موسیقی پاپ ایرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
موسیقی در ایران
تاریخ
پیش از اسلام هخامنشیاناشکانیانساسانیان
پس از اسلام سلجوقیانایلخانانمروگیصفویان
معاصر قاجارپهلویمجاز و غیرمجازلس‌آنجلسیزیرزمینی
موسیقی سنتی ایرانی
آوازسازهاردیفمقامگوشهدستگاهبداهه
دیگر سبک‌ها
پاپرپراکسمفونیکجازمتالکرال
نواحی
آذربایجانیایلامیباصریبختیاریبخشی‌های خراسان شمالیبلوچیبندریترکمنیجنوبیخراسانیعلوانیهقزوینیکردیکرمانیگیلکیلریمازندرانیهمدانی
دینی
زرتشتینوروزخوانیتعزیهرمضانصلوات‌خوانیمداحی

موسیقی پاپ ایرانی به آهنگ‌های پاپی که دارای ترانه فارسی می‌باشد اطلاق می‌شود. خاستگاه موسیقی پاپ ایرانی ایران می‌باشد ولی به سرعت در دیگر کشورهای فارسی زبان دیگر مانند تاجیکستان و افغانستان و همچنین پس از انقلاب اسلامی ایران در ایالات متحده آمریکا گسترش یافت.

سال‌های نخست[ویرایش]

موسیقی پاپ ایرانی در سده نوزدهم و در دوره قاجاریه متولد شد و بعدها با اختراع رادیو این سبک به سرعت در ایران رواج پیدا کرد.[۱]

دوران زرین موسیقی پاپ ایرانی[ویرایش]

در ایران و پیش از درخشش ویگن در اوایل دهه ۵۰ میلادی، بازار موسیقی ایران در انحصار خوانندگان موسیقی سنتی بود. سپس ویگن که ملقب به سلطان جاز می‌باشد با ارائه آثاری بدیع که متاثر از موسیقی غربی بود انقلابی در عرصه موسیقی به پا کرد.

توسعه موسیقی پاپ ایرانی به دهه ۷۰ میلادی باز می‌گردد در این مقطع استفاده از سازها و شکل بومی موسیقی ایران به همراه گیتار برقی، درامز و دیگر مشخصه‌های موسیقی پاپ، سبک نوینی را در موسیقی فارسی رقم می‌زند. ترانه سرایان نسل جدید ایران نظیر شهیار قنبری، ایرج جنتی عطایی و اردلان سرفراز در این دوره ظهور نمودند. دوران طلایی موسیقی ایران مدت زمان زیادی دوام نیافت و با انقلاب ایران و تحریم موسیقی بسیاری از هنرمندان عرصه موسیقی نا خواسته تبعید شدند و علی‌رغم اینکه در غربت و به ویژه در لس آنجلس به کار خود ادامه دادند ولی هرگز موفق به تکرار آثار فاخر دهه ۷۰ میلادی نشدند.

از آهنگسازان آن دوره می‌توان به منوچهر چشم آذر، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و حسن شماعی زاده اشاره کرد. همچنین از صادق نوجوکی به‌عنوان آهنگسازی که موسیقی پاپ دهه‌های شصت و هفتاد را تحولی اساسی بخشید یاد می‌شود.[۲]

موسیقی پاپ ایرانی پس از انقلاب ایران[ویرایش]

با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ موسیقی پاپ به محاق رفت و خوانندگان و خنیاگران یا این عرصه را ترک کردند یا به خارج از کشور مهاجرت کردند و در کشورهای دیگر مانند آمریکا و اروپا کار خود را ادامه دادند. در ایران موسیقی پاپ پس از جنگ با رویکردی مستقل از موسیقی بیرون از مرزها به‌طور رسمی و قانونی خود را نشان داد و در زمان اصلاحات به انسجام رسید. در سال‌های اخیر و در اثر گسترش فناوری‌های نوین و همچنین دسترسی عامه مردم به اینترنت گروه‌های زیرزمینی موسیقی پاپ نیز شروع به فعالیت نمودند آثار ارائه شده توسط این افراد آثاری عامه پسند و بی محتوا می‌باشند که موسیقی پاپ ایران را با چالشی جدی مواجه کرده‌اند.

در دهه اول جمهوری اسلامی موسیقی سنتی و دستگاهی البته باقی ماند اما از پاپ خبری نبود تا جنگ تمام شد. در دوران سازندگی بود کم‌کم موسیقی پاپ در حد چهره‌هایی چون عباس بهادری (گل می‌روید به باغ)، بیژن خاوری (یاد تو در دل من توفان به پا می کنه)، حسن همایونفال (آی نسیم سحری ...)، پرویز طاهری (مهربانی/ بوسه بر دست محبت می‌زنم، از صمیمیت حمایت می‌کنم)، مهدی سپهر، حمید غلامعلی کاظمی و مهرداد کاظمی خود را نشان داد.

اما در دوره اصلاحات از سال ۷۶ با گشایش در سیاست‌های فرهنگی و هنری مستقل از موسیقی آن سوی مرزها رسماً فعالیت خود را آغاز کرد. در دهه نود میلادی و به منظور رقابت با خوانندگان خارج از کشور (به اصطلاح لس آنجلسی) مسئولین وقت حوزه موسیقی تصمیم به تولید آثار پاپ همسو با موازین و قوانین خود گرفتند. بدین منظور علی معلم[۳] و فریدون شهبازیان شورایی را در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برای نظارت بر احیای موسیقی پاپ تاسیس نمودند.[۴] شادمهر عقیلی، [[محمد اصفهانی]، سعید شهروز و خشایار اعتمادی نخستین کسانی بودند که رسماً اجازه فعالیت پیدا کردند. برخی از آثار این افراد در تلویزیون نیز پخش شد که این کار سهم به سزائی در معرفی و موفقیت آنان داشت. این آثار با استقبال گرم مردم روبرو شد ولی در دوره‌ای از نظر برخی منتقدین این آثار هم از لحاظ کلام وهم از لحاظ آهنگ آثاری بی محتواوسطحی بودند. در اثر این انتفادات فریدون شهبازیان استعفا کرد و رسماً به صف منتفدین موسیقی پاپ پیوست.[۵][۶] از دوره اصلاحات در عرصه موسیقی پاپ چهره‌هایی چون خشایار اعتمادی، شادمهر عقیلی، حسین زمان، علیرضا عصار، محمد اصفهانی، قاسم افشار و مانی رهنما ظهور کردند. در سال ۱۳۷۷ برای اولین بار جشنواره موسیقی پاپ برگزار شد و مانی راهنما به عنوان برترین برگزیده شد. نسل بعدتر با حضور ناصر عبداللهی، محسن چاووشی، علی لهراسبی، کاوه یغمایی، بنیامین بهادری و مرتضی پاشایی این جریان را ادامه دادند.[۷]

موسیقی پاپ ایرانی در دیگر کشورها[ویرایش]

موسیقی پاپ ایرانی در کشورهای فارسی زبان دیگر نظیر تاجیکستان و افغانستان هم از رونق خاصی بر خوردار است از مهمترین خوانندگان افغانستان می‌شود به فرهاد دریا، احمد ظاهر احمد ولی، هنگامه، آریانا سعید، وجیهه و فرید رستگار، غزل سادات، سیتا قاسمی، نغمه منگل، قادر اشپاری، آرش باررز اشاره کرد؛ و از تاجیکستان منیژه دولت، نجم الدین صدرالدین، شبنم ثریا اشاره نمود.

پانویس[ویرایش]