مالکیت فکری در ایران
ایران از سال ۲۰۰۱ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است[۱] و تابحال تعدادی از پیمانهای مربوط به مالکیت فکری را پذیرفته‌است.[۲]، ایران در سال ۱۹۵۹ به پیمان پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی پیوست، همچنین در سال ۲۰۰۳ به پیمان مادرید برای ثبت بین‌المللی علائم ملحق شد[۳] و در سال ۲۰۰۵ عضو توافقنامه لیسبون به منظور حمایت از نام منشاء و ثبت بین‌المللی آن شد که حفاظت از نام جغرافیایی مرتبط با محصولات را تضمین می‌کند.
ایران تاکنون کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری را امضا نکرده‌است[۴][۵] و عضو هیچ یک از کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط به حق تکثیر نیست. در سازمان تجارت جهانی تنها ناظر است[۶] و به موافقتنامه تریپس هم نپیوسته‌است.
سازمان‌های دولتی مسئول مالکیت فکری در ایران
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
- سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران[۷] وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران.
- مرکز مالکیت معنوی که زیرمجموعه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور وابسته به قوه قضائیه ایران است. این مرکز فعالیت خود را از سال ۱۳۰۴ در قالب اداره ثبت علائم تجاری وقت آغاز کرد و پس از الحاق به پیمان پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی در سال ۱۳۳۷ به اداره مالکیت صنعتی تغییر نام داد. از سال ۱۳۸۶ نیز تحت عنوان اداره کل مالکیت صنعتی به فعالیت خود ادامه داد. در سال ۱۳۹۲ نیز با تصویب چارت جدید سازمانی به مرکز مالکیت معنوی ارتقا یافت.
مالکیت فکری در ایران
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون حمایت از مالکیت صنعتی، ۱۴۰۳
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳/۳/۱ مجلس شورای اسلامی، جدیدترین و اصلی‌ترین منبع قانونی حقوق ایران در زمینه حمایت از مالکیت معنوی در زمینه اختراعات، طرحهای صنعتی، اسرار تجاری و علائم و نام‌های تجاری است.[۸]
طبق ماده ۱۴۹ این قانون، «قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری» مصوب ۱۳۸۶/۸/۷ به طور کامل نسخ صریح شده است.
قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، ۱۳۴۸
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان بدنه اصلی قانون حق تکثیر در ایران است، این قانون با هدف حمایت از حقوق مادی و معنوی مولفین، مصنفان و هنرمندان به وجود آمده و شامل ۳۳ ماده و ۳ تبصره می‌باشد که پس از تصویب مجلس سنای ایران در تاریخ دوشنبه، ۳ آذر ۱۳۴۸ در جلسه روز پنجشنبه، ۱۱ دی ۱۳۴۸ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. [۹]
در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۹ طرح اصلاح ماده ۱۲ این قانون به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید[۱۰] و بعد از تأیید شورای نگهبان، به دولت ابلاغ شد.[۱۱][۱۲] در این طرح، مدت حمایت آثار از ۳۰ سال به ۵۰ سال پس از مرگ پدیدآورنده افزایش یافت، بدین ترتیب قانون ایران در زمینه مدت حمایت حق تکثیر با ماده ۱۲ موافقتنامه تریپس هماهنگ شد، براساس این اصلاحیه، بعد از مرگ پدیدآورنده، اگر وارثی برای اثر وجود نداشته باشد یا حقوق آن بر اثر وصیت به کسی منتقل نشده‌باشد برای همان مدت به منظور استفاده عمومی در اختیار حاکم اسلامی (ولی فقیه) قرار می‌گیرد.[۱۳]
در سال ۱۳۸۹ پیش‌نویس لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط [۱۴] از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دولت ایران تقدیم شد[۱۵][۱۶] که در صورت تصویب جایگزین قوانین فعلی حق تکثیر ایران خواهد شد.[۱۷]
قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی، ۱۳۵۲
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی[۱۸] برای حمایت از آثاری که مشمول قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان نیستند به وجود آمد و شامل ۱۲ ماده و یک تبصره پس از تصویب مجلس سنای ایران در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۵۲ در ۶ دی ۱۳۵۲ به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای، ۱۳۷۹
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای[۱۹] برای حمایت از حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای و آثاری که برای اولین‌بار در ایران به ثبت رسیده‌اند مشتمل بر ۱۷ ماده و یک تبصره در سال ۱۳۷۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. آیین‌نامهٔ اجرایی این قانون در سال ۱۳۸۳ تصویب و در سال ۱۳۸۹ اصلاحیه‌ای به آن افزوده شد.
قانون ثبت علائم و اختراعات، ۱۳۱۰
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون ثبت علائم و اختراعات[۲۰]
قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب ۱۳۱۰ و همه آیین‌نامه‌های مربوط به آن به موجب ماده ۶۶ قانون ثبت اختراعات، طرح‌هاي صنعتي و علائم تجاري مصوب ۱۳۸۶/۸/۷ مصوب كميسيون امور قضايي و حقوقي مجلس از آن تاریخ کلا نسخ صریح شده است.
قانون ثبت اختراعات، طرح‌هاي صنعتي و علائم تجاري مصوب ۱۳۸۶/۸/۷ نیز به موجب ماده ۱۴۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳/۳/۱ مجلس شورای اسلامی، نسخ صریح شده است و از آن تاریخ قانون اخیر مجریٰ و معتبر است.
قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری، ۱۳۸۶
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری[۲۱] در جلسه ۷ آبان ۱۳۸۶ مجلس شورای اسلامی طبق اصل ۸۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب گردید و پس از موافقت مجلس با اجرا آزمایشی آن به مدت ۵ سال، در تاریخ ۲۳ بهمن ۱۳۸۶ به تأیید شورای نگهبان رسید.
قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ به موجب ماده ۱۴۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳/۳/۱ مجلس شورای اسلامی، به طور کامل نسخ صریح شده است و از آن تاریخ دیگر معتبر نیست.
قانون تجارت الکترونیکی، ۱۳۸۲
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در قانون تجارت الکترونیکی[۲۲] اشاره‌های به حقوق مالکیت فکری در حوزه مبادلات الکترونیکی شده‌است که در قوانین قبلی تعریف نشده بودند. مواد ۶۲ تا ۶۶ مشخص می‌کند که معاملات الکترونیکی نیز مشمول قوانین فعلی مالکیت فکری ایران می‌شود، مواد ۶۲ و ۶۳ مربوط به حفاظت حقوق مالکیت فکری پدیدآورنده‌است، مواد ۶۴ و ۶۵ به منظور حفاظت از اسرار تجاری و ماده ۶۶ به حمایت از علائم تجاری در حوزه مبادلات الکترونیکی اشاره دارد.
قراردادهای بین‌المللی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حفاظت آثار فرهنگی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]ایران از سال ۱۹۵۹ عضو پیمان لاهه برای محافظت از آثار فرهنگی در زمان درگیری‌های مسلحانه است[۲۳] و در سال ۱۹۷۵ عضو پیمان ممنوعیت و جلوگیری از واردات، صادرات و انتقال مالکیت آثار فرهنگی شده‌است [۲۴] و پیمان مربوط به حفاظت میراث فرهنگی و طبیعی جهانی را [۲۵] پذیرفته‌است.
پیمان پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی (پیمان پاریس)
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]ایران یکی از امضا کنندگان پیمان پاریس است، این پیمان ایران را ملزم می‌کند تا مالکیت صنعتی اتباع کشورهای عضو پیمان را همانند اتباع خود حفاظت کند.
سازمان جهانی مالکیت فکری، ۲۰۰۲
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]ایران از سال ۲۰۰۲ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است و تاکنون به بسیاری از معاهده‌های این سازمان ملحق شده‌است، ولی معاهده حق تکثیر سازمان جهانی مالکیت فکری را امضا نکرده‌است.
پیمان مادرید برای ثبت بین‌المللی علائم، ۲۰۰۳
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]توافقنامه لیسبون به منظور حمایت از نام منشاء و ثبت بین‌المللی آن، ۲۰۰۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حق تکثیر آثار ایرانی در دیگر کشورها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]آثار پدید آمده کنونی در ایران در ایالات متحده شامل حق تکثیر نمی‌شوند و به حوزهٔ عمومی تعلق دارند [۲۶][۲۷]
قوانین حق تکثیر سازمان تجارت جهانی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ "سازمان جهانی مالکیت معنوی" (in انگلیسی). Archived from the original on 30 ژوئن 2018.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مالکیت معنوی در ایران». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۱.
- ↑ "اعضا پیمان مادرید برای ثبت بین‌المللی علائم" (PDF) (in انگلیسی).
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "اعضا کنوانسیون برن برای نگهداری از آثار ادبی و هنری" (PDF) (in انگلیسی). سازمان جهانی مالکیت معنوی.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «فهرست اعضا پیمانهای بین‌المللی حق تکثیر». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۱.
- ↑ "اعضا و ناظران سازمان تجارت جهانی" (in انگلیسی).
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ «مدیریت مالکیت فکری، سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئن ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ دل، مونا زنده (۲۰۲۴-۰۶-۲۳). «قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳». پایگاه خبری اختبار. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ مه ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «طرح الحاق یک تبصره به ماده (۱۲) قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان مصوب ۱۳۴۸». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ آوریل ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ ژوئن ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «طرح الحاق یک تبصره به ماده (۱۲) قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان مصوب ۱۳۴۸، ابلاغ به دولت». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ آوریل ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ ژوئن ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «افزایش مدت حمایت از آثار ادبی و هنری». انجمن علمی حقوق مالکیت فکری ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مه ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «پیش نویس لایحه جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری». دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «لایحه جامع «حقوق مالکیت ادبی و هنری» تقدیم دولت می‌شود». خبرگزاری مهر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اكتبر ۲۰۱۰.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ «پیش نویس لایحه قانون جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط عرضه شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «پیش نویس قانون جامع کپی رایت تدوین شد». همشهری‌آنلاین.[پیوند مرده]
- ↑ «قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای». دبیرخانه ثبت و صدور شناسنامه نرم‌افزار. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ مارس ۲۰۱۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون ثبت علائم و اختراعات». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی‌و علائم تجاری». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ مه ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون تجارت الکترونیکی». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کشورهای عضو پیمان لاهه برای محافظت از آثار فرهنگی در زمان درگیری‌های مسلحانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کشورهای عضو پیمان ممنوعیت و جلوگیری از واردات، صادرات و انتقال مالکیت آثار فرهنگی».
- ↑ «کشورهای عضو پیمان مربوط به حفاظت میراث فرهنگی و طبیعی جهان».
- ↑ "شرایط حق‌تکثیر و مالکیت عمومی در ایالات متحده آمریکا" (in انگلیسی). Cornell University.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "روابط بین‌المللی حق تکثیر ایالات متحده آمریکا" (PDF) (in انگلیسی). دفتر حق نشر در کتابخانه کنگره ایالات متحده آمریکا.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- مالکیت فکری و موافقت‌نامه‌های جهانی و ملی دائرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی
- مدخل حق مؤلف در دانشنامهٔ ایرانیکا
قانون کپیرایت بر پایه کشور | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| آفریقا |  | ||||
| آمریکا | |||||
| آسیا | |||||
| اروپا |
| ||||
| اقیانوسیه | |||||