مسائل زیست‌محیطی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ماشین شخصی در مقابل حمل و نقل عمومی در تهران

مسائل زیست محیطی در ایران بویژه در مناطق شهری شامل تولید گازهای گلخانه‌ای توسط وسایل نقلیه، عملیات پالایشگاه‌ها، و پساب‌های صنعتی است که به آلودگی هوا کمک می‌کنند. بیشتر خودروها از بنزین سرب‌دار استفاده می‌کنند و فاقد تجهیزات کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند.[۱] تهران به عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان ارزیابی شده است. بهر حال قرار است در آینده اتوبوسها و ماشینهایی که با سوخت طبیعی کار می‌کنند جانشین ناوگان حمل و نقل عمومی کنونی شود. در ایران قیمت انرژی هم با پرداخت یارانه بالا به طور مصنوعی پایین نگه داشته شده است که منجر به پدید آمدن الگوهای مصرف بسیار ناکارآمد و آلوده کننده شده است.[۲][۳] مدیریت ترافیک، بررسی وسایل نقلیه، استفاده عمومی از دوچرخه برقی و دولت الکتریکی هم بخشی از راه‌حل‌ها هستند.[۴]

افزایش بیماریهای تنفسی در تهران و اراک موجب شد که مسئولان شهر به فکر برنامه‌های کنترل آلودگی بیافتند. هدف این برنامه‌ها کاهش تدریجی میزان مواد شیمیایی مضری است که وارد اتمسفر می‌شود.[۵]

بیشتر قلمرو ایران از چرای بیش از حد، بیابانی شدن، یا جنگل‌زدایی رنج می‌برد. آب‌های زائد صنعتی و شهری رودخانه‌ها، آب‌های ساحلی و زیرزمینی را آلوده کرده است.[۶] تالاب‌ها و بدنه آب‌های شیرین با گسترش صنعت و کشاورزی به طور فزاینده‌ای در حال نابودی است و نفت و نشت مواد شیمیایی به زندگی موجودات دریایی خلیج فارس و دریای خزر آسیب رسانده است.[۷] ایران ادعا می‌کند هجوم بین‌المللی برای توسعه ذخایر نفت و گاز دریاچه خزر آن منطقه را با تهدیدات زیست محیطی جدید روبرو خواهد کرد.[۸] گرچه سازمان حفاظت محیط زیست ایران از سال ۱۹۷۱ وجود دارد، ایران هنوز سیاست توسعه پایداری را گسترش نداده است بخاطر اینکه اهداف کوتاه مدت اقتصادی در اولویت قرار گرفته‌اند.[۹]

بانک جهانی تخمین می‌زند خسارات وارده بر اقتصاد ایران در اثر مرگهای ناشی از آلودگی هوا ۶۴۰ میلیون دلار است که با ۵٫۱ تریلیون ریال یا ۰٫۵۷ درصد تولید ناخالص داخلی برابر است.[۱۰] زیان بیماریهای ناشی از آلودگی هوا بر اقتصاد ایران ۲۶۰ میلیون دلار در سال یا ۲٫۱ تریلیون ریال تخمین زده شده است که برابر با ۰٫۲۳ درصد تولید ناخالص داخلی است. در گزارشی از برنامه محیط زیست ملل متحد در بین ۱۳۳ کشور ایران از نظر شاخص‌های زیست محیطی در رتبه ۱۱۷ قرار داشت.[۱۱][۱۲]

۸۰٪ از آلودگی هوا در تهران مربوط به ماشین‌ها است، ۲۰٪ باقیمانده به تولید گازهای گلخانه‌ای توسط کارخانه‌ها و صنعت مربوط است.

توافق‌نامه‌های عمده زیست محیطی

  • شرکت در: تنوع زیستی، تغییر اقلیم، تغییر اقلیم پیمان کیوتو، بیابان‌زدایی، گونه‌های در معرض خطر، زباله‌های خطرناک، زباله‌های دریایی، محافظت لایه اُزن، تالاب‌ها و توافق‌نامه پاریس.[۱۳]
  • امضا کرده ولی تصویب نکرده است:تغییرات زیست محیطی، حقوق دریاها، حفاظت از زندگی موجودات دریایی.[۱۳]

خطرات طبیعی:خشکسالی‌های دوره‌ای، سیل، طوفان‌های گرد و غبار، طوفان‌های شن، زلزله در امتداد مرز غربی و شمال شرقی[۱۳]

مسائل جاری- زیست محیطی:آلودگی هوای ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای توسط وسایل نقلیه بویژه در مناطق شهری، عملیات پالایشگاه‌ها، پساب‌های صنعتی، جنگل‌زدایی، چرای بیش از حد، بیابان‌زدایی، آلودگی نفتی در خلیج فارس، خسارت به تالاب‌ها در اثر خشکسالی، تخریب خاک (شوری خاک)، ذخیره ناکافی آب آشامیدنی، آلودگی آب ناشی از فاضلاب بی‌حفاظ و پساب صنعتی، شهرنشینی.[۱۳] در سال ۲۰۱۱ ایران از نظر فرسایش خاک رتبه بدترین کشور جهان را داشت.[۱۴]

دفع زباله :هر روز در کشور ۵۰۰۰۰ تن زباله تولید می‌شود که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد آن به صورت بهداشتی دفع می‌شود. .[۱۵] ایران سالانه بیش از ۸ میلیون تن مواد زائد خطرناک تولید می‌کند. (۲۰۱۶)[۱۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]