فهرست خلفا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خلیفه
(خَلیفة)
لقبامیرالمؤمنین
اقامت‌گاهمدینه منوره
کوفه
دمشق
بغداد
رقه
سامرا
قاهره
قسطنطنیه
پیشرومحمد به‌عنوان پیامبر اسلام
بنیادگذاریابوبکر
۸ ژوئن ۶۳۲
دارندهٔ نهایی.......
برافتاده۳ مارس ۱۹۲۴

این فهرستی از کسانی است که به عنوان «خلیفه»، پیشوای بزرگ دینی و سیاسی یک حکومت اسلامی (که با نام خلافت شناخته می‌شود) و همچنین بعنوان جانشینان سیاسی محمد بن عبدالله، فرمانروایی امت اسلامی را عهده‌دار بودند. تمام سال‌ها بر طبق گاه‌شماری دوران مشترک هستند.

خلافت‌های جامع[ویرایش]

خلافت راشدین (۸ ژوئن ۶۳۲ – ۲۹ ژانویه ۶۶۱)[ویرایش]

# خوش‌نویسی نام تولد آغاز دوران پایان دوران وفات خویشاوندی با محمد والدین خاندان یادداشت
۱ Rashidun Caliph Abu Bakr as-Șiddīq (Abdullah ibn Abi Quhafa) - أبو بكر الصديق عبد الله بن عثمان التيمي القرشي أول الخلفاء الراشدين.svg ابوبکر بن ابی‌قحافه ۵۷۳ ۸ ژوئن ۶۳۲ ۲۲ اوت ۶۳۴
  • عثمان ابوقحافه
  • سلمی بنت صخر
بنی‌تیم
۲ Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg عمر بن خطاب ۵۸۴ ۲۳ اوت ۶۳۴ ۳ نوامبر ۶۴۴ بنی‌عدی
۳ Rashidun Caliph Uthman ibn Affan - عثمان بن عفان ثالث الخلفاء الراشدين.svg عثمان بن عفان ۵۷۹ ۱۱ نوامبر ۶۴۴ ۲۰ ژوئن ۶۵۶
  • شوهر دختران محمد (رقیه و ام‌کلثوم)
  • نوهٔ ام‌حکیم بنت عبدالمطلب (عمهٔ محمد)
بنی‌امیه
۴ Rashidun Caliph Ali ibn Abi Talib - علي بن أبي طالب.svg علی بن ابی‌طالب ۱۵ سپتامبر ۶۰۱ ۲۰ ژوئن ۶۵۶ ۲۹ ژانویه ۶۶۱
  • پسرعموی محمد
  • شوهر دختر محمد (فاطمه)
  • شوهر امامه بنت زینب (نوهٔ محمد)
  • تمام نوادگان محمد از نسل علی هستند
بنی‌هاشم
  • نخستین مردی که به اسلام ایمان آورد.
۵ الحسن ابن علي.svg حسن بن علی (حسن مجتبی) ۶۲۴ ۶۶۱ (۷ ماه) ۶۷۰
  • نوهٔ محمد
  • فرزند علی
بنی‌هاشم
  • دومین جانشین محمد (شیعه)
  • همچنین پنجمین خلیفهٔ راشدین
  • کناره‌گیری برای معاویه

خلافت امویان (۶۶۱ – ۶ اوت ۷۵۰)[ویرایش]

# خوش‌نویسی/سکه نام میلاد آغاز دوران پایان دوران وفات خویشاوندی با محمد (یا خلفای پیشین) والدین یادداشت
۶ Caliph Muawiya Calligaprhy.png معاویه یکم ۶۰۲ ۶۶۱ ۲۹ آوریل یا ۱ مه ۶۸۰
  • برادر ناتنی رمله بنت ابوسفیان (همسر محمد)
  • به‌عنوان یکی از حداقل ۲۹ منشی در دوران محمد بود
  • در طول خلافت عمر
  • |-
۷ Drachm of Mu'awiya I, 676-677.jpg یزید یکم ۶۴۷ ۶۸۰ ۱۱ نوامبر ۶۸۳
  • معاویه یکم
  • میسون بنت بجدل کلبی
۸ معاویه دوم ۶۶۴ نوامبر ۶۸۳ ۶۸۴
  • واپسین خلیفهٔ اموی از طرف ابوسفیان
  • بدون فرزند کناره‌گیری کرد.
۹ مروان یکم ۶۲۳–۶۲۶ ۶۸۴ ۷ مه ۶۸۵
  • حکم بن ابی‌عاص
  • صعود وی تغییر را در اصل و نسب دودمان اموی به‌وجود آورد، فرزندان حکم جانشین فرزندان ابوسفیان شدند، هر دویشان نوهٔ امیه بودند.
۱۰ Dinar of Abd al-Malik, AH 75.jpg عبدالملک بن مروان ۶۴۶ ۶۸۵ ۸ اکتبر ۷۰۵
۱۱ الوليد بن عبد الملك.png ولید یکم ۶۶۸ اکتبر ۷۰۵ ۲۳ فوریه ۷۱۵
۱۲ سليمان بن عبد الملك.png سلیمان بن عبدالملک ۶۷۴ فوریه ۷۱۵ ۲۲ سپتامبر ۷۱۷
۱۳ عمر بن عبد العزيز.png عمر بن عبدالعزیز ۲ نوامبر ۶۸۲ سپتامبر ۷۱۷ فوریه ۷۲۰
  • عبدالعزیز بن مروان
  • ام‌عاصم لیلا بنت عاصم بن عمر
  • به‌طور گسترده به‌عنوان پنجمین خلیفهٔ راشدین شناخته می‌شود
  • برخی هم با احتساب حسن بن علی، او را ششمین خلیفهٔ راشدین می‌نامند
۱۴ يزيد بن عبد الملك.png یزید دوم ۶۸۷ ۱۰ فوریه ۷۲۰ ۲۶ ژانویه ۷۲۴
۱۵ 2هشام بن عبد الملك.png هشام بن عبدالملک ۶۹۱ ۲۶ ژانویه ۷۲۴ ۶ فوریه ۷۴۳
۱۶ ولید دوم ۷۰۹ ۶ فوریه ۷۴۳ ۱۷ آوریل ۷۴۴ (ترورشده)
۱۷ Yazid ibn Muawiya.jpg یزید سوم ۷۰۱ ۱۷ آوریل ۷۴۴ ۳/۴ اکتبر ۷۴۴
۱۸ ابراهیم بن ولید ۷۴۴
(چند هفته)
۲۵ ژانویه ۷۵۰

(اعدام)

۱۹ مروان دوم ۶۹۱ ۷۴۴ ۶ اوت ۷۵۰

(کشته‌شده)

خلافت عباسی (۷۵۰ – ۱۲۵۸ و ۱۲۶۱ – ۱۵۱۷)[ویرایش]

خلفای بغداد (۲۵ ژانویه ۷۵۰ – ۲۰ فوریه ۱۲۵۸)[ویرایش]

(توسط قلمروهای مسلمان از حاکمیت امویان در شبه‌جزیره ایبری و حاکمیت فاطمیان و موحدون در شمال آفریقا پذیرفته نشده‌است).[۱][۲]

# تصویر نام سلطنتی نام شخصی میلاد آغاز دوران پایان دوران وفات والدین یادداشت
۲۰ Balami - Tarikhnama - Abu'l-'Abbas al-Saffah.jpg سفاح عبدالله ابوالعباس ۷۲۱ ۷۵۰ ۱۰ ژوئن ۷۵۴
  • محمد بن علی بن عبدالله
  • ریطه بنت عبیدالله حارثیه
۲۱ Abbasid Dinar - Al Mansur - 140 AH (758 AD).JPG منصور ابوجعفر عبدالله ۷۱۴ ۱۰ ژوئن ۷۵۴ ۷۷۵
  • محمد بن علی بن عبدالله
  • سلمه بربریه
۲۲ Arab-Sasanian coin of the Tabaristan type issued under Caliph al-Mahdi.jpg مهدی ابوعبدالله محمد ۷۴۴/۷۴۵ ۷۷۵ ۴ اوت ۷۸۵
  • منصور
  • پدرش نامش را مهدی نهاد برای این که توجه‌ها از سمت مردم از علویان به عباسیان چرخانده شود[۴]
۲۳ Dirhem of Al-Hadi, AH 170.jpg هادی ابومحمد موسیٰ ۷۶۴ اوت ۷۸۵ ۱۴ سپتامبر ۷۸۶
۲۴ Gold dinar of Harun al-Rashid, AH 170-193.jpg رشید هارون ۷۶۴/۷۶۶ ۱۴ سپتامبر ۷۸۶ ۲۴ مارس ۸۰۹
۲۵ Abbasid Dinar - Al Amin - 195 AH (811 AD).jpg امین محمد ۷۸۷ مارس ۸۰۹ ۲۴/۲۵ سپتامبر ۸۱۳
۲۶ Coin of the Abbasid Caliph al-Ma'mun.jpg مأمون ابوجعفر عبدالله ۱۳/۱۴ سپتامبر ۷۸۶ سپتامبر ۸۱۳ ۹ اوت ۸۳۳
۲۷ Byzantine emissaries to the Caliph (cropped).jpg معتصم ابواسحاق محمد اکتبر ۷۹۶ ۹ اوت ۸۳۳ ۵ ژانویه ۸۴۲
۲۸ Dinar of al-Wathiq, AH 227-232.jpg واثق ابوجعفر هارون ۸۱۱–۸۱۳ ۵ ژانویه ۸۴۲ ۱۰ اوت ۸۴۷
۲۹ Dinar of Al-Mutawakkil, AH 232-247.jpg متوکل جعفر فوریه/مارس ۸۲۲ ۱۰ اوت ۸۴۷ ۱۱ دسامبر ۸۶۱
(ترور شد)
۳۰ Dirhem of al-Muntasir, AH 247-248.jpg منتصر ابوجعفر محمد نوامبر ۸۳۷ ۸۶۱ ۷ یا ۸ ژوئن ۸۶۲
۳۱ Dinar of Al-Musta'in, AH 248-252.jpg مستعین احمد ۸۳۶ ۸۶۲ ۸۶۶ (اعدام شد)
۳۲ Dinar of al-Mu'tazz, AH 253.jpg معتز ۸۴۷ ۸۶۶ ۸۶۹
۳۳ Dirham of al-Muhtadi, AH 255-256.jpg مهتدی ابواسحاق محمد ۸۶۹ ۲۱ ژوئن ۸۷۰
۳۴ Dinar of al-Mu'tamid, AH 271.jpg معتمد ابوالعباس احمد ۸۴۲ ۲۱ ژوئن ۸۷۰ ۱۵ اکتبر ۸۹۲
۳۵ Dinar of al-Mu'tadid, AH 285.jpg معتضد ابوالعباس احمد ۸۵۴/۸۶۱ اکتبر ۸۹۲ ۵ آوریل ۹۰۲
  • موفق، نایب‌السلطنهٔ خلفای عباسی
  • ضرار
۳۶ Dinar of al-Muktafi, AH 292.jpg مکتفی ابواحمد علی ۸۷۷/۸۷۸ ۵ آوریل ۹۰۲ ۱۳ اوت ۹۰۸
۳۷ Dinar of al-Muqtadir with Abu'l-Abbas and Amid al-Dawla.jpg مقتدر ابوالفضل جعفر ۸۹۵ ۱۳ اوت ۹۰۸ ۹۲۹ ۳۱ اکتبر ۹۳۲
(کشته شد)
۳۸ Gold dinar of al-Qahir, AH 320-322.jpg قاهر ابومنصور محمد ۸۹۹ ۹۲۹ ۹۵۰
(۳۷) Dinar of al-Muqtadir with Abu'l-Abbas and Amid al-Dawla.jpg مقتدر ابوالفضل جعفر ۸۹۵ ۹۲۹ ۳۱ اکتبر ۹۳۲
(کشته شد)
(۳۸) Gold dinar of al-Qahir, AH 320-322.jpg قاهر ابومنصور محمد ۸۹۹ ۳۱ اکتبر ۹۳۲ ۹۳۴ ۹۵۰
۳۹ Gold dinar of al-Radi, 323 AH.jpg راضی ابوالعباس محمد دسامبر ۹۰۹ ۹۳۴ ۲۳ دسامبر ۹۴۰
۴۰ Dirham of al-Muttaqi.jpg متقی ابواسحاق ابراهیم ۹۰۸ ۹۴۰ ۹۴۰ ژوئیه ۹۶۸
۴۱ مستکفی عبدالله ۹۰۵ سپتامبر ۹۴۴ ژانویه ۹۴۶ سپتامبر/اکتبر ۹۴۹
۴۲ مطیع ابوالقاسم الفضل ۹۱۴ ژانویه ۹۴۶ ۹۷۴
۴۳ طائع ۹۳۲ ۹۷۴ ۹۹۱ ۳ اوت ۱۰۰۳
۴۴ Mahmud in robe from the caliph.jpg قادر ۹۴۷ ۱ نوامبر ۹۹۱ ۲۹ نوامبر ۱۰۳۱
۴۵ قائم ۱۰۰۱ ۲۹ نوامبر ۱۰۳۱ ۲ آوریل ۱۰۷۵
۴۶ مقتدی ۱۰۵۶ ۲ آوریل ۱۰۷۵ فوریه ۱۰۹۴
  • محمد پسر قائم
  • ارجوان (هم‌بالین ارمنی)
۴۷ مستظهر آوریل/مه ۱۰۷۸ فوریه ۱۰۹۴ ۶ اوت ۱۱۱۸
۴۸ مسترشد آوریل/مه ۱۰۹۲ ۶ اوت ۱۱۱۸ ۲۹ اوت ۱۱۳۵
۴۹ راشد ۱۱۰۹ ۲۹ اوت ۱۱۳۵ ۱۱۳۶ ۶ ژوئن ۱۱۳۸
(توسط حشاشین کشته شد)
۵۰ Dinar of al-Muktafi, 905-906.jpg مقتفی ۹ مارس ۱۰۹۶ ۱۱۳۶ ۱۲ مارس ۱۱۶۰
۵۱ مستنجد ۱۱۲۴ ۱۲ مارس ۱۱۶۰ ۲۰ دسامبر ۱۱۷۰
۵۲ مستضی حسن ۱۱۴۲ ۲۰ دسامبر ۱۱۷۰ ۳۰ مارس ۱۱۸۰
۵۳ ناصر ۶ اوت ۱۱۵۸ ۲ مارس ۱۱۸۰ ۵ اکتبر ۱۲۲۵
۵۴ ظاهر ۱۱۷۶ ۵ اکتبر ۱۲۲۵ ۱۱ ژوئیه ۱۲۲۶
۵۵ مستنصر ابوجعفر ۱۷ فوریه ۱۱۹۲ ۱۱ ژوئیه ۱۲۲۶ ۲ دسامبر ۱۲۴۲
۵۶ Dinar Abbasside - al-Musta'sim bi-llah - 641 AH.jpg مستعصم ۱۲۱۳ ۲ دسامبر ۱۲۴۲ ۲۰ فوریه ۱۲۵۸
  • واپسین خلیفهٔ عباسی در بغداد
فاصله میان حکومت

در طی دوران بعدی فرمانروایی عباسیان، حاکمان مسلمان از عناوین دیگر مانند سلطان استفاده می‌کردند.

خلفای قاهره (۱۳ ژوئن ۱۲۶۱ – ۲۲ ژانویه ۱۵۱۷)[ویرایش]

عباسیان قاهره تا حد بسیاری خلفای تشریفاتی تحت سرپرستی (و پشتیبانی) سلطنت مملوک که پس از سقوط دودمان ایوبی در مصر ایجاد شدند بودند.[۵][۶]

# نام سلطنتی نام شخصی دوران والدین یادداشت
۵۷ مستنصر دوم ابوالقاسم احمد ۲۶ ژوئن ۱۲۶۱ – ۲۸ نوامبر ۱۲۶۱
  • توسط سلاطین مملوک در سال ۱۲۶۱ در قاهره، مصر به‌عنوان خلیفه بر تخت نشانده شد
  • عنوان مورد دعوی با حاکم یکم نیز بود که توسط فرمانروای حلب بر تخت نشانده شده بود
۵۸ حاکم یکم ابوعبدالله محمد ۱۶ نوامبر ۱۲۶۲ – ۱۹ ژانویه ۱۳۰۲
  • ابوالعلی حسن
  • نتیجهٔ مسترشد
  • در سال ۱۲۶۱ توسط حاکم حلب به‌عنوان خلیفه بر تخت نشانده شد
  • پس از مرگ مستنصر دوم توسط مملوک مصر هم به رسمیت شناخته شد
۵۹ مستکفی یکم ابوالربیع سلیمان ۲۰ ژانویه ۱۳۰۲ – فوریه ۱۳۴۰
۶۰ واثق یکم ابواسحاق ابراهیم فوریه ۱۳۴۰ – ۱۷ ژوئن ۱۳۴۱
۶۱ حاکم دوم ابوالعباس احمد ۱۳۴۱ – ۱۳۵۲
۶۲ معتضد یکم ابوبکر ۱۳۵۲ – ۱۳۶۲
۶۳ متوکل یکم ابوعبدالله محمد ۱۳۶۲– ۱۳۷۷
۶۴ مستعصم یکم ابویحیی زکریا ۱۳۷۷
(۶۳) متوکل یکم ابوعبدالله محمد ۱۳۷۷ – ۱۳۸۳
۶۵ واثق دوم عمر سپتامبر ۱۳۸۳ – ۱۳ نوامبر ۱۳۸۶
(۶۴) مستعصم ابویحیی زکریا ۱۳۸۶ – ۱۳۸۹
(۶۳) متوکل یکم ابوعبدالله محمد ۱۳۸۹ – ۹ ژانویه ۱۴۰۶
۶۶ مستعین ابوالفضل العباس ۲۲ ژانویه ۱۴۰۶ – ۹ مارس ۱۴۱۴
  • از ۷ مه ۱۴۱۲ تا ۶ نوامبر ۱۴۱۲ سلطان مصر بود
۶۷ معتضد دوم ابوالفتح داوود ۱۴۱۴ – ۱۴۴۱
۶۸ مستکفی دوم ابوالربیع سلیمان ۱۴۴۱ – ۲۹ ژانویه ۱۴۵۱
۶۹ قائم ابوالبقا حمزه ۱۴۵۱ – ۱۴۵۵
۷۰ مستنجد ابوالمحاسن یوسف ۱۴۵۵ – ۷ آوریل ۱۴۷۹
۷۱ متوکل دوم ابوالعز عبدالعزیز ۵ آوریل ۱۴۷۹ – ۲۷ سپتامبر ۱۴۹۷
۷۲ مستمسک ابوالصبر ۱۴۹۷ – ۱۵۰۸
۷۳ متوکل سوم محمد ۱۵۰۸ – ۱۵۱۶
(۷۲) مستمسک ابوالصبر ۱۵۱۶ – ۱۵۱۷
(۷۳) متوکل سوم محمد ۱۵۱۷

خلافت عثمانی (۱۵۱۷ – ۳ مارس ۱۹۲۴)[ویرایش]

رئیس دودمان عثمانی تنها عنوان سلطان را عهده‌دار بود، اما طولی نکشید که عناوین بسیاری را به همراهی گرفت.[۷][۸] اما عثمانیان به‌رغم جایگاهشان در جهان اسلام تا قبل از فتح مصر و سقوط ممالیک خلیفه نبودند و به طور رسمی و حقیقی از زمان سلیم اول خلافت را به دست گرفتند.[۹]

# پرتره طغرا نام دوران والدین یادداشت
۷۴ Yavuz Sultan I. Selim Han.jpg Tughra of Selim I سلیم یکم ۱۵۱۷ – ۲۱ سپتامبر ۱۵۲۰
  • تا آخر عمرش فرمانروایی نمود.[۱۰]
۷۵ Semailname 47b.jpg Tughra of Suleiman I سلیمان یکم ۳۰ سپتامبر ۱۵۲۰ – ۶/۷ سپتامبر ۱۵۶۶
  • تا آخر عمرش فرمانروایی نمود.[۱۱]
۷۶ II Selim.jpg Tughra of Selim II سلیم دوم ۲۹ سپتامبر ۱۵۶۶ – ۲۱ دسامبر ۱۵۷۴
  • تا پایان عمرش حکمرانی کرد.[۱۲]
۷۷ Sultan Murad III.jpeg Tughra of Murad III مراد سوم ۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ – ۱۶ ژانویه ۱۵۹۵
  • تا پایان عمرش حکمرانی کرد.[۱۳]
۷۸ Sultan Mehmet III (reigned 1595-1603) Enthroned, Attended by Two Janissaries LACMA M.85.237.34.jpg Tughra of Mehmed III محمد سوم ۲۷ ژانویه ۱۵۹۵ – ۲۰ یا ۲۱ دسامبر ۱۶۰۳
  • تا پایان عمرش حکمرانی کرد.[۱۴]
۷۹ Sultan I. Ahmet.jpg Tughra of Ahmed I احمد یکم ۲۱ دسامبر ۱۶۰۳ – ۲۲ نوامبر ۱۶۱۷
  • تا پایان عمرش حکمرانی کرد.[۱۵]
۸۰ I Mustafa (cropped).jpg Tughra of Mustafa I مصطفی یکم ۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ – ۲۶ فوریه ۱۶۱۸
  • محمد سوم
  • هم‌بالین آبخازیایی. با نام حلیمه سلطان شناخته می‌شود.
۸۱ Genç Osman.JPG Tughra of Osman II عثمان دوم ۲۶ فوریه ۱۶۱۸ – ۱۹ مه ۱۶۲۲
  • در یک شورش ینی‌چری در ۱۹ مه ۱۶۲۲ عزل شد؛
  • در ۲۰ مه ۱۶۲۲ توسط صدراعظم قره داوود پاشا با فشردگی بیضه‌هایش کشته شد.[۱۷]
(۸۰) I Mustafa (cropped).jpg Tughra of Mustafa I مصطفی یکم ۲۰ مه ۱۶۲۲ – ۱۰ سپتامبر ۱۶۲۳
  • محمد سوم
  • هم‌بالین آبخازیایی. با نام حلیمه سلطان شناخته می‌شود.
  • پس از ترور برادرزاده‌اش عثمان دوم دوباره بر تخت نشست؛
  • به‌دلیل کم‌توانی ذهنیاش در استانبول در ۲۰ ژانویه ۱۶۳۹ تا هنگام مرگش بستری شد.[۱۶]
۸۲ File:Murad IV minature.jpg Tughra of Murad IV مراد چهارم ۱۰ سپتامبر ۱۶۲۳ – ۸ یا ۹ فوریه ۱۶۴۰
  • تا پایان عمرش حاکم بود.[۱۸]
۸۳ Ibrahim I.jpg Tughra of Ibrahim ابراهیم ۹ فوریه ۱۶۴۰ – ۸ اوت ۱۶۴۸
۸۴ IV Mehmet.jpg Tughra of Mehmed IV محمد چهارم ۸ اوت ۱۶۴۸ – ۸ نوامبر ۱۶۸۷
۸۵ II Suleyman.jpg Tughra of Suleiman II سلیمان دوم ۸ نوامبر ۱۶۸۷ – ۲۲ ژوئن۱۶۹۱
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.[۱۹]
۸۶ Ahmet II.jpg Tughra of Ahmed II احمد دوم ۲۲ ژوئن ۱۶۹۱ – ۶ فوریه ۱۶۹۵
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.[۲۰]
۸۷ II Mustafa.jpg Tughra of Mustafa II مصطفی دوم ۶ فوریه ۱۶۹۵ – ۲۲ اوت ۱۷۰۳
۸۸ Levni 002.jpeg Tughra of Ahmed III احمد سوم ۲۲ اوت ۱۷۰۳ – ۱ یا ۲ اکتبر ۱۷۳۰
۸۹ Mahmud I by John Young.jpg Tughra of Mahmud I محمود یکم ۲ اکتبر ۱۷۳۰ – ۱۳ دسامبر ۱۷۵۴
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.[۲۱]
۹۰ Osman III by John Young.jpg Tughra of Osman III عثمان سوم ۱۳ دسامبر ۱۷۵۴ – ۲۹ یا ۳۰ اکتبر ۱۷۵۷
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.
۹۱ Sultan Mustafa III.jpg Tughra of Mustafa III مصطفی سوم ۳۰ اکتبر ۱۷۵۷ – ۲۱ ژانویه ۱۷۷۴
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.
۹۲ File:Abdulhamid I minature.jpg Tughra of Abdülhamid I عبدالحمید یکم ۲۱ ژانویه ۱۷۷۴ – ۶ یا ۷ آوریل ۱۷۸۹
  • احمد سوم
  • ربیعه سلطان؛
  • تا پایان عمرش فرمانروایی می‌نمود.[۲۲]
۹۳ Joseph Warnia-Zarzecki - Sultan Selim III - Google Art Project.jpg Tughra of Selim III سلیم سوم ۷ آوریل ۱۷۸۹ – ۲۹ مه ۱۸۰۷
۹۴ IV. Mustafa.jpg Tughra of Mustafa IV مصطفی چهارم ۲۹ مه ۱۸۰۷ – ۲۸ ژوئیه ۱۸۰۸
  • عبدالحمید یکم
  • باش‌اقبال خانم افندی؛
۹۵ MahmutII.jpg Tughra of Mahmud II محمود دوم ۲۸ ژوئیه ۱۸۰۸ – ۱ ژوئیه ۱۸۳۹
  • عبدالحمید یکم
۹۶ Sultan Abdülmecid - Google Art Project.jpg Tughra of Abdülmecid I عبدالمجید یکم ۱ ژوئیه ۱۸۳۹ – ۲۵ ژوئن ۱۸۶۱
۹۷ Abdul-aziz (cropped).JPG Tughra of Abdülaziz عبدالعزیز یکم ۲۵ ژوئن ۱۸۶۱ – ۳۰ مه ۱۸۷۶
۹۸ Portrait of Murad V.jpg Tughra of Murad V مراد پنجم ۳۰ مه ۱۸۷۶ – ۳۱ اوت ۱۸۷۶
۹۹ Abdul Hamid II in Balmoral Castle in 1867.jpg Tughra of Abdülhamid II عبدالحمید دوم ۳۱ اوت ۱۸۷۶ – ۲۷ آوریل ۱۹۰۹
۱۰۰ Sultan Mehmed V of the Ottoman Empire cropped.jpg Tughra of Mehmed V محمد پنجم ۲۷ آوریل ۱۹۰۹ – ۳ ژوئیه ۱۹۱۸
۱۰۱ Sultan Mehmed VI of the Ottoman Empire.jpg Tughra of Mehmed VI محمد ششم ۴ ژوئیه ۱۹۱۸ – ۱ نوامبر ۱۹۲۲
۱۰۲ Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg
[c]
عبدالمجید دوم ۱۸ نوامبر ۱۹۲۲ – ۳ مارس ۱۹۲۴
  • عبدالعزیز یکم
  • حیران‌دل قادین افندی؛[۲۴]

خلافت‌های غیرجامع[ویرایش]

خلافت‌ها به‌طور شرعی توسط اکثریت مسلمانان پذیرفته نشده‌است.

خلافت ابن‌زبیر (۶۸۴–۶۹۲)[ویرایش]

عبدالله بن زبیر، خواهرزادهٔ عایشه، سومین همسر محمد بن عبدالله شورشی را علیه خلافت اموی در سال ۶۸۴ میلادی رهبری می‌نمود. او خود را در مکه خلیفه اعلام کرد توسط حجاج بن یوسف بعد از شش‌ماه محاصره در سال ۶۹۲ میلادی شکست خورد و کشته شد.

خلافت اموی قرطبه (۹۲۹–۱۰۳۱)[ویرایش]

(به‌طور جهانی پذیرفته نشده؛ قدرت واقعی محدود به اسپانیا و بخش‌هایی از مغرب می‌شد)[۲۷][۲۸]

نام دوران والدین یادداشت
عبدالرحمن سوم ۹۲۹–۹۶۱
حکم دوم ۹۶۱–۹۷۶
هشام دوم حکم ۹۷۶–۱۰۰۹
محمد دوم ۱۰۰۹
  • هشام بن عبدالجبار بن عبدالرحمن سوم، نوهٔ عبدالرحمن سوم
  • مزنه
سلیمان بن حکم ۱۰۰۹–۱۰۱۰
هشام دوم حکم ۱۰۱۰–۱۰۱۳
سلیمان بن حکم ۱۰۱۳–۱۰۱۶
عبدالرحمن چهارم ۱۰۲۱–۱۰۲۲
عبدالرحمن پنجم ۱۰۲۲–۱۰۲۳
محمد سوم ۱۰۲۳–۱۰۲۴
هشام سوم ۱۰۲۷–۱۰۳۱

خلافت فاطمی (۹۰۹–۱۱۷۱)[ویرایش]

خلافت فاطمی

(فاطمیان متعلق به شاخهٔ اسماعیلی از تشیع اسلام بودند و از این رو توسط اکثریت سنی‌ها به رسمیت شناخته نشده‌اند، چه مباحثشان در قلمروهایشان، یا از دولت‌های همسایه).[۲۹][۳۰]

نام دوران والدین یادداشت
مهدی بالله

ابومحمد عبیدالله

۹۰۹–۹۳۴
قائم بأمرالله

ابوالقاسم محمد

۹۳۴–۹۴۶
منصور بالله

ابوطاهر اسماعیل

۹۴۶–۹۵۳
معز لدین‌الله

ابوتمیم معد

۹۵۳–۹۷۵ در طی حاکمیتش مصر ضمیمهٔ خاک فاطمیان شد
عزیز بالله

ابومنصور نزار

۹۷۵–۹۹۶
حاکم بأمرالله

ابوعلی منصور

۹۹۶–۱۰۲۱
ظاهر بالله

ابوالحسن علی

۱۰۲۱–۱۰۳۶
مستنصر بالله

ابوتمیم معد

۱۰۳۶–۱۰۹۴
مستعلی بالله

ابوالقاسم احمد

۱۰۹۴–۱۱۰۱ نزاع‌ها برای جانشینی وی به نزاری شکاف یافت
آمر بأحکام‌الله

ابوعلی منصور

۱۱۰۱–۱۱۳۰ فرمانروایان فاطمی مصر پس از وی به‌عنوان امام در اسماعیلیه مستعلوی طیبی شناخته نمی‌شوند
حافظ لدین‌الله

ابوالمیمون عبدالمجید

۱۱۳۰–۱۱۴۹
ظافر بأمرالله

ابومنصور اسماعیل

۱۱۴۹–۱۱۵۴
فائز بنصرالله

ابوالقاسم عیسی

۱۱۵۴–۱۱۶۰
  • ظافر بأمرالله
عاضد لدین‌الله

ابومحمد عبدالله

۱۱۶۰–۱۱۷۱
دودمان موحدون در گسترده‌ترین حالت خودش (حدود ۱۲۰۰)
خلافت سوکوتو (صورتی) در گسترده‌ترین قلمرویش (۱۸۰۰ میلادی)
امپراتوری بورنو در گسترده‌ترین حالت (حدود ۱۷۵۰)
امپراتوری سنغای در گسترده‌ترین حالت (حدود ۱۵۰۰)

خلافت موحدون (۱۱۴۵–۱۲۶۹)[ویرایش]

(به‌طور گسترده پذیرفته نشده‌است، نواحی اصلی در شمال آفریقا و شبه‌جزیرهٔ ایبری بودند)[۳۱][۳۲]

نام دوران
عبدالمؤمن بن علی کومی ۱۱۴۵–۱۱۶۳
ابویعقوب یوسف بن عبدالمؤمن ۱۱۶۳–۱۱۸۴
ابویوسف یعقوب بن یوسف منصور ۱۱۸۴–۱۱۹۹
ناصر لدین‌الله محمد بن منصور ۱۱۹۹–۱۲۱۳
ابویعقوب یوسف مستنصر ۱۲۱۳–۱۲۲۴
ابومحمد عبدالواحد بن یوسف ۱۲۲۴
ابومحمد عبدالله عادل ۱۲۲۴–۱۲۲۷
ابوزکریا معتصم یحیی بن ناصر ۱۲۲۷–۱۲۳۵
ابوالعلا مأمون ادریس بن منصور ۱۲۲۷–۱۲۳۲
ابومحمد رشید عبدالواحد بن مأمون ۱۲۳۲–۱۲۴۲
حسن معتضد بالله سعید بن مأمون ۱۲۴۲–۱۲۴۸
ابوحفص مرتضی عمر بن ابی‌ابراهیم ۱۲۴۸–۱۲۶۶
ابوالعلا واثق بالله ادریس بن محمد ۱۲۶۶–۱۲۶۹

خلافت سوکوتو (۱۸۰۴–۱۹۰۳)[ویرایش]

(به‌طور گسترده پذیرفته نشده‌است، مناطق اصلی در غرب آفریقا بود)

توسط محقق اسلامی و رهبر دینی عثمان دان فودیو در طی جنگ فولانی (شناخته‌شده با نام جهاد فولانی) ایجاد شد، که کاستن شیوه‌های دینی پیشااسلامی را جستجو کرد و شکل شدیدی از اسلام را در احتیاط خلافت گسترش داد.

امپراتوری‌های بورنو و سنغای[ویرایش]

فرمانروایان متعددی در غرب آفرقا عنوان خلیفه را داشتند. مای علی غاجی بن دوناما نخستین فرمانروای امپراتوری بورنو بود که عنوان را عهده‌دار شد. اسکیا محمد یکم از امپراتوری سنغای هم در دوران نزدیک وی این عنوان را داشت.

خلافت‌های غیرجامع اعلام‌شده پس از ۱۹۰۰[ویرایش]

خلافت شریفیان (۱۹۲۴–۱۹۲۵)[ویرایش]

آخرین تلاش در بازگرداندن مقام و شیوهٔ خلافت با بازشناخت جامع توسط شریف حسین بن علی قتادی، پادشاه حجاز و شریف مکه، که هر دو مقام را در ۱۱ مارس ۱۹۲۴ در دست گرفت و آن را تا ۳ اکتبر ۱۹۲۴، هنگامی که از سلطنت به‌نفع فرزندش علی بن حسین هاشمی کناره‌گیری نمود، که مقام و شیوهٔ خلافت را نمی‌پذیرفت، صورت گرفت. با این حال، ادعای شریف حسین برای خلافت پذیرفته نشده‌بود، و در ۱۹۲۵ او توسط قواهای عبدالعزیز آل سعود از حجاز رانده‌شد که ناشی از عدم حمایت و پشتیبانی وی از شریعت بود. او به نگه‌داشتن عنوان خلیفه در طی زندگی باقی در تبعید وی، تا هنگام مرگش در سال ۱۹۳۱ ادامه‌داد. همانند خلفای اموی، عباسی و فاطمی، او از طریق نوهٔ محمد، حسن بن علی مجتبی، از اولاد و نسل او بود؛ البته امویان و عباسیان پسرعموزاده‌های وی بودند.

داعش (۲۰۱۴–اکنون)[ویرایش]

در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۱۴، دولت اسلامی در عراق و شام (داعش) سعی بر این کرد که خود را «حکومت اسلامی» و رهبرش ابوبکر بغدادی را «خلیفه ابراهیم» بخواند.[۳۴][۳۵] اعتبار این خلافت توسط دیگر قدرت‌های اسلامی بیرون از مناطق ۱۰ میلیون نفری[۳۶] تحت کنترل داعش به‌رسمیت شناخته نشده‌است.[۳۷]

در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۴، رهبر بوکو حرام در نیجریه، ابوبکر شکائو، به‌همین ترتیب یک خلافت را اعلام کرد. ظاهراً، این غیرواضح است که آیا شکائو گروهش را بخشی از داعش اعلام‌کرده یا می‌خواهد یک خلافت جداگانه در نیجیه به راه بیندازد.[۳۸]

غیرسیاسی[ویرایش]

پرچم جماعت مسلمان احمدیه

خلافت احمدیه (۱۹۰۸–اکنون)[ویرایش]

خلیفهٔ مسیح (عربی: خلیفة المسیح؛ فارسی: جانشین مسیح) یا خلیفهٔ جماعت احمدیه[۳۹] رهبر روحانی و سازمانیِ انتخاب‌شدهٔ جماعت جهانی احمدیه است و جانشین میرزا غلام احمد از قادیان است که در جماعتشان مهدی و مسیحا شمرده می‌شود. باور بر این است که خلیفه به‌صورت الهی هدایت شده و همچنین توسط برخی از اعضای جماعت احمدیه به‌عنوان امیرالمؤمنین معرفی شده‌است. خلیفهٔ مسیح پنجم و کنونی میرزا مسرور احمد است. سایر بخش‌های اعظم اسلام که شیعه و سنی هستند، به این سامانهٔ خلافت باور ندارند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. , pp. 12–13
  2. , pp. 6–7
  3. Al-Mudaffar, Sheikh Muhammad Al-Hussein. Imam Jafar Sadiq. p. 291.
  4. ibn Maja (1368). al-Sunan, II.
  5. , p. 7
  6. [, p. 3
  7. , p. 195
  8. , pp. 239–240
  9. Lambton, Ann; Lewis, Bernard (1995). The Cambridge History of Islam: The Indian sub-continent, South-East Asia, Africa and the Muslim west. Vol. 2. Cambridge University Press. p. 320. ISBN 978-0-521-22310-2. Retrieved 14 March 2015.
  10. "Yavuz Sultan Selim Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  11. "Kanuni Sultan Süleyman Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  12. "Sultan II. Selim Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  13. "Sultan III. Murad Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  14. "Sultan III. Mehmed Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  15. "Sultan I. Ahmed". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ "Sultan I. Mustafa". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  17. "Sultan II. Osman Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  18. "Sultan IV. Murad Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  19. "Sultan II. Süleyman Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  20. "Sultan II. Ahmed Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  21. "Sultan I. Mahmud Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  22. "Sultan I. Abdülhamit Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  23. "Sultan VI. Mehmed Vahdettin Han". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Retrieved 2009-02-06.
  24. As̜iroğlu 1992, p. 13
  25. As̜iroğlu 1992, p. 17
  26. As̜iroğlu 1992, p. 14
  27. Lane-Poole 2004, p. 21
  28. Bosworth 2004, p. 11
  29. Lane-Poole 2004, p. 71
  30. Bosworth 2004, p. 63
  31. Lane-Poole 2004, p. 47
  32. Bosworth 2004, p. 39
  33. "Battle for Iraq and Syria in maps". BBC News. 3 December 2014. Retrieved 5 December 2014.
  34. Adam Withnall (2014-06-30). "Iraq crisis: Isis declares its territories a new Islamic state with 'restoration of caliphate' in Middle East - Middle East - World". The Independent. Retrieved 2014-07-04.
  35. "ISIS Spokesman Declares Caliphate, Rebrands Group as "Islamic State"". SITE Institute. 29 June 2014. Retrieved 29 June 2014. {{cite news}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)
  36. "Islamic State-controlled parts of Syria, Iraq largely out of reach: Red Cross". 13 March 2015 – via Reuters.
  37. Yusuf al-Qaradawi stated: "[The] declaration issued by the Islamic State is void under sharia and has dangerous consequences for the Sunnis in Iraq and for the revolt in Syria", adding that the title of caliph can "only be given by the entire Muslim nation", not by a single group. Strange, Hannah (5 July 2014). "Islamic State leader Abu Bakr al-Baghdadi addresses Muslims in Mosul". The Telegraph. Retrieved 6 July 2014.
  38. Boko Haram leader declares Islamic caliphate in Nigeria , Washington Times, 24 August 2014.
  39. http://www.caliphofislam.com بایگانی‌شده در ۲۰۱۴-۱۲-۱۹ توسط Wayback Machine