عون بن علی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عون بن علی
قله دند (بلند ترین قله)
ارتفاع ۱٬۸۰۰ متر (۵٬۹۰۶ پا) (عینالی)
۲٬۳۷۸ متر (۷٬۸۰۲ فوت) (دند)
مکان
مکان تبریز، ایران
مختصات ۳۸°۰۶′۲۰″ شمالی ۴۶°۱۹′۲۰″ شرقی / ۳۸.۱۰۵۵۶° شمالی ۴۶.۳۲۲۲۲° شرقی / 38.10556; 46.32222مختصات: ۳۸°۰۶′۲۰″ شمالی ۴۶°۱۹′۲۰″ شرقی / ۳۸.۱۰۵۵۶° شمالی ۴۶.۳۲۲۲۲° شرقی / 38.10556; 46.32222
صعود
راحت‌ترین مسیر پیاده‌گردی
(دارای جاده آسفالت و تله‌کابین)

عون بن علی که عینالی و عینال–زینال نیز خوانده می‌شود، کوه و آرامگاهی بر فراز رشته‌کوه سرخاب در شمال شهر تبریز است. از نظر تاورنیه در سفرنامهٔ خود، پیش از ورود اسلام به ایران در محل کنونی آرامگاه عون بن علی، آتشکده و عبادتگاهی بوده که پس از اسلام به زیارتگاه تبدیل شده‌است. پس از سدهٔ دهم هجری، یکی از تکایای درویشان نعمت‌الهی در محل فعلی آرامگاه عون بن علی بوده‌است.[۱]

آرامگاه[ویرایش]

تصویری قدیمی از رشته‌کوه عینالی. بقعه عون بن علی در قله و ربع رشیدی در دامنه آن قابل تشخیص است.
آرامگاه عون بن علی.

ژان بابتیست تاورنیه، جهانگرد فرانسوی که در سال ۱۶۳۶ میلادی تبریز را دیده بود، دربارهٔ این کوه چنین نوشته است: «در بیرون شهر کوهی است موسوم به «عین علی و زین علی» که سابقاً روی آن آتشکده و کلیسا بوده و مسلمانان آن را تبدیل به مسجد کرده‌اند و یک دیر خرابه هم نزدیک آن مسجد وجود دارد و سردابی هم هست که چند قبر در آن قرار دارد و ستون‌های سنگ مرمر در آنجا انباشته شده و گویند آن مسجد در اصل، مقبره بعضی از پادشاهان ماد بوده است.»[۲]

آرامگاه عون بن علی که به «عینالی» و «عینال، زینال» نیز معروف است، از بناهای تاریخی شهر تبریز و مربوط به دورهٔ ایلخانان است. این آرامگاه که بر فراز رشته‌کوه سرخاب بنا شده، به شیوهٔ ایلخانی ساخته شده‌است. بنای آرامگاه از ۹ اتاق، ۶ گنبد، هشتی و ایوان تشکیل یافته و در دورهٔ قاجار برای جلوگیری از تخریب آن، اتاقی در سمت شمال بنا احداث شده‌است.[۳]

آرامگاه عون بن علی تا سدهٔ نهم هجری سالم بوده و در این دوره براثر حملهٔ نیروهای امپراتوری عثمانی به‌طور کلی ویران شده‌است. این بنا در دورهٔ شاه عباس یکم ازنو ساخته شد؛ ولی دیری نپایید که زمین‌لرزهٔ سال ۱۱۹۳ هجری آن را به شدت تخریب کرد. در واپسین سال‌های سدهٔ سیزدهم هجری، قهرمان میرزا بنای آرامگاه را مرمت نمود.[۳]

براساس منابع و کتب تاریخی از جمله توسط ملا محمد امین حشری تبریزی، در کتاب روضه اطهارو بحرالانساب، دو تن از فرزندان علی بن ابی‌طالب به نام‌های «عون بن علی» و «زید بن علی» که از فرزندان اسما بنت عمیس می‌باشند، در این مکان آرمیده‌اند. این بنا در گذشته بیش‌تر به منظور انجام مراسم‌های مذهبی کاربرد داشته‌است.[۳]

یادمان شهدای گمنام[ویرایش]

آرامگاه شهدای گمنام درمجاورت مقبره عون ابن علی برفراز کوه عینالی

یادمان ۸ تن از کشته‌شدگان ایرانی جنگ ایران و عراق در کنار آرامگاه عون بن علی قرار گرفته‌است. بنای این یادمان از سال ۱۳۸۱ خورشیدی آغاز شده و در ۳۰ شهریور ۱۳۸۵ خورشیدی به بهره‌برداری رسیده‌است.[۱]

از مشخصات بارز بنای یادمان شهدای گمنام می‌توان به رعایت سبک منطبق بر معماری شهر سنتی تبریز، رعایت سبک آرامگاه‌های ایران، استفاده از شعرهای محمدحسین شهریار، استفاده از نقش‌های اسلامی، استفاده از حرف هشت و قرارگرفتن بنا در امتداد مسیر قبلهٔ وادی‌رحمت اشاره کرد.[۱]

قله‌ها[ویرایش]

فهرست قله‌های رشته‌کوه سرخاب:[۴]

  • قلهٔ دند (ارتفاع: ۲۳۷۸ متر)
  • قلهٔ بهلول (ارتفاع: ۱۹۸۵ متر)
  • قلهٔ پکه‌چین (ارتفاع: ۱۹۴۵ متر)
  • قلهٔ هیلله (ارتفاع: ۱۸۵۰ متر)
  • قلهٔ عون بن علی (ارتفاع: ۱۸۰۰ متر)

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «عون بن علی (عینالی)». وب‌گاه سازمان توسعه و عمران عون بن علی و پارک طبیعت. بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۰. 
  2. تاریخ تبریز تا قرن نهم هجری، محمدجواد مشکور، صص ۷۳–۷۰
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «مقبرهٔ عون بن علی». وب‌گاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی. بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۰. 
  4. «کوه عون بن علی (عینالی)». وب‌گاه هیئت کوه‌نوردی استان آذربایجان شرقی. بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۰. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]