دوازده امام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اسامی امامان دوازده‌گانهٔ شیعیان حول نام حضرت محمد.

دوازده امام جانشینان معنوی و سیاسی محمد، پیامبر اسلام، در اسلام شیعه دوازده امامی هستند. این باور شامل علویان سوریه و ترکیه نیز می‌گردد.[۱]

بنابر اصول شیعه، جانشین محمد انسان معصومی است که نه فقط با عدالت بر جامعه حکومت می‌کند، بلکه قانون الهی را حفظ و معنای تأویلی آن را بیان می‌کند. گفتار و کردار پیامبر و ائمه راهنما و الگویی برای جامعه‌اند تا از آن پیروی کنند؛ در نتیجه آنان باید از گناه و اشتباه به‌دور باشند (عصمت) و براساس دستور الهی، یا نص، از طریق پیامبر برگزیده شوند.[۲][۳]

شیعه
Hadith Ali.svg
درگاه تشیع
عقاید
فروعنماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجستهمهدویت: غیبت (غیبت صغرا، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوممحمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابهسلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن‌عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامة بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
رجال و علماکشته‌شدگان کربلا • فهرست رجال حدیث شیعه • اصحاب اجماع • روحانیان شیعه • عالمان شیعه • مراجع تقلید
مکان‌های متبرک
مکه و مسجدالحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه‌چراغ • کاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرس • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و حرم شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • رویداد غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه زهرا • قتل عثمان • جنگ جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیه • زیدیه • غلاه • واقفیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

بنا بر نظر شیعیان اثنی‌عشری امام به وسیلهٔ عقل، خرد الهی، مأخذ روح پیامبران و امامان است و به آن‌ها دانشی محرمانه به نام حکمت می‌دهد.[۴][۵] گرچه امام دریافت‌کنندهٔ وحی نیست، اما ارتباط نزدیکی با الله دارد، که از آن طریق، خدا او را راهنمایی می‌کند و امام هم به نوبهٔ خود مردم را راهنمایی می‌کند. همچنین متون مقدس نزد امام او را راهنمایی می‌کنند. امامت یا باور به راهنمایی الهی، باور بنیادین شاخه‌های اثنی‌عشری و اسماعیلی شیعه بوده، مبتنی بر این مفهوم است که خداوند بشریت را بدون دسترسی به راهنمایی الهی رها نمی‌کند.[۶]

بنابر نظر شیعهٔ دوازده امامی، در هر عصری همواره امامی هست که متصدی همهٔ امور آیین و شریعت در جامعهٔ مسلمان است. در نظر شیعیان دوازده امامی و صوفیان علی اولین امام و جانشین محمد است و فرزندان وی از نسل فاطمه زهرا (دختر پیامبر) امامان بعدی هستند. هر امام پسر امام قبلی است، جز حسین بن علی که برادر حسن است. آخرین امام حجت بن الحسن، کسی است که توسط شیعیان هنوز زنده پنداشته می‌شود و به اعتقاد آنان در غیبت است و سرانجام روزی برای ایجاد عدل در جهان بازخواهد گشت.[۶] همچنین بنا بر باور شیعیان دوازده امامی و علوی، از پیش در حدیث دوازده خلیفه وجود امامان دوازده‌گانه پیش‌گویی شده‌است. همچنین بنا بر باور اهل تشیع تمامی امامان — به جز امام آخر که در غیبت به سر می‌برد — به شکل غیرطبیعی درگذشته‌اند.

امامان دوازده‌گانه همچنین در تصوف نقش مهمی ایفا می‌کنند و به عنوان سرپرستان معنوی اسلام به حساب می‌آیند؛ چنانکه اغلب سلسله‌ها (زنجیره‌های معنوی) به یکی از این امامان منتهی می‌شود.

فهرست امامان

شماره تصویر خطاطی نام
(کامل/کنیه)
عنوان
(عربی/معنی عربی/ترکی) [یادداشت‌ها ۱][۷]
تاریخ
ولادت
مرگ
(م/ه‍. ق) [یادداشت‌ها ۲]
اهمیت زادگاه علت و محل مرگ
و محل به خاک سپاری [یادداشت‌ها ۳]
۱ Alī.png علی بن ابی‌طالب

أبو الحسن
امیرالمؤمنین
[۸]


المرتضی

(دوست داشته شده)


Birinci Ali[۹]
۶۰۰–۶۶۱[۱۰]
۲۳(پیش از هجرت)–۴۰[۱۱]
پسرعمو و پسرخوانده‌ی محمد. شیعیان او را جانشین راستین پیامبر می‌دانند و اهل سنت او را خلیفه چهارم می‌دانند. او تقریباً در همه طریقتهای تصوف جایگاه والایی دارد و اعضای این طریقت‌ها ارتباطشان با محمد را از طریق او به دست می‌آورند.[۱۲] مکه،
عربستان سعودی[۱۳]
توسط ابن ملجم مرادی، از خوارج، در کوفه ترور شد، او را با شمشیری زهر آلود در هنگام نماز مورد ضربت قرار داد.[۱۴][۱۵]
مدفون در مسجد امام علی در نجف،
عراق.
۲ Hassan ibn Ali.jpg حسن مجتبی

أبو محمد
المجتبی


(برگزیده)


İkinci Ali[۹]
۶۲۴–۶۷۰[۱۶]
۳–۵۰[۱۷]
او بزرگترین نوهٔ زنده محمد، از طریق دخترش فاطمه زهرا بود. حسن در کوفه، به عنوان خلیفه جانشین پدرش شد و بر اساس پیمان صلح با معاویه پسر ابی‌سفیان، پس از تنها ۷ ماه خلافت، کنترل بر عراق را واگذار کرد.[۱۸] مدینه،
عربستان سعودی[۱۹]
به باور شیعه توسط همسرش و به دستور معاویه مسموم شد. مدینه[۲۰]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۳ Hhussain ibn ali.jpg حسین بن علی

أبو عبدالله
سید الشهداء


(سرور شهیدان)


Üçüncü Ali[۹]
۶۲۶–۶۸۰[۲۱]
۴–۶۱[۲۲]
او نوهٔ محمد و برادر حسن بن علی بود. حسین اعتبار خلافت یزید را زیر سؤال بود. نتیجتاً او و خانواده‌اش در نبرد کربلا توسط قوای یزید کشته شدند. پس از این واقعه، سوگواری محرم مراسمی کلیدی در هویت شیعیان شد.[۲۳][۲۴] مدینه،
عربستان سعودی[۲۵]
کشته و سر بریده شده در نبرد کربلا.[۲۶]
مدفون در حرم حسین بن علی در کربلا،
عراق.
۴ Imam sajjad.jpg علی بن الحسین

أبو محمد
سجاد، زین العابدین


(کسی که دائماً سجده می‌کند، زینت عبادت کنندگان)[۲۷]


Dördüncü Ali[۹]
۶۵۸/۹[۲۸] – ۷۱۲[۲۹]
۳۸[۳۰]–۹۵[۳۱]
نویسندهٔ ادعیهٔ صحیفه سجادیه، که به عنوان «مزامیر آل محمد» مشهور است.[۳۲] مدینه،
عربستان سعودی[۳۳]
بنا بر غالب علمای شیعه، او به دستور خلیفه ولید بن عبدالملک در مدینه مسموم شد.[۳۴]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی.
۵ Baqir ibn sajjad.jpg محمد بن علی

أبو جعفر
باقر العلوم


( شکافندهٔ دانش‌ها)[۳۵]


Beşinci Ali[۹]
۶۷۷–۷۳۲[۳۶]
۵۷–۱۱۴[۳۷]
منابع سنی و شیعه هر دو او را از اولین و برجسته‌ترین فقها توصیف می‌کنند، که در دوره‌اش به شاگردان بسیاری تدریس کرده‌است.[۳۸][۳۹] مدینه،
عربستان سعودی[۴۰]
بنا بر قول برخی از علمای شیعه، او به وسیلهٔ ابراهیم بن ولید بن عبدالله در مدینه به دستور هشام بن عبدالملک مسموم شد.[۴۱]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی است.
۶ Jaffer-e-Sadiq.jpg جعفر بن محمد

أبو عبدالله
الصّادق[۴۲]


(راستگو)


Altıncı Ali[۹]
۷۰۲–۷۶۵[۴۳]
۸۳–۱۴۸[۴۴]
فقه جعفری را تأسیس و کلام شیعه را توسعه داد. او علمای بسیاری را در زمینه‌های گوناگون تربیت کرد.[۴۵][۴۶] مدینه،
عربستان سعودی[۴۷]
بنا به قول منابع شیعه، او در مدینه به دستور خلیفه ابوجعفر عبدالله منصور مسوم شد.[۴۸]
مدفون در بقیع، مدینه،
عربستان سعودی است.
۷ Al-Kazim.jpg موسی بن جعفر

أبو الحسن الاول[۴۹]
الکاظم[۵۰]


(آرام)


Yedinci Ali[۹]
۷۴۴–۷۹۹[۵۱]
۱۲۸–۱۸۳[۵۲]
رهبر جمعیت شیعی در دورهٔ انشعاب اسماعیلیان و دیگر شاخه‌ها، پس از درگذشت جعفر صادق.[۵۳] او شبکه‌ای از وکلا را ایجاد کرد که خمس را از جمعیت‌های شیعی در خاورمیانه و خراسان جمع‌آوری می‌کردند.[۵۴] مدینه،
عربستان سعودی[۵۵]
وی در بغداد به دستور خلیفه هارون‌الرشید زندانی و مسموم شد.
مدفون در حرم کاظمین در بغداد،
عراق.[۵۶]
۸ Al redah.jpg علی بن موسی

أبو الحسن الثانی[۵۷]
الرّضا[۵۸]


(پسندیده)


Sekizinci Ali[۹]
۷۶۵–۸۱۷[۵۹]
۱۴۸–۲۰۳[۶۰]
ولیعهد خلیفه مأمون شد، به خاطر مباحثاتش با علمای مسلمان و غیر مسلمان معروف است.[۶۱] مدینه،
عربستان سعودی[۶۲]
بنا بر منابع شیعی، او در مشهد به دستور مأمون مسوم شد.
مدفون در حرم علی بن موسی الرضا در مشهد،
ایران است.[۶۳]
۹ Imam Taqi.jpg محمد بن علی

أبو جعفر
الجواد، التّقی[۶۴]


(سخاوتمند، پرهیزکار)


Dokuzuncu Ali[۹]
۸۱۰–۸۳۵[۶۵]
۱۹۵–۲۲۰[۶۶]
در مواجه با خلافت عباسیان به سخاوتمندی و پرهیزکاری مشهور بود. مدینه،
عربستان سعودی[۶۷]
بنا ر منابع شیعی، مسمومیت توسط همسر (دختر مأمون) در عراق، به سفارش خلیفه ابواسحاق محمد معتصم.
مدفون در حرم کاظمین در بغداد،
عراق.[۶۸]
۱۰ Imam naqi.jpg علی بن محمد

أبو الحسن الثالث[۶۹]
الهادی، النّقی[۷۰]


(راهنما، پیراسته)


Onuncu Ali[۹]
۸۲۷–۸۶۸[۷۱]
۲۱۲–۲۵۴[۷۲]
شبکهٔ وکلا را در جامعهٔ شیعه تقویت کرد. او وکلا را با سفارش‌ها و آموزش‌هایی می‌فرستاد و درعوض، سهم امام از خمس و وجوهات شرعی را دریافت می‌کرد.[۷۳] مدینه،
عربستان سعودی[۷۴]
مسمومیت به دستور ابوعبدالله محمد معتز در سامرا.[۷۵]
مدفون در حرم عسکریین در سامرا،
عراق.
۱۱ Al-askari.svg حسن عسکری
الحسن بن علی

أبو محمد
العسکری[۷۶]


(ساکن پادگان نظامی)


Onbirinci Ali[۹]
۸۴۶–۸۷۴[۷۷]
۲۳۲–۲۶۰[۷۸]
پس از درگذشت پدرش، معتمد عباسی محدودیت‌هایی برای او در بیشتر دوران زندگی‌اش اعمال کرد. شیعیان به‌خاطر جمعیت و قدرت فزاینده‌شان به‌شدت سرکوب می‌شدند.[۷۹] مدینه،
عربستان سعودی[۸۰]
مسمومیت به دستور ابوعباس محمد معتمد در سامرا.
مدفون در حرم عسکریین در سامرا،
عراق.[۸۱]
۱۲ Mahdi.svg محمد بن الحسن


أبو القاسم
المهدی، الحجّة، الامام الغائب[۸۲]


(نشانه، ملاک و معیار)


Onikinci Ali[۹]
۸۶۸–تاکنون[۸۳]
۲۵۵–تاکنون[۸۴]
مطابق اعتقادات شیعیان دوازده امامی، صوفیان و مسلمانان سنی، او یک شخصیت تاریخی واقعی است.[۸۵] سامرا،
عراق[۸۶]
بنا به اعتقادات شیعه (مهدویت) او از سال ۸۷۲ قمری زنده است و در غیبت به‌سرمی‌بردو این غیبت تا زمانی که خدا بخواهد ادامه دارد.[۸۷]

سال‌شمار

۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱۱
|
۶۳۲
|
۶۵۲
|
۶۷۲
|
۶۹۲
|
۷۱۲
|
۷۳۲
|
۷۵۲
|
۷۷۲
|
۷۹۲
|
۸۱۲
|
۸۳۲
|
۸۵۲
|
۸۷۲

سال میلادی

۱۲
|
۸۷۴
|
۹۸۸
|
۱۱۰۲
|
۱۲۱۶
|
۱۳۳۰
|
۱۴۴۴
|
۱۵۵۸
|
۱۶۷۲
|
۱۷۸۶
|
۱۹۰۰
|
۲۰۱۴

سال میلادی

توضیحات
  • این الگو بر مبنای اندیشهٔ شیعه است.
  • در اندیشهٔ شیعی دورهٔ امامت و خلافت الهی علی بن ابی‌طالب از درگذشت پیامبر اسلام آغاز شده‌است. دورهٔ زمامداری وی بر مسلمین پس از کشته‌شدن عثمان بن عفان آغاز شد.
  • آغاز امامت هر امام مصادف با درگذشت امام پیشین است.
  • دورهٔ امامت حجت بن حسن از لحظهٔ درگذشت امام پیشین خود آغاز شده‌است و چون به عقیدهٔ شیعیان دوازده امامی وی زنده و از نظرها پنهان است، بنابراین امامت حجت بن حسن تا زمان ظهور وی و پس از آن تا زمان ازدنیارفتن او ادامه دارد.
  • مقیاس نمودار در ردیف نخست با مقیاس ردیف دوم (مرتبط با حجت المهدی) یکسان نیست.

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. نام ائمه به عربی که زبان مقدس اسلام است، توسط اکثریت شیعیان من‌جمله اصولیون، اخباریان، شیخیه، و اقلیت علوی سوریه استفاده می‌شود. لیکن علوی‌های ترکیه، گروهی اقلیتی در میان شیعه‌ها، که تشکیل‌دهنده 10% جمعیت شیعیان هستند، از شمارش در زبان ترکی برای نامیدن ائمه بهره می‌جویند؛ مثلاً می‌گویند علی اول، علی دوم و قص‌علی‌هذه…
  2. «م» نشانگر گاه‌شماری عصر حاضر (یا میلادی) و «ه‍. ق» علامت اختصاری گاه‌شماری هجری قمری است.
  3. به جز امام دوازدهم.

پانویس

  1. Olsson, Ozdalga & Raudvere 2005, p. 65
  2. Tabataba'i 1977, p. 10
  3. Momen 1985, p. 174
  4. Tabataba'i 1977, p. 15
  5. Corbin 2014, pp. 45–51
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Gleave, Robert. "Imamate". Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1. MacMillan. ISBN 0-02-865604-0.
  7. Encyclopedia of Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 2004. ISBN 978-0-02-865769-1.
  8. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  9. ۹٫۰۰ ۹٫۰۱ ۹٫۰۲ ۹٫۰۳ ۹٫۰۴ ۹٫۰۵ ۹٫۰۶ ۹٫۰۷ ۹٫۰۸ ۹٫۰۹ ۹٫۱۰ ۹٫۱۱ Encyclopedia of Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 2004. ISBN 978-0-02-865769-1.
  10. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  11. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 190–192.
  12. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  13. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  14. Nasr, “ʿAlī”, Britannica.
  15. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 192.
  16. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  17. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 194–195.
  18. Madelung, “Ḥasan b. ʿAli b. Abi Ṭāleb”, Iranica.
  19. Nasr, “Ḥasan”, Britannica.
  20. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 195.
  21. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  22. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 196–199.
  23. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  24. Madelung, “Ḥosayn b. ʿAli”, Iranica.
  25. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  26. Nasr, “Al-Ḥusayn ibn ʿAlī”, Britannica.
  27. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  28. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  29. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  30. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  31. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  32. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  33. Madelung, “ʿALĪ B. ḤOSAYN B. ʿALĪ B. ABĪ ṬĀLEB”, Iranica.
  34. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  35. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  36. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  37. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  38. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  39. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203.
  40. Madelung, “BĀQER, ABŪ JAʿFAR MOḤAMMAD”, Iranica.
  41. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 202.
  42. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  43. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  44. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  45. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  46. Nasr, “Wāṣil ibn ʿAṭāʾ”, Britannica.
  47. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  48. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 203–204.
  49. Madelung, “ʿALĪ AL-REŻĀ”, Iranica.
  50. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  51. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  52. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  53. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 78.
  54. Sachedina (1988), pp.53–54
  55. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  56. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205.
  57. Madelung, “ʿALĪ AL-REŻĀ”, Iranica.
  58. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 205–207.
  59. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  60. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  61. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  62. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  63. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  64. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  65. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  66. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  67. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  68. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 207.
  69. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  70. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  71. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  72. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  73. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  74. Madelung, “ʿALĪ AL-HĀDĪ”, Iranica.
  75. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 208–209.
  76. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  77. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  78. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  79. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  80. Halm, “ʿASKARĪ”, Iranica.
  81. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 209–210.
  82. Nasr, “Muḥammad al-Mahdī al-Ḥujjah”, Britannica.
  83. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  84. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  85. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 211–214.
  86. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.
  87. Tabatabaee, Shi'ite Islam, 210–211.

منابع

پیوند به بیرون