دودمان زنگیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Zengid dynasty
(vassal of the امپراتوری سلجوقی)

 

1127–1250
 

Zengid black banner

Zengid Dynasty at its greatest extent
پایتخت Aleppo
زبان‌(ها) زبان‌های اغوز
زبان عربی
زبان فارسی
دین سنی
دولت Emirate
دودمان زنگیان
 - 1127–1146 عمادالدین زنگی (first)
 - 1241–1250 Mahmud Al-Malik Al-Zahir (last reported)
تاریخچه
 - تأسیس 1127
 - انقراض 1250
یکای پول دینار
پهناورترین گستره قلمرو زنگیان

زنگیان دودمانی از ترکمانان بودند که از سال ۵۰۶ تا ۵۳۳ جلالی بر سرزمین‌هایی فرمان راندند که امروز در شمال عراق و سوریه واقع است. پایتخت شان نخست حلب و از سال ۱۱۵۴م دمشق بود.

بنیادگذار این دودمان، عمادالدین زنگی پسر آق‌سنقر از سرداران سلجوقیان بود و ایشان از همین رو به زنگیان آوازه یافتند. مرگ زودهنگام ملکشاه، سبب شد که میان درباریان در باره بر تخت نشستن فرزندان خردسال سلطان کشمکش و جنگ درگیرد، چندان که سراسر روزگار سلطنت برکیارق به مدعیان سلطنت را فروکوفتن گذشت.[۱] به این ترتیب قدرت مرکزی سلجوقیان رو به سستی نهاد و چندان که خوارزمشاهیان در فرارود قدرت می‌گرفتند، در گوشه و کنار نیز حکومت‌هایی محلی، چون اتابکان فارس، اتابکان آذربایجان و اتابکان لرستان راه خود را از در حکومت پیش‌می‌گرفتند. زنگیان نیز در همین روزگار برآمدند.

آق‌سنقر از همراهان و یاران نزدیک ملکشاه و حاجب او بود و لقب قسیم‌الدوله و نیز فرمان امارت بر حلب را از او داشت و در لشکرکشی ملکشاه به اورشلیم، از فرماندهان سپاه او بود. اما پس از ملکشاه، در جنگی که میان آق‌سنقر و تُتش پسر آلپ‌ارسلان درگرفت،‌ آق‌سنقر کشته شد.[۲] چون برکیارق، عموی ش، تتش را در نزدیکی ری شکاند و در تکریت به زندان کرد، عمادالدین پسر آق‌سنقر به رویارویی با صلیبیان رفت و ایشان را به چندین نبرد پس‌راند.[۳]

روزگار حکومت زنگیان بیش‌تر به جنگ‌های صلیبی گذشت. سیف‌الدین و نورالدین، پسران عمادالدین، اگرچه حکومت موصل و حلب را میان خود بخش کردند، اما همواره در پی هم‌پیمانی با دیگر حکومت‌های مسلمان بودند تا بر صلیبیان بتازند.

زنگیان در موصل و عراق[ویرایش]

   فرمانروا  زندگی  فرمانروایی
1 عمادالدین زنگی پسر آق سنقر

 ....-۱۱۴۶ 

 ۱۱۲۷-۱۱۴۶ 

2 سیف‌الدین غازی پسر زنگی

 ....-.... 

 ۱۱۴۶-۱۱۴۹ 

3 قطب‌الدین مودود

 ....-.... 

 ۱۱۴۹-۱۱۶۹ 

4 سیف‌الدین غازی دوم

 ....-۱۱۸۰ 

 ۱۱۶۹-۱۱۸۰ 

5 عزالدین مسعود

 ....-۱۱۹۳ 

 ۱۱۸۰-۱۱۹۳ 

6 نورالدین ارسلان

 ....-.... 

 ۱۱۹۳-۱۲۱۰ 

7 عزالدین مسعود دوم

 ....-۱۲۱۸ 

 ۱۲۱۰-۱۲۱۸ 

8 نورالدین ارسلان‌شاه دوم

 ....-.... 

 ۱۲۱۸-۱۲۱۹ 

9 ناصرالدین محمود

 ....-.... 

 ۱۲۱۹-۱۲۳۳ 

10 رحمن بدرالدین لؤلؤ

 ....-.... 

 ۱۲۳۳-۱۲۵۹ 

زنگیان در حلب[ویرایش]

   فرمانروا  زندگی  فرمانروایی
1 عادل نورالدین محمود پسر زنگی

 ۱۱۱۸-۱۱۷۴ 

 ۱۱۴۶-۱۱۷۴ 

2 صالح اسماعیل پسر نورالدین

 ....-۱۱۸۳ 

 ۱۱۷۴-۱۱۸۳ 

زنگیان در دمشق[ویرایش]

   فرمانروا  زندگی  فرمانروایی
1 عادل نورالدین محمود پسر زنگی

 ۱۱۱۸-۱۱۷۴ 

 ۱۱۵۴-۱۱۷۴ 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. از طلوع طاهریان تا غروب خوارزمشاهیان، رسول جعفریان، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر
  2. ویکی‌پدیای عربی
  3. ویکی‌پدیای عربی