چوپانیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سلسله امرای چوپانی (چوپانیان)
پادشاهی

۷۳۸/۱۳۳۵۷۵۸/۱۳۵۷
رنگ آبی محدوده حکومت چوپانیان
پایتخت تبریز
زبان‌(ها) رایج: مغولی[۱]
نوشتاری: اویغوری[۱]
ساختار سیاسی پادشاهی
امیر
 - ۷۳۸–۷۴۴ شیخ حسن چوپانی
 - ۷۴۴–۷۵۸ ملک اشرف چوپانی
تاریخچه
 - تأسیس ۷۳۸/۱۳۳۵
 - فروپاشی ۷۵۸/۱۳۵۷
زمینهٔ فروهر
تاریخ ایران


چوپانیان (آل چوپان) دودمانی بودند که طی سده هشتم (۷۳۸–۷۵۸ق) در قسمتی از ایران حکومت کردند.

این دودمان سلسله‌ای از امرا بود که پس از درگذشت ابوسعید بهادرخان آخرین ایلخان مغول در قسمتی از ایران حکومت کرد. مؤسس آن امیر شیخ حسن چوپانی پسر بزرگ‌تر امیر تیمورتاش بن امیر چوپان سلدوز است و پس از او برادر کوچک‌ترش امیر ملک اشرف چوپانی حکومت کرد. پادشاهان خاندان چوپانی منحصر به همین دو تن است.

چوپانیان از خانواده مغول بودند که در قرن ۱۴ میلادی به شهرت رسیدند.[۲] در آغاز زیر نظر ایلخانیان حکومت می‌کردند ولی پس از سرنگونی آن‌ها، تقریباً همگی سرزمین‌های آنان را زیر کنترل درآوردند. چوپانیان آذربایجان را پایگاه قدرت خود قرار دادند؛ تا زمانی که جلایریان در بغداد به قدرت رسیدند.[۳]

شیخ حسن (۷۳۸–۷۴۴ق)[ویرایش]

شیخ حسن چوپانی اولین امیر چوپانی بود که بیشتر مورخان او را گرداننده حکومت و ابوسعید بهادرخان را بازیچه دست وی می‌خوانند. بعد از مرگ ابوسعید در ۱۳ ربیع‌الثانی ۷۳۶ هجری، ایلخانان رو به سقوط می‌رفتند و بر اثر همین اتفاقات، شیخ حسن از فرصت استفاده کرده و حکومتی در بخشی از ایران تشکیل داد. وی در ۷۴۴ هجری به دست زن و چند تن از کنیزانش کشته شد.

ملک اشرف (۷۴۴–۷۵۸ق)[ویرایش]

ملک اشرف چوپانی فردی مال‌اندوز و سفاک بود و در دوران حکومتش، تبریز دچار وبای شدیدی شد و از اعتبار افتاد. علمای تبریز که از ظالمیت او به تنگ آمده بودند، به نزد جانی‌بیک حاکم مغول دشت قبچاق رفتند و از او کمک خواستند. جانی‌بیک به تبریز لشکر کشید و در جریان تعقیب و گریزهایی، ملک اشرف را اسیر و به اصرار حاکم شروان کشتند.

تبارنامه[ویرایش]

امیر چوپان
شیخ حسن جلایرتیمورتاش چوپاندمشق خواجهشیخ محمودبغداد خاتون
شیخ حسن چوپانیملک اشرف چوپانیدلشاد خاتون

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «چوپانیان». دانشنامه جهان اسلام. دریافت‌شده در ۲۹ مهٔ ۲۰۱۷.
  2. Ta'rīkh-i Shaikh Uwais: History of Shaikh Uwais - by Abū Bakr al-Quṭbī Aharī, Abu Bakr al Qutbi al-Ahri, Johannes Baptist van Loon
  3. Encyclopædia Britannica
  • فرهنگ فارسی معین، ج ۵، ص ۴۴۴
  • اقبال آشتیانی، عباس، تاریخ ایران از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه