هیتی‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
امپراتوری هیتی‌ها
Hittite Empire

۱۶۰۰–۱۱۷۸ پیش از میلاد
قلمرو پادشاهی هیتی‌ها در ۱۳۰۰ پیش از میلاد (منطقهٔ آبی) مصر (زرد) - آشور (سبز)
قلمرو پادشاهی هیتی‌ها در ۱۳۰۰ پیش از میلاد (منطقهٔ آبی)
مصر (زرد) - آشور (سبز)
پایتختخاتوشا
زبان(های) رایجهیتیایی، لووی، اکدی، حاتی
حکومتپادشاهی
• ۱۶۰۰ پ.م
لابارنا اول (اولین)
• ۱۱۷۸ پ.م
شوپ پیلولومای دوم (آخرین)
دوره تاریخیعصر برنز
• بنیان‌گذاری
۱۶۰۰
• فروپاشی
۱۱۷۸ پیش از میلاد
امروز بخشی از ترکیه
 سوریه
 لبنان

هیتیان مردمانی باستانی بودند که به زبان هیتی که از شاخهٔ آناتولی خانوادهٔ هندواروپایی صحبت می‌کردند و کشوری پادشاهی در آناتولی (ترکیه امروزی) و میان‌رودان شمالی و سوریه تأسیس کردند و پایتخت آن‌ها شهر خاتوشا (۱۱۸۰ تا ۱۶۰۰ پ.م) بود.

هیتی‌ها معروف به مهارتشان در ساختمان و استفاده کردن از ارابه و از پیشروان عصر آهن و ساخت مصنوعات از آهن بودند.

امپراتوری هیتی در ۱۲۹۰ پ.م.

پادشاهی هیتیایی به سه دوره قراردادی تقسیم شده‌است:

  • پادشاهی قدیمی هیتیایی. ۱۷۵۰–۱۵۰۰ پ.م
  • پادشاهی میانی هیتیایی. ۱۵۰۰ پ.م- ۱۴۳۰ پ.م در حدود ۱٬۵۹۵ پیش از میلاد هیتی‌ها بابل را اشغال و غارت می‌کنند.[۱]
  • پادشاهی جدید هیتیایی ۱۴۳۰–۱۱۸۰ پ.م

پس از ۱۱۸۰ پ.م امپراتوری هیتی در چندین دولت-شهر (نوهیتیایی)، مستقل تقسیم شد.

نوهیتیایی، کشورهایی بودند که با زبان لوویان حرف می‌زدند و در سوریه عصر آهن، پس از سرنگونی امپراتوری هیتی سر برآوردند و تا اشغال شدن به دست کیمری‌ها بر پا بودند (۱۱۸۰ تا ۷۰۰ پیش از میلاد).

نباید حتیان (Hattians) که زودتر تا آغاز هزاره دوم پ.م در همان ناحیه ساکن شدند و به یک زبان غیر هندو-اروپایی صحبت می‌کردند را با هیتیان (Hittites) هندو-اروپایی اشتباه گرفت.

در حدود ۱۴٠٠ پیش از میلاد، از مصنوعات آهنی در قلمرو هیتی‌ها در ارمنستان کنونی استفاده می‌شد که این به عنوان نخستین شواهد مصرف این عنصر است.[۱]

کشف سند ازدواج به شکل سنگ نگاره در حدود ١٣۵٠ پیش از میلاد در بغازکوی (Boḡazköy) واقع در آناتولی، با ذکر نام پادشاه هیتی و حاکم میتانی که فرمانروایان سرزمین‌هایی هستند که مردم در آنجا به میترا-وارونا، ایندرا و اشوین‌ها متوسل می‌شوند و آن‌ها را می‌پرستند. این سند ظاهراً رسیدن موجی از اقوام هندو-ایرانی را به شمال غرب ایران تصدیق می‌کند.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

هیتی‌ها