گاه‌شمار تاریخ ایران از غارنشینی تا ظهور هخامنشیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

این گاه‌شمار از دوران غارنشینی یعنی حدود ۱۰۰٫۰۰۰ سال پیش از میلاد تا سال ۵۵۸ پیش از میلاد یعنی آغاز فرمانروایی کوروش بزرگ در فارس، انشان و خوزستان می‌باشد.

ایلامیان از آغاز دوره پیش‌ایلامی تا پایان دوره ایلام نو، حدود ۲۶۶۱ سال در جنوب غربی ایران زندگی و حکومت می‌کردند.[۱]

عدد سال‌ها، تاریخ پیش از میلاد را نشان می‌دهد:

پیش از تمدن ایلام[ویرایش]

پیش از میلاد ۳۲۰۰ (______________← ۱۰۰٬۰۰۰ پیش از میلاد
تصویر ۱: جمجمه انسان راست‌قامت در دمانیسی واقع در گرجستان امروزی.
تصویر ۲: دیوارنگاری غار دوشه، خرم‌آباد لرستان در رشته کوه زاگرس، حدود هزاره هشتم پیش از میلاد
تصویر ۳: جمجمه یک پسر بچه نئاندرتال کشف شده در حفاری منطقه تشیک تاش
تصویر ۴: پیمانه با نقش بز کوهی در میان اشیاء مربوط به مراسم تدفین در تمدن شوش کشف شده است. نقش لک‌لک، بز کوهی و نژاد خاصی از سگ بر روی ظرف دیده می‌شود.
  • حدود ۳٬۵۰۰: سفالینه‌های نقاشی شده در شوش واقع در ایلام بیانگر دوره‌ای پیشرفته از طرح‌های هندسی، ایجاد سبک خاص از انسان و شکل‌هایی از جانوران در آنها. (تصویر ۴: نمونه سفالینه)

دوره پیش‌ایلامی[ویرایش]

پیش‌ایلامی

دوره ایلام باستان[ویرایش]

ایلام (تمدن)

دوره ایلام میانه[ویرایش]

ایلام (تمدن)
  • حدود ۱٬۵۰۰ تا ۱٬۱۰۰: دوره ایلام میانه.
  • حدود ۱٬۳۵۰: سند ازدواج به شکل سنگ نگاره در بوگازکوی (Boḡazköy) واقع در آناتولی، با ذکر نام پادشاه هیتی و حاکم تمدن میتانی که فرمانروایان سرزمین‌هایی هستند که مردم در آنجا به الهه‌های هندی-ایرانی میترا-وارونا، ایندرا و اشوین‌ها متوسل می‌شوند و به آنها را می‌پرستند. این سند ظاهراً رسیدن موجی از اقوام هندو-ایرانی را به شمال غرب ایران تصدیق می‌کند.
  • حدود ۱٬۳۵۰: آغاز مهاجرت قبایل ایرانی به سمت غرب از مجموعهٔ باستان‌شناسی باختر-مرو (تمدن آمودریا) به فلات و مناطق غربی ایران امروزی.
  • حدود ۱٬۲۴۴ تا ۱٬۲۰۸ : افزایش درگیری‌های بین ایلام و آشور. یورش توکولتی نینورتای یکم پادشاه آشور به کوه‌های شمال ایلام. حمله ایلام به بابل در زمان پادشاهی کیدین خوران (Kidin-Ḵutran).
  • حدود ۱٬۱۰۰ تا ۷۷۰: اتحاد ایلام و بابل علیه آشوریان. در این برهه زمانی انشان جزئی از خاک ایلام است.
  • حدود ۱۱۷۱: حمله کویترناحونته شاه ایلام به بابل و فتح آن سرزمین.

دوره ایلام نو[ویرایش]

ایلام (تمدن)
تصویر ۴: نقاشی زرتشت در یزد
  • حدود ۱٬۰۰۰: برخی از مورخین سال تولد زرتشت را در این سال تخمین زده‌اند. زادروز زرتشت در بین پژوهشگران و تاریخدانان مبحثی مورد مباحثه و مجادله است. این تفاوت از ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ پیش از میلاد می‌باشد. (تصویر ۴: نقاشی در یزد)
  • ۸۳۵: نام ماد برای نخستین بار در یک سنگ نگاره متعلق به شلمنسر سوم، پادشاه آشور ظاهر شد.
  • ۸۱۰: آداد-نراری سوم پادشاه آشور به ماد لشکر کشید و صفحات غربی فلات ایران را تصرف کرد.[۱۲][۱۳]
  • حدود ۷۷۰ تا ۶۴۶: قبایل پارسی، ایلامیان انشان را وادار به مهاجرت به سمت شهر شوش کردند.
  • حدود ۷۰۸: بنیانگزاری ماد به مرکزیت هگمتانه به وسیله دیاکو.
  • حدود ۷۰۵: میلاد هخامنش نیای دودمان هخامنشیان.
  • حدود ۶۷۵: آغاز پادشاهی فرورتیش. (بنا به نقل هرودوت)
  • ۶۳۹: آشوربانیپال شاه آشور، ایلام را شکست داد و شوش را غارت کرد. پس از این جنگ، ایلام هرگز به عنوان یک قدرت مستقل ظاهر نگردید. (تصویر ۵: سنگ‌نگاره)
  • ۶۳۳: حمله سکاها به ماد.
  • ۶۲۵: مرگ آشوربانیپال پادشاه قدرتمند آشور و ساقط کننده پادشاهی ایلام.
  • ۶۲۴: شکست و عقب راندن سکاها توسط مادها.
  • ۶۲۴: آغاز پادشاهی هووخشتره پادشاه ماد.
  • ۶۱۲: اتحاد ماد و بابل و حمله هووخشتره به نینوا مرکز آشور و براندازی پادشاهی آشور.
  • ۵۸۴: مرگ هووخشتره و انتقال سلطنت به پسرش ایشتوویگو.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
  2. Vekua A, Lordkipanidze D, Rightmire GP, Agusti J, Ferring R, Maisuradze G, Mouskhelishvili A, Nioradze M, De Leon MP, Tappen M, Tvalchrelidze M, Zollikofer C (2002). "A new skull of early Homo from Dmanisi, Georgia". Science 297 (5578): 85–9. PMID 12098694. doi:10.1126/science.1072953. 
  3. doi:10.1038/nature06134
    این یادکرد به طور خودکار درست خواهد شد می‌توانید به صف ببرید یا خودتان دستی درست کنید
  4. PMID 15815618 (PubMed)
    ارجاع بعد از چند دقیقه به صورت خودکار انجام می‌گیرد. Jump the queue or expand by hand
  5. Ash, Patricia J.; David J. Robinson (2010). The Emergence of Humans: An Exploration of the Evolutionary Timeline. Wiley. ISBN 978-0470013151. 
  6. Of the two main Indo-European tribes moving south into Iran, it is at first the Medes who play the dominant role. historyworld.net
  7. کشف اسکلت ۵هزار سال پیش از میلاد در مولوی فرارو ۲۳ دی ۱۳۹۳
  8. History of Art in Iran from website: www.chap.sch.ir
  9. ص 1 کتاب ایران پیش از آریایی‌ها
  10. دیاکونوف. «فصل اول». در تاریخ ماد. انتشارات پیام. ۱۰۱.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ص 4 کتاب ایران پیش از آریایی‌ها
  12. تاریخ ایران باستان/حسن پیرنیا/موسسه انتشارات نگاه/صفحه ۱۵۲.
  13. Shadows in the Desert: Ancient Persia at War books.google.com

منابع[ویرایش]