وزارت اطلاعات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران
Ministry of Intelligence of Iran logo.png
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۲۷ مرداد ۱۳۶۳
سازمان پیش سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک)
ستاد تهران
مختصات: ۳۵°۴۵′۰۸″شمالی ۵۱°۲۷′۲۶″شرقی / ۳۵٫۷۵۲۳°شمالی ۵۱٫۴۵۷۱°شرقی / 35.7523; 51.4571
بودجهٔ سالانه ۵ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان (۱۳۹۸)[۱][۲]
وزیر مسئول سید محمود علوی، وزیر اطلاعات
سازمان بالادست قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران
سازمان زیردست سازمان حراست کل کشور
دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی
وبگاه
vaja.ir

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران از وزارت‌خانه‌های دولت جمهوری اسلامی ایران است، که مسئولیت کسب و پرورش اطلاعات امنیتی و اطلاعات برون‌مرزی، حفاظت اطلاعاتی، ضد جاسوسی و تروریسم را برعهده دارد.[۳] هم‌اکنون در دولت دوازدهم سید محمود علوی بعنوان وزیر اطلاعات فعالیت می‌کند.

نیروی انسانی[ویرایش]

هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کارمندان، افسران اطلاعاتی و پرسنل شاغل در وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد. با این حال، وزارت دفاع آمریکا، در ژانویه ۲۰۱۳ میلادی، گزارشی ۶۴ صفحه‌ای دربارهٔ وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران منتشر نمود، که در این گزارش، به نقل از شخصی بنام مگنوس رانستورپ، تعداد پرسنل این وزارت‌خانه در حدود ۳۰ هزار نفر اعلام گردید.[۴][۵][۶] گرچه بخش اعظم از کارکنان منتسب به وزارت اطلاعات، مربوط به سازمان حراست کل کشور می‌باشند، که از نیروهای ادارات حراست سایر وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی محسوب می‌شوند و از نظر آماری نیز زیرمجموعه سایر وزارتخانه‌ها بشمار می‌آیند.

اعضای این وزارتخانه در ادبیات رهبران جمهوری اسلامی، با لقب «سربازان گمنام امام زمان» شناخته می‌شوند.[۷]

وزیران[ویرایش]

اولین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، محمد ری‌شهری بود. او را که به‌عنوان بنیانگذار وزارت اطلاعات به همراه سعید حجاریان می‌دانند بعدها منصب خود را در زمان دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی به علی فلاحیان داد. این دوران یعنی وزارت فلاحیان را اوج میزان و گستردگی فعالیت‌های وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در داخل و خارج کشور می‌دانند. فلاحیان خود این دوره را با صدها مأموریت غیرممکن و موفق اطلاعاتی یاد می‌کند.[نیازمند منبع]

پس از ۸ سال در دولت محمد خاتمی، قربانعلی دری نجف‌آبادی جای فلاحیان را گرفت. دری نجف آبادی در کتاب خاطرات شخصی خود از پذیرفتن این سمت تلویحاً ابراز پشیمانی می‌کند. در زمان وزارت او بود که ماجرای معروف قتل‌های زنجیره‌ای اتفاق افتاد و او را مجبور به استعفا کرد.[نیازمند منبع]

با رفتن دری نجف‌آبادی، علی یونسی رئیس وقت سازمان قضایی نیروهای مسلح پست وزارت اطلاعات را بر عهده گرفت. دوران او شاهد تغییر نگرش وزارت اطلاعات به مقوله امنیت بود. او در اولین اقدام، با حکم رهبر جمهوری اسلامی، فعالیت‌های اقتصادی وزارت اطلاعات از جمله ۱۰۰ شرکت اقتصادی کوچک و بزرگ را تعطیل نمود.[۸]

یونسی در اینباره می‌گوید[۹]:

وقتی وزیر اطلاعات شدم آقای هاشمی دو بار با من بحث کردند و گفتند «شیوه‌ای که شما در وزارت اطلاعات در پیش گرفته‌اید این وزارتخانه را به شهرداری و تشکیلات بی‌خاصیت تبدیل کرده‌است که هیچ‌کس نمی‌ترسد» و من هم به ایشان یادآور شدم در همه جای دنیا به این روش می‌گویند سرویس اطلاعاتی و ما هم باید به دنبال این موضوع برویم که وزارت اطلاعات در خدمت مردم باشد.

با روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد، غلامحسین محسنی اژه‌ای که خود قبلاً سال‌ها قاضی ویژه وزارت اطلاعات بوده به این سمت منصوب گردید. وی در نطق دفاعیه خود در مجلس هفتم جهت کسب اعتماد مجلس، ظاهراً نارضایتی خود را از عهده‌دار شدن این پست اعلام نمود و مصطفی پورمحمدی را گزینه مناسب‌تری از خود برای وزارت اطلاعات دانست. پس از برکناری اژه‌ای محمود احمدی‌نژاد سرپرست وزارت شد و در دولت بعد حیدر مصلحی به عنوان وزیر اطلاعات از مجلس رأی اعتماد گرفت. وزارت مصلحی با وجودی که وی یک بار استعفا داده بود و رئیس‌جمهور وقت، محمود احمدی‌نژاد نیز با استعفای وی موافقت کرده بود، با حمایت آیت الله سید علی خامنه‌ای تا پایان عمر دولت دهم ادامه پیدا کرد. با آغاز کار دولت حسن روحانی، وی سید محمود علوی را به مجلس معرفی نمود. هم‌اکنون سید محمود علوی به عنوان هفتمین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران تصدی این وزارت را بر عهده دارد.

مدرسه حقانی[ویرایش]

بسیاری از وزرا و مقامات ارشد وزارت اطلاعات از جمله محمد محمدی ری شهری، علی فلاحیان، علی یونسی، مصطفی پورمحمدی، غلامحسین محسنی اژه‌ای، روح‌الله حسینیان از مدرسه حقانی فارغ‌التحصیل شده‌اند.

دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی[ویرایش]

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران دارای دانشگاهی تخصصی به نام «دانشگاه امام باقر» است که نام آن اشاره‌ای به امام محمد باقر، امام پنجم شیعیان است. از این دانشگاه بیشتر با عنوان دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی یاد می‌شود.[۱۰]

بازداشتگاه[ویرایش]

قوه قضائیه ایران در سال ۱۳۸۵ به وزارت اطلاعات اجازه ایجاد بازداشتگاه داد.[۱۱]

وزیران وزارت اطلاعات[ویرایش]

نام تصویر مدت رئیس هیئت دولت رهبر
محمد ری شهری
Mohammad Reyshahri (cropped).jpg
۱۳۶۳ تا ۱۳۶۸ میر حسین موسوی
روح‌الله خمینی
علی فلاحیان
Ali Fallahian.jpg
۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ اکبر هاشمی رفسنجانی
سیدعلی خامنه‌ای
قربانعلی دری نجف‌آبادی
Ghorbanali Dorri-Najafabadi.jpg
۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸ سید محمد خاتمی
علی یونسی
Ali Younesi voting in Jamaran.jpg
۱۳۷۸ تا ۱۳۸۴ سید محمد خاتمی
غلامحسین محسنی اژه‌ای
Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i 01.jpg
۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ محمود احمدی‌نژاد
حیدر مصلحی
Heydar Moslehi.jpg
۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ محمود احمدی‌نژاد
سید محمود علوی
Mahmoud Alavi by Tasnimnews.jpg
۱۳۹۲ تاکنون حسن روحانی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «بیشترین بودجه ۹۸ به آموزش‌ و پرورش رسید». خبرگزاری تسنیم. ۴ دی ۱۳۹۷.
  2. سهم وزارتخانه‌ها در بودجه ۱۳۹۵ + جدول
  3. «قانون تأسیس وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی». وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران. دریافت‌شده در ۲۸ آذر ۱۳۹۴.
  4. How Iran would retaliate if it comes to war
  5. گزارش پنتاگون دربارهٔ وزارت اطلاعات ایران، رادیو بین‌المللی فرانسه
  6. پنتاگون: اطلاعات ایران ۳۰ هزار کارمند دارد که بسیاری در عملیات خارجی شرکت دارند، العربیه فارسی
  7. «جانیان با نام و نشان از صف سرباز». پیک نت.
  8. http://www.tabnak.ir/fa/news/277718/چرافعالیت-اقتصادی-وزارت-اطلاعات-تعطیل-شد
  9. «یونسی وزیر اطلاعات سابق فاش کرد: طرح مسئله هولوکاست به شدت به نفع اسرائیل تمام شد». عبرت نیوز. ۹ آذر ۱۳۸۷.
  10. http://iusnews.ir/fa/news-details/176768/شرایط-قبولی-در-دانشکده-وزارت-اطلاعات%7C-جزئیاتی-درباره-نام-مستعار-و-چک-سفید-امضای-مامورین-وزارت/
  11. دورنمای تحولات در وزارت اطلاعات ایران، بی‌بی‌سی فارسی

پیوند به بیرون[ویرایش]