام (شهادت: ۳۰۱ق) / رک: رجال نجاشی، ج ۱، ص ۱۷۰ـ۱۷۱

۵۱. فضل ابی‌طالب و عبدالمطلب و ابی‌النبی

شیخ‌الطائفه ابوالقاسم سعد بن عبدالله بن ابی‌خلف اشعری قمی (م ۲۹۹ یا ۳۰۱ق) رک: رجال نجاشی، ج ۱، ص ۴۰۳

۵۲. فیض الواهب فی نجاة ابی‌طالب

شیخ احمد فیضی بن حاج علی عارف جورومی خالدی رومی حنفی (۱۲۵۳ـ۱۳۲۷ق)

رک: هدیة العارفین، ج ۱، ص ۱۹۵ و اهل البیت فی المکتبة العربیة: ۳۷۷

۵۳. القول الواجب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی بن میرزا جعفر علی فصیح هندی مکی / پایان تألیف: جمادی‌الاولی ۱۲۹۹ق

نسخه خطی آن در کتابخانه سید حسن صدر در کاظمین بوده است. / رک: الذریعة، ج ۱۷، ص ۲۱۵ـ۲۱۶

۵۴. کافل الیتیم: ابوطالب

میرزا نجم‌الدین جعفر عسکری تهرانی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۵ق) / نویسنده در این کتاب به اثبات ایمان ابوطالب با استفاده از کتابهای اهل سنت پرداخته است. / رک: الذریعة، ج ۱۷، ص ۲۴۴

۵۵. ما قیل فی ابی‌طالب علیه السلام من الشعر

سید علی بن الحسین هاشمی خطیب (۱۳۲۶ـ۱۳۹۶ق) / رک: ابوطالب بطل الاسلام: ۲۳۲، الذریعة، ج ۱۹، ص ۲۳، المنتخب من اعلام الفکر و الادب: ۳۲۳

۵۶. منی الطالب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ مفید نیشابوری ابوسعید محمّد بن احمد بن حسین خزاعی ـ جدّ امّی ابوالفتوح رازیـ

رک: فهرست منتجب الدین: ۱۰۲ و آمل الآمل، ج ۲، ص ۲۴۰ و الذریعة، / ج ۲۳، ص ۲۱۲

۵۷. مواهب الواهب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ علی روحانی نجفی (۱۳۵۱ـ۱۴۱۵ق) / رک: مجله آینه پژوهش، ش ۳۰، ص ۱۷۶ و اختران فضیلت، ج ۱، ص ۴۰۹

۵۸. الموسوعة الاسلامیة فی ابی‌طالب

عبدالله بن صالح المنتفکی / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۰

۵۹. نجاة ابی‌طالب

شیخ کاظم آل نوح نجفی الکعبی الکاظمی (۱۳۰۲ـ۱۳۷۹ق) / رک: طرق حدیث الائمة من قریش: ۹۳

۶۰. نسب ابی‌طالب

هشام بن محمّد بن سائب بن بشر کلبی (م ۲۰۶ق) / رک: ترجمه فهرست ندیم: ۱۶۲

۶۱. نصّ ابی‌طالب علی النبی صلی الله علیه وآله

از نویسنده‌ای اسماعیلی مذهب / رک: الذریعة، ج ۲۱، ص ۲۵۷، س ۱۲ به نقل از فهرست ایوانف: ۳۹۶ از ملحق فهرست مجدوع: ۳۴۴

۶۲. نصرة ابی‌طالب للاسلام

شیخ نجاح غرّاوی نجفی / رک: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۰

۶۳. واقع ابی‌طالب المؤمن

سید عبدالکریم آل سید علی‌خان حسینی مدنی (۱۳۱۷ـ۱۴۱۱ق) / رک: المنتخب من اعلام الفکر و الادب: ۲۶۷ و ابوطالب و بنوه: ۴۱۴

۶۴. الیاقوتة الحمراء فی ایمان سید البطحاء

سید طالب آل خرسان نجفی (۱۳۶۸ـ۱۴۲۰) / مقدمه ایمان ابی‌طالب (شیخ مفید): ۱۳ œ

ج) کتاب‌های چاپی فارسی[ویرایش]

۱. ابوطالب

باقر قربانی زرین / تحقیق و بررسی: علی‌اکبر تلافی داریانی / تهران، شرکت نشر و تبلیغ نیک معارف، ۱۳۷۱ش / ۵۶ ص، رقعی ۲. ابوطالب آموزگار پاسداری

محمّد محمّدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / قم، انتشارات هادی، ۱۳۹۹ق / ۱۴۴ ص، جیبی

۳. ابوطالب: اسوه مقاومت و ایمان

اسدالله رضایی / قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۹ش /۱۹۰ ص، رقعی

۴. ابوطالب تجلّی ایمان

سید مجید پورطباطبایی / چاپ سوم: قم، انتشارات شهریار، ۱۳۷۷ش /۱۸۵ ص، رقعی

۵. ابوطالب حامی پیامبر

علّامه شیخ عبدالحسین امینی (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه و تلخیص: محمّدحسن شفیعی شاهرودی / قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ش /۱۷۶ ص، رقعی

۶. ابوطالب چهره درخشان قریش

۷. ابوطالب مؤمن قریش

عبدالله علی خنیزی / مترجم: سید حسین محفوظی

قم، نشر حبیب، ۱۳۸۸ش /۴۶۱ ص، وزیری

۸. ابوطالب مؤمن قریش

سید احمد زینی دحلان مکی شافعی (م ۱۳۰۴ق) / ترجمه: محمّد مقیمی / مقدمه: سید ابراهیم میلانی (۱۳۲۴ـ۱۳۹۹ق) / تهران، انتشارات سعدی، ۱۳۵۱ش /۷۶ ص، رقعی / (این کتاب، ترجمه اسنی المطالب فی ایمان ابی‌طالب است).

۹. ابوطالب مظلوم تاریخ

علامه شیخ عبدالحسین امینی نجفی تبریزی (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه: انتشارات بدر تهران، ۱۳۵۹ش /۱۹۶ ص، وزیری / (این کتاب، ترجمه بخشهایی از جلد هفتم و هشتم الغدیر است).

۱۰. پدر ایمان: سیمای حضرت ابوطالب

جعفر فاضل / مشهد مقدس، انتشارات یوسف فاطمه، ۱۳۸۷ش /۶۲ ص، رقعی (فارسیـ انگلیسی)

۱۱. پرتوی از سیمای تابناک ابوطالب علیه السلام

خیرالله مردانی / قم، انتشارات راه قرآن، ۱۳۸۴ش / ۱۷۶ ص، رقعی

۱۲. ابوطالب یگانه مدافع اسلام

شیخ محمّدرضا طبسی نجفی (۱۳۲۴ـ۱۴۰۵ق) / ترجمه: محمّد محمّدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / تهران، انتشارات قائم، ۱۳۵۴ش / ۲۵۹ ص، وزیری / (این کتاب، ترجمه منیة الراغب فی ایمان ابی‌طالب است).

۱۳. پناه چلچله‌ها: دمی با ابوطالب یار پیامبر

کمال السید (عباس الموسوی) / ترجمه: سیدابوالقاسم حسینی ژرفا / قم، انتشارات پارسایان، ۱۳۷۶ش / ۵۴ ص، پالتویی (مصورـ ویژه نوجوانان)

۱۴. زندگی پرافتخار حضرت ابوطالب

محمّد محمدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / تهران، نشر مطهر، ۱۳۷۶ش / ۱۰۰ ص، جیبی

۱۵. سخنی درباره حضرت ابوطالب

سید محمّدحسین سجاد / اصفهان، الامام المنتظر# / ۳۲ ص، جیبی

۱۶. ساقی زائران خدا و نگاهبان رسول خدا

سید احمد روضاتی (۱۳۴۷ـ۱۴۲۲ق) / مقاله‌ای است بزرگ و پربار، که در تاریخ ۲۵ و ۲۶ اسفندماه ۱۳۷۰ش، در روزنامه اطلاعات به چاپ رسیده است.

۱۷. کاروانی در سایه ابر

غلامرضا کاردان / چاپ دوم: قم، مؤسسه در راه حق، ۱۳۷۱ش / ۲۳ ص، جیبی (این کتاب، داستان سفر ابوطالب و پیامبر به شام است).

۱۸. مقصد الطالب فی احوال اجداد النبی و عمّه ابی‌طالب

شمس العلماء گرکانی میرزا حسین بن علیرضا ربانی (۱۲۶۳ـ۱۳۴۵ق) / بمبئی، مطبعه پرساپریس، ۱۳۱۱ق / ۸۸ ص، رقعی

۱۹. منیة الطالب در اسلام ابی‌طالب

سید حسین طباطبایی واعظ یزدی (م بعد ۱۳۱۸ق)

چاپ تهران، ۱۳۰۴ق، ۱۰۳ ص / رک: الذریعة، ج ۲۳، ص ۲۰۴ œ

د) کتاب‌های غیرچاپی فارسی[ویرایش]

۱. ابوطالب اولین مدافع اسلام

سید عباس اهری

۲. ابوطالب و فرزندش (در اثبات ایمان ابی‌طالب از طرق اهل‌سنت)

حاج شیخ محمّدتقی صدرای اراکی (۱۳۲۶ـ۱۴۰۴ق) / رک: گنجینه دانشمندان، ج ۸، ص ۲۰۱

۳. ایمان ابوطالب (یا ۲۶ رجب)

شیخ محمّدحسن مولوی قندهاری (۱۳۱۹ـ۱۴۱۹ق) / رک: اختران فضیلت، ج ۱، ص ۸۴۸

۴. ایمان ابوطالب

از مؤلفی ناشناس (تاریخ تألیف: ۱۱۵۰ق) / نسخه آن ضمن مجموعه، ش ۱۰/۲۲۵ کتابخانه ملّی موجود است. / رک: فهرست کتابخانه ملی (کتب فارسی)، ج ۱، ص ۲۲۳

۵. الجواب الصائب عن شبهة ایمان ابی‌طالب

شیخ عباس حایری تهرانی (م ۱۳۶۱ق) / رک: الذریعة، ج ۵، ص ۱۷۰

۶. پانزده مقاله در احوال و ایمان ابوطالب؛ گردآوری: ناصرالدین انصاری قمی

این کتاب، آماده چاپ است. عناوین آن عبارتند از:

۱. ابوطالب. نوشته: عباس زریاب خویی (در کتاب: بزم‌آورد ص ۱۶۳ـ۱۶۹)

۲. ابوطالب. نوشته: عبدالکریم گلشنی (در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۵، ص ۶۱۸ـ۶۲۰)

۳. ابوطالب. نوشته: ؟؟ (در: دائرةالمعارف تشیع، ج ۱، ص ۴۱۴)

۴. احوال ابوطالب. نوشته: شیخ باقر کجوری تهرانی (در الخصائص الفاطمیه، ص ۲۱۱ـ۲۱۵)

۵. ایمان ابوطالب. نوشته: سیدرضا حسینی‌نسب (در کتاب: طریق وحدت اسلامی، ص ۱۶۱ـ۱۸۱)

۶. ایمان ابوطالب. نوشته: فضل‌الله کمپانی (در کتاب: رحمت عالمیان، ص ۱۰۰ـ۱۱۰)

۷. ایمان ابوطالب. نوشته: داوود الهامی (در کتاب: ترجمه طرائف (سید بن طاوس) ص ۴۴۸ـ۴۶۱)

۸. ابوطالب مؤمن قریش. نوشته: محمدعلی انصاری قمی (در کتاب محمد صلی الله علیه وآله پیغمبر شناخته‌شده، ج ۱، ص ۱۳۹ـ۱۸۰)

۹. اثبات ایمان ابوطالب. نوشته: عبدالرحیم نجات (در کتاب: عول و تعصیب، ص ۲۵۵ـ۲۷۶)

۱۰. اسلام ابوطالب. هاشم معروف حسنی. ترجمه: حمید ترقی‌جاه (در کتاب: ترجمه سیرة المصطفی، ج ۱، ص ۲۳۷ـ۲۵۹)

۱۱. دلائل ایمان ابوطالب. محمد عبایی خراسانی (در کتاب: گنجینه‌های ویران، ص ۱۴۶ـ۱۵۵)

۱۲. ساقی زائران خدا. سیداحمد روضاتی (در روزنامه اطلاعات)

۱۳. شرح زندگی ابوطالب. محمدعلی مدرس خیابانی تبریزی (در کتاب: ریحانة الادب، ج ۵، ص ۱۰۹ـ۱۱۰)

۱۴. مرگ ابوطالب. جعفر سبحانی (در کتاب: فروغ ابدیت، ج ۱، ص ۳۵۹ـ۳۷۷)

۱۵. وفات ابوطالب. محمدتقی خان سپهر (در کتاب: ناسخ التواریخ (زندگی حضرت عیسی)، ج ۳، ص ۵۰۸ـ۵۱۳) œ

هـ) کتاب‌های چاپی اردو[ویرایش]

۱. ابوطالب

سید محمّد علی شرف‌الدین موسوی عاملی (م ۱۳۷۲ق) / ترجمه: سید ظفر مهدی گهر بن سید وارث حسین جائسی (م ۱۳۶۶ق) مدیر مجله سهیل یمن / چاپ لکهنو، ۱۳۵۰ق / ۱۰۲ ص، وزیری / این کتاب، ترجمه شیخ الابطح است. / رک: الذریعة، ج ۱، ص ۷۹

۲. ابوطالب، پیغمبر اسلام کی حامی

علّامه شیخ عبدالحسین امینی صاحب الغدیر (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه: سید اختر رضوی

قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ش / ۱۷۶ ص، رقعی

۳. ابوطالب

سید مرتضی حسین صدرالافاضل لکهنوی لاهوری (۱۳۴۳ـ۱۴۰۷ق) / چاپ لاهور پاکستان

۴. ابوطالب مؤمن قریش

عبدالله علی خنیزی / ترجمه: سید ذی شأن حیدر جوادی (۱۳۵۷ـ۱۴۲۱ق) / لاهور، مکتبه تعمیر ادب، ۱۹۶۶م / ۴۳۶ ص

۵. ابوطالب، مظلوم تاریخ

علامه شیخ عبدالحسین امینی / کراچی، جامعه تعلیمات اسلامی، ۲۰۱۰م / ۲۶۸ ص، رقعی

۶. ابوطالب ناصر رسول صلی الله علیه وآله

کمال السید / ترجمه: نثار احمد زینپوری / قم، انتشارات انصاریان، ۱۳۷۶ش / ۳۲ ص، (مصورـ ویژه نوجوانان)

۷. ابوطالب و اسلام

غلامحسین انصاری / ملتان، انجمن ناصر الغراء، ۱۹۶۷م

۸. ایمان حضرت ابوطالب

محمّدعلی پتیالوی / چاپ گوجرانواله / تالیفات شیعه در شبه قاره هند، ش ۱۷۵۴

۹. بوستان آل عمران

شیخ محمّد حافظ نجفی / جلد اول آن در اثبات ایمان ابوطالب و جلد دوم آن درباره امامان^ و جلد سوم آن درباره نبوت است ۱۰. تحفة العارفین

ترجمه اسنی المطالب زینی دحلان (م ۱۳۰۴ق) / مترجم: سید امداد حسن بن سید علی (۱۲۸۸ق) / بمبئی، گلستان کشمیر، ۱۲۸۸ق، ۱۳۷ ص

۱۱. ترجمه «اسنی المطالب»

سید احمد زینی دحلان شافعی مکی (۱۲۳۲ـ۱۳۰۴ق) / ترجمه: حاج مقبول احمد دهلوی (۱۳۷۸ـ۱۳۴۰ق) / دهلی: مطبعه یوسفی، ۱۳۱۳ق / ۱۷۶ ص، وزیری / رک: الذریعة، ج ۴، ص ۷۸

۱۲. ترجمه «اسنی المطالب فی نجاة ابی‌طالب»

سید احمد زینی دحلان شافعی مکّی (۱۲۳۲ـ۱۳۰۴ق) / مترجم: صائم چشتی / لاهور، چشتی کتبخانه، ۲۰۰۷م

۱۳. حضرت ابوطالب

سید زین‌العابدین / چاپ کراچی

۱۴. حیات ابوطالب = مسئله کفر و ایمان ابوطالب

خالد انصاری هندی / بهوپال، مطبعه علوی پریس، ۱۳۵۲ق / ۷۲ ص، رقعی / مؤلف، از نویسندگان اهل سنت است و ایمان حضرت را به خوبی اثبات می‌نماید. / رک: اهل‌البیت فی المکتبة العربیة: ۱۳۹

۱۵. حیات ابوطالب

سید اسد علی / لکهنو، امامیه مشن، ۱۳۷۴ق / الله‌آباد، سلیمی پریس، ۱۳۷۴ق

۱۶. سباسی پهلی مداح رسول (اولین مداح رسول)

شیخ علی حسنین شیفته / کراچی، مطبع سعیدی، ۷۹ ص / رک: تذکرة علمای امامیه پاکستان، ص ۱۸۰

۱۷. سردار قریش

سید محمّدصادق لکهنوی / لکهنو، مدرسة الواعظین / ۱۰۰ ص

۱۸. سید الحنفاء حضرت ابوطالب

ناصرحسین فیض‌آبادی / چاپ لاهور

۱۹. عیون المطالب فی اثبات ایمان ابی‌طالب

علّامه صائم چشتی / لاهور، چشتی کتبخانه، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م / ۲ ج: ۶۰۸+۵۱۰ ص، رقعی

۲۰. فتح الغالب فی رد شرح المطالب و اثبات ایمان حضرت ابوطالب

ذاکر حسین حکیم کهمیات / چاپ هند / رک: قاموس الکتب، ج ۱، ص ۸۴۵

۲۱. فیضان ابوطالب

سید بدرالحسن فیض‌آبادی / بنارس، الجواد بکدپو، ۱۹۷۲م / ۳۱۰ ص / شرح زندگی و اشعار ابوطالب است.

۲۲. کفیل رسالت

سید حسین عارف نقوی / سرگودها، تحریک تحفیظ تعلیمات آل‌حمّد / ردّ پیغام صلح غلام بنی‌مسلم است و در آن فضایل و تاریخ ابوطالب ذکر شده است.

۲۳. کلام ابی‌طالب

شیخ علی حسنین شیفته (م ۱۹۲۶م) / چاپ پاکستان / جمع‌آوری اشعار ابوطالب و ترجمه آنها به اردو است. / رک: تذکره علمای امامیه پاکستان/۱۸۰

۲۴. محبوب الرغائب (ترجمه اسنی المطالب فی ایمان ابوطالب)

سید احمد زینی دحلان مکی شافعی (م ۱۳۰۴ق) / ترجمه: محمّد نجم‌الدین علی صاحب مدراسی / حیدرآباد دکن، مطبعه محبوب شاهی، ۱۳۱۳ق / ۲۳۵ ص، وزیری

۲۵. مطلوب الطالب در ایمان ابی‌طالب

کاظم حسین اثیر جاروی پاکستانی (متولد ۱۳۶۰ق) / چاپ پاکستان / تذکره علمای امامیه / پاکستان: ۲۳۳

۲۶. مقام ابوطالب

دکتر عزیز علی / لاهور، مکتبه یاد خدا، ۱۹۷۶م.

۲۷. نگهبان رسالت عابده نرجس / لاهور، افتخار بکدپو، ۱۹۹۵م / ۶۴ ص

۲۸. ابوطالب کیست؟ (بنگالی)

علی عکاس / چاپ ۱۹۹۲م œ

و) کتاب‌های غیرچاپی اردو[ویرایش]

۱. ایمان ابوطالب

شیخ تاج‌الدین حیدری / رک: تذکره علمای امامیه پاکستان/۵۶

۲. العرفان فی دلائل ایمان حضرت عمران

سید خورشید حسین شیرازی (۱۹۱۵ـ۱۹۸۲م) / رک: تذکره علمای امامیه پاکستان/۹۳

۳. فیضان ابوطالب سید مجتبی حسن کامونپوری (۱۹۱۳ـ۱۹۷۴م) / این کتاب، در بر گیرنده اشعار ابوطالب و ترجمه آنها به اردو است.

۴. معارج العرفان فی عصمت ابی‌طالب عمران من آیات القرآن

شیخ محمّد لطیف انصاری (۱۳۰۵ـ۱۳۹۹ق) / رک: تذکره علمای امامیه پاکستان/۳۳۱

۵. شهاب ثاقب در شرح دیوان ابوطالب

سید سبط الحسن رضوی هنسوی (۱۳۳۳ـ۱۳۹۸ق) / رک: مطلع انوار/۲۷۹

۶. نشان ابوطالب

ذاکر غلام قنبر ۱۰۴ ص / مجموعه اشعار آن حضرت است.

۷. ابوطالب مؤمن قریش (انگلیسی)

عبدالله علی خنیزی / ترجمه: عبدالله شاهین / چاپ دوم: قم، انصاریان، ۱۳۸۶ش / ۳۲۸ ص، وزیری

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سرپرستی ابوطالب، تاریخ اسلام، سایت حوزه علمیه قم
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ فضائل و مقامات ابوطالب، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی
  3. ایمان ابوطالب
  4. راسخون
  5. قد نقل الناس کافة عن رسول الله ص أنه قال نقلنا من الأصلاب الطاهرة إلی الأرحام الزکیة. مردم بسی از پیامبر اسلام آورده‌اند که گفت: «ما از پشت‌های پاک به زهدان‌های پاک رفتیم.» شرح نهج‌البلاغهٔ ابن‌ابی‌الحدید، ج 14، ص 67
  6. قد روی عن علی بن محمد الباقر ع أنه سئل عما یقوله الناس إن أبا طالب فی ضحضاح من نار فقال لو وضع إیمان أبی طالب فی کفة میزان و إیمان هذا الخلق فی الکفة الأخری لرجح إیمانه ثم قال أ لم تعلموا أن أمیر المؤمنین علیا ع کان یأمر أن یحج عن عبد الله و أبیه أبی طالب فی حیاته ثم أوصی فی وصیته بالحج عنهم شرح نهج‌البلاغهٔ ابن‌ابی‌الحدید، ج 14، ص 68
  7. درگذشت ابوطالب حامی بزرگ پیامبر
  8. وفات خدیجه و ابوطالب دو حامی بزرگ پیامبر، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی
  9. وفات «ابوطالب» عموی پیامبر اسلام
  10. پیام آیت‌الله صافی گلپایگانی به مناسبت سالروز درگذشت ابوطالب، خبرگزاری رسا
  11. ابوطالب نقش سازنده‌ای در استقرار دین اسلام داشت، آیت‌الله صافی گلپایگانی، خبرگزاری مهر
  12. الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)، سید جعفر مرتضی عاملی، جلد ۲، فصل ۵، ابوطالب (ع) مؤمن قریش
  13. کتاب فروغ ابدیت جلد ۱، فصل ۲۱، قسمت ۳، آیت‌الله جعفر سبحانی، سایت لیلة القدر
  14. تجلیل از مقام شامخ حضرت ابوطالب علیه‌السلام ضرورتی فراموش شده، آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله صافی گلپایگانی، سایت حوزه نیوز
  15. شخصیت حضرت ابوطالب از سرمایه‌های بنام جهان اسلام است، دکتر محسن الویری، سایت آینده روشن
  16. فیلم تاریخ صدر اسلام با محور زندگی حضرت «ابوطالب» ساخته می‌شود، ایرنا
  17. http://saafi.net/fa/node/7364
  • دانشامه رشد
  • ابوطالب، عبدالکریم گلشنی، دایرة ا لمعارف بزرگ اسلامی
  • علامه امینی، ابوطالب مظلوم تاریخ، تهران، نشر بدر، بهار ۱۳۵۹