جنگ داخلی سوریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جنگ داخلی سوریه
بخشی از بهار عربی و
سرریز جنگ داخلی عراق
Syrian civil war.png
وضعیت نظامی فعلی: سرخ: دولت، زرد: کردستان سوریه، سیاه: داعش, سفید: جبهةالنصره، سبز: ارتش آزاد سوریه
(نقشه‌ای با جزئیات بیشتر را در Cities and towns during the Syrian Civil War ببینید). Map above was last updated on خطای اسکریپتی: پودمان «Iraq Syria map date» وجود ندارد..
تاریخ ۱۵ مارس ۲۰۱۱ (۲۰۱۱-03-۱۵) – present
(۵ سال، ۳ ماه و ۲ هفته)
مکان سوریه (به برخی کشورهای همسایه نیز کشیده شده‌است)
وضعیت در جریان
تغییرات
قلمرو
  • در اوت ۲۰۱۵ مناطق تحت کنترل کامل دولت سوریه به بیش از ۲۹ هزار کیلومتر مربع یعنی یک‌ششم کشور کاهش پیدا کرده[۱۳]
مهمترین نیروها
سوریه

متحدین

 ایران
 روسیه

اپوزیسیون سوریه

سایر گروه‌های متحد:


جیش‌الفتح

شبه‌نظامیان متحد:

  • ائتلاف مهاجرین و انصار
  • جبهه انصارالدین
(SDF)

شبه‌نظامیان متحد:

کردستان کردستان عراق


CJTF–OIR:
ایالات متحده آمریکا
 کانادا
 فرانسه[۱۲]
 استرالیا
 ترکیه
 عربستان سعودی
 قطر
 اردن
 بحرین
 امارات متحده عربی
 مراکش
 بریتانیا
فرماندهان و رهبران

ایستادگی

نیروهای مسلح سوریه: ۱۷۸٬۰۰۰[۳۱] General Security Directorate: 8,000[۳۲]

National Defense Force: ۸۰٬۰۰۰[۳۳]

ایران: ۱۵٬۰۰۰[۳۴]

روسیه: ۴٬۰۰۰[۳۵]

Ba'ath Brigades: 7,000[۳۶][۳۷]

al-Abbas brigade: ۱۰٬۰۰۰[۳۸] (8,000 Iraqis)[۳۹]

Hezbollah: ۳٬۰۰۰–۵٬۰۰۰[۴۰]

Syrian Resistance: ۲٬۰۰۰[۴۱]

FSA: ۴۰٬۰۰۰–۵۰٬۰۰۰[۴۲]

Islamic Front: ۴۰٬۰۰۰–۷۰٬۰۰۰[۴۳]

Ajnad al-Sham Union: تا ۱۵٬۰۰۰

AD Front: ۱۳٬۰۰۰[۴۴]

Army of Mujahedeen: ۵٬۰۰۰[۴۵]–۱۲٬۰۰۰[۴۶]

al-Zenki movement: ۳٬۰۰۰+

Alwiya al-Furqan: ۲٬۰۰۰+


جیش‌الفتح:

۳۱٬۵۰۰[۴۹]–100,000[۵۰]

People's Protection Units (YPG): ۶۵٬۰۰۰[۵۱]

جبهة الاکراد: ۷٬۰۰۰[۵۲]
کشته‌شدگان و آسیب‌دیدگان

Syrian Government: ۵۲٬۰۷۷–۸۷٬۰۷۷ سربازهای کشته‌شده[۵۳][۵۴]
35,235–49,235 militiamen killed[۵۳][۵۴]
1,000 government officials killed[۵۵]
7,000 soldiers and militiamen and 2,000 supporters captured[۵۶]
ایران:
۵۴۱+ کشته[a]

InfoboxHez.PNG حزب‌الله:
۹۷۱ کشته[۵۳]
Other non-Syrian fighters:
۳٬۳۹۵ کشته[۵۳]

۸۰٬۷۶۲–۱۲۱٬۷۶۲ fighters killed[‡]
979 protesters killed[۶۳]

26,500 fighters and supporters captured or missing[۵۳]
ISIL:
۸٬۱۴۳ fighters killed[۶۴]
کردستان سوریه کردستان سوریه:
۱٬۲۷۶–۱٬۴۴۵ fighters killed[۶۵]
تلفات و خسارات

Syrian Government: ۵۲٬۰۷۷–۸۷٬۰۷۷ سربازهای کشته‌شده[۵۳][۵۴]
35,235–49,235 militiamen killed[۵۳][۵۴]
1,000 government officials killed[۵۵]
7,000 soldiers and militiamen and 2,000 supporters captured[۵۶]
ایران:
۵۴۱+ کشته[a]

InfoboxHez.PNG حزب‌الله:
۹۷۱ کشته[۵۳]
Other non-Syrian fighters:
۳٬۳۹۵ کشته[۵۳]

۸۰٬۷۶۲–۱۲۱٬۷۶۲ fighters killed[‡]
979 protesters killed[۶۳]

26,500 fighters and supporters captured or missing[۵۳]
ISIL:
۸٬۱۴۳ fighters killed[۶۴]
کردستان سوریه کردستان سوریه:
۱٬۲۷۶–۱٬۴۴۵ fighters killed[۶۵]

۷۴٬۴۲۶[۵۳]–۸۸٬۳۲۸[۶۶] (۲٬۹۹۶ تلفات جنگ داخلی سوریه) civilian deaths documented by opposition
۷۵ تلفات جنگ داخلی سوریه کشته


مجموعه کشته:
۳۴۰٬۱۲۴ (اکتبر ۲۰۱۵ SOHR estimate)[۵۳]
۲۲۰٬۰۰۰ (ژانویه ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد estimate)[۶۷]


۱۳۰٬۰۰۰ captured or missing overall[۶۸]


Over ۷٬۶۰۰٬۰۰۰ internally displaced (according to کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان by July 2015)

Over ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ refugees (according to کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان by July 2015)[۶۹][۷۰][۷۱]

  1. 165+ Iranian nationals, mostly IRGC officers, and 385+ Afghan/Pakistani IRGC recruits attached to the Fatimiyun Brigade and Zaynabiyun Brigade.[۵۷][۵۸][۵۹][۶۰][۶۱] The status of the Afghans and Pakistanis as members of the Iranian military are only vaguely acknowledged and sometimes denied, despite the troops being uniformed fighters led by IRGC officers. They also have been trained and equipped in Iran, are being paid salaries by the Iranian military, and receive state funerals involving uniformed IRGC personnel[۶۲]

Ω Some of the rebels that have been armed by the United States have given vehicles and ammunition to the جبهةالنصره.[۷۲]

* Also aligned with Syrian opposition forces[۷۳][۷۴][۷۵]

Number includes Kurdish and ISIL fighters, whose deaths are also listed in their separate columns[۷۶][۵۳][۵۴]


جنگ سوریه یا بحران سوریه به یک سری تظاهرات گسترده و در نهایت درگیری‌های نظامی در کشور سوریه گفته می‌شود که از ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ ( ۶ بهمن ۱۳۸۹ ) شروع شده‌است که تأثیرگرفته از تحولات سیاسی منطقه خاورمیانه موسوم به بهار عربی است.[۷۷][۷۸] به دلیل مشارکت گسترده ی اتباع خارجی در این جنگ اطلاق اصطلاح جنگ داخلی برای سوریه درست نیست چون می دانیم که مخالفان مسلح حکومت سوریه از گروه‌های متعددی تشکیل می‌شوند. ارتش آزاد سوریه که در سال ۲۰۱۱ توسط نظامیان جداشده از ارتش سوریه تشکیل شد، جبهه نصرت شاخه رسمی القاعده در سوریه، و جبهه اسلامی ائتلافی از چندین گروه اسلام‌گرای سلفی، مهمترین گروه‌های اپوزیسیون سوریه هستند.

داعش که بر بخش‌های شرقی سوریه حکومت می‌کند و حدود نیمی از خاک این کشور را در کنترل دارد هم با دولت سوریه و عراق و هم با اپوزیسیون سوریه درگیر جنگ شده‌است. طبق اطلاعات اخیر تسلیحات نظامی مستقیماً از طرف دولت عربستان به دولت اسلامی عراق و شام ارسال می شود.[۷۹][۸۰]

تعداد قربانیان جنگ تا سال ۲۰۱۵ بین ۲۲۰ هزار نفر (برآورد سازمان ملل) تا ۳۱۰ هزار نفر (برآورد دیده‌بان حقوق بشر) بوده‌است. حدود ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر خانه خود را از دست داده‌اند. از این تعداد ۱.۷ میلیون نفر به ترکیه، ۱.۲ میلیون نفر به لبنان، ۶۲۵ هزار نفر به اردن و ۲۴۵ هزار نفر به عراق پناهنده شده‌اند.[۸۱]

محتویات

گاهشمار[ویرایش]

می‌توانید گاهشمار جنگ سوریه را در مقاله بالا ببینید.

درگیری‌ها[ویرایش]

نیروهای درگیر[ویرایش]

- مخالفین حکومت اسد:

نیروهای نظامی
نیروهای سیاسی

حکومت سوریه و متحدان:

تلفات[ویرایش]

براساس گزارشی که سازمان ملل متحد موردتایید قرار داده و در شورای حقوق بشر این سازمان از سوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد خوانده شد، تا پایان ماه ژانویه در سوریه «۷۵۰۰» غیرنظامی به دست نیروهای رژیم اسد کشته شده‌اند. این آمار از دید انقلابیون سوری، پایین تر از آمار واقعی است. برای نمونه در نوامبر ۲۰۱۱ و پیش از آغاز کشتارهای دسته جمعی روزانه در سوریه، براساس گزارشی که «رضوان زیاده» در نوامبر ۲۰۱۱ در قاهره ارایه کرد، ۵ هزار تن از معترضان جان باخته بودند، ۲۵ هزار نفر بازداشت شده و شهرهای درعا، حمص، ادلب، دیرالزور و چند شهر دیگر نیز در محاصره و زیر آتش سنگین توپخانه‌ای ارتش بشار اسد قرار داشتند. پیش از آن نیز سازمان ملل تا نوامبر ۲۰۱۱ جان باختن «بیش از چهار هزار نفر» در اعتراض‌های سوریه را تایید و از قتل «۲۵۶ کودک» ابراز انزجار کرده بود. ماه نوامبر خونین‌ترین ماه از آغاز اعتراض‌ها در سوریه به‌شمار می‌رود که در آن روزانه ۱۰ تا ۳۰ تن از معترضان جان باخته‌اند. سازمان ملل در ۱۳ دسامبر سال ۲۰۱۱ اعلام کرد که شمار کشته‌های سرکوب خیزش در سوریه از ۵۰۰۰ نفر فراتر رفته‌است و ۱۲ هزار نفر نیز از سوریه گریخته‌اند.[۸۶]

بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد، در ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ با اشاره به تیرباران شدید مناطق مسکونی توسط ارتش دولت بشار اسد اعلام کرد حکومت بشار اسد مرتکب جنایات ضد بشری علیه مردم سوریه شده است و گفت: «در سوریه مناطق مسکونی گلوله باران می‌شود، بیمارستانها به شکنجه گاه تبدیل شده و کودکانی که سن آنها کمتراز ۱۰ سال است مورد تجاوز قرار می‌گیرند و سپس کشته می‌شوند.»[۸۷][۸۸]

در مارس ۲۰۱۵، سازمان ملل متحد الام کرد که در سال ۲۰۱۴ حدود هفتاد و شش هزار تن در جنگ سوریه کشته شدند و به این ترتیب، آمار تلفات این جنگ چهارساله به بالای دویست و بیست هزار نفر رسید که اکثر آنان نیز غیرنظامیان ساکن در مناطق درگیری بوده‌اند.[۸۹]

به نقل از دیده‌بان حقوق بشر سوریه، شمار قربانیان درگیری‌های این کشور بر اساس مستنداتی که این نهاد در اختیار دارد، تا پایان سال ۲۰۱۳ ‎از مرز ۱۲۵ هزار تن گذشته است. بر اساس این گزارش، یک سوم قربانیان یاد شده غیرنظامی بوده‌اند. از این تعداد ۶ هزار و ۳۶۵ تن کودک و ۴ هزار ۲۶۹ تن زن بوده‌اند. شمار کشته‌شدگان مخالف حکومت سوریه ۲۵ هزار ۶۹۹ نفر و کشته‌شدگان نظامی و شبه نظامیان حامی حکومت ۴۸ هزار و ۸۸۰ نفر ذکر شده است. در گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه آمده است که حدود ۳۰۰۰ نفر از قربانیان قابل شناسایی نبوده‌اند. سرنوشت بیش از ۱۰ هزار تن در زندان‌های حکومت سوریه و همینطور ۳ هزار سرباز اسیر نیروهای مخالف حکومت روشن نیست.[۹۰] تخمین زده شده است که نزدیک به ۱۹۰ هزار نفر تا پایان ماه اوت ۲۰۱۴ (پایان مرداد ۱۳۹۳) جان خود را از دست داده‌اند.[۹۱]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ (۲۰ اسفند ۱۳۹۲) یونیسف اعلام کرد در خلال سه سال جنگ در سوریه بیش از ۱۰ هزار کودک جان خود را از دست داده‌اند.

بر اساس گزارشی که مرکز حقوق بشر سوریه در سپتامبر ۲۰۱۵ منتشر کرد تاکنون حدود ۱۸۶ هزار غیرنظامی در جنگ سوریه کشته‌اند که بیش از ۹۶ درصد آن‌ها توسط حکومت سوریه، ۱.۳٪ توسط مخالفان و ۰.۸٪ درصد توسط داعش و بقیه به دست نیروهای کرد، النصره، بمباران‌های ائتلاف ضدداعش و افراد نامعلوم کشته شده‌اند. در این آمار اعلام شده که از ۵۴۶ روزنامه‌نگاری که تاکنون در سوریه کشته شده‌اند ۵۱۱ نفر به دست دولت اسد، ۱۴ نفر به دست مخالفان و ۱۴ نفر به دست داعش به قتل رسیده‌اند. ۹۹.۵٪ موارد مرگ بر اثر شکنجه (۱۱۵۰۱ نفر) هم در زندان‌های دولت سوریه اتفاق افتاده‌اند.[۹۲]

ناپدید شدگان[ویرایش]

بر اساس آمار مرکز مستندسازی نقض حقوق بشر در سوریه، تا آغاز نوامبر ۲۰۱۴، ۸۵۰۰۰ نفر توسط دولت به صورت خوسرانه یا اجباری (بازداشت، دستگیری یا ربودن افراد به همراه انکار آن)، ۱۲۰۰ نفر به دست گروه های مسلح (در درجه اول داعش) و ۲۶۰۰ نفر هم بدون هیچ ردی ربوده شده‌اند.[۹۳]

آوارگان[ویرایش]

جنگ سوریه علاوه بر تلفات انسانی منجر به آوارگی ۹/۵ میلیون نفر (تا آغاز نوامبر ۲۰۱۴) در این کشور نیز شده است. بر اساس گزارشی که خبرگزاری رویترز در ۹ اسفند ۱۳۹۲ منتشر کرد، ۳ میلیون پناهنده خاک سوریه را ترک کرده‌اند. این روند، یکی از بزرگ‌ترین مهاجرت‌های اجباری در تاریخ معاصر است.[۹۴]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ (۲۰ فروردین ۱۳۹۲) یونیسف اعلام کرد که در کشورهای میزبان حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار کودک سوری به عنوان پناهجو در کمپ‌ها زندگی می‌کنند که دسترسی محدودی به آب آشامیدنی، مواد غذایی مغذی و امکانات آموزشی دارند.

سازمان ملل گفته است تا پایان ماه اوت ۲۰۱۴ (پایان مرداد ۱۳۹۳) بیش از سه میلیون نفر از شهروندان سوریه در اثر جنگ از خانه های خود گریخته و اثری از بهبود بحران سیاسی آن کشور دیده نمی‌شود. همچنین بیش از شش میلیون سوری در داخل آن کشور آواره شده‌اند و نیمی از این تعداد کودک هستند. تعدادی از افراد بی خانمان شده از سوریه خارج شده و در کشورهای همسایه پناه جسته‌اند. بیش از ۱ میلیون شهروند سوری اکنون ساکن لبنان هستند. راه خروج از سوریه برای پناهجویان سختتر شده است و بسیاری ناچار هستند که برای خروج به دسته های تبهکار مسلح باج دهند. دهها هزار نفر دیگر به اردن و ترکیه پناه برده‌اند. کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان گفته است که سوریه اکنون دچار بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوران معاصر است.[۹۵]

تخمین زده می‌شود که حدود ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در داخل سوریه نیازمند کمک‌های بشردوستانه هستند و از این تعداد، بیش از چهار میلیون نفر در مناطقی زندگی می‌کنند که یا تحت محاصره هستند و یا دسترسی به آنها بسیار دشوار است.[۹۴]

در ترکیه[ویرایش]

روز شنبه ۲۰ اوت ۲۰۱۴ (۲۹ شهریور ۱۳۹۳) دفتر نخست‌وزیری ترکیه اعلام کرد برخی مناطق مرزی خود را به روی آوارگان کرد سوریه باز کرده است. بنا بر اعلام سازمان ملل، در طول تنها ۲۴ ساعت حدود ۷۰ هزار پناهجوی کرد از شمال سوریه به ترکیه پناه آوردند.[۹۶] سازمان ملل متحد در آخرین گزارش خود در ۲۲ اوت ۲۰۱۴ اعلام کرد که شمار پناه‌جویان کرد به ترکیه از مرز ۱۰۰ هزار نفر گذشته است. دولت ترکیه شمار آواراگان کرد را ۱۳۰ هزار نفر برآورد کرد.[۹۷] جز کردهای سوریه، بیش از یک میلیون پناهجوی سوری در خاک ترکیه هستند که از حملات داعش گریخته‌اند.[۹۸]

بمباران توسط نیروهای نظامی دولت بشار اسد[ویرایش]

دولت بشار اسد به منظور سرکوب مخالفان بارها اقدام به بمباران شهرهای مختلف سوریه به ویژه شهر حمص کرد. نیروهای ارتش سوریه در فوریه ۲۰۱۲ به روی معترضان در دمشق، حلب و الزبدانی آتش گشودند و مناطق مسکونی و کلینیک‌های موقت درمانی شهر حمص را بمباران کردند. شورای عمومی انقلاب سوریه با ارائه آماری اعلام کرد طی یک هفته از آغاز بمبارانها ۷۵۵ نفر در سوریه کشته شده‌اند که دستکم ۷۱ نفر از آن‌ها کودک هستند.[۹۹][۱۰۰][۱۰۱][۱۰۲][۱۰۳]

در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۳ (۱ دی ۹۲) هلی‌کوپترهای ارتش سوریه با پرتاب بشکه‌های حاوی ماده منفجره تی‌ان‌تی بر روی محلات تحت کنترل شورشیان، ده‌ها نفر را در شهر حلب کشتند. آمار کشته شدگان بین ۴۰ تا ۶۰ تن اعلام شد. گرچه "بمب‌های بشکه‌ای" از دقت بالایی برخوردار نیستند، اما سبب تخریب گسترده می‌شوند. به گفته کارشناسان نظامی استفاده از این بمب‌ها دلیل اصلی شمار فراوان قربانیان است.[۱۰۴]

درخواست برای ناحیه حفاظت شده[ویرایش]

شورای ملی سوریه که ائتلاف اصلی مخالفان این کشور است از شورای امنیت سازمان ملل متحد درخواست کرد تا یک «منطقه حفاظت شده» ناحیه‌ای که هدف حملات ارتش است، ایجاد کند.

این شورا همچنین شورای امنیت و اتحادیه عرب را ترغیب کرد برای حفاظت از مردم در آن نواحی اقدام کنند. شورای ملی سوریه در کشورهای ترکیه، تونس و مصر علیه حکومت بشار اسد و در حمایت معترضان سوری تشکیل کنگره داد.[۸۲][۱۰۵]

گروه‌های مخالف بشار اسد[ویرایش]

اخوان المسلمین[ویرایش]

محمد ریاض شقفه، رهبر تبعیدی گروه می‌گوید که اخوان‌المسلمین در پی دگرگونی مسالمت‌آمیز و دموکراتیکی است که به جای حکومت خودکامه فعلی نظامی تکثرگرا را بنا نهد، نظامی که اخوان‌المسلمین می‌تواند در آن شعارهای اسلامی خود را در معرض رای آزادانه مردم قرار دهد.

احزاب کرد[ویرایش]

پرچمی که در مناطق کردنشین سوریه از سال ۲۰۱۲ مورد استفاده قرار می‌گیرد و اغلب آن‌را به همراه پرچم کردستان به کار می‌برند. البته پرچم کردستان در سوریه ممنوع اعلام شده و از آن هم در جنگ سوریه استفاده شده.[۱۰۶][۱۰۷]

گروه‌های کرد به دنبال استیفای حقوق مدنی اقلیت کرد کشور بودند، اما مقامات حکومتی خطر بالقوه بدل شدن آنان به یک نیروی سیاسی اثرگذار را با حبس رهبران و ساکت کردن طوایف کُرد پاسخ دادند. کرد ها هم اکنون در جنگ با داعش ، متحد دولت هستند. از سال ۲۰۱۲ کرد ها در سوریه به عنوان قوم به رسمیت شناخته شدند.

کمیته هماهنگی ملی[ویرایش]

این کمیته در سپتامبر ۲۰۱۱ و از میان گروه‌های سیاسی مخالف درون خود سوریه تشکیل شده‌است. منادی دگرگونی مسالمت‌آمیز است، با مداخله نظامی مخالفت می‌کند و علی‌الظاهر معتقد است اعضای حکومت فعلی می‌توانند در دوران گذار نقش مثبتی ایفا کنند.

بنا به گفته این اعضای کمیته، آنان نگران این هستند که سرنگونی حکومت موجب آشوب در کشور شود.

حسن عبدالعظیم، از شخصیت‌های باسابقه اپوزیسیون، می‌گوید: «ما مداخله خارجی را رد می‌کنیم و به زعم ما خطر آن به اندازه استبداد داخلی است. ما هر دوی آن‌ها را مردود می‌دانیم».[۱۰۸]

ارتش آزاد سوریه[ویرایش]

نوشتار اصلی: ارتش آزاد سوریه

ارتش آزاد سوریه شماری از نظامیان جدا شده از ارتش دولت بشار اسد هستند و سرهنگ ریاض الاسد، رهبری ارتش آزاد سوریه را به عهده دارد. نیروی موسوم به “ارتش آزاد سوریه” در ماه اوت سال ۲۰۱۱ توسط گروهی از نظامیان فراری و با هدف حمایت از غیرنظامیان در برابر حملات ارتش سوریه و تلاش برای سرنگونی حکومت بشار اسد تشکیل شد.[۱۰۹]

هم چنین در ژانویه ۲۰۱۲ اعلام شد؛ افسران برجسته جدا شده از ارتش خود را برای تشکیل شورای فرماندهی نظامی آماده می‌کنند. سرهنگ ریاض الاسد، رهبر ارتش آزاد سوریه و ژنرال مصطفی احمد شیخ از افسران برجسته ارتش سوریه، فرماندهی این شورا را برعهده می‌گیرند.

ارتش آزاد سوریه ژانویه ۲۰۱۲ شهر الزَبَدانی در جنوب‌غربی این کشور و در نزدیکی مرز لبنان را به کنترل خود درآورد. این شهر در ۳۰ کیلومتری شمال غربی دمشق قرار دارد.[۱۱۰][۱۱۱][۱۱۲]

شورای ملی سوریه[ویرایش]

نوشتار اصلی: شورای ملی سوریه

شورای ملی سوریه با گرد هم آمدن گروه‌های متفاوتی از مجموعه اپوزیسیون از نیمه دوم ۲۰۱۱ و در ترکیه آغاز به کار کرده‌است. برهان غلیون، رئیس شورا می‌گوید که این شورا «نیروهای اپوزیسیون را متحد می‌کند». شورای ملی سوریه ائتلافی از هفت گروه مخالف حکومت سوریه‌است که با هدف ارائه جایگزینی معتبر برای حکومت بشار اسد تشکیل شده‌است.

اعضای این شورا عبارتند از:

  • بیانیه تغییر دموکراتیک دمشق:گروهی برآمده از جنبشی که در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ و به اصطلاح «بهار دمشق» خواهان اصلاحات دموکراتیک وسیع شد و از سوی حکومت سرکوب شد.
  • اخوان‌المسلمین.
  • کمیته‌های هماهنگی محلی:جریان‌هایی متشکل از شهروندان عادی که تظاهرات را در اقصی نقاط کشور هدایت می‌کنند.
  • کمیسیون عمومی انقلاب سوریه: ائتلافی از ۴۰ گروه از میان توده‌های مردم.
  • احزاب کرد، رهبران طوایف و چهره‌های مستقل.[۱۱۳]

در ۱ آوریل ۲۰۱۲ کشورهای شرکت‌کننده در دومین نشت دوستان مردم سوریه (بیش از ۸۰ کشور جهان) این شورا را به عنوان نمایندهٔ قانونی مردم سوریه به رسمیت شناختند.[۱۱۴]

گروه دوستان سوریه[ویرایش]

نوشتار اصلی: گروه دوستان سوریه

گروه دوستان سوریه مجموعه‌ای از کشورها و نهاد بین‌المللی برای پیدا کردن راه حلی برای بحران سوریه، خارج از شورای امنیت، پس از آنکه چین و روسیه قطعنامه مرتبطی در مورد سوریه را وتو کردند، می‌باشند. این اولین بار توسط نیکلای سارکوزی[۱۱۵] رئیس جمهور فرانسه مطرح شد، اولین نشست آن در ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ در تونس برگزار شد.[۱۱۶] جلسه دوم در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۱۲ در شهر استانبول ترکیه انجام پذیرفت.[۱۱۷]

توافق گروه‌های مخالف بشار اسد[ویرایش]

این دو جریان عمده مخالف دولت بشار اسد؛ ضمن تسریع و تسهیل روند تغییر حکومت، مانع از مداخله نظامی خارجی در کشور می‌شود. در این سند هردو ی این جریانها بر تقویت و حمایت از «ارتش آزاد سوریه» تأکید کردند. بموجب این توافقنامه پس از سقوط دولت بشار اسد یک دولت انتقالی تا مرحله انتخابات قدرت را به دست گرفته و کشور را اداره خواهد کرد.

عبدالعظم، رهبر «کمیته هماهنگی ملی سوریه» به خبرنگار فرانس پرس گفت: «هدف از این اتحاد، از جمله یافتن فصل مشترک و حصول توافق روی آن تغییرات بنیادی است که باید پس از سقوط حکومت بشار اسد انجام یابد.»

«شورای ملی سوریه» در اجلاس استانبول ترکیه هم تشکیل شد و مرکب از نزدیک ۲۳۰ سازمان و چهره سیاسی مخالف دولت بشار اسد است که قریب یکصد نفر آن در داخل سوریه بسر می‌برند و بیشتر از احزاب و سازمانهای قدیمی مخالف دولت بشار اسد مثل اخوان المسلمین و برخی جریان‌های لیبرال تشکیل شده‌است و «کمیته هماهنگی ملی سوریه» که فقط در داخل سوریه فعالیت دارد و از جنبش خود جوش جوانان فیس بوکی و توئیتری تشکیل شده‌است و سازمانده اصلی مبارزات داخلی درون سوریه می‌باشد.[۱۱۸]

در دسامبر ۲۰۱۱ بزرگترین کنگره مخالفان بشار اسد در تونس تشکیل شد. برهان غلیون پیش از آغاز کنگره با رئیس جمهور جدید تونس، منصف مرزوقی دیدار و گفتگو کرد. هم چنین عبدالله ترکمانی، یکی از سخنگویان شورای ملی سوریه به خبرگزاری آلمان گفت، این شورا از جامعه جهانی می‌خواهد برای حفاظت از جان شهروندان معترض سوری اقدام کند.[۱۱۹]

عبده حسام الدین معاون وزیر نفت دولت بشار اسد، در یک پیام ویدیوئی که شامگاه ۷ مارس ۲۰۱۲ در شبکه یوتیوب منتشر شد اعلام کرد که تصمیم گرفته‌است از عضویت در دولت این کشور کناره گیری کند و "به انقلاب ملت سوریه" بپیوندد.[۱۲۰]

اصلاح قانون اساسی[ویرایش]

در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۹۰ در سوریه پیش‌نویس قانون اساسی نوین به همه‌پرسی گذاشته شد. قانون اساسی جدید اختیارات حزب بعث سوریه را محدود می‌کند و رییس‌جمهور بیش از دو دوره حق ریاست ندارد. همه‌پرسی با مشارکت ۵۷٫۴٪ و موافقت ۸۹٫۴٪ درصد رای‌دهندگان (برآیند موافقت ۵۱٫۳٪ واجدان شرایط) رای آورد. عنوان شده‌بود که در پی ناامنی در برخی نقطه‌ها مردم نتوانستند همه در همه‌پرسی شرکت کنند.[نیازمند منبع]

مواضع و واکنش‌ها[ویرایش]

مواضع ایران[ویرایش]

آیت الله سید علی خامنه‌ای رهبر ایران در موضع‌گیری‌ای رسمی گفت:

موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال سوریه، حمایت از هرگونه اصلاحات به نفع مردم این کشور و مخالفت با دخالت امریکا و کشورهای دنباله رو آن، در مسائل داخلی سوریه‌است.

در ایران موضعگیری‌های متفاوتی نسبت به درگیری‌های سوریه نشان داده شده‌است. از طرفی گروه‌های اصلاح‌طلب، جنبش سبز و گروه‌های اپوزیسیون جمهوری اسلامی با صدور بیانیه‌هایی، همراهی خود با «انقلاب مردم سوریه» را نشان دادند و از طرف دیگر جمهوری اسلامی بر پشتیبانی خود از بشار اسد و حکومت فعلی ادامه داده‌است. فعالان جنبش سبز با ایجاد کمپین اسد باید برود از مردم سوریه پشتیبانی کردند. البته این حمایت‌ها در تغییر سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به حکومت اسد تاثیری نداشت و در نهایت پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران از بشار اسد سبب شد تا نیروی انتظامی ایران همراه با اسماعیل احمدی مقدم و احمدرضا رادان، فرمانده و جانشین فرمانده این نیرو، به اتهام کمک به دولت بشار اسد در سرکوب معترضان سوریه از سوی دولت امریکا تحریم شوند.[۱۲۱]

مقامات آمریکایی نیز در روز ۲۳ دی ماه ۱۳۹۰ اعلام کردند که دولت جمهوری اسلامی ایران توسط قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای کمک به سرکوب اعتراضات ضد حکومتی در سوریه، سلاح در اختیار دولت بشار اسد قرار می‌دهد.[۱۲۲][۱۲۳]

سید علی خامنه‌ای نیز در مورد اعتراضات سوریه اعلام کرد:[۱۲۴]

امروز آمریکا برای شبیه‌سازی کاری که در مصر و در تونس و در یمن و در لیبی و امثال این‌ها انجام گرفته‌است، متوجه شده‌است که سوریه را - که در خط مقاومت است - دچار مشکل کند. ماهیت قضیه در سوریه با ماهیت قضیه در این کشورها متفاوت است. در این کشورها حرکت ضد آمریکا و ضد صهیونیسم بود، اما در سوریه دست آمریکا آشکار و مشهود است؛ صهیونیست‌ها دنبال قضیه هستند. ما نباید اشتباه کنیم. ما نباید معیار را فراموش کنیم. آنجائی که حرکت ضد آمریکا و ضد صهیونیسم است، آن حرکت، حرکت اصیل و مردمی است؛ آنجائی که شعارها به نفع آمریکا و صهیونیسم است، آنجا حرکت انحرافی است. ما این منطق را، این بیان را، این روشنگری را حفظ خواهیم کرد.

همچنین ایران درخواست میانجیگری میان گروه‌های مخالف و حکومت سوریه را مطرح کرد و فرمول تشکیل حکومتی با چهار وزیر از گروه‌های مخالف در مقابل انصراف از درخواست برکناری بشار اسد را پیشنهاد کرد که این پیشنهاد با مخالفت اخوان‌المسلمین سوریه مواجه شد.[۱۲۵]

اسماعیل قاآنی، جانشین فرمانده نیروی قدس سپاه، حضور نظامی ایران در سوریه را تایید کرد و گفت این دخالت برای جلوگیری از «کشتار مردم» است.

اسماعیل قاآنی، به خبرگزاری ایسنا گفت: "نیروی قدس در سوریه «حضور مؤثر» دارد و با این حضور «به طور فیزیکی و غیرفیزیکی جلو کشتارهای بزرگ در سوریه گرفته شد»."[۱۲۶]

شورای ملی سوریه ۱۲ خرداد ۱۳۹۱، اعلام کرد که ایران «میلیاردها دلار پول از طریق بانک‌های لبنان و عراق» به حکومت بشار اسد می‌فرستد و «در تلاش برای افروختن شعله‌های جنگ در سوریه شریک جرم است».[۱۲۷]

محمود نبویان نماینده مجلس ایران،در ۲۳ بهمن ۹۲ گفت:"۱۵۰ هزار سوری را به ایران آوردیم و به آن‌ها آموزش نظامی دادیم و ۱۵۰ هزار نفر را همان‌جا آموزش داده و ۵۰ هزار نیروی حزب‌الله را به آن‌جا فرستادیم."[۱۲۸] همچنین جواد کریمی قدوسی، عضو کمیسیون امنیت ملی ایران در ۱۲ آبان ۹۲ در مشهد گفت: "صدها گردان از ایران در سوریه وجود دارد، هر چند خبر پیروزی‌های ارتش سوریه را از زبان یک فرمانده سوری می‌شنوید، اما پشت پرده آن نیروهای ایرانی قرار دارند."[۱۲۹] این سخنان، تکذیب رمضان شریف، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران را به دنبال داشت که گفت: "ایران هیچگونه گردان سازمانی در سوریه ندارد و تنها برای انتقال تجارب دفاعی خود به مدافعان این کشور حضور مستشاری دارد". تا بهمن ماه ۹۲، مطابق آنچه به صورت رسمی اعلام شده است، دست کم ۱۵ نفر از اعضای سپاه پاسداران در سوریه کشته شده اند.[۱۳۰] همچنین سپاه پاسداران به آموزش و اعزام اتباع خارجه مقیم ایران برای جنگ در سوریه میپردازد که از میان آنها مطابق اعلان رسمی، تا آذر ۹۲، تعداد ۱۰ نفر از اتباع افغان در سوریه کشته و در ایران دفن شده اند.[۱۳۱] در فروردین ۱۳۹۳ (آوریل ۲۰۱۴)، فرماندۀ وقت نیروی هوایی سپاه پاسداران اعلام کرد که ایران مانع سقوط حکومت بشار اسد شده است .[۱۳۲] در ۳۰ فروردین ۱۳۹۳ ( ۱۹ آوریل ۲۰۱۴ ) محمد پاکپور فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: سپاه پاسداران در سوریه حضور نظامی ندارد بلکه حضور مستشاری دارد. وی حضور مستشاری سپاه پاسداران در سوریه را شکل‌گیری آنچه بسیج مردمی در کنار ارتش سوریه و برای مقابله با جریانات تکفیری نامید، دانست.

موضع حماس[ویرایش]

اسماعیل هنیه نخست‌وزیر فلسطین و از رهبران ارشد حماس در سخنرانی خود روز جمعه ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ در مسجد الازهر قاهره به طور علنی از معترضان و مخالفان حکومت سوریه حمایت کرد. و ضمن به کار بردن لفظ نبرد حماسی مردم سوریه برای دموکراسی، آن را در خور ستایش دانست. همزمان با سخنرانی هنیه در قاهره، یکی دیگری از اعضای ارشد حماس صلاح ال برداویل در سخنرانی خود در غزه ضمن حمایت از مردم سوریه اظهار کرد: «هیچ عامل سیاسی موجب نادیده گرفتن اتفاقات سوریه نمی‌شود.»[۱۳۳][۱۳۴]

موضع ترکیه[ویرایش]

رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه در آوریل ۲۰۱۲ در سخنانی تهدید کرد که اگر سوریه آتش بس را نادیده بگیرد، آنکارا خود وارد عمل می‌شود. ترکیه صبورانه منتظر می‌ماند تا ببیند که آیا سوریه به آتش بس عمل می‌کند یا نه، اما اگر دمشق آتش بس را نادیده بگیرد ما آماده اقدام هستیم.[۱۳۵]

ترکیه که از مخالفان بشار اسد حمایت می‌کند، خواستار ایجاد یک «دالان بشردوستانه» در خاک سوریه شد که با توجه به مواضع دمشق بدون دخالت نظامی امکان‌پذیر نخواهد بود.

رجب طیب اردوغان، با دفاع از تشکیل یک «دالان بشردوستانه» در خاک سوریه در پارلمان این کشور گفته بود: «پدر بشار اسد برای اعمالش در این دنیا بازخواست نشد اما پسر او برای این کشتار حساب پس خواهد داد.» ترکیه هم چنین سفیر ایران در آنکارا را به دلیل اظهارات مقام‌های ایرانی درباره کنفرانس گروه دوستان سوریه احضار کرد.[۱۳۶] احمد داوود اغلو وزیر امور خارجه ترکیه در نشستی خبری درپایان کنفرانس گروه دوستان سوریه در استانبول گفت: «به نظام سوریه اجازه سوء استفاده از فرصت‌ها نمی‌دهیم. این آخرین فرصت است که به این نظام داده می‌شود.» احمد داوداغلو همچنین وضعیت سوریه را به وضعیت بوسنی تشبیه کرد و گفت: «در بوسنی جامعه جهانی بیش از اندازه تعلل کرد. از همین رو بسیاری از مردم کشته شدند. در سوریه جامعه جهانی نباید چنین تعللی از خود نشان دهد. باید بی‌درنگ اقدام کنیم.»[۱۳۷]

موضع القاعده[ویرایش]

ایمن الظواهری، رهبر القاعده، از مخالفان بشار اسد در سوریه حمایت کرد. او در پیامی ویدیویی خطاب به مخالفان دولت سوریه گفت که به حمایت کشورهای عرب و غرب تکیه نکنند. او همچنین دولت سوریه را رژیمی سرطانی توصیف کرد که مردم آزاد سوریه را از پا درمی‌آورد.[۱۳۸]

موضع اتحادیه عرب[ویرایش]

اتحادیه عرب در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲ اعلام کرد تا زمانی که سوریه طرح اعراب را برای توقف سرکوب مرگبار مخالفان سیاسی اجرا نکند، هیئت سوری حق حضور در نشستهای اتحادیه عرب را نخواهد داشت.[۱۳۹]

اتحادیه عرب در ۳۰ مارس ۲۰۱۲ نیز خواستار کناره گیری بشار اسد از قدرت شد. رهبران شرکت کننده در اجلاس عالی اتحادیه عرب خواستار اجرای فوری و کامل طرح صلح کوفی عنان برای پایان دادن به بحران سوریه شدند.[۱۴۰]

موضع سازمان ملل متحد[ویرایش]

دبیر کل سازمان ملل متحد[ویرایش]

بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز پنج‌شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۲، در بیستمین سالگرد نسل کشی روآندا، جنگ سوریه را مشابه نسل‌کشی در روآندا خوانده و پاسخ جهان به آن را «شکست» و «شرم‌آور» توصیف کرد. وی هر دوی این اتفاقات را درگیری‌هایی توصیف کرد که جامعۀ بین‌المللی در حل و فصل بحران‌های مرگبار آن شکست خورده است.

وی همچنین در تاریخ ۲۳ آوریل ۲۰۱۴ (۳ اردیبهشت ۱۳۹۳) در دومین گزارش ماهانۀ خود، خواستار اقدام شورای امنیت برای پایان دادن به نقض قوانین بین‌المللی توسط هر دو طرف درگیر در بحران سوریه شد و به ۱۵ عضو شورای امنیت گفت که طرفین درگیر در جنگ سوریه، به درخواست این سازمان برای ارائه کمک‌های انسان‌دوستانه به این کشور عمل نکرده‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد[ویرایش]

پس از اینکه اتحادیه عرب اعلام کرد که حضور بازرسان در سوریه بی فایده‌است، در شورای امنیت پس از پنج روز رایزنی، سرانجام در ۴ فوریه ۲۰۱۲ و پس از گذشت یازده ماه از خیزش سوریه، دولت‌های چین و روسیه با قطعنامه‌ای که پایان حکومت بشار اسد را خواسته بود مخالفت و آن را وتو کردند.[۱۴۱]

همچنین شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۱ اسفند ۱۳۹۰ (۱ مارس ۲۰۱۲)، از دولت سوریه خواست فوراً به والری آموس نماینده این سازمان در کمک رسانی به آسیب دیدگان اجازه ورود به سوریه را بدهد.[۱۴۲]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد[ویرایش]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، با تصویب قطعنامه‌ای یازده ماه سرکوبی معترضان در سوریه را محکوم کرد. قطعنامهٔ تصویب شده در مجمع عمومی از دولت بشار اسد می‌خواهد که ظرف ۱۵ روز طرح اتحادیهٔ عرب را اجرایی کند. اتحادیهٔ عرب خواستار کناره گیری بشار اسد از ریاست جمهوری و انتقال قدرت به معاونش بود. ۱۳۷ کشور که به این قطعنامه رأی مثبت دادند، خواستار پایان خشونت‌ها در سوریه شده‌اند. ۱۲ کشور از جمله ایران، روسیه، چین، کوبا، ونزوئلا و کره شمالی به این قطعنامه رای منفی دادند.[۱۴۳][۱۴۴]

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد[ویرایش]

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در جلسه روز ۱۱ اسفند ۱۳۹۰ (۱ مارس ۲۰۱۲)، قطعنامه‌ای را تصویب کرد که در آن حکومت سوریه به خاطر «اقدام سازمان یافته در نقض گسترده حقوق بشر و خشونت علیه شهروندان غیرنظامی آن کشور» محکوم شد. این قطعنامه همچنین خواسته‌است که دولت سوریه به سازمان‌های امدادرسانی بین‌المللی امکان دسترسی کامل و کمک به کسانی را بدهد که به دلیل اقدامات نیروهای دولتی در شرایط دشواری قرار گرفته‌اند. پیش نویس این قطعنامه توسط ترکیه تهیه و در جلسه شورا مطرح شده بود و سی و هفت کشور به آن رای مثبت و تنها سه کشور به آن رای منفی دادند.[۱۴۵]

نمایندۀ ویژۀ دبیرکل سازمان ملل متحد[ویرایش]

رادیکا کوماراسوامی، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مربوط به کودکان در درگیری‌های مسلحانه، در گزارشی به تاریخ ۱۲ ژوئن ۲۰۱۲ میلادی، در مورد شرایط کودکان سوری در جریان خیزش مردم سوریه مدعی شد که کودکان سوری در بازداشتگاه‌های نیروهای امنیتی حکومت سوریه شکنجه و در جریان کشتار غیرنظامیان کشته می‌شوند.[۱۴۶]وی هم‌چنین نیروهای دولتی در سوریه را متهم کرد که «کودکان را مجبور می‌کنند تا روی تانک‌های ارتش سوار شوند تا مخالفان مسلح نتوانند به تانک‌ها حمله کنند».[۱۴۷]

یونیسف[ویرایش]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در گزارشی اعلام کرد تعداد کودکانی که در سومین سال جنگ در سوریه آسیب دیده‌اند، دو برابر شده، آمار کودکانی که از مارس سال قبل تحت تاثیر این جنگ قرار گرفته‌اند از دو میلیون به پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده و حدود یک میلیون کودک در مناطق و شهرهای محاصره شده به غذا، دارو و کمک‌های بشردوستانه دسترسی ندارند. همچنین این صندوق خواستار پایان سریع خشونت‌ها و امکان دسترسی امداگران به کودکانی شد که در شهرهای مناطق مختلف در محاصره بودند و در مورد شرایط آینده پنج و نیم میلیون کودک داخل سوریه و یا در کمپ‌های پناهندگان در کشورهای همسایه هشدار داد.

برنامۀ جهانی غذای سازمان ملل متحد[ویرایش]

در آوریل ۲۰۱۴، برنامۀ جهانی غذای سازمان ملل متحد هشدار داد که خشکسالی در سوریه جان میلیون‌ها تن از ساکنان این کشور را تهدید می‌کند و علاوه بر کمبود بودجه به دلیل نرسیدن پول از جانب کشورهای کمک کننده،جنگ شرایط بسیار سختی را برای ارسال کمک های غذایی به وجود آورده است.

موضع اتحادیۀ اروپا[ویرایش]

در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱، وزیران خارجۀ کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بشار اسد و ۹ شخصیت ارشد حکومت سوریه را به فهرست افراد تحریمی این کشور افزودند. اتحادیه اروپا حدود دو هفته پیش از آن نیز در مورد بلوکه‌کردن دارایی‌ها و ممنوعیت سفر ۱۳ مقام عالی‌رتبۀ سوری از جمله بشار اسد توافق کرده بودند.[۱۴۸][۱۴۹]

دولت انتقالی[ویرایش]

به گفته منابع سازمان ملل متحد، قدرت‌های بزرگ غربی، روسیه و چین از طرح پیشنهادی کوفی عنان، نماینده مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه، برای پایان دادن به بحران سیاسی پانزده ماهه در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۲، از طریق تشکیل یک دولت انتقالی با شرکت گروه‌ها و شخصیت‌های مختلف حمایت کردند.

در طرح کوفی عنان پیشنهاد شده‌است که دولت وحدت ملی با شرکت برخی از مقامات حکومت کنونی و شخصیت‌ها و نمایندگان گروه‌های سیاسی مخالف تشکیل شود و با خاتمه دادن به درگیری مسلحانه، زمینه مشارکت آزاد مردم در تعیین سرنوشت خود را فراهم آورد.[۱۵۰][۱۵۱]

گروه‌های اپوزیسیون سوریه در روز ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۲ در نشستی در قاهره توافق کردند که هیثم المالح، ریاست دولت انتقالی سوریه را به عهده گیرد.

هیثم المالح مسئولیت تشکیل دولت در تبعید را که مقر آن در قاهره خواهد بود، به عهده گرفت.

المالح در گفتگو با خبرگزاری فرانسه گفت: «من مسئولیت تشکیل دولت انتقالی را پذیرفتم و برای تشکیل کابینه با همهٔ گروه‌های اپوزیسیون سوریه در خارج و داخل کشور مشورت خواهم کرد.»

المالح که دارای سابقه دفاع از حقوق بشر است، در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اضافه کرد: «وقتی بشار اسد از قدرت کناره‌گیری کند یا برکنار شود، نباید در وضعیتی نابسامان و بدون هیچ برنامهٔ سیاسی مشخصی باشیم. هدف از تشکیل این دولت در تبعید، آمادگی برای قبول مسئولیت‌ها و هدایت کشور با برنامه‌ریزی قبلی و هزینه‌های کمتر است.»[۱۵۲][۱۵۳]

اعلام جهاد علیه دولت بشار اسد[ویرایش]

در ۲ می ۲۰۱۳ (۱۲ خرداد ۱۳۹۲)، درپی ادامهٔ جنگ در شهر استراتژیک قُصَیر (در همسایگی لبنان) و دخالت حزب‌الله لبنان در جنگ به سود نیروهای دولتی، یوسف قرضاوی آن حزب را «حزب شیطان» خواند و به مسلمانان، در برابر دولت اسد فتوای جهاد داد.[۱۵۴]

نقض حقوق بشر[ویرایش]

کمیته بین‌المللی نجات، از سازمان‌های امدادرسان در سوریه، میزان تجاوز و خشونت‌های جنسی از سوی دوطرف را در جریان درگیری‌های سوریه را «هولناک» توصیف کرده است.[۱۵۵]

در اواسط آوریل ۲۰۱۴، ناوی پیلای، مسئول کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، در گزارشی گسترده شدن شکنجه در زندان‌های دولتی سوریه را محکوم کرد و از استفاده از شکنجه توسط برخی گروه‌های مسلح مخالف اسد هم ابراز تاسف نمود.

در مارس ۲۰۱۴ سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد نیروهای دولت بشار اسد از ترفند گرسنگی دادن غیرنظامیان به عنوان اسلحه ای جنگی علیه مردم سوریه استفاده می‌کنند، دست کم ۱۲۸ هزار آواره در اردوگاه یرموک در دمشق از گرسنگی جان داده‌اند، خانواده‌ها مجبور شده‌اند به دنبال غذا در خیابان‌ها آواره شوند و خود را در معرض گلوله تک تیراندازها قرار دهند. همچنین فیلیپ لوتر، مدیر خاورمیانه سازمان عفو بین‌الملل گفت که نیروهای بشار اسد با گرسنگی دادن غیرنظامیان به عنوان اسلحه جنگی، مرتکب جنایت جنگی شده‌اند و روایت های وحشتناک خانواده هایی که به خوردن سگ و گربه روی آورده‌اند و غیرنظامیانی که هدف گلوله تک تیراندازان قرار گرفته اند در حالی که به دنبال غذا می‌گشته اند به داستان تکراری یرموک تبدیل شده است.

گروهی از سازمان‌های خیریه در تحلیل اوضاع کنونی سوریه با بررسی تصاویر ماهواره‌ای، به این نتیجه رسیده‌اند که ۸۳% از چراغ‌هایی که از فضا در سراسر کشور سوریه قابل مشاهده بود، اکنون تاریک شده و دیده نمی‌شود.[۱۵۶]

دولت سوریه[ویرایش]

ارتکاب جنایت علیه بشریت[ویرایش]

در ابتدا مخالفان حکومت اسد، خواستار «پیگیری جنایت علیه بشریت» در این کشور شدند. رضوان زیاده در گزارش خود، موردهای فراوان نقض آشکار حقوق بشر که به ارتکاب سازمان‌یافته «جنایت علیه بشریت» انجامیده را برشمرد. سپس در پایان همین ماه، کمسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد برای نخستین بار به شکل رسمی حکومت اسد را متهم به «ارتکاب جنایت علیه بشریت» کرد. در گزارش این نهاد معتبر آمده‌است: «نظامیان دولتی بطور سیستماتیک مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند». در این گزارش سازمان ملل به مواردی چون قتل، شکنجه و تعرض جنسی علیه غیرنظامیان، زنان و کودکان اشاره شده بود. در فوریه ۲۰۱۲ دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد، رژیم بشار اسد فاقد مشروعیت است.[۱۵۷][۱۰۵]

کسب در آمد دولت سوریه از گمشدگان[ویرایش]

سازمان عفو بین‌الملل طی بررسی‌هایی که داشته دولت سوریه و کشورهای حامی آن را به بهره‌برداری مالی از ناپدیدشدگان متهم کرد. گزارش حکایت از این دارد که دولت سوریه از طریق یک بازار سیاه خوفناک دست به کسب در آمد از مفقودان کشورش است. در گزارش آمده است این اقدامات دولت علاوه بر منفعت‌های مالی باعث ارعاب شهروندان و سرکوب آنها برابرهرگونه اعتراض و ابراز نارضایتی می‌شود. سازمان این اقدام را مصداق جنایت علیه بشریت قلم داده کرد. از سال ۲۰۱۱ تا کنون، تعداد ۶۵ هزار سوری مفقود شدند که حدود ۵۸ هزار تن از آنان غیرنظامیان بوده‌اند. مطابق این گزارش افراد دزدیده شده در سلول‌های پر جمعیت بازداشتگاه‌های مخفی زندانی شده و ارتباط آنها با دنیای بیرون بطور کامل قطع می‌شود این درحالیست که اطلاعی به خانوادهٔ آنها داده نمی‌شود. افراد یا بر اثر بیماری یا به سبب شکنجه جان خود را از دست می‌دهند و یا نهایتاً بصورتی ناعادلانه محاکمه و اعدام می‌شوند. نحوه کسب درآمد دولت از این شرایط نیز بدین صورت است که یک بازار سیاه وسیع متشکل از واسطه‌ها و دلالانی که با دولت همکاری می‌کنند با دریافت رشوه‌هایی از چند صد تا چندین هزار دلار از خانواده ناپدید شدگان به آنها وعدهٔ دادن اطلاعاتی پیرامون محل نگهداری بستگانشان یا وضعیت مرگ و زنده بودن آنها در اختیارشان قرار دهند. افراد دزدیده شده نیز شامل کسانی مانند تظاهرکنندگان، فعالان مدافع حقوق بشر، روزنامه نگاران، پزشکان و امدادرسانان کمک کننده به دو طرف یا فعال در مناطق تحت تسلط مخالفان و همچنین کسانی می‌باشند که حکومت نسبت به وفاداری آنان مشکوک است یا اینکه خویشاوندانشان به مخالفت با حکومت متهم هستند و از چنگ رژیم گریخته‌اند.[۱۵۸][نیازمند منبع]

استفاده از جنگ‌افزار شیمیایی[ویرایش]

حمله شیمیایی در حومه دمشق بویژه غوطی شرقی و غربی در تاریخ ۲۱ اوت سال ۲۰۱۳ (۳۰ مرداد ۱۳۹۲) رخ داد که طی آن بسیاری کشته شدند که بیشتر آن ها زن و کودک بودند. به گزارش مخالفین رژیم اسد ، این حمله را نظام سوریه انجام داده گرچه که هنوز مقصر اصلی این جنایت معلوم نشده است.

باراک اوباما که استفاده از سلاح شمیمیایی را خط قرمز معرفی کرده بود سوریه را تهدید به دخالت مستقیم کرد.[۱۵۹] در واکنش به این موضع گیری، بشار اسد با جمع‌آوری، از کار انداختن و نابودی تمام زرادخانه شیمیایی سوریه موافقت کرد. قرار شد این برنامه زیر نظر سازمان ملل متحد و سازمان منع بکارگیری تسلیحات شیمیایی انجام شود. سال گذشته برنامه نابودسازی تسلیحات و مهمات شیمیایی سوریه به پایان رسید.[۹۴]

با این وجود، سازمان منع بکارگیری تسلیحات شیمیایی از آن زمان تاکنون شواهدی جمع‌آوری کرده است که نشان می‌دهد در حملات نیروهای دولتی به روستاهای تحت کنترل شورشیان در شمال سوریه در فاصله ماه‌های آوریل تا ژوئیه ۲۰۱۴ از مهمات شیمیایی مثل کلر و یا آمونیاک استفاده شده است.[۹۴]

بر اساس گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه آمریکا در مورد وضعیت حقوق بشر در جهان در سال ۲۰۱۳، که در روز ۸ اسفند ۱۳۹۲ منتشر شد. این واقعه که در آن هزار و چهار صد نفر جان خود را از دست دادند، فجیع‌ترین واقعه بشری در سال ۲۰۱۳ بوده است.

واکنش آمریکا[ویرایش]

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا اذعان کرد که ۱۴۲۹ نفر در حمله شیمیایی در حومه شرقی دمشق کشته شده‌اند که از میان کشته شدگان ۴۲۶ نفر کودک بودند.

باراک اوباما در ادامه واکنشهای امریکا طرح حمله به سوریه را به کنگره ایالات متحده آمریکا برد تا در آنجا برای اقدام نظامی، تصمیم گیری شود.

آتش‌بس ۲۷ فوریه ۲۰۱۶[ویرایش]

اولین بار در جنگ پنجساله سوریه، با توافق به عمل آمده بین آمریکا و روسیه آتش‌بس سوریه پس از تصویب در شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۴ (۲۷ فوریه ۲۰۱۶) اجرا شد. این آتش‌بس گروه‌های داعش، جبهه‌النصره و سایر گروه‌های تروریستی را شامل نخواهد شد. بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و گروه‌های اصلی معارضان مسلح این کشور قبلاً با این توافق اعلام موافقت کرده‌اند. پیش از آن شورای امنیت طی قطعنامه شماره ۲۲۶۸ از تمامی طرف‌ها درگیر در سوریه خواسته بود به آن پایبند گردند تا مذاکرات بین‌المللی سوریه از ۷ مارس (۱۷ اسفندماه) آغاز گردد.[۱۶۰][۱۶۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Ariel Ben Solomon (31 May 2013). "Report: Yemen Houthis fighting for Assad in Syria". Jerusalem Post. Retrieved 5 June 2013. 
  2. "It looks like Iraq has joined Assad's side in the Syrian war". Business Insider. Retrieved 16 February 2014. 
  3. "U.S. weapons reaching Syrian rebels". Washington Post. September 11, 2013. 
  4. "Hollande confirms French delivery of arms to Syrian rebels". 2014-08-21. Retrieved 2015-01-16. 
  5. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ Wladimir van Wilgenburg (12 June 2015). "The Rise of Jaysh al-Fateh in Northern Syria". Terrorism Monitor (Jamestown Foundation) XIII (12): 3. 
  6. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ Gareth Porter (28 May 2015). "Gulf allies and ‘Army of Conquest’". Al-Ahram Weekly. 
  7. "Jabhat al-Nusra, IS clash in Daraa". Al Monitor. 16 December 2014. Retrieved 20 December 2014. 
  8. "Al-Nusra overtakes Hazm in Aleppo countryside". Al Monitor. 3 March 2015. Retrieved 3 March 2015. 
  9. "The Islamic State in Southern Syria". Carter Center. 15 May 2015. Retrieved 10 June 2015. 
  10. Demir, Arzu (28 January 2015). "Preparations for international brigade in Rojava". Firat News Agency. Archived from the original on 2015-02-11. Retrieved 11 February 2015. 
  11. [۱]
  12. "Syrian government no longer controls 83% of the country - IHS Jane's 360". janes.com. Retrieved 21 October 2015. 
  13. "Free Syrian Army fires military chief". Al Jazeera English. 16 February 2014. Retrieved 16 February 2014. 
  14. "U.N. withdraws staffers as violence rages in Syria". Edition.cnn.com. 25 May 2013. 
  15. Mroue, Bassem; Suzan Fraser (2012-12-08). "Syria Rebels Create New Unified Military Command". The Huffington Post. Associated Press. Archived from the original on 2012-12-08. Retrieved 2012-12-08. 
  16. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ "Leading Syrian rebel groups form new Islamic Front". BBC. 22 November 2013. Retrieved 22 January 2014. 
  17. "Bombing kills head of Syrian rebel group". Al Arabiya News. 
  18. Top Syrian rebel commander dies from wounds (Reuters), 18 November 2013
  19. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Nic Robertson and Paul Cruickshank (5 March 2015). "Source: Syrian warplanes kill leaders of al-Nusra". CNN. 
  20. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ "An internal struggle: Al Qaeda's Syrian affiliate is grappling with its identity". Brookings Institute. 31 May 2015. Retrieved 1 June 2015. 
  21. Counter Extremism Project (2014). "Executive Summary: Sami al-Oraidi". Counter Extremism Project. 
  22. "Who's who in the Nusra Front?". al-Araby. 15 December 2014. Retrieved 2 June 2015. 
  23. "U.S. Condemns Terrorist Attacks in Iraq and Pledges to Help Combat al Qaeda". United States Department of State. 10 August 2013. 
  24. http://www.businessinsider.com/report-a-former-physics-teacher-is-now-leading-isis-2015-4
  25. ISIS No. 2 leader al-Afri killed in airstrike, Iraq says
  26. http://www.ibtimes.com/if-isis-leader-abu-bakr-al-baghdadi-killed-who-caliph-islamic-state-group-1721638
  27. "Military Skill and Terrorist Technique Fuel Success of ISIS". The New York Times. 27 August 2014. Retrieved 21 October 2014. 
  28. "Top ISIS Leaders are Revealed". Alarabiya. 13 February 2014. 
  29. Tarek Radwan. "Kurdish-Arab Rebel Alliance May be Key to Obama’s Syrian Strategy". Atlantic Council. 
  30. "Syria military strength". Global Fire Power. 17 October 2015. 
  31. "Syria's diminished security forces". AFP. 28 August 2013. Retrieved 14 May 2014. 
  32. ISIS’ Iraq offensive could trigger Hezbollah to fill gap left in Syria The Daily Star, 16 June 2014
  33. "Iran sends 15,000 fighters to Syria". The Daily Star. 4 June 2015. 
  34. Jonathan Landay, Phil Stewart, Mark Hosenball (4 November 2015). "Russia's Syria force has reportedly grown to 4,000 people". Business Insider. Retrieved 4 November 2015. 
  35. "«کتائب البعث» إلی شوارع دمشق". Al Akhbar. 14 January 2014. 
  36. Aron Lund (13 January 2014). "The Baath Battalions Move Into Damascus". Carnegie Endowment. 
  37. Syrian war widens Sunni-Shia schism as foreign jihadis join fight for shrines retrieved 5 June 2013
  38. Maria Abi-Habib (18 June 2014). "Shiite Militias Decamping From Syria to Fight in Iraq". Wall Street Journal. 
  39. "From Qusair to Yabrud: Shiite foreign fighters in Syria - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East". Al-Monitor. 
  40. Albayrak, Aydin. "Mihraç Ural, a man with a long history of terrorism". Today's Zaman. Retrieved 3 August 2013. 
  41. Cockburn, Patrick (11 December 2013). "West suspends aid for Islamist rebels in Syria, underlining their disillusionment with those forces opposed to President Bashar al-Assad". The Independent. 
  42. "Front to Back". Foreign Policy. 
  43. "Syria crisis: Guide to armed and political opposition". BBC. 13 December 2013. 
  44. "Factbox: Syria's rebel groups". Reuters. 9 January 2014. Retrieved 9 January 2014. 
  45. "Al Qaida rebels leave mass grave behind as they desert base in Syria". McClatchy. 6 January 2014. Retrieved 8 January 2014. 
  46. "Syria crisis: Spooked by rebel gains, Jordan doubles down on Islamic State". 4 May 2015. Retrieved 4 May 2015. 
  47. [۲]
  48. "Islamic State fighter estimate triples - CIA". BBC. 12 September 2014. 
  49. "War with Isis: Islamic militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader". The Independent. 18 November 2014. 
  50. "Will the Islamic State last through 2015?". Today's Zaman. Retrieved 4 January 2015. 
  51. Mutlu Civiroglu (11 August 2013). "Kurdish Commander: Jihadi Groups in Syria Have Hijacked FSA". Rudaw. 
  52. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ ۵۳٫۲ ۵۳٫۳ ۵۳٫۴ ۵۳٫۵ ۵۳٫۶ ۵۳٫۷ "About 2 millions and half killed and wounded since the beginning of the Syrian Revolution". 16 October 2015. 
  53. ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ ۵۴٫۲ "More than 110 dead, thousands of regime forces during the 41 months". Retrieved 25 October 2014. 
  54. "David Cameron Offers 'Safe Passage' For Syria's Bashar Al-Assad, But Not To Britain (PICTURES)". Huffington Post. 6 November 2012. 
  55. "320,000 people killed since the beginning of the Syrian Revolution". 9 June 2015. 
  56. "Iran's involvement in Syria, units and losses October 2015", PBS/Levantine Group, October 29 2015, citing Iranian state media.
  57. "Shiite Combat Casualties Show the Depth of Iran's Involvement in Syria", Ali Alfoneh, Washington Institute, August 3 2015. "According to open-source data collected from Persian-language accounts of funerals in Iran, 113 Iranian nationals, 121 Afghan nationals, and 20 Pakistani nationals -- all Shiites -- have been killed in combat in Syria since January 2013,"
  58. "Mapping the Deaths of Iranian Officers Across Syria". Retrieved 1 November 2015. 
  59. Number of Iranian, Afghani fighters killed in Syrian civil war hits 400, June 27, 2015.
  60. Some 38 Iranians killed in Syria over past 20 days, November 6 2015.
  61. "Iran's Afghan Shiite Fighters in Syria", Washington Institute, June 3, 2015
  62. "Syria: Opposition, almost 11,500 civilians killed". Ansamed.ansa.it. 2010-01-03. Retrieved 2013-08-27. 
  63. "IS executes over 3,000 in Syria in year-long ´caliphate´". AFP. 28 June 2015. 
  64. 15 کشته (31 October 2012),[۳] 25 killed (19 November 2012),[۴] 379 killed (2013),[۵] 537–706 killed (2014),[۶][۷][۸] 320 killed (2015),[۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳] total of 1,276–1,445 reported killed
  65. "Violations Documenting Center". Violations Documenting Center. 16 October 2015. Retrieved 16 October 2015. 
  66. "Syrian Rebels And Government Reach Truce In Besieged Area". AP. Retrieved 15 January 2015. 
  67. "Syria's Meltdown Requires a U.S. -Led Response". Washington Institute for Near East Policy. 22 March 2013. 
  68. [۱۴]
  69. [۱۵]
  70. [۱۶]
  71. US-trained rebels give equipment to al-Qaeda affiliate http://www.bbc.com/news/world-middle-east-34368073
  72. Bronstein, Scott; Griffin, Drew (26 September 2014). "Syrian rebel groups unite to fight ISIS". CNN. Retrieved 1 October 2014. Under the agreement, moderate Muslim rebel groups fighting under the Supreme Military Council of Syria agreed to form an alliance with the predominantly Christian Syriac Military Council. 
  73. Cousins, Sophie (22 December 2014). "Remaining Christians in Syria fight to save their land". USA Today. Retrieved 9 March 2015. 
  74. Ahmad, Rozh (23 September 2014). "A glimpse into the world of Syria's Christian "Sutoro" fighters (video)". Your Middle East. Retrieved 17 March 2015. The regime wants us to be puppets, deny our ethnicity and demand an Arab-only state. 
  75. "More than 215,000 killed in Syria since 2011". 3news.co.nz. 
  76. "Syria funeral hit with teargas, protesters wounded: report". AFP. 19 March 2011. Archived from the original on 2013-10-13. Retrieved 19 March 2011. 
  77. "Syrian Protests Add to Pressure on Assad Regime". The Wall Street Journal. 23 March 2011. Retrieved 23 March 2011. 
  78. سوریه دچار 'بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوره معاصر' است بی‌بی‌سی فارسی
  79. شبه‌نظامیان 'دولت اسلامی' ده‌ها سرباز سوری را 'اعدام' کردند بی‌بی‌سی فارسی
  80. Empty out Boston; starve Moscow, and you may understand some of Syria's hell
  81. ۸۲٫۰ ۸۲٫۱ BBC فارسی - جهان - نخستین کنگره مخالفان اسد در تونس تشکیل شد
  82. Assad’s Devious, Cruel Plan To Stay In Power By Dividing Syria—And Why It’s Working | The New Republic
  83. ۸۴٫۰ ۸۴٫۱ سپاه پاسداران: ایران میان ترکیه و سوریه از بشار اسد حمایت می‌کند
  84. Over 120 Hezbollah, Basij fighers killed in Syria, report | Ya Libnan | World News Live from Lebanon
  85. UN says deaths in Syria unrest exceed 5,000 - Middle East - Al Jazeera English
  86. بان کی مون: در سوریه به کودکان پیش از کشته شدن تجاوز می‌شود
  87. بان کی مون: در سوریه به کودکان پیش از کشته شدن تجاوز می‌شود |.: سحام نیوز:
  88. سازمان ملل در حمایت از مردم سوریه 'شکست خورده است' بی بی سی فارسی، ۲۱ اسفند ۱۳۹۳
  89. شمار قربانیان جنگ داخلی سوریه از ۱۲۰ هزار تن گذشت دویچه‌وله فارسی
  90. سوریه دچار 'بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوره معاصر' است بی‌بی‌سی فارسی
  91. https://diary.thesyriacampaign.org/whats-happening-to-civilians-in-syria/
  92. ناپدیدشدگان جنگ سوریه بی بی سی فارس، ۲۱ آبان ۱۳۹۳
  93. ۹۴٫۰ ۹۴٫۱ ۹۴٫۲ ۹۴٫۳ سوریه: داستان یک جنگ بی بی سی فارسی، ۲۲ آبان ۱۳۹۳
  94. سوریه دچار 'بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوره معاصر' است بی‌بی‌سی فارسی
  95. سازمان ملل: ۷۰ هزار سوری در ۲۴ ساعت به ترکیه پناه بردند دویچه‌وله فارسی
  96. "پ ک ک" کردها را به نبرد علیه "دولت اسلامی" فراخواند دویچه‌وله فارسی
  97. ترکیه دوباره مرزهای سوریه را می‌بندد بی‌بی‌سی فارسی
  98. نیروهای بشار اسد بار دیگر شهر حمص را بمباران کردند
  99. افزایش شمار کشته‌ها در حمص؛ تلاش آمریکا و ترکیه برای توقف خشونت‌ها در سوریه
  100. حمص سوریه هم‌چنان در محاصره، زیر «سنگین‌ترین» بمباران
  101. BBC فارسی - جهان - دهها نفر دیگر در ادامه حملات ارتش سوریه به شهر حمص کشته شدند
  102. بان گی مون: کشتار حمص مشروعیت حکومت سوریه را از بین برد
  103. حمله هوایی سنگین ارتش اسد به شهر حلب دویچه‌وله فارسی
  104. ۱۰۵٫۰ ۱۰۵٫۱ BBC فارسی - جهان - درخواست از سازمان ملل برای اقدام در مورد 'قتل عام' در سوریه
  105. www.amude.com
  106. http://www.npr.org/2012/04/05/150064912/with-a-dose-of-caution-kurds-oppose-syrian-regime
  107. BBC فارسی - جهان - اپوزیسیون سوریه؛ ضعیف و از هم گسسته
  108. گزارشی از پیوستن نظامیان به ارتش آزاد سوریه |.: سحام نیوز:
  109. مقاومت ارتش آزاد سوریه موجب عقب نشینی نیروهای دولتی از «الزبدانی» شد
  110. نظامیان جدا شده از ارتش سوریه شهر الزبدانی را به کنترل خود درآوردند | خبرها | فارسی
  111. دولت سوریه با آتش بس در شهری تحت تصرف شورشیان موافقت می‌کند | خبرها | فارسی
  112. BBC فارسی - جهان - شورای ملی سوریه، ائتلافی از مخالفان دولت سوریه
  113. «'دوستان سوریه' راه‌های افزایش فشار بر بشار اسد را بررسی کردند‏». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۲. 
  114. "France, partners planning Syria crisis group: Sarkozy". Reuters. 4 Feb 2012. Retrieved 24 February 2012. 
  115. "'Friends of Syria' to call for UN to plan mission". آسوشیتد پرس. 24 February 2012. Archived from the original on 27 February 2012. Retrieved 24 February 2012. 
  116. Staff writer (1 April 2012). "Syria opposition: Don't prolong catastrophe". Al Jazeera English. Retrieved 1 April 2012. 
  117. اپوزیسون سوریه رسماً متحد شد |.: سحام نیوز:
  118. کنگرهٔ سه روزهٔ «شورای ملی سوریه» در تونس | منطقه | Deutsche Welle | ۱۷٫۱۲٫۲۰۱۱
  119. BBC فارسی - جهان - معاون وزیر نفت سوریه به 'انقلاب مردم' پیوست
  120. تحریم نیروی انتظامی ایران به خاطر سوریه خبرگزاری فرارو
  121. Iran supplying weapons to Syria crackdown: US officials - Yahoo!
  122. مسؤولون أمریکیون یتهمون إیران بتزوید سوریا بأسلحة لقمع المحتجین
  123. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار مسئولان نظام در روز عید مبعث
  124. محمد عطایی. %D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86. %D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF. %D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86. %D8%B1%D8%A7. %D8%AC%D8%AF%DB%8C. %D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F.html «چرا اخوان پیشنهاد ایران را جدی نگرفت؟». دیپلماسی ایرانی، ۲ بهمن ۱۳۹۰. 
  125. یکی از فرماندهان نیروی قدس سپاه "حضور مؤثر" این نیرو در سوریه را تایید کرد - رادیو فردا
  126. جنبش راه سبز - اپوزیسیون سوریه حکومت ایران را با اسد شریک جرم دانست
  127. بحرانی تازه در روابط تیره‌ی ایران و بحرین
  128. کریمی قدوسی:خزانه خالی نیست/دولت به دنبال اکثریت مجلس دهم است
  129. شهدای ایرانی «مدافع حرم» کجا دفن شده‌اند؟
  130. ۱۰ مهاجر افغان مقیم ایران، شهید دفاع از حرم حضرت زینب(س) در سوریه
  131. فرمانده نیرو هوایی سپاه: بشار اسد ماند چون خواست ایران بود
  132. http://aftabnews.ir/vdcfyedytw6djxa.igiw.html آفتاب نیوز
  133. http://www.radiofarda.com/archive/news/20120224/143/143.html?id=24495481 رادیو فردا
  134. جنبش راه سبز - اردوغان تهدید کرد: اگر سوریه آتش بس را نادیده بگیرد وارد عمل می‌شویم
  135. ترکیه سفیر ایران را احضار کرد
  136. نشست «دوستان سوریه» مخالفان بشار اسد را به رسمیت شناخت
  137. «رهبر القاعده از اعتراضات ضددولتی در سوریه اعلام حمایت کرده‌است». ۱۲ فوریه ۲۰۱۲. 
  138. BBC فارسی - جهان - اتحادیه عرب عضویت سوریه را تعلیق کرد
  139. اتحادیه عرب خواستار کناره گیری بشار اسد از قدرت شد «سایت خبری تحلیلی کلمه
  140. مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه علیه سوریه را تصویب کرد | منطقه | DW.DE | ۱۶٫۰۲٫۲۰۱۲
  141. BBC فارسی - جهان - سازمان ملل خواستار ورود عاجل نماینده کمک رسانی اش به سوریه شد
  142. تصویب قطعنامه محکومیت سوریه در مجمع عمومی سازمان ملل |.: سحام نیوز:
  143. سرخط خبرها - خبرهای کوتاه از ایران و جهان - © ۲۰۱۲تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  144. BBC فارسی - خبرهای کوتاه - شورای حقوق بشر سازمان ملل حکومت سوریه را محکوم کرد
  145. سازمان ملل: در سوریه از کودکان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌شود، بی‌بی‌سی فارسی
  146. «سپر دفاعی با کودکان سوری»، بی‌بی‌سی فارسی
  147. ممنوعیت سفر بشار اسد به کشورهای اروپایی، دویچه‌وله فارسی
  148. انتقاد سوریه از تحریم‌های اتحادیه اروپا، بی‌بی‌سی فارسی
  149. BBC فارسی - جهان - کشورهای بزرگ از طرح 'دولت انتقالی وحدت ملی' در سوریه حمایت کرده‌اند
  150. BBC فارسی - جهان - توافق کشورهای شرکت‌کننده در مذاکرات ژنو برای تشکیل دولت آشتی ملی در سوریه
  151. هیثم المالح مامور تشکیل دولت انتقالی سوریه در تبعید شد | تحولات سوریه | DW.DE | ۳۱٫۰۷٫۲۰۱۲
  152. جنبش راه سبز - یک فعال حقوق بشری، مامور تشکیل کابینه دولت انتقالی سوریه شد
  153. یورونیوز
  154. پناهجویان سوری با بحرانی 'تکان‌دهنده' روبه‌رو هستند، بی‌بی‌سی فارسی
  155. انتقاد سازمان ملل متحد از قدرت‌های جهانی در قبال بحران سوریه بی بی سی فارسی، ۲۱ اسفند ۱۳۹۳
  156. دبیرکل سازمان ملل: رژیم اسد فاقد مشروعیت است |.: سحام نیوز:
  157. «دولت سوریه از ناپدیدشدگان 'درآمد کسب می‌کند». 
  158. بهار عربی: برنده که بود؟ بازنده کیست؟ بی بی سی فارسی، ۲۲ آبان ۱۳۹۳
  159. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13941208000041
  160. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/12/09/1014627/بوگدانف-آمریکا-و-روسیه-درباره-سازوکار-نقض-آتش-بس-در-سوریه-به-توافق-رسیدند.

پیوند به بیرون[ویرایش]