عمر بن عبدالعزیز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عمر بن عبدالعزیز
دينار أموي سنة 101هـ.jpg
دینار طلای عمر
دوران ۷۱۷ تا ۷۲۰
نام کامل عمر بن عبدالعزیز
زادروز ۲ نوامبر ۶۸۲ (۲۶ صفر ۶۳)
مرگ ۴ فوریه ۷۲۰ (۱۶ رجب ۱۰۱)
پیش از یزید بن عبدالملک
پس از سلیمان بن عبدالملک
دودمان امویان، شاخه مروانیان
پدر عبدالعزیز بن مروان
مادر لیلی بنت عاصم

عمر بن عبدالعزیز (به عربی: عمر بن عبد العزیز بن مروان بن الحکم بن أبی العاص بن أمیة) هفتمین خلیفه از خلفای اموی است که برخی از اهل سنت از جمله ابن اثیر او را پنجمین خلیفه از خلفای راشدین دانسته‌اند. عمر بن عبدالعزیز در سال ۶۸۲ میلادی/۶۱ هجری در مدینه زاده شد، نسبش به عمر بن خطاب می‌رسید، چرا که مادرش ام عاصم (لیلی) دختر عاصم پسر عمر بود؛ او اصول دین و علوم فقه را از صالح بن کیسان در مدینه آموخت. پدرش عبدالعزیز بن مروان یکی از بزرگان بنی امیه بود.

عبدالعزیز بیش از بیست سال امارت مصر را بر عهده داشت؛ در مورد جریان ازدواج عبدالعزیز بن مروان آمده است که روزی به یکی از وزیران خود گفت: حدود چهارصد درهم از پاک‌ترین اموال من جمع‌آوری کن زیرا اراده ازدواج با خانوادهٔ دیندار و صالحی را دارم، بعد از تحقیق و تفحص با ام عاصم دختر عاصم بن عمر بن خطاب ازدواج کرد و از این پدر و مادر، عمربن عبدالعزیز مجدد قرن اول متولد شد.[۱]

خلافت[ویرایش]

سلیمان بن عبدالملک درسال ۹۹ هـ درگذشت و طی وصیت نامه‌ای عمر بن عبدالعزیز را به عنوان خلیفه منصوب کرد. عمر بن عبدالعزیز پس از برعهده گرفتن این مسئولیت، به مسجد رفته در آنجا سخنرانی کرد که خلاصه آن به این شرح است:

ای مردم! من به وسیله مقام خلافت مورد امتحان الهی قرار گرفته‌ام. اما در این مورد نه از من نظرخواهی شده و نه از شما مشورت گرفته شده است؛ لذا من شما را بر بیعت با خودم مجبور نمی‌کنم و شما هرکس را می‌خواهید خلیفه تعیین کنید.

در دوره وی ناسزا گفتن به علی بن ابی طالب منسوخ گردید. او جزیه ذمیان مسلمان شده را برداشت ومالیات ایرانیان را کاهش داد و وقتی دیگران از کاهش درآمد بیت المال سخن گفتند، گفت: خداوند پیغمبر خود رابرای هدایت فرستاده است ونه برای جزیه گرفتن.[۲]

درگذشت[ویرایش]

عمربن عبدالعزیز در سن چهل سالگی، در سال ۱۰۱هـ روز جمعه ۲۰ رجب، در شهر سمعان از بلاد شام درگذشت. یزید بن عبدالملک جانشین وی شد.

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه علمیه دارالعلوم زاهدان، با دخل و تصرف اندک
  2. حسن ابراهیم حسن. تاریخ سیاسی اسلام ترجمه ابوالقاسم پاینده. چاپ ششم سازمان انتشارات جاویدان.

۱- البدایة و النهایة (ابن کثیر) ۲- رجال الفکر و الدعوة (ابو الحسن ندوی) ۳- الدولة الأمویة (دکتر صلابی)