خلافت امویان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خلافت اموی
الدَّوْلَةُ الأُمَوِیَّةُ
خلافت وِراثتی

 

 
[[پادشاهی ویزیگوت‌ها|]]
۶۶۱–۷۵۰
 

خلافت امویان در اوج گستردگی
پایتخت دمشق
(744م–661)
حران
(750م–744)
زبان‌(ها) عربی (زبان رسمی)
زبان‌های دیگر: آرامی، ارمنی، آمازیغی، گرجی، یونانی، قبطی، عبری باستانی، ترکی‌تبار، پارسی میانه، کردی، مستعربی
دین اسلام (دین رسمی).
اقلیات دینی کوچک و بزرگ: مسیحیت، یهودیت، مندائیان ومزدیسنا
دولت خلافت وِراثتی
امیرالمؤمنین
 - ۴۱ - ۶۰ (۶۶۱ - ۶۸۰) معاویة ابن ابی‌سفیان
 - ۱۲۶ - ۱۳۲ (۷۴۴ - ۷۵۰) مروان دوم
تاریخچه
 - تأسیس ۶۶۱
 - انقراض ۷۵۰
مساحت
 - ۷۵۰م (۱۳۲هـ) ۱۳۴۰۰۰۰۰کیلومترمربع (۵٬۱۷۳٬۷۶۹مایل‌مربع)
جمعیت
 -  حدود ۷۵۰م (۱۳۲هـ) ۳۴۰۰۰۰۰۰ 
یکای پول دینار اموی
امروزه بخشی از

دولت اموی یا خلافت اموی یا دولت بنی‌امیه (۴۱ - ۱۳۲ / ۶۶۲ - ۷۵۰ م) دومین خلافت اسلامی بعد از خلفای راشدین می‌باشد و دارای بزرگترین قلمرو در تاریخ اسلام است. بنی‌امیه اولین خاندان مسلمان در طول تاریخ اسلام بودند که به صورت ارثی شبیه به پادشاهان حکومت کردند. پایتخت آن دمشق بود و آغاز کار این دولت در تاریخ ۴۱ هـ (۶۶۲ م) بود و در ۱۳۲ هـ (۷۵۰ م) پایان یافت. اوج گسترش دولت اموی در زمان خلیفهٔ دهم، هشام بن عبدالملک بود او مرزهای قلمرو خود را تا اطراف چین از شرق و جنوب فرانسه از غرب گسترش داد همچنین توانسته بود که افریقیه، مغرب عربی، اندلس، جنوب گل، سند و فرارود را هم به قلمروی امویان اضافه کند. از مشهورترین خلفای اموی می‌توان به معاویه ابی سفیان، مروان بن حکم، عبدالملک بن مروان، ولید بن عبدالملکیزید بن معاویه ، سلیمان بن عبدالملک ،عمر بن عبدالعزیز، هشام بن عبدالملک و مروان بن محمد اشاره نمود.

تاریخچه حکومت امویان[ویرایش]

امویان از سال ۶۶۱ تا ۷۵۰ میلادی به عنوان خلفای امپراتوری تازه تأسیس اسلامی در دمشق حکومت کردند و اولین سلسله موروثی را در تاریخ اسلام پدیدآورند. قلمرو تحت حکومت آنها از مشرق تا هند و از مغرب تا شبه جزیره ایبریا گسترده بود. بعد از سقوط حکومت امویان در شرق به وسیله عباسیان آنان در اندلس (اسپانیا) امارت قرطبه (کوردوبا) را بنا نهادند که از سال ۷۵۶ تا ۱۰۳۱ حکومت کرد و این حکومت از سال ۹۲۹ میلادی به نام خلافت بود.

در باب ریشه این قوم باید گفت که آنها همچون پیامبر اسلام از مردی به نام عبدالمناف از طایفه قریش نشأت می‌گیرند. از دو پسر این شخص یکی به نام هاشم جد خاندان هاشمی و پیامبر اسلام بود و دیگر عبدالشمس پدر امیه که جد خاندان بنی امیه بود.

در ابتدای قرن هفتم میلادی اعقاب امیه یکی از خانواده‌های پرنفوذ اعراب مکه بودند. در این زمان بود که محمد بن عبدالله از خاندان هاشم اعلام پیامبری کرد. هنگامی که محمد در سال۶۲۲ میلادی به مدینه مهاجرت کرد و در پی آن نبردهایی با مکیان داشت با اعضای خانواده امویان که در سمت سپاه مکه بودند، جنگید. از این میان ابوسفیان بن حرب پدر معاویه اولین حاکم امویان رهبری سپاه مکه را بر عهده داشت. مدینه بر سر راه شام قرار داشت و تجارت با شام مهم‌ترین منبع درآمد خانواده بنی امیه بود. محمد با بستن این مسیر توانست سرانجام ابوسفیان را ناتوان کرده و منجر به سقوط مکه شد. ابوسفیان کمی قبل از فتح مکه توسط مسلمانان ناگزیر به دین اسلام درآمد. در نهایت با این تغییر جهت، ضمن بازگشت صلح به دو خانواده رقیب اموی و هاشمی در قریش، باعث شد که امویان بتوانند در سیاست آینده حکومت اسلامی- عربی نوپا نقش مهمی بازی کنند. معاویه پسر ابوسفیان کمی بعد به عنوان کاتب وحی درآمد. بعد از مرگ محمد، معاویه در نبردهای سپاه اسلام علیه امپراتوری روم شرقی در آسیای صغیر (سوریه یا شام) شرکت کرد و موفق به فتح دمشق شد.

در سال ۶۴۴ میلادی عثمان بن عفان که از خانواده امویان بود به عنوان خلیفه انتخاب شد. عثمان بر خلاف سایر افراد قبیله خود از همراهان اولیه محمد بود و در هجرت او از مکه به مدینه حضور داشت. هنگامی که او مناصب حکومت را تقسیم می‌کرد، معاویه را به عنوان حاکم شام منصوب کرد. با قتل عثمان در سال ۶۵۶ میلادی یا ۳۵ هجری قمری در مدینه، علی ابن ابیطالب به خلافت برگزیده شد. درحالی که معاویه قصد داشت با بیعت با علی به عنوان خلیفه مسلمانان ولایت خود بر شام را تحکیم کند، علی ابن ابیطالب به دلیل فساد در دستگاه حاکمیت معاویه وی را عزل کرد اما معاویه از فرمان خلیفه مسلمانان سر پیچی کرد و ادعای خلافت نمود. نتیجه این درگیری‌های داخلی در اواسط قرن هفتم میلادی ایجاد آشوب و بی‌ثباتی در نواحی عراق امروزی بود. به این ترتیب معاویه نه تنها با علی بیعت نکرد بلکه خود مدعی خلافت مسلمانان شد و تا علی زنده بود با او بر سر این عنوان جنگید. معاویه پس از مرگ علی در کوفه، به نبرد با حسن بن علی پرداخت و سرانجام خلافت را به چنگ آورد و دمشق را پایتخت خود و خاندانش ساخت. معاویه همچون ابوبکر (خلیفه اول) که عمر ابن خطاب را جانشین بعد از خودش معرفی کرد پسرش یزید را به عنوان جانشینش انتخاب کرد و سیاست جانشینی پسر به جای پدر را در خلافت به راه انداخت و پس از خود پسرش یزید، خلیفه مسلمانان شد. از کارهای او نبرد با حسین بن علی و رویداد کربلاو حمله به مدینه و مکه بود. پس از وی پسرش معاویهٔ دوم سر کار آمد ولی پس از چهل روز کناره گیری کرد و اندکی پس از آن درگذشت. با کناره گیری و مرگ وی در میان خاندان اموی درگیری افتاد و شورش‌هایی که به پا شده بودند فراگیرتر شدند؛ عبدالله بن زبیر در مکه و مختار ثقفی در کوفه به پا خاستند و گروهی از امویان شام نیز فرمانبردار عبدالله بن زبیر شدند. سرانجام عبدالملک بن مروان به کمک حجاج بن یوسف ثقفی شورشیان را سرکوب کرد و حجاج را به فرمانروایی ایران و عراق گماشت. حجاج برای پایداری امویان کوشش‌های فراوان نمود و بسیاری از مخالفان را کشت یا به زندان افکند. امویان در زمان خلافتشان سرزمین‌های بسیاری را به چنگ آوردند و بارها شورش‌های ایرانیان را سرکوب نمودند؛ تا اینکه ابومسلم سردار ایرانی آنان را سرنگون ساخت و عباسیان که شاخه‌ای از خانواده هاشمی (فرزاندان عباس عموی علی و فرزند ابو طالب) نیرنگ خلافت را از آن خود کردند دیندارترین خلیفه اموی عمر بن عبدالعزیز بود.

واپسین خلیفه اموی مروان بن محمد بود که به دست یاران ابومسلم خراسانی کشته شد.

امویان فرمانروایانی بیش از اندازه عربگرا بودند. سختگیریهای آنان بر نژادها و اندیشه و آیینهای گوناگون مردم زیر ستم ایشان را به ستوه آورده بود که سرانجام پایه‌های لرزان فرمانرواییشان را فروریخت.

امویان در سیاست داخلی و اداره کشور همان سیستم اداری و روش ایرانیان را پسندیدند و پیش گرفتند.

فهرست نام خلفای اموی[ویرایش]

فرمانروا زندگی فرمانروایی
۱ معاویه بن ابی‌سفیان
۶۰۶–۶۸۰
۶۶۲–۶۸۰
۲ یزید بن معاویه
۶۴۶–۶۸۴
۶۸۰–۶۸۴
۳ معاویه بن یزید
۶۶۴–۶۸۴
۶۸۴–۶۸۴
۴ مروان بن الحکم
.... -۶۸۵
۶۸۴–۶۸۵
۵ عبدالملک بن مروان
۶۴۷–۷۰۵
۶۸۵–۷۰۵
۶ ولید بن عبدالملک
.... -۷۱۵
۷۰۵–۷۱۵
۷ سلیمان بن عبد الملک
.... -۷۱۸
۷۱۵–۷۱۸
۸ عمر بن عبدالعزیز
۶۸۱–۷۲۰
۷۱۸–۷۲۰
۹ یزید بن عبدالملک
۶۹۱–۷۲۴
۷۲۰–۷۲۴
۱۰ هشام بن عبدالملک
۶۹۰–۷۴۳
۷۲۴–۷۴۳
۱۱ ولید بن یزید
۷۰۹–۷۴۴
۷۴۳–۷۴۴
۱۲ یزید بن الولید
.... -۷۴۴
۷۴۴–۷۴۴
۱۳ ابراهیم بن الولید
.... -۷۵۰
۷۴۴–۷۴۵
۱۴ مروان بن محمد
.... -۷۵۰
۷۴۵–۷۵۰

مساجد ساخته شده در زمان امویان[ویرایش]

قبةالصخره بناشده در زمان عبدالملک مروان.

سکه[ویرایش]

سکه طلا دوره اموی منقش به عبدالملک مروان، براساس نمونه سکه ساسانیان
سکه طلا دوره اموی، یافت شده در ایران

منابع[ویرایش]

  1. The Peoples, Sekene Mody Cissoko, History of Humanity:From the Seventh to the Sixteenth Century, Vol. IV, ed. M.A. Al-Bakhit, L. Bazin and S.M. Cissoko, (UNESCO, 2008), 1190.[۱]
  2. Jonathan Miran, Red Sea Citizens: Cosmopolitan Society and Cultural Change in Massawa, (Indiana University Press, 2009), 100.[۲]
  3. Khalid Yahya Blankinship, The End of the Jihad State: The Reign of Hisham Ibn 'Abd al-Malik and the Collapse of the Umayyads, (SUNY Press, 1994), 286.[۳]
  4. Khalid Yahya Blankinship, The End of the Jihad State: The Reign of Hisham Ibn 'Abd al-Malik and the Collapse of the Umayyads, 147.[۴]
  5. Stefan Goodwin, Africas Legacies Of Urbanization: Unfolding Saga of a Continent, (Rowman & Littlefield, 2006), 85.[۵]
  6. Islam in Somali History:Fact and Fiction, Mohamed Haji Muktar, The Invention of Somalia, ed. Ali Jimale Ahmed, (The Red Sea Press, Inc. , 1995), 3.[۶]
  • الخضری، بیک، الشیخ محمد، “ (تاریخ الأمم الإسلامیة) “، «الدولة الأمویة»، چاپ: دارالمعرفة، بیروت. لبنان. ۱۹۸۹ میلادی. الگو:تاریخ اسلام. تاریخ اسلام.
  • ویکی‌پدیا آلمانی

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]