فهرست رؤسای کشور ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فهرست رؤسای کشور ایران فهرستی شامل رؤسای کشور ایران از زمان تأسیس دولت ملی مستقل ایران در سال ۱۵۰۱ میلادی[۱] است.

فهرست رؤسای کشور[ویرایش]

  حاکمان دوژور
  حاکمان دفاکتو

ایران (۱۵۰۱–۱۷۳۶)[ویرایش]

ر نام تولد–مرگ آغاز حکومت پایان حکومت دودمان
شاه
۱ شاه اسماعیل یکم Shah Ismail I.jpg ۱۴۸۷–۱۵۲۴ پاییز ۱۵۰۱ ۲۳ مه ۱۵۲۴ صفوی
تاج‌گذاری: اواخر ۱۵۰۱ یا اوایل ۱۵۰۲ در تبریز.
۲ شاه تهماسب یکم Shah Tahmasp.jpg ۱۵۱۴–۱۵۷۶ ۲۳ مه ۱۵۲۴ ۱۴ مه ۱۵۷۶ صفوی
نیابت سلطنت با عنوان وکیل:
شاه حیدر No portrait.svg ۱۵۵۶–۱۵۷۶ ۱۵ مه ۱۵۷۶ ۱۵ مه ۱۵۷۶ صفوی
تاج‌گذاری: ۱۵ مه ۱۷۵۶ در قزوین.
ر.ک. درگیری‌های جانشینی شاه طهماسب یکم.
۳ شاه اسماعیل دوم Shah Ismayil II.jpg ۱۵۳۷–۱۵۷۷ ۲۲ اوت ۱۵۷۶ ۲۵ نوامبر ۱۵۷۷ صفوی
.
۴ شاه محمد Shah Mohammad Khodabanda- Sahand Ace.jpg ۱۵۳۲–۱۵۹۵/۹۶ ۱۱ فوریه ۱۵۷۸ ۹ سپتامبر ۱۵۸۸ صفوی
.
۵ شاه عباس یکم Portraits du schah de Perse Abbas Ier (1571-1629).JPG ۱۵۷۱–۱۶۲۹ ۹ سپتامبر ۱۵۸۸ ۱۹ ژانویه ۱۶۲۹ صفوی
تاج‌گذاری: ۱ اکتبر ۱۵۸۸.
۶ شاه صفی Shah Safi I of Persia on Horseback Carrying a Mace- Sahand Ace.png ۱۶۱۱–۱۶۴۲ ۱۹ ژانویه ۱۶۲۹ ۱۲ مه ۱۶۴۲ صفوی
تاج‌گذاری: ۲۹ ژانویه ۱۶۲۹ در اصفهان.
۷ شاه عباس دوم Shah Abbas II, 1663, Aga Khan trust of culture.PNG ۱۶۳۲–۱۶۶۶ ۱۲ مه ۱۶۴۲ ۲۵ سپتامبر ۱۶۶۶ صفوی
تاج‌گذاری: ۱۶ مه ۱۶۴۲ در کاشان.
۸ شاه سلیمان Shah Suleiman.jpg ۱۶۴۸–۱۶۹۴ ۱ اکتبر ۱۶۶۶ ۲۹ ژوئیه ۱۶۹۴ صفوی
تاج‌گذاری اول با نام شاه صفی دوم: ۱ اکتبر ۱۶۶۶ در اصفهان.
تاج‌گذاری دوم با نام شاه سلیمان: ۲۰ مارس ۱۶۶۸ در اصفهان
۹ شاه حسین Sultan Husayn by Bruyn.jpg ۱۶۶۸–۱۷۲۶ ۷ اوت ۱۶۹۴ ۲۳ اکتبر ۱۷۲۲تسلیم شده صفوی
.
محمود شاه SHAH-MAHMUD-HOTAK.jpg ۱۶۹۹–۱۷۲۵ ۲۳ اکتبر ۱۷۲۲ ۲۲ آوریل ۱۷۲۵ هوتکی
.
۱۰ شاه تهماسب دوم No portrait.svg ۱۷۰۴–۱۷۴۰ ۱۰ نوامبر ۱۷۲۲ ۲ سپتامبر ۱۷۳۲ صفوی
حکومت در تبعید: ۱۰ نوامبر ۱۷۲۲ – ۱۶ نوامبر ۱۷۲۹ (تاج‌گذاری: ۱۰ نوامبر ۱۷۲۲ در قزوین)
تاج‌گذاری رسمی: ۹ دسامبر ۱۷۲۹.
اشرف شاه Ashraf Shah Hotaki 1725-1729.jpg ۱۷۰۰–۱۷۳۰ ۲۲ آوریل ۱۷۲۵ ۱۳ نوامبر ۱۷۲۹ هوتکی
تاج‌گذاری: ۲۶ آوریل ۱۷۲۵ در اصفهان.
شاه احمد No portrait.svg ؟–۱۷۲۸ ۸ نوامبر ۱۷۲۶ ژوئیه ۱۷۲۸ مرعشی-صفوی
تاج‌گذاری: ۸ نوامبر ۱۷۲۶ در کرمان.
۱۱ شاه عباس سوم No portrait.svg ۱۷۳۲–۱۷۴۰ ۲ سپتامبر ۱۷۳۲ ۸ مارس ۱۷۳۶ صفوی
تاج‌گذاری: ۷ سپتامبر ۱۷۳۲
نایب‌السلطنه:

ایران (۱۷۳۶–۱۷۹۶)[ویرایش]

۱۲ نادر شاه NaderShahPainting.png ۱۶۸۸–۱۷۴۷ ۸ مارس ۱۷۳۶ ۲۰ ژوئن ۱۷۴۷ افشار
تاج‌گذاری: ۸ مارس ۱۷۳۶ در شورای کبیر مغان.
۱۳ عادل شاه No portrait.svg ۱۷۱۹–۱۷۴۹ ۶ ژوئیه ۱۷۴۷ ژوئن ۱۷۴۸ افشار
.
۱۴ ابراهیم شاه No portrait.svg ۱۷۲۴–۱۷۴۹ ژوئن ۱۷۴۸ مه ۱۷۴۹ افشار
تاج‌گذاری: ۸ دسامبر ۱۷۴۸ در تبریز.
۱۵ شاهرخ شاه No portrait.svg ۱۷۳۴–۱۷۹۶ ۳۰ سپتامبر ۱۷۴۸ ۱۷ دسامبر ۱۷۴۹ افشار
تاج‌گذاری: ۱ اکتبر ۱۷۴۸ در مشهد توسط خونتای نظامی.
۱۶ شاه سلیمان دوم No portrait.svg ۱۷۱۴–۱۷۶۳ ۱۷ دسامبر ۱۷۴۹ ۲۰ مارس ۱۷۵۰ مرعشی-صفوی
تاج‌گذاری: ۱۴ ژانویه ۱۷۵۰ در مشهد.
(۱۵) شاهرخ شاه No portrait.svg ۱۷۳۴–۱۷۹۶ ۲۰ مارس ۱۷۵۰ ۱۴ مه ۱۷۹۶ افشار
.
۱۷ شاه اسماعیل سوم No portrait.svg ۱۷۳۳–۱۷۷۳ ۲۹ ژوئن ۱۷۵۰ ۱۷۷۳ مرعشی-صفوی
تاج‌گذاری: ۲۹ ژوئن ۱۷۵۰ در اصفهان.
نیابت سلطنت با عنوان وکیل‌الدوله:
وکیل
کریم خان Karim Khan painting by Muhammad Sadiq.jpg ۱۷۰۵–۱۷۷۹ ۱۷۷۳ ۲ مارس ۱۷۷۹ زند
.
ابوالفتح خان No portrait.svg ۱۷۵۶–۱۷۸۷ ۷ مارس ۱۷۷۹ مه/ژوئن ۱۷۷۹ زند
حاکم مشترک ‏(en) با برادر کوچک‌ترش محمدعلی خان از مارس تا اوایل ژوئن ۱۷۷۹.
محمدعلی خان No portrait.svg ۱۷۶۰–۱۷۷۹ مارس ۱۷۷۹ ۱۹ ژوئن ۱۷۷۹ زند
حاکم مشترک ‏(en) با برادر بزرگ‌ترش ابوالفتح خان از مارس تا اوایل ژوئن ۱۷۷۹.
(–) ابوالفتح خان No portrait.svg ۱۷۵۶–۱۷۸۷ ۱۹ ژوئن ۱۷۷۹ ۲۲ اوت ۱۷۷۹ زند
.
صادق خان Image of sadiq khan zand.png ?–۱۷۸۱ ۲۲ اوت ۱۷۷۹ فوریه ۱۷۸۱ زند
.
علیمراد خان Ali Murad Khan Zand.png ?–۱۷۸۵ فوریه ۱۷۸۱ ۱۱ فوریه ۱۷۸۵ زند
.
باقر شاه No portrait.svg ?–۱۷۸۶ ۱۲ فوریه ۱۷۸۵ ۱۷ فوریه ۱۷۸۵ ؟
تاج‌گذاری: ۱۲ فوریه ۱۷۸۵ در تالار طویلهٔ اصفهان.[۹]
جعفر خان Ja`far Khan.png ۱۷۶۶–۱۷۹۴ ۱۸ فوریه ۱۷۸۵ ۲۲ ژانویه ۱۷۸۹ زند
.
صیدمراد خان Sayed Murad Zand.png ۱۷۶۶–۱۷۹۴ ۲۲ ژانویه ۱۷۸۹ ۹ مه ۱۷۸۹ زند
.
لطفعلی خان Lotf Ali Khan Zand.jpg ۱۷۶۶–۱۷۹۴ ۹ مه ۱۷۸۹ ۲۶ اکتبر ۱۷۹۴[۱۰] زند
تاج‌گذاری: ۱۷۹۴ در کرمان.[۱۱]

ممالک محروسه ایران (۱۷۹۶–۱۹۲۵)[ویرایش]

شاه
۱۸ آقامحمد شاه Aggha Mohammad Khan.jpg ۱۷۴۲–۱۷۹۷ ۲۰ مارس ۱۷۹۶ ۱۸ ژوئن ۱۷۹۷[۱۲] قاجار
.
۱۹ فتحعلی شاه Brooklyn Museum - Portrait of Fath 'Ali Shah Qajar - Mihr 'Ali.jpg ۱۷۷۲–۱۸۳۴ ۱۸ ژوئن ۱۷۹۷ ۲۳ اکتبر ۱۸۳۴ قاجار
تاج‌گذاری: ۱۹ مارس ۱۷۹۸ در تهران.[۱۳]
علی شاه علی میرزا ظل‌السلطان.jpg ۱۷۹۶–۱۸۵۴ ۱۸ نوامبر ۱۸۳۴ ۱۶ دسامبر ۱۸۴۸ قاجار
تاج‌گذاری: ۱۸ نوامبر ۱۸۳۴ در تهران.
ر.ک. بحران جانشینی فتحعلی‌شاه.
حسینعلی شاه ۱۷۸۸–۱۸۳۵ ۵ دسامبر ۱۸۳۴ ۲۹ مارس ۱۸۳۵ قاجار
تاج‌گذاری: ۵ دسامبر ۱۸۳۴ در شیراز.
ر.ک. بحران جانشینی فتحعلی‌شاه.
۲۰ محمد شاه Mohammadshah.jpg ۱۸۰۸–۱۸۴۸ ۲۳ اکتبر ۱۸۳۴ ۵ سپتامبر ۱۸۴۸ قاجار
تاج‌گذاری اول: ۹ نوامبر ۱۸۳۴ در تبریز
تاج‌گذاری دوم: ۲۴ دسامبر ۱۸۴۸ در تهران.
۲۱ ناصرالدین شاه Naser edin shah by Kamalolmolk.jpg ۱۸۳۱–۱۸۹۶ ۵ سپتامبر ۱۸۴۸ ۱ مه ۱۸۹۶ قاجار
تاج‌گذاری اول: ۱۳ سپتامبر ۱۸۴۸ در تبریز[۱۴]
تاج‌گذاری دوم: ۲۰ اکتبر ۱۸۴۸ در تهران.[۱۵]
۲۲ مظفرالدین شاه Portrait of Muzaffar al-Din Shah Qajar by Kamal-ol-molk, 1902.jpg ۱۸۵۳–۱۹۰۷ ۱ مه ۱۸۹۶ ۶ اوت ۱۹۰۶ قاجار
تاج‌گذاری: اوت ۱۸۹۶ در تهران.[۱۶]
۲۳ محمدعلی شاه Mohammad Ali Shah.jpg ۱۸۷۲–۱۹۲۵ ۸ ژانویه ۱۹۰۷ ۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹تسلیم شده قاجار
تاج‌گذاری: ۱۹ ژانویه ۱۹۰۷
۲۴ احمد شاه AhmadShahQajar2.jpg ۱۸۹۸–۱۹۳۰ ۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹ ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵ قاجار
تاج‌گذاری: ۲۱ ژوئیه ۱۹۱۴
حکومت در تبعید: از ۲ دسامبر ۱۹۲۳.
نایب‌السلطنه:
ر نام تولد–مرگ آغاز تصدی پایان تصدی وابستگی
رئیس کشور
رضا خان Antoin Sevruguin 48 12 SI.jpg ۱۸۷۸–۱۹۴۴ ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵ ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵ نیروی نظامی
ریاست حکومت موقت از سوی مجلس مؤسسان در ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵ به رضا خان اعطاء شد.[۱۹]

کشور شاهنشاهی ایران (۱۹۲۵–۱۹۷۹)[ویرایش]

ر نام تولد–مرگ آغاز حکومت پایان حکومت دودمان
شاه
۲۵ رضا شاه Reza Shah portrait.jpg ۱۸۷۸–۱۹۴۴ ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵ ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱تسلیم شده پهلوی
تصویب پادشاهی رضا خان از سوی مجلس مؤسسان در ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵ به رضا خان اعطاء شد.[۲۰]
ادای سوگند ‏(en): ۱۵ دسامبر ۱۹۲۵[۲۱]
تاج‌گذاری: ۲۵ آوریل ۱۹۲۶.
۲۶ محمدرضا شاه Mohammad Reza Pahlavi in 1973.jpg ۱۹۱۹–۱۹۸۰ ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱ ۱۱ فوریه ۱۹۷۹ پهلوی
حکومت در تبعید:

جمهوری اسلامی ایران (۱۹۷۹ تاکنون)[ویرایش]

ر نام تولد–مرگ آغاز تصدی پایان تصدی وابستگی
رهبر
سید روح‌الله خمینی Portrait of Ruhollah Khomeini By Mohammad Sayyad.jpg ۱۹۰۲–۱۹۸۹ ۱۱ فوریه ۱۹۷۹ ۱ آوریل ۱۹۷۹ مستقل
.
۱ آوریل ۱۹۷۹ ۳ دسامبر ۱۹۷۹ مستقل
.
۲۷ ۳ دسامبر ۱۹۷۹ ۳ ژوئن ۱۹۸۹ مستقل
.
۲۸ سید علی خامنه‌ای SEYYED ALI KHAMENEHEI - LEADER OF IRAN.jpg ۱۹۳۹–اکنون ۴ ژوئن ۱۹۸۹ اکنون مستقل[الف]
.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پی‌نوشت‌ها[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

  1. او تا ژوئن ۱۹۸۹ عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز بود اما پس از انتخاب به عنوان رهبر جمهوری اسلامی، از فعالیت حزبی کناره‌گیری کرد.[۲۳]

پانویس[ویرایش]

  1. Mikaberidze, Conflict and Conquest…, 432.
  2. Potts, Nomadism in Iran, 230.
  3. Mitchell, “ṬAHMĀSP I”, Encyclopædia Iranica.
  4. Potts, Nomadism in Iran, 230.
  5. Savory, “DĪV SOLṬĀN”, Encyclopædia Iranica.
  6. Potts, Nomadism in Iran, 230.
  7. Savory, “ḤOSAYN KHAN ŠĀMLU”, Encyclopædia Iranica.
  8. Savory, “ʿABBĀS III”, Encyclopædia Iranica.
  9. مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ۱۴.
  10. سجادی و تقوی، «ظهور قاجاریان»، تاریخ جامع ایران، ۷۴۰.
  11. سجادی و تقوی، «ظهور قاجاریان»، تاریخ جامع ایران، ۷۴۰.
  12. سجادی و تقوی، «ظهور قاجاریان»، تاریخ جامع ایران، ۷۴۴.
  13. طباطبایی، «دورهٔ فتحعلی شاه»، تاریخ جامع ایران، ۳.
  14. مصحفی، «دورهٔ ناصرالدین شاه»، تاریخ جامع ایران، ۱۴۱.
  15. مصحفی، «دورهٔ ناصرالدین شاه»، تاریخ جامع ایران، ۱۴۲.
  16. تاره، «دورهٔ مظفرالدین شاه»، تاریخ جامع ایران، ۳۰۴.
  17. Mahbubi Ardakani, “ʿAŻOD-AL-MOLK”, Encyclopædia Iranica.
  18. Bakhash, “NĀṢER-AL-MOLK”, Encyclopædia Iranica.
  19. Hambly, “Riżā Shāh”, The Cambridge History of Iran, 224.
  20. Hambly, “Riżā Shāh”, The Cambridge History of Iran, 224.
  21. Hambly, “Riżā Shāh”, The Cambridge History of Iran, 224.
  22. Ronald Koven (23 January 1979). "Head of Iranian Regency Council Resigns in Paris". Washington Post. Retrieved 23 January 2019.
  23. احقاقی، اکرم (۱۸ تیر ۱۳۹۱). «جامعه روحانیت مبارز جوان می‌شود». ایسنا. ۹۱۰۴۱۸۱۰۲۳۳.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • Buyers, Christopher (2015) [2000]. "Persia". The Royal Ark. Retrieved 10 April 2019.
  • Cahoon, Ben. "Iran". World Statesmen. Retrieved 10 April 2019.