جنگ داخلی سوریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جنگ داخلی سوریه
بخشی از بهار عربی، زمستان عربی و گسترش منازعه به عراق
Syrian Civil War map.svg
وضعیت در ۳۱ نوامبر ۲۰۱۸:
     سوریه      اپوزیسیون سوریه      کردستان سوریه
     داعش      هیئت تحریر شام[۱۶]
(برای فهرست کامل مبارزان order of battle)
(برای نقش کامل Template:Syrian Civil War detailed map را ببینید)
تاریخ۱۵ مارس ۲۰۱۱ (۲۰۱۱-03-۱۵) – حال
(۷ سال، ۹ ماه و ۳ روز)
مکانسوریه ( گسترش در کشورهای همسایه)
وضعیت در حال ادامه
تغییرات
قلمرو
تا ۳۱ نوامبر ۲۰۱۸: نیروهای مسلح سوریه ۶۲٫۴۶ درصد؛ نیروهای دموکراتیک سوریه ۲۷٫۳۹ درصد؛ گروه‌های معارض (شامل هیئت تحریر شام) و ترکیه ۹٬۷ درصد؛ و داعش ۰٫۵۵ درصد از خاک سوریه را در کنترل داشته‌اند[۱۷][۱۸]
مبارزان اصلی
 دولت اسلامی در عراق و شام[d] (از ۲۰۱۳)
Flag of Rojava.svg کردستان سوریه (نیروهای دموکراتیک سوریه) (از ۲۰۱۲)
فرماندهان و رهبران



واحدهای درگیر
مشاهده مشاهده مشاهده مشاهده
قوا

نیروهای مسلح سوریه: ۱۸۰٫۰۰۰[۵۹]
اداره امنیت عمومی: ۸٫۰۰۰[۶۰]
نیروی دفاع ملی: ۸۰٫۰۰۰[۶۱]
تیپ های بعثی: ۷٫۰۰۰ حزب‌الله: ۶٫۰۰۰ تا ۸٫۰۰۰[۶۲]
لوا القدس: ۴٫۰۰۰ تا ۸٫۰۰۰ روسیه: ۴٫۰۰۰ سرباز[۶۳] و ۱٫۰۰۰ نفر پیمانی[۶۴]
ایران: ۳٫۰۰۰ تا ۵٫۰۰۰[۶۲][۶۵]

سایر گروه‌ها:بیش از ۲۰٫۰۰۰

ارتش آزاد سوریه: ۲۰٫۰۰۰ تا ۳۲٫۰۰۰[۶۶] (۲۰۱۳)
جبهه اسلامی: ۴۰٫۰۰۰ تا ۷۰٫۰۰۰[۶۷][۶۸] (۲۰۱۴)
سایر گروه‌ها: ۱۲٫۵۰۰[۶۹] (۲۰۱۵)
نیروهای مسلح ترکیه: ۴٫۰۰۰ تا ۸٫۰۰۰[۷۰][۷۱]


احرار الشام: ۱۸٫۰۰۰ تا ۲۰٫۰۰۰[۷۲][۷۳] (مارس ۲۰۱۷)


تحریر الشام: ۳۱٫۰۰۰[۷۴]

۱۵٫۰۰۰ تا ۲۰٫۰۰۰ (ادعای آمریکا،

۲۰۱۶)[۷۵]

۱٫۰۰۰ (ادعای آمریکا،

۲۰۱۷)[۷۶]

نیروهای دمکراتیک سوریه: ۶۰٫۰۰۰ تا ۷۵٫۰۰۰ (تخمین ۲۰۱۷)[۷۷]

  • یگان های مدافع خلق و یگان های مدافع زنان: ۲۰٫۰۰۰ تا ۳۰٫۰۰۰ (تخمین ۲۰۱۷)[۷۸]
  • شورای نظامی سریانی: ۱٫۰۰۰ (تخمین ۲۰۱۷)[۷۹]
  • نیروهای الصنادید: ۲٫۰۰۰ تا ۴٫۰۰۰ (تخمین ۲۰۱۷)[۷۹]
  • نیروهای دمکراتیک سوریه: بیش از ۱۰٫۰۰۰[۸۰][۸۱][۸۲]
تلفات

دولت سوریه:
۶۴٫۸۶۸–۹۹٫۸۶۸ سرباز کشته‌شده[۸۳][۸۴]
۶۴٫۰۴۱-۵۰٫۰۴۱ مسلح کشته‌شده[۸۳][۸۴]
۴٫۷۰۰ سرباز و ۲۰۰۰ پشتیبان دستگیر شده[۸۳]
InfoboxHez.PNG حزب‌الله:
۲۰۰۰-۱۶۶۵ کشته[۸۳][۸۵]
روسیه روسیه:
۱۱۲ سرباز[۸۶] و ۱۷۵-۲۳۵ نفر از گروه وانگر کشته‌شده[۸۷]

دیگر مبارزان غیرسوری:
۸٫۰۰۴ کشته[۸۳] (ایران ۵۵۸ ایرانی)[۸۸]

۱۲۰٫۵۴۶[f][۸۳][۸۴]


ترکیه ترکیه:
۱۵۵ کشته (تهاجم زمینی ۲۰۱۶-۲۰۱۸)[۸۹][۹۰]
۲۶٫۰۲۲+ کشته (طبق دیدبان حقوق بشر سوریه)[۹۱]
۲۰٫۷۱۱+ کشته (طبق آمار یگان های مدافع خلق و نیروی زمینی سوریه)[۹۲][۹۳]

Flag of Rojava.svg فدراسیون دمکراتیک شمال سوریه:
۶٫۱۱۲ کشته
[۹۴][۹۵][۹۶][۹۷]


نیروهای وظیفه مشترک-عملیات راهکار ذاتی:
۷ کشته[۹۸]

۱۱۰٫۶۸۷[۸۳]–۱۱۶٫۷۲۰[۹۹] کشته‌شده غیر نظامی (ثبت‌شده توسط معارضان)
۱۰۰ سرباز خارجی کشته‌شده
(لبنان ۶۰، ترکیه ۱۷ (پیش از ۲۰۱۶), عراق ۱۶، اردن ۷)


مجموع کشته‌شدگان:
۳۶۴٫۷۹۲–۵۲۲٫۰۰۰ (تخمین دیدبان حقوق بشر سوریه در سپتامبر ۲۰۱۸)[۸۳]
۴۷۰٫۰۰۰ (تخمین فوریه ۲۰۱۶ مرکز سیاست و پژوهش سوریه)[۱۰۰]


بیش از ۷٫۶۰۰٫۰۰۰ مهاجرت اجباری (تخمین جولای ۲۰۱۵ کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان)

بیش از ۵٫۱۱۶٫۰۹۷ پناهنده (تخمین جولای ۲۰۱۷ کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان)[۱۰۱]

a از اوایل سال ۲۰۱۳ نام ارتش آزاد سوریه به طور خودسرانه توسط گروهای شورشی دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.
b ترکیه از سال ۲۰۱۱ از شورشیان حمایت میکند. از اوایل سال ۲۰۱۶ ترکیه همراه با ارتش آزاد سوریه تحت حمایت ترکیه در استان حلب علیه نیروهای دموکراتیک سوریه و داعش و بعدا دولت سوریه جنگیده است.

c در سپتامبر-نوامبر ۲۰۱۶، ایالات متحده امریکا همراه با ارتش آزاد تحت حمایت ترکیه در استان حلب علیه داعش جنگید.[۱۰۲][۱۰۳] در سال ۲۰۱۷-۲۰۱۸ ایالات متحده آمریکا عمداً ۱۰ بار به حکومت سوریه حمله کرد. در حالی که ایالات متحده در سپتامبر ۲۰۱۶ به طور تصادفی به یک پایگاه حکومت سوریه حمله کردند و بیش از ۱۰۰ سرباز سوری را کشتند. اما دولت سوریه ادعا میکند که این حمله عمدی بوده است.


جنگ سوریه یا بحران سوریه به یک سری تظاهرات گسترده و در نهایت درگیری‌های نظامی در کشور سوریه گفته می‌شود که از ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ (۶ بهمن ۱۳۸۹) شروع شده‌است که تأثیرگرفته از تحولات سیاسی منطقه خاورمیانه موسوم به بهار عربی است. ارتش آزاد سوریه که در سال ۲۰۱۱ توسط نظامیان جداشده از ارتش سوریه تشکیل شد، جبهه نصرت قبلاً شاخه رسمی القاعده در سوریه بوده اما در سال ۲۰۱۶ نام خود را به جبهه فتح شام تغییر داد و از القاعده جدا شد، و جبهه اسلامی ائتلافی از چندین گروه اسلام‌گرای سلفی، مهم‌ترین گروه‌های اپوزیسیون سوریه هستند. به علاوه، حکومت سوریه نیز از پشتیبانی و حضور نیروهای ایران، روسیه، شبه نظامیان شیعه عراقی و حزب‌الله لبنان برخوردار بوده‌است.

داعش که زمانی بر بخش‌های شرقی سوریه حکومت می‌کرد و حدود نیمی از خاک این کشور را در کنترل داشت هم با دولت‌های سوریه و عراق و هم با اپوزیسیون سوریه درگیر جنگ بود که در حال حاضر با از دست دادن قسمت اعظم قلمرو خود به نواحی کوچکی در بیابان‌های شرق سوریه محدود شده‌است.

تعداد قربانیان جنگ تا سال ۲۰۱۵ بین ۲۲۰ هزار نفر (برآورد سازمان ملل) تا ۳۱۰ هزار نفر (برآورد دیده‌بان حقوق بشر) بوده‌است. حدود ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر خانه خود را از دست داده‌اند. از این تعداد ۱٫۷ میلیون نفر به ترکیه، ۱٫۲ میلیون نفر به لبنان، ۶۲۵ هزار نفر به اردن و ۲۴۵ هزار نفر به عراق پناهنده شده‌اند طبق تخمین سازمان دیده بان حقوق بشر از اویل جنگ داخلی تا ژوئن ۲۰۱۸ بیش از ۶۵۰ هزار نفر جان خود را از دست داده اند[۱۰۴]

محتویات

گاهشمار[ویرایش]

می‌توانید گاهشمار جنگ سوریه را در مقاله بالا ببینید.

درگیری‌ها[ویرایش]

نیروهای درگیر[ویرایش]

- مخالفین حکومت اسد:

نیروهای نظامی
نیروهای سیاسی

حکومت سوریه و متحدان:

تلفات[ویرایش]

بر اساس گزارشی که سازمان ملل متحد مورد تأیید قرار داده و در شورای حقوق بشر این سازمان از سوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد خوانده شد، تا پایان ماه ژانویه در سوریه «۷۵۰۰» غیرنظامی به دست نیروهای رژیم اسد کشته شده‌اند. این آمار از دید انقلابیون سوری، پایین‌تر از آمار واقعی است. برای نمونه در نوامبر ۲۰۱۱ و پیش از آغاز کشتارهای دسته جمعی روزانه در سوریه، براساس گزارشی که «رضوان زیاده» در نوامبر ۲۰۱۱ در قاهره ارائه کرد، ۵ هزار تن از معترضان جان باخته بودند، ۲۵ هزار نفر بازداشت شده و شهرهای درعا، حمص، ادلب، دیرالزور و چند شهر دیگر نیز در محاصره و زیر آتش سنگین توپخانه‌ای ارتش بشار اسد قرار داشتند. پیش از آن نیز سازمان ملل تا نوامبر ۲۰۱۱ جان باختن «بیش از چهار هزار نفر» در اعتراض‌های سوریه را تأیید و از قتل «۲۵۶ کودک» ابراز انزجار کرده بود. ماه نوامبر خونین‌ترین ماه از آغاز اعتراض‌ها در سوریه به‌شمار می‌رود که در آن روزانه ۱۰ تا ۳۰ تن از معترضان جان باخته‌اند. سازمان ملل در ۱۳ دسامبر سال ۲۰۱۱ اعلام کرد که شمار کشته‌های سرکوب خیزش در سوریه از ۵۰۰۰ نفر فراتر رفته‌است و ۱۲ هزار نفر نیز از سوریه گریخته‌اند.[۱۰۹]

بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد، در ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ با اشاره به تیرباران شدید مناطق مسکونی توسط ارتش دولت بشار اسد اعلام کرد حکومت بشار اسد مرتکب جنایات ضد بشری علیه مردم سوریه شده‌است و گفت: «در سوریه مناطق مسکونی گلوله‌باران می‌شود، بیمارستانها به شکنجه گاه تبدیل شده و کودکانی که سن آن‌ها کمتراز ۱۰ سال است مورد تجاوز قرار می‌گیرند و سپس کشته می‌شوند.»[۱۱۰][۱۱۱]

در مارس ۲۰۱۵، سازمان ملل متحد الام کرد که در سال ۲۰۱۴ حدود هفتاد و شش هزار تن در جنگ سوریه کشته شدند و به این ترتیب، آمار تلفات این جنگ چهارساله به بالای دویست و بیست هزار نفر رسید که اکثر آنان نیز غیرنظامیان ساکن در مناطق درگیری بوده‌اند.[۱۱۲]

به نقل از دیده‌بان حقوق بشر سوریه، شمار قربانیان درگیری‌های این کشور بر اساس مستنداتی که این نهاد در اختیار دارد، تا پایان سال ۲۰۱۳ از مرز ۱۲۵ هزار تن گذشته‌است. بر اساس این گزارش، یک سوم قربانیان یاد شده غیرنظامی بوده‌اند. از این تعداد ۶ هزار و ۳۶۵ تن کودک و ۴ هزار ۲۶۹ تن زن بوده‌اند. شمار کشته‌شدگان مخالف حکومت سوریه ۲۵ هزار و ۶۹۹ نفر و کشته‌شدگان نظامی و شبه نظامیان حامی حکومت ۴۸ هزار و ۸۸۰ نفر ذکر شده‌است. در گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه آمده‌است که حدود ۳۰۰۰ نفر از قربانیان قابل شناسایی نبوده‌اند. سرنوشت بیش از ۱۰ هزار تن در زندان‌های حکومت سوریه و همین‌طور ۳ هزار سرباز اسیر نیروهای مخالف حکومت روشن نیست.[۱۱۳] تخمین زده شده‌است که نزدیک به ۱۹۰ هزار نفر تا پایان ماه اوت ۲۰۱۴ (پایان مرداد ۱۳۹۳) جان خود را از دست داده‌اند.[۱۱۴]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ (۲۰ اسفند ۱۳۹۲) یونیسف اعلام کرد در خلال سه سال جنگ در سوریه بیش از ۱۰ هزار کودک جان خود را از دست داده‌اند.

بر اساس گزارشی که مرکز حقوق بشر سوریه در سپتامبر ۲۰۱۵ منتشر کرد تاکنون حدود ۱۸۶ هزار غیرنظامی در جنگ سوریه کشته‌اند که بیش از ۹۶ درصد آن‌ها توسط حکومت سوریه، ۱٫۳٪ توسط مخالفان و ۰٫۸٪ درصد توسط داعش و بقیه به دست نیروهای کرد، فتح الشام، بمباران‌های ائتلاف ضد داعش و افراد نامعلوم کشته شده‌اند. در این آمار اعلام شده که از ۵۴۶ روزنامه‌نگاری که تاکنون در سوریه کشته شده‌اند ۵۱۱ نفر به دست دولت اسد، ۱۴ نفر به دست مخالفان و ۱۴ نفر به دست داعش به قتل رسیده‌اند. ۹۹٫۵٪ موارد مرگ بر اثر شکنجه (۱۱۵۰۱ نفر) هم در زندان‌های دولت سوریه اتفاق افتاده‌اند.[۱۱۵]

ناپدید شدگان[ویرایش]

بر اساس آمار مرکز مستندسازی نقض حقوق بشر در سوریه، تا آغاز نوامبر ۲۰۱۴، ۸۵۰۰۰ نفر توسط دولت به صورت خودسرانه یا اجباری (بازداشت، دستگیری یا ربودن افراد به همراه انکار آن)، ۱۲۰۰ نفر به دست گروه‌های مسلح (در درجه اول داعش) و ۲۶۰۰ نفر هم بدون هیچ ردی ربوده شده‌اند.[۱۱۶]

آوارگان[ویرایش]

جنگ سوریه علاوه بر تلفات انسانی منجر به آوارگی ۹/۵ میلیون نفر (تا آغاز نوامبر ۲۰۱۴) در این کشور نیز شده‌است. بر اساس گزارشی که خبرگزاری رویترز در ۹ اسفند ۱۳۹۲ منتشر کرد، ۳ میلیون پناهنده خاک سوریه را ترک کرده‌اند. این روند، یکی از بزرگ‌ترین مهاجرت‌های اجباری در تاریخ معاصر است.[۱۱۷]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ (۲۰ فروردین ۱۳۹۲) یونیسف اعلام کرد که در کشورهای میزبان حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار کودک سوری به عنوان پناهجو در کمپ‌ها زندگی می‌کنند که دسترسی محدودی به آب آشامیدنی، مواد غذایی مغذی و امکانات آموزشی دارند.

سازمان ملل گفته‌است تا پایان ماه اوت ۲۰۱۴ (پایان مرداد ۱۳۹۳) بیش از سه میلیون نفر از شهروندان سوریه در اثر جنگ از خانه‌های خود گریخته و اثری از بهبود بحران سیاسی آن کشور دیده نمی‌شود. همچنین بیش از شش میلیون سوری در داخل آن کشور آواره شده‌اند و نیمی از این تعداد کودک هستند. تعدادی از افراد بی خانمان شده از سوریه خارج شده و در کشورهای همسایه پناه جسته‌اند. بیش از ۱ میلیون شهروند سوری اکنون ساکن لبنان هستند. راه خروج از سوریه برای پناهجویان سختتر شده‌است و بسیاری ناچار هستند که برای خروج به دسته‌های تبهکار مسلح باج دهند. ده‌ها هزار نفر دیگر به اردن و ترکیه پناه برده‌اند. کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان گفته‌است که سوریه اکنون دچار بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوران معاصر است.[۱۱۴]

تخمین زده می‌شود که حدود ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در داخل سوریه نیازمند کمک‌های بشردوستانه هستند و از این تعداد، بیش از چهار میلیون نفر در مناطقی زندگی می‌کنند که یا تحت محاصره هستند یا دسترسی به آن‌ها بسیار دشوار است.[۱۱۷]

در ترکیه[ویرایش]

روز شنبه ۲۰ اوت ۲۰۱۴ (۲۹ شهریور ۱۳۹۳) دفتر نخست‌وزیری ترکیه اعلام کرد برخی مناطق مرزی خود را به روی آوارگان کرد سوریه باز کرده‌است. بنا بر اعلام سازمان ملل، در طول تنها ۲۴ ساعت حدود ۷۰ هزار پناهجوی کرد از شمال سوریه به ترکیه پناه آوردند.[۱۱۸] سازمان ملل متحد در آخرین گزارش خود در ۲۲ اوت ۲۰۱۴ اعلام کرد که شمار پناه‌جویان کرد به ترکیه از مرز ۱۰۰ هزار نفر گذشته‌است. دولت ترکیه شمار آوارگان کرد را ۱۳۰ هزار نفر برآورد کرد.[۱۱۹] جز کردهای سوریه، بیش از یک میلیون پناهجوی سوری در خاک ترکیه هستند که از حملات داعش گریخته‌اند.[۱۲۰]

بمباران توسط نیروهای نظامی دولت بشار اسد[ویرایش]

دولت بشار اسد به منظور سرکوب مخالفان بارها اقدام به بمباران شهرهای مختلف سوریه به ویژه شهر حمص کرد. نیروهای ارتش سوریه در فوریه ۲۰۱۲ به روی معترضان در دمشق، حلب و الزبدانی آتش گشودند و مناطق مسکونی و کلینیک‌های موقت درمانی شهر حمص را بمباران کردند. شورای عمومی انقلاب سوریه با ارائه آماری اعلام کرد طی یک هفته از آغاز بمبارانها ۷۵۵ نفر در سوریه کشته شده‌اند که دستکم ۷۱ نفر از آن‌ها کودک هستند.[۱۲۱][۱۲۲][۱۲۳][۱۲۴][۱۲۵]

در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۳ (۱ دی ۹۲) هلی‌کوپترهای ارتش سوریه با پرتاب بشکه‌های حاوی ماده منفجره تی‌ان‌تی بر روی محلات تحت کنترل شورشیان، ده‌ها نفر را در شهر حلب کشتند. آمار کشته شدگان بین ۴۰ تا ۶۰ تن اعلام شد. گرچه «بمب‌های بشکه‌ای» از دقت بالایی برخوردار نیستند، اما سبب تخریب گسترده می‌شوند. به گفته کارشناسان نظامی استفاده از این بمب‌ها دلیل اصلی شمار فراوان قربانیان است.[۱۲۶]

درخواست برای ناحیه حفاظت شده[ویرایش]

شورای ملی سوریه که ائتلاف اصلی مخالفان این کشور است از شورای امنیت سازمان ملل متحد درخواست کرد تا یک «منطقه حفاظت شده» ناحیه‌ای که هدف حملات ارتش است، ایجاد کند.

این شورا همچنین شورای امنیت و اتحادیه عرب را ترغیب کرد برای حفاظت از مردم در آن نواحی اقدام کنند. شورای ملی سوریه در کشورهای ترکیه، تونس و مصر علیه حکومت بشار اسد و در حمایت معترضان سوری تشکیل کنگره داد.[۱۰۵][۱۲۷]

گروه‌های مخالف بشار اسد[ویرایش]

اخوان المسلمین[ویرایش]

محمد ریاض شقفه، رهبر تبعیدی گروه می‌گوید که اخوان‌المسلمین در پی دگرگونی مسالمت‌آمیز و دموکراتیکی است که به جای حکومت خودکامه فعلی نظامی تکثرگرا را بنا نهد، نظامی که اخوان‌المسلمین می‌تواند در آن شعارهای اسلامی خود را در معرض رای آزادانه مردم قرار دهد.

احزاب کرد[ویرایش]

پرچمی که در مناطق کردنشین سوریه از سال ۲۰۱۲ مورد استفاده قرار می‌گیرد و اغلب آن را به همراه پرچم کردستان به کار می‌برند. البته پرچم کردستان در سوریه ممنوع اعلام شده و از آن هم در جنگ سوریه استفاده شده.[۱۲۸][۱۲۹]

گروه‌های کرد به دنبال استیفای حقوق مدنی اقلیت کرد کشور بودند، اما مقامات حکومتی خطر بالقوه بدل شدن آنان به یک نیروی سیاسی اثرگذار را با حبس رهبران و ساکت کردن طوایف کُرد پاسخ دادند. کردها هم‌اکنون در جنگ با داعش، متحد دولت هستند. از سال ۲۰۱۲ کردها در سوریه به عنوان قوم به رسمیت شناخته شدند.

کمیته هماهنگی ملی[ویرایش]

این کمیته در سپتامبر ۲۰۱۱ و از میان گروه‌های سیاسی مخالف درون خود سوریه تشکیل شده‌است. منادی دگرگونی مسالمت‌آمیز است، با مداخله نظامی مخالفت می‌کند و علی‌الظاهر معتقد است اعضای حکومت فعلی می‌توانند در دوران‌گذار نقش مثبتی ایفا کنند.

بنا به گفته این اعضای کمیته، آنان نگران این هستند که سرنگونی حکومت موجب آشوب در کشور شود.

حسن عبدالعظیم، از شخصیت‌های باسابقه اپوزیسیون، می‌گوید: «ما مداخله خارجی را رد می‌کنیم و به زعم ما خطر آن به اندازه استبداد داخلی است. ما هر دوی آن‌ها را مردود می‌دانیم».[۱۳۰]

ارتش آزاد سوریه[ویرایش]

ارتش آزاد سوریه شماری از نظامیان جدا شده از ارتش دولت بشار اسد هستند و سرهنگ ریاض الاسعد، رهبری ارتش آزاد سوریه را به عهده دارد. نیروی موسوم به «ارتش آزاد سوریه» در ماه اوت سال ۲۰۱۱ توسط گروهی از نظامیان فراری و با هدف حمایت از غیرنظامیان در برابر حملات ارتش سوریه و تلاش برای سرنگونی حکومت بشار اسد تشکیل شد.[۱۳۱]

هم چنین در ژانویه ۲۰۱۲ اعلام شد؛ افسران برجسته جدا شده از ارتش خود را برای تشکیل شورای فرماندهی نظامی آماده می‌کنند. سرهنگ ریاض الاسعد، رهبر ارتش آزاد سوریه و ژنرال مصطفی احمد شیخ از افسران برجسته ارتش سوریه، فرماندهی این شورا را برعهده می‌گیرند.

ارتش آزاد سوریه ژانویه ۲۰۱۲ شهر الزَبَدانی در جنوب‌غربی این کشور و در نزدیکی مرز لبنان را به کنترل خود درآورد. این شهر در ۳۰ کیلومتری شمال غربی دمشق قرار دارد.[۱۳۲][۱۳۳][۱۳۴]

شورای ملی سوریه[ویرایش]

شورای ملی سوریه با گرد هم آمدن گروه‌های متفاوتی از مجموعه اپوزیسیون از نیمه دوم ۲۰۱۱ و در ترکیه آغاز به کار کرده‌است. برهان غلیون، رئیس شورا می‌گوید که این شورا «نیروهای اپوزیسیون را متحد می‌کند». شورای ملی سوریه ائتلافی از هفت گروه مخالف حکومت سوریه‌است که با هدف ارائه جایگزینی معتبر برای حکومت بشار اسد تشکیل شده‌است.

اعضای این شورا عبارتند از:

  • بیانیه تغییر دموکراتیک دمشق:گروهی برآمده از جنبشی که در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ و به اصطلاح «بهار دمشق» خواهان اصلاحات دموکراتیک وسیع شد و از سوی حکومت سرکوب شد.
  • اخوان‌المسلمین.
  • کمیته‌های هماهنگی محلی:جریان‌هایی متشکل از شهروندان عادی که تظاهرات را در اقصی نقاط کشور هدایت می‌کنند.
  • کمیسیون عمومی انقلاب سوریه: ائتلافی از ۴۰ گروه از میان توده‌های مردم.
  • احزاب کرد، رهبران طوایف و چهره‌های مستقل.[۱۳۵]

در ۱ آوریل ۲۰۱۲ کشورهای شرکت‌کننده در دومین نشت دوستان مردم سوریه (بیش از ۸۰ کشور جهان) این شورا را به عنوان نمایندهٔ قانونی مردم سوریه به رسمیت شناختند.[۱۳۶]

گروه دوستان سوریه[ویرایش]

گروه دوستان سوریه مجموعه‌ای از کشورها و نهاد بین‌المللی برای پیدا کردن راه حلی برای بحران سوریه، خارج از شورای امنیت، پس از آنکه چین و روسیه قطعنامه مرتبطی در مورد سوریه را وتو کردند، می‌باشند. این اولین بار توسط نیکلا سارکوزی[۱۳۷] رئیس‌جمهور فرانسه مطرح شد، اولین نشست آن در ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ در تونس برگزار شد.[۱۳۸] جلسه دوم در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۱۲ در شهر استانبول ترکیه انجام پذیرفت.[۱۳۹]

توافق گروه‌های مخالف بشار اسد[ویرایش]

این دو جریان عمده مخالف دولت بشار اسد؛ ضمن تسریع و تسهیل روند تغییر حکومت، مانع از مداخله نظامی خارجی در کشور می‌شود. در این سند هردو ی این جریانها بر تقویت و حمایت از «ارتش آزاد سوریه» تأکید کردند. به موجب این توافقنامه پس از سقوط دولت بشار اسد یک دولت انتقالی تا مرحله انتخابات قدرت را به دست گرفته و کشور را اداره خواهد کرد.

عبدالعظم، رهبر «کمیته هماهنگی ملی سوریه» به خبرنگار فرانس پرس گفت: «هدف از این اتحاد، از جمله یافتن فصل مشترک و حصول توافق روی آن تغییرات بنیادی است که باید پس از سقوط حکومت بشار اسد انجام یابد.»

«شورای ملی سوریه» در اجلاس استانبول ترکیه هم تشکیل شد و مرکب از نزدیک ۲۳۰ سازمان و چهره سیاسی مخالف دولت بشار اسد است که قریب یکصد نفر آن در داخل سوریه بسر می‌برند و بیشتر از احزاب و سازمان‌های قدیمی مخالف دولت بشار اسد مثل اخوان المسلمین و برخی جریان‌های لیبرال تشکیل شده‌است و «کمیته هماهنگی ملی سوریه» که فقط در داخل سوریه فعالیت دارد و از جنبش خود جوش جوانان فیس بوکی و توئیتری تشکیل شده‌است و سازمانده اصلی مبارزات داخلی درون سوریه می‌باشد.[۱۴۰]

در دسامبر ۲۰۱۱ بزرگترین کنگره مخالفان بشار اسد در تونس تشکیل شد. برهان غلیون پیش از آغاز کنگره با رئیس‌جمهور جدید تونس، منصف مرزوقی دیدار و گفتگو کرد. هم چنین عبدالله ترکمانی، یکی از سخنگویان شورای ملی سوریه به خبرگزاری آلمان گفت، این شورا از جامعه جهانی می‌خواهد برای حفاظت از جان شهروندان معترض سوری اقدام کند.[۱۴۱]

عبده حسام الدین معاون وزیر نفت دولت بشار اسد، در یک پیام ویدیوئی که شامگاه ۷ مارس ۲۰۱۲ در شبکه یوتیوب منتشر شد اعلام کرد که تصمیم گرفته‌است از عضویت در دولت این کشور کناره‌گیری کند و «به انقلاب ملت سوریه» بپیوندد.[۱۴۲]

اصلاح قانون اساسی[ویرایش]

در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۹۰ در سوریه پیش‌نویس قانون اساسی نوین به همه‌پرسی گذاشته شد. قانون اساسی جدید اختیارات حزب بعث سوریه را محدود می‌کند و رئیس‌جمهور بیش از دو دوره حق ریاست ندارد. همه‌پرسی با مشارکت ۵۷٫۴٪ و موافقت ۸۹٫۴٪ درصد رای‌دهندگان (برآیند موافقت ۵۱٫۳٪ واجدان شرایط) رای آورد. عنوان شده‌بود که در پی ناامنی در برخی نقطه‌ها مردم نتوانستند همه در همه‌پرسی شرکت کنند.[نیازمند منبع]

مواضع و واکنش‌ها[ویرایش]

مواضع ایران[ویرایش]

آیت الله خامنه‌ای رهبر ایران در موضع‌گیری‌ای رسمی گفت:

موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال سوریه، حمایت از هرگونه اصلاحات به نفع مردم این کشور و مخالفت با دخالت آمریکا و کشورهای دنباله رو آن، در مسائل داخلی سوریه‌است.

در ایران موضعگیری‌های متفاوتی نسبت به درگیری‌های سوریه نشان داده شده‌است. از طرفی گروه‌های اصلاح‌طلب، جنبش سبز و گروه‌های اپوزیسیون جمهوری اسلامی با صدور بیانیه‌هایی، همراهی خود با «انقلاب مردم سوریه» را نشان دادند و از طرف دیگر جمهوری اسلامی بر پشتیبانی خود از بشار اسد و حکومت فعلی ادامه داده‌است. فعالان جنبش سبز با ایجاد کمپین اسد باید برود از مردم سوریه پشتیبانی کردند. البته این حمایت‌ها در تغییر سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به حکومت اسد تأثیری نداشت و در نهایت پشتیبانی جمهوری اسلامی ایران از بشار اسد سبب شد تا نیروی انتظامی ایران همراه با اسماعیل احمدی مقدم و احمدرضا رادان، فرمانده و جانشین فرمانده این نیرو، به اتهام کمک به دولت بشار اسد در سرکوب معترضان سوریه از سوی دولت آمریکا تحریم شوند.[۱۴۳]

مقامات آمریکایی نیز در روز ۲۳ دی ماه ۱۳۹۰ اعلام کردند که دولت جمهوری اسلامی ایران توسط قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای کمک به سرکوب اعتراضات ضد حکومتی در سوریه، سلاح در اختیار دولت بشار اسد قرار می‌دهد.[۱۴۴][۱۴۵]

آیت الله خامنه‌ای در مورد اعتراضات سوریه اعلام کرد:[۱۴۶]

امروز آمریکا برای شبیه‌سازی کاری که در مصر و در تونس و در یمن و در لیبی و امثال این‌ها انجام گرفته‌است، متوجه شده‌است که سوریه را - که در خط مقاومت است - دچار مشکل کند. ماهیت قضیه در سوریه با ماهیت قضیه در این کشورها متفاوت است. در این کشورها حرکت ضد آمریکا و ضد صهیونیسم بود، اما در سوریه دست آمریکا آشکار و مشهود است؛ صهیونیست‌ها دنبال قضیه هستند. ما نباید اشتباه کنیم. ما نباید معیار را فراموش کنیم. آنجائی که حرکت ضد آمریکا و ضد صهیونیسم است، آن حرکت، حرکت اصیل و مردمی است؛ آنجائی که شعارها به نفع آمریکا و صهیونیسم است، آنجا حرکت انحرافی است. ما این منطق را، این بیان را، این روشنگری را حفظ خواهیم کرد.

همچنین ایران درخواست میانجیگری میان گروه‌های مخالف و حکومت سوریه را مطرح کرد و فرمول تشکیل حکومتی با چهار وزیر از گروه‌های مخالف در مقابل انصراف از درخواست برکناری بشار اسد را پیشنهاد کرد که این پیشنهاد با مخالفت اخوان‌المسلمین سوریه مواجه شد.[۱۴۷]

اسماعیل قاآنی، جانشین فرمانده نیروی قدس سپاه، حضور نظامی ایران در سوریه را تأیید کرد و گفت این دخالت برای جلوگیری از «کشتار مردم» است.

اسماعیل قاآنی، به خبرگزاری ایسنا گفت: "نیروی قدس در سوریه «حضور مؤثر» دارد و با این حضور «به‌طور فیزیکی و غیرفیزیکی جلو کشتارهای بزرگ در سوریه گرفته شد»."[۱۴۸]

شورای ملی سوریه ۱۲ خرداد ۱۳۹۱، اعلام کرد که ایران «میلیاردها دلار پول از طریق بانک‌های لبنان و عراق» به حکومت بشار اسد می‌فرستد و «در تلاش برای افروختن شعله‌های جنگ در سوریه شریک جرم است».[۱۴۹]

محمود نبویان نماینده مجلس ایران، در ۲۳ بهمن ۹۲ گفت: «۱۵۰ هزار سوری را به ایران آوردیم و به آن‌ها آموزش نظامی دادیم و ۱۵۰ هزار نفر را همان‌جا آموزش داده و ۵۰ هزار نیروی حزب‌الله را به آن‌جا فرستادیم.»[۱۵۰] همچنین جواد کریمی قدوسی، عضو کمیسیون امنیت ملی ایران در ۱۲ آبان ۹۲ در مشهد گفت: «صدها گردان از ایران در سوریه وجود دارد، هر چند خبر پیروزی‌های ارتش سوریه را از زبان یک فرمانده سوری می‌شنوید، اما پشت پرده آن نیروهای ایرانی قرار دارند.»[۱۵۱] این سخنان، تکذیب رمضان شریف، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران را به دنبال داشت که گفت: «ایران هیچگونه گردان سازمانی در سوریه ندارد و تنها برای انتقال تجارب دفاعی خود به مدافعان این کشور حضور مستشاری دارد». تا بهمن ماه ۹۲، مطابق آنچه به صورت رسمی اعلام شده‌است، دست کم ۱۵ نفر از اعضای سپاه پاسداران در سوریه کشته شده‌اند.[۱۵۲] همچنین سپاه پاسداران به آموزش و اعزام اتباع خارجه مقیم ایران برای جنگ در سوریه می‌پردازد که از میان آن‌ها مطابق اعلان رسمی، تا آذر ۹۲، تعداد ۱۰ نفر از اتباع افغان در سوریه کشته و در ایران دفن شده‌اند.[۱۵۳] در فروردین ۱۳۹۳ (آوریل ۲۰۱۴)، فرماندهٔ وقت نیروی هوایی سپاه پاسداران اعلام کرد که ایران مانع سقوط حکومت بشار اسد شده‌است.[۱۵۴] در ۳۰ فروردین ۱۳۹۳ (۱۹ آوریل ۲۰۱۴) محمد پاکپور فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: سپاه پاسداران در سوریه حضور نظامی ندارد بلکه حضور مستشاری دارد. وی حضور مستشاری سپاه پاسداران در سوریه را شکل‌گیری آنچه بسیج مردمی در کنار ارتش سوریه و برای مقابله با جریانات تکفیری نامید، دانست.

پس از آن نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، روز ۲۳ آذر ۹۶، در یک نشست خبری بقایای موشکی را به خبرنگاران نشان داد که به گفته او، بقایای همان موشک بالیستیک پرتاب‌شده حوثی‌ها به سمت ریاض است و از عربستان سعودی به واشینگتن انتقال داده شده‌است. علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی در امور بین‌الملل، روز چهارشنبه ۲۹ آذر با اعلام اینکه «به عراق، سوریه یا لبنان سلاح داده‌ایم تا در مقابل داعش و تروریست ایستادگی کنند» گفت که «جمهوری اسلامی ایران هیچ موشکی به یمن نداده‌است». سخنان علی اکبر ولایتی در مورد ارسال سلاح به کشورهایی مانند سوریه در شرایطی ابراز شده‌است که تاکنون مقام‌های جمهوری اسلامی ایران تأکید می‌کردند که کمک تهران به دمشق تنها به اعزام مستشار محمدود می‌شود.[۱۵۵]

موضع حماس[ویرایش]

اسماعیل هنیه نخست‌وزیر فلسطین و از رهبران ارشد حماس در سخنرانی خود روز جمعه ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ در مسجد الازهر قاهره به‌طور علنی از معترضان و مخالفان حکومت سوریه حمایت کرد؛ و ضمن به کار بردن لفظ نبرد حماسی مردم سوریه برای دموکراسی، آن را در خور ستایش دانست. همزمان با سخنرانی هنیه در قاهره، یکی دیگری از اعضای ارشد حماس صلاح ال برداویل در سخنرانی خود در غزه ضمن حمایت از مردم سوریه اظهار کرد: «هیچ عامل سیاسی موجب نادیده گرفتن اتفاقات سوریه نمی‌شود.»[۱۵۶][۱۵۷]

موضع ترکیه[ویرایش]

رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه در آوریل ۲۰۱۲ در سخنانی تهدید کرد که اگر سوریه آتش‌بس را نادیده بگیرد، آنکارا خود وارد عمل می‌شود. ترکیه صبورانه منتظر می‌ماند تا ببیند که آیا سوریه به آتش‌بس عمل می‌کند یا نه، اما اگر دمشق آتش‌بس را نادیده بگیرد ما آماده اقدام هستیم.[۱۵۸]

ترکیه که از مخالفان بشار اسد حمایت می‌کند، خواستار ایجاد یک «دالان بشردوستانه» در خاک سوریه شد که با توجه به مواضع دمشق بدون دخالت نظامی امکان‌پذیر نخواهد بود.

رجب طیب اردوغان، با دفاع از تشکیل یک «دالان بشردوستانه» در خاک سوریه در پارلمان این کشور گفته بود: «پدر بشار اسد برای اعمالش در این دنیا بازخواست نشد اما پسر او برای این کشتار حساب پس خواهد داد.» ترکیه هم چنین سفیر ایران در آنکارا را به دلیل اظهارات مقام‌های ایرانی دربارهٔ کنفرانس گروه دوستان سوریه احضار کرد.[۱۵۹] احمد داوود اغلو وزیر امور خارجه ترکیه در نشستی خبری در پایان کنفرانس گروه دوستان سوریه در استانبول گفت: «به نظام سوریه اجازه سوء استفاده از فرصت‌ها نمی‌دهیم. این آخرین فرصت است که به این نظام داده می‌شود.» احمد داوداغلو همچنین وضعیت سوریه را به وضعیت بوسنی تشبیه کرد و گفت: «در بوسنی جامعه جهانی بیش از اندازه تعلل کرد. از همین رو بسیاری از مردم کشته شدند. در سوریه جامعه جهانی نباید چنین تعللی از خود نشان دهد. باید بی‌درنگ اقدام کنیم.»[۱۶۰]

موضع القاعده[ویرایش]

ایمن الظواهری، رهبر القاعده، از مخالفان بشار اسد در سوریه حمایت کرد. او در پیامی ویدئویی خطاب به مخالفان دولت سوریه گفت که به حمایت کشورهای عرب و غرب تکیه نکنند. او همچنین دولت سوریه را رژیمی سرطانی توصیف کرد که مردم آزاد سوریه را از پا درمی‌آورد.[۱۶۱]

موضع اتحادیه عرب[ویرایش]

اتحادیه عرب در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲ اعلام کرد تا زمانی که سوریه طرح اعراب را برای توقف سرکوب مرگبار مخالفان سیاسی اجرا نکند، هیئت سوری حق حضور در نشستهای اتحادیه عرب را نخواهد داشت.[۱۶۲]

اتحادیه عرب در ۳۰ مارس ۲۰۱۲ نیز خواستار کناره‌گیری بشار اسد از قدرت شد. رهبران شرکت‌کننده در اجلاس عالی اتحادیه عرب خواستار اجرای فوری و کامل طرح صلح کوفی عنان برای پایان دادن به بحران سوریه شدند.[۱۶۳]

موضع سازمان ملل متحد[ویرایش]

دبیرکل سازمان ملل متحد[ویرایش]

بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز پنج‌شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۲، در بیستمین سالگرد نسل‌کشی روآندا، جنگ سوریه را مشابه نسل‌کشی در روآندا خوانده و پاسخ جهان به آن را «شکست» و «شرم‌آور» توصیف کرد. وی هر دوی این اتفاقات را درگیری‌هایی توصیف کرد که جامعهٔ بین‌المللی در حل و فصل بحران‌های مرگبار آن شکست خورده‌است.

وی همچنین در تاریخ ۲۳ آوریل ۲۰۱۴ (۳ اردیبهشت ۱۳۹۳) در دومین گزارش ماهانهٔ خود، خواستار اقدام شورای امنیت برای پایان دادن به نقض قوانین بین‌المللی توسط هر دو طرف درگیر در بحران سوریه شد و به ۱۵ عضو شورای امنیت گفت که طرفین درگیر در جنگ سوریه، به درخواست این سازمان برای ارائه کمک‌های انسان‌دوستانه به این کشور عمل نکرده‌اند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد[ویرایش]

پس از اینکه اتحادیه عرب اعلام کرد که حضور بازرسان در سوریه بی فایده‌است، در شورای امنیت پس از پنج روز رایزنی، سرانجام در ۴ فوریه ۲۰۱۲ و پس از گذشت یازده ماه از خیزش سوریه، دولت‌های چین و روسیه با قطعنامه‌ای که پایان حکومت بشار اسد را خواسته بود مخالفت و آن را وتو کردند.[۱۶۴]

همچنین شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۱ اسفند ۱۳۹۰ (۱ مارس ۲۰۱۲)، از دولت سوریه خواست فوراً به والری آموس نماینده این سازمان در کمک‌رسانی به آسیب دیدگان اجازه ورود به سوریه را بدهد.[۱۶۵]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد[ویرایش]

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، با تصویب قطعنامه‌ای یازده ماه سرکوبی معترضان در سوریه را محکوم کرد. قطعنامهٔ تصویب شده در مجمع عمومی از دولت بشار اسد می‌خواهد که ظرف ۱۵ روز طرح اتحادیهٔ عرب را اجرایی کند. اتحادیهٔ عرب خواستار کناره‌گیری بشار اسد از ریاست جمهوری و انتقال قدرت به معاونش بود. ۱۳۷ کشور که به این قطعنامه رأی مثبت دادند، خواستار پایان خشونت‌ها در سوریه شده‌اند. ۱۲ کشور از جمله ایران، روسیه، چین، کوبا، ونزوئلا و کره شمالی به این قطعنامه رای منفی دادند.[۱۶۶][۱۶۷]

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد[ویرایش]

شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در جلسه روز ۱۱ اسفند ۱۳۹۰ (۱ مارس ۲۰۱۲)، قطعنامه‌ای را تصویب کرد که در آن حکومت سوریه به خاطر «اقدام سازمان یافته در نقض گسترده حقوق بشر و خشونت علیه شهروندان غیرنظامی آن کشور» محکوم شد. این قطعنامه همچنین خواسته‌است که دولت سوریه به سازمان‌های امدادرسانی بین‌المللی امکان دسترسی کامل و کمک به کسانی را بدهد که به دلیل اقدامات نیروهای دولتی در شرایط دشواری قرار گرفته‌اند. پیش نویس این قطعنامه توسط ترکیه تهیه و در جلسه شورا مطرح شده بود و سی و هفت کشور به آن رای مثبت و تنها سه کشور به آن رای منفی دادند.[۱۶۸]

نمایندهٔ ویژهٔ دبیرکل سازمان ملل متحد[ویرایش]

رادیکا کوماراسوامی، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مربوط به کودکان در درگیری‌های مسلحانه، در گزارشی به تاریخ ۱۲ ژوئن ۲۰۱۲ میلادی، در مورد شرایط کودکان سوری در جریان خیزش مردم سوریه مدعی شد که کودکان سوری در بازداشتگاه‌های نیروهای امنیتی حکومت سوریه شکنجه و در جریان کشتار غیرنظامیان کشته می‌شوند.[۱۶۹] وی هم‌چنین نیروهای دولتی در سوریه را متهم کرد که «کودکان را مجبور می‌کنند تا روی تانک‌های ارتش سوار شوند تا مخالفان مسلح نتوانند به تانک‌ها حمله کنند».[۱۷۰]

یونیسف[ویرایش]

در ۱۱ مارس ۲۰۱۴، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در گزارشی اعلام کرد تعداد کودکانی که در سومین سال جنگ در سوریه آسیب دیده‌اند، دو برابر شده، آمار کودکانی که از مارس سال قبل تحت تأثیر این جنگ قرار گرفته‌اند از دو میلیون به پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده و حدود یک میلیون کودک در مناطق و شهرهای محاصره شده به غذا، دارو و کمک‌های بشردوستانه دسترسی ندارند. همچنین این صندوق خواستار پایان سریع خشونت‌ها و امکان دسترسی امدادگران به کودکانی شد که در شهرهای مناطق مختلف در محاصره بودند و در مورد شرایط آینده پنج و نیم میلیون کودک داخل سوریه یا در کمپ‌های پناهندگان در کشورهای همسایه هشدار داد.

برنامهٔ جهانی غذای سازمان ملل متحد[ویرایش]

در آوریل ۲۰۱۴، برنامهٔ جهانی غذای سازمان ملل متحد هشدار داد که خشکسالی در سوریه جان میلیون‌ها تن از ساکنان این کشور را تهدید می‌کند و علاوه بر کمبود بودجه به دلیل نرسیدن پول از جانب کشورهای کمک‌کننده، جنگ شرایط بسیار سختی را برای ارسال کمک‌های غذایی به وجود آورده‌است.

موضع اتحادیهٔ اروپا[ویرایش]

در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱، وزیران خارجهٔ کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بشار اسد و ۹ شخصیت ارشد حکومت سوریه را به فهرست افراد تحریمی این کشور افزودند. اتحادیه اروپا حدود دو هفته پیش از آن نیز در مورد بلوکه کردن دارایی‌ها و ممنوعیت سفر ۱۳ مقام عالی‌رتبهٔ سوری از جمله بشار اسد توافق کرده بودند.[۱۷۱][۱۷۲]

تعیین سرپرست برای پرونده جنایت‌های جنگی[ویرایش]

یک قاضی فرانسوی به نام کاترین مارشی-ال از طرف آنتونی گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد برای جمع‌آوری اسنادی برای مشخص کردن جنایت جنگی در سوریه تعیین شده‌است. بدین ترتیب او سرپرست تیم تحقیق با پنجاه کارمند و عضو در مقر سازمان ملل در ژنو سوئیس مستقر هستند.

سیر انتخاب قاضی فرانسوی[ویرایش]

۱۰۵ عضو سازمان ملل در دسامبر ۲۰۱۶ برای جمع‌آوری مدارک، اسناد و شواهد از جنگ داخلی سوریه توسط این هیئت رای مثبت دادند و تنها ۱۵ کشور از جمله ایران و روسیه با این طرح مخالفت کردند. یکبار نیز در ژانویه ۲۰۱۳ فهرستی از گروه‌ها و افراد متهم به جنایت جنگی در سوریه توسط بازرسان سازمان ملل تهیه شده‌است.

فعالیت‌های قاضی منتخب[ویرایش]

در هنگام رسیدگی به اتفاقات یوگسلاوی کاترین مارشی-ال از مشاوران ارشد دادگاه بین‌المللی بود، همین‌طور مسئول رسیدگی به پرونده خمرهای سرخ در کامبوج از طرف سازمان ملل و در فرانسه در برخی از پرونده‌های جنایی جدی به عنوان قاضی مسئولیتهایی به عهده داشت و به وزارت خارجه نیز مشاوره می‌داد. این هیئت می‌بایست تحلیل خود را از وقایع در پیوند با قوانین و معیارهای تصویب‌شده در سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی علاوه بر جمع‌آوری مدارک از جنگ داخلی سوریه ارائه بدهد. .[۱۷۳]

دولت انتقالی[ویرایش]

به گفته منابع سازمان ملل متحد، قدرت‌های بزرگ غربی، روسیه و چین از طرح پیشنهادی کوفی عنان، نماینده مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه، برای پایان دادن به بحران سیاسی پانزده‌ماهه در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۲، از طریق تشکیل یک دولت انتقالی با شرکت گروه‌ها و شخصیت‌های مختلف حمایت کردند.

در طرح کوفی عنان پیشنهاد شده‌است که دولت وحدت ملی با شرکت برخی از مقامات حکومت کنونی و شخصیت‌ها و نمایندگان گروه‌های سیاسی مخالف تشکیل شود و با خاتمه دادن به درگیری مسلحانه، زمینه مشارکت آزاد مردم در تعیین سرنوشت خود را فراهم آورد.[۱۷۴][۱۷۵]

گروه‌های اپوزیسیون سوریه در روز ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۲ در نشستی در قاهره توافق کردند که هیثم المالح، ریاست دولت انتقالی سوریه را به عهده گیرد.

هیثم المالح مسئولیت تشکیل دولت در تبعید ر.ک. مقر آن در قاهره خواهد بود، به عهده گرفت.

المالح در گفتگو با خبرگزاری فرانسه گفت: «من مسئولیت تشکیل دولت انتقالی را پذیرفتم و برای تشکیل کابینه با همهٔ گروه‌های اپوزیسیون سوریه در خارج و داخل کشور مشورت خواهم کرد.»

المالح که دارای سابقه دفاع از حقوق بشر است، در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اضافه کرد: «وقتی بشار اسد از قدرت کناره‌گیری کند یا برکنار شود، نباید در وضعیتی نابسامان و بدون هیچ برنامهٔ سیاسی مشخصی باشیم. هدف از تشکیل این دولت در تبعید، آمادگی برای قبول مسئولیت‌ها و هدایت کشور با برنامه‌ریزی قبلی و هزینه‌های کمتر است.»[۱۷۶][۱۷۷]

اعلام جهاد علیه دولت بشار اسد[ویرایش]

در ۲ می ۲۰۱۳ (۱۲ خرداد ۱۳۹۲)، در پی ادامهٔ جنگ در شهر استراتژیک قُصَیر (در همسایگی لبنان) و دخالت حزب‌الله لبنان در جنگ به سود نیروهای دولتی، یوسف قرضاوی آن حزب را «حزب شیطان» خواند و به مسلمانان، در برابر دولت اسد فتوای جهاد داد.[۱۷۸]

نقض حقوق بشر[ویرایش]

کمیته بین‌المللی نجات، از سازمان‌های امدادرسان در سوریه، میزان تجاوز و خشونت‌های جنسی از سوی دوطرف را در جریان درگیری‌های سوریه را «هولناک» توصیف کرده‌است.[۱۷۹]

در اواسط آوریل ۲۰۱۴، ناوی پیلای، مسئول کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، در گزارشی گسترده شدن شکنجه در زندان‌های دولتی سوریه را محکوم کرد و از استفاده از شکنجه توسط برخی گروه‌های مسلح مخالف اسد هم ابراز تاسف نمود.

در مارس ۲۰۱۴ سازمان عفو بین‌الملل اعلام کرد نیروهای دولت بشار اسد از ترفند گرسنگی دادن غیرنظامیان به عنوان اسلحه‌ای جنگی علیه مردم سوریه استفاده می‌کنند، دست کم ۱۲۸ هزار آواره در اردوگاه یرموک در دمشق از گرسنگی جان داده‌اند، خانواده‌ها مجبور شده‌اند به دنبال غذا در خیابان‌ها آواره شوند و خود را در معرض گلوله تک تیراندازها قرار دهند. همچنین فیلیپ لوتر، مدیر خاورمیانه سازمان عفو بین‌الملل گفت که نیروهای بشار اسد با گرسنگی دادن غیرنظامیان به عنوان اسلحه جنگی، مرتکب جنایت جنگی شده‌اند و روایت‌های وحشتناک خانواده‌هایی که به خوردن سگ و گربه روی آورده‌اند و غیرنظامیانی که هدف گلوله تک تیراندازان قرار گرفته‌اند در حالی که به دنبال غذا می‌گشته‌اند به داستان تکراری یرموک تبدیل شده‌است.

گروهی از سازمان‌های خیریه در تحلیل اوضاع کنونی سوریه با بررسی تصاویر ماهواره‌ای، به این نتیجه رسیده‌اند که ۸۳٪ از چراغ‌هایی که از فضا در سراسر کشور سوریه قابل مشاهده بود، اکنون تاریک شده و دیده نمی‌شود.[۱۸۰]

دولت سوریه[ویرایش]

ارتکاب جنایت علیه بشریت[ویرایش]

در ابتدا مخالفان حکومت اسد، خواستار «پیگیری جنایت علیه بشریت» در این کشور شدند. رضوان زیاده در گزارش خود، موردهای فراوان نقض آشکار حقوق بشر که به ارتکاب سازمان‌یافته «جنایت علیه بشریت» انجامیده را برشمرد. سپس در پایان همین ماه، کمسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد برای نخستین بار به شکل رسمی حکومت اسد را متهم به «ارتکاب جنایت علیه بشریت» کرد. در گزارش این نهاد معتبر آمده‌است: «نظامیان دولتی بطور سیستماتیک مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند». در این گزارش سازمان ملل به مواردی چون قتل، شکنجه و تعرض جنسی علیه غیرنظامیان، زنان و کودکان اشاره شده بود. در فوریه ۲۰۱۲ دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد، رژیم بشار اسد فاقد مشروعیت است.[۱۲۷][۱۸۱]

کسب درآمد دولت سوریه از گمشدگان[ویرایش]

سازمان عفو بین‌الملل طی بررسی‌هایی که داشته دولت سوریه و کشورهای حامی آن را به بهره‌برداری مالی از ناپدید شدگان متهم کرد. گزارش حکایت از این دارد که دولت سوریه از طریق یک بازار سیاه خوفناک دست به کسب درآمد از مفقودان کشورش است. در گزارش آمده‌است این اقدامات دولت علاوه بر منفعت‌های مالی باعث ارعاب شهروندان و سرکوب آن‌ها برابر هر گونه اعتراض و ابراز نارضایتی می‌شود. سازمان این اقدام را مصداق جنایت علیه بشریت قلم داده کرد. از سال ۲۰۱۱ تا کنون، تعداد ۶۵ هزار سوری مفقود شدند که حدود ۵۸ هزار تن از آنان غیرنظامیان بوده‌اند. مطابق این گزارش افراد دزدیده شده در سلول‌های پرجمعیت بازداشتگاه‌های مخفی زندانی شده و ارتباط آن‌ها با دنیای بیرون بطور کامل قطع می‌شود این درحالیست که اطلاعی به خانوادهٔ آن‌ها داده نمی‌شود. افراد یا بر اثر بیماری یا به سبب شکنجه جان خود را از دست می‌دهند یا نهایتاً بصورتی ناعادلانه محاکمه و اعدام می‌شوند. نحوه کسب درآمد دولت از این شرایط نیز بدین صورت است که یک بازار سیاه وسیع متشکل از واسطه‌ها و دلالانی که با دولت همکاری می‌کنند با دریافت رشوه‌هایی از چند صد تا چندین هزار دلار از خانواده ناپدید شدگان به آن‌ها وعدهٔ دادن اطلاعاتی پیرامون محل نگهداری بستگانشان یا وضعیت مرگ و زنده بودن آن‌ها در اختیارشان قرار دهند. افراد دزدیده شده نیز شامل کسانی مانند تظاهرکنندگان، فعالان مدافع حقوق بشر، روزنامه‌نگاران، پزشکان و امدادرسانان کمک‌کننده به دو طرف یا فعال در مناطق تحت تسلط مخالفان و همچنین کسانی می‌باشند که حکومت نسبت به وفاداری آنان مشکوک است یا اینکه خویشاوندانشان به مخالفت با حکومت متهم هستند و از چنگ رژیم گریخته‌اند.[۱۸۲]

استفاده از جنگ‌افزار شیمیایی[ویرایش]

حمله شیمیایی در حومه دمشق به ویژه غوطه شرقی و غربی در تاریخ ۲۱ اوت سال ۲۰۱۳ (۳۰ مرداد ۱۳۹۲) رخ داد که طی آن بسیاری کشته شدند که بیشتر آن‌ها زن و کودک بودند. به گزارش مخالفین رژیم اسد، این حمله را نظام سوریه انجام داده گرچه که هنوز مقصر اصلی این جنایت معلوم نشده‌است.

باراک اوباما که استفاده از سلاح شیمیایی را خط قرمز معرفی کرده بود سوریه را تهدید به دخالت مستقیم کرد.[۱۸۳] در واکنش به این موضع‌گیری، بشار اسد با جمع‌آوری، از کار انداختن و نابودی تمام زرادخانه شیمیایی سوریه موافقت کرد. قرار شد این برنامه زیر نظر سازمان ملل متحد و سازمان منع بکارگیری تسلیحات شیمیایی انجام شود. سال گذشته برنامه نابودسازی تسلیحات و مهمات شیمیایی سوریه به پایان رسید.[۱۱۷]

با این وجود، سازمان منع بکارگیری تسلیحات شیمیایی از آن زمان تاکنون شواهدی جمع‌آوری کرده‌است که نشان می‌دهد در حملات نیروهای دولتی به روستاهای تحت کنترل شورشیان در شمال سوریه در فاصله ماه‌های آوریل تا ژوئیه ۲۰۱۴ از مهمات شیمیایی مثل کلر یا آمونیاک استفاده شده‌است.[۱۱۷]

بر اساس گزارش سالیانهٔ وزارت امور خارجه آمریکا در مورد وضعیت حقوق بشر در جهان در سال ۲۰۱۳، که در روز ۸ اسفند ۱۳۹۲ منتشر شد. این واقعه که در آن هزار و چهار صد نفر جان خود را از دست دادند، فجیع‌ترین واقعه بشری در سال ۲۰۱۳ بوده‌است.

واکنش آمریکا[ویرایش]

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا اذعان کرد که ۱۴۲۹ نفر در حمله شیمیایی در حومه شرقی دمشق کشته شده‌اند که از میان کشته شدگان ۴۲۶ نفر کودک بودند.

باراک اوباما در ادامه واکنش‌های آمریکا طرح حمله به سوریه را به کنگره ایالات متحده آمریکا برد تا در آنجا برای اقدام نظامی، تصمیم‌گیری شود.

آتش‌بس ۲۷ فوریه ۲۰۱۶[ویرایش]

اولین بار در جنگ پنجساله سوریه، با توافق به عمل آمده بین آمریکا و روسیه آتش‌بس سوریه پس از تصویب در شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۴ (۲۷ فوریه ۲۰۱۶) اجرا شد. این آتش‌بس گروه‌های داعش، جبهه النصره و سایر گروه‌های تروریستی را شامل نخواهد شد. بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و گروه‌های اصلی معارضان مسلح این کشور قبلاً با این توافق اعلام موافقت کرده‌اند. پیش از آن شورای امنیت طی قطعنامه شماره ۲۲۶۸ از تمامی طرف‌ها درگیر در سوریه خواسته بود به آن پایبند گردند تا مذاکرات بین‌المللی سوریه از ۷ مارس (۱۷ اسفندماه) آغاز گردد.[۱۸۴][۱۸۵]

آتش‌بس سراسری سوریه (۲۰۱۷)[ویرایش]

بعد از آنکه نیروهای ارتش سوریه موفق به تصرف کامل حلب شدند با گروه‌های مخالف وارد مذاکره برای آتش‌بس شدند روسیه گفته که ضامن آتش‌بس خواهد بود این آتش‌بس از اواخر سال ۲۰۱۶ به اجرا درآمد همچنین دولت سوریه اعلام کرد که همه گروه‌های مخالف جزء این آتش‌بس هستند اما گروه‌های مثل داعش و جبهه فتح شام را شامل نمی‌شود برخی از کشورها از این آتش‌بس استقبال کردند روسیه نیز اعلام کرد که با گروه‌های تروریستی که شامل آتش‌بس نیستند مقابله خواهد کرد.[۱۸۶] با وجود بر قراری آتش‌بس مخالفان اقدام به آلوده کردن آب آشامیدنی دمشق کردند که ارتش سوریه در پاسخ به اقدام مخالفان به آن‌ها در وادی بردی حمله کردو توانست منبع آب را از آن‌ها پس بگیرد و آب دمشق را تصفیه کند هم‌زمان گروه تروریستی جبهه فتح شام (جبهه نصرت سابق) آتش‌بس سراسری سوریه را محکوم کرده و آن را زمینه‌ای برای تداوم حکومت سوریه خواند همچنین این گروه افراطی گفته که به جنگ با نیروهای وفادار به بشار اسد ادامه می‌دهد.[۱۸۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Iraq conducts first airstrikes against ISIS in Syria". سی.ان.ان. February 24, 2017. 
  2. "Trump ends CIA arms support for anti-Assad Syria rebels: U.S. officials". رویترز. 19 July 2017. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Victory for Assad looks increasingly likely as world loses interest in Syria". گاردین. 31 August 2017. Returning from a summit in the Saudi capital last week, opposition leaders say they were told directly by the foreign minister, Adel al-Jubeir, that Riyadh was disengaging. 
  4. Watson, Ivan; Tuysuz, Gul; CNN (29 October 2014). "Meet America's newest allies: Syria's Kurdish minority". CNN. Retrieved 4 November 2017. 
  5. A. Jaunger (30 July 2017). "US increases military support to Kurdish-led forces in Syria". ARA News. Retrieved 1 January 2018 – via Inside Syria Media Center. 
  6. Jamie Dettmer (9 June 2016). "France Deploys Special Forces in Syria as IS Loses Ground". VOA. Retrieved 1 January 2018. 
  7. "U.S. -backed fighters poised to cut key ISIS supply line". سی‌بی‌اس نیوز. 9 June 2016. Retrieved 7 March 2017. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Irish, John (13 November 2013). "Syrian Kurdish leader claims military gains against Islamists". Reuters. Archived from the original on 14 November 2013. Retrieved 12 April 2017. Muslim said the PYD had received aid, money and weapons from the Iraq-based Kurdistan Democratic Party and Patriotic Union of Kurdistan... 
  9. Ranj Alaaldin (16 December 2014). "A Dangerous Rivalry for the Kurds". نیویورک تایمز. Retrieved 12 April 2017. Once again, the P.U.K. saw a chance to seize the initiative, by suggesting that it, rather than the Kurdistan regional government or the K.D.P. , was providing weapons and supplies to the Syrian Kurdish fighters, who belong to a party that has historically been at odds with the K.D.P. 
  10. Jack Murphy (23 March 2017). "Did Kurdistan's Counter-Terrorist Group assault the Tabqa Dam in Syria?". SOFREP. Retrieved 29 March 2017. 
  11. Alexander Whitcomb (30 October 2014). "Peshmerga advance team in Kobane". Rudaw Media Network. Retrieved 29 March 2017. 
  12. "France Says Its Airstrikes Hit an ISIS Camp in Syria". The New York Times. 28 September 2015. 
  13. "COALITION: SPECIAL OPS FORCES TRAIN, EQUIP TWO OPPOSITION GROUPS IN SOUTHERN SYRIA". NRT News. 22 May 2017. Retrieved 22 می ۲۰۱۷.  Check date values in: |access-date= (help)
  14. "The UAE has it in for the Muslim Brotherhood". Al-Araby Al-Jadeed. 22 February 2017. Along with their American counterparts, Emirati special forces are said to be training elements of the opposition. They constitute a kind of Arab guarantee among the Syrian Democratic Forces – an umbrella group dominated by the Kurds of the PYD, on whom the US are relying to fight IS on the ground. 
  15. Barton, Rosemary (26 November 2015). "Justin Trudeau to pull fighter jets, keep other military planes in ISIS fight". CBC News. Retrieved 12 September 2016. 
  16. (سابقا جبهه النصره)
  17. "The regime forces and allies top the list of influence in Syria with 61% of the country's area and SDF extend their control to about 53000 km²". 
  18. "@Suriyak on Twitter". 
  19. "Leading Syrian regime figures killed in Damascus bomb attack". The Guardian. July 2012. 
  20. "Syria defence minister killed in Damascus bomb". The Daily Telegraph. 18 July 2012. Retrieved 18 July 2012. 
  21. "Syria Remains Silent on Intelligence Official's Death". The New York Times. 24 April 2015. 
  22. (رئیس نیروهای دفاع ملی سوریه)"Assad cousin killed in Syria's Latakia". Al Jazeera. 8 October 2015. Retrieved 24 April 2014. 
  23. "Iranian commander Brigadier General Hossein Hamedani killed by Isis while advising Syrian regime". The Independent. 8 October 2015. Retrieved 31 August 2016. 
  24. "Iranian General Is Killed in Syria". The Wall Street Journal. 13 February 2013. Retrieved 31 August 2016. 
  25. "Commander of Hezbollah Freed by Israel Is Killed in Syria". BBC. 20 December 2015. Retrieved 31 August 2016. 
  26. "Obituary: Hezbollah military commander Mustafa Badreddine". BBC. 14 May 2016. Retrieved 31 August 2016. 
  27. "Al-Nusra Front claims responsibility for Hezbollah fighters' death". Middle East Monitor. 19 January 2015. Retrieved 31 August 2016. 
  28. "Israeli strike on Syrian Golan Heights 'kills son of top military commander and five other fighters from Lebanese Shiite militant group'". Daily Mail. 19 January 2015. Retrieved 31 August 2016. 
  29. "Analysis: Shiite Afghan casualties of the war in Syria". FDD's Long War Journal. 12 March 2015. Retrieved 31 August 2016. 
  30. "Update 1-Moscow blames 'two-faced U.S. policy' for Russian general's Syria death -RIA". Reuter. 25 September 2017. 
  31. "Turkish Special Forces: From stopping a coup to the frontline of the ISIL fight". Hürriyet Daily News. 24 August 2016. 
  32. sitesi, milliyet.com.tr Türkiye'nin lider haber. "Son dakika: Afrin harekatını Korgeneral İsmail Metin Temel yönetecek!". Milliyet.com.tr. Retrieved 21 January 2018. 
  33. "Top Syrian rebel commander dies from wounds". Reuters. 17 November 2013. 
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ "Leading Syrian rebel groups form new Islamic Front". BBC. 22 November 2013. Retrieved 22 January 2014. 
  35. "Suicide bombing kills head of Syrian rebel group". The Daily Star. 
  36. "Al Qaeda's chief representative in Syria killed in suicide attack". FDD's Long War Journal. 
  37. "Russian raids kill prominent Syrian rebel commander". Al Jazeera. 25 December 2015. 
  38. Nic Robertson & Paul Cruickshank (5 March 2015). "Source: Syrian warplanes kill leaders of al-Nusra". CNN. 
  39. "Senior Nusra Front commander killed in Syria air strike". Al Jazeera. 6 March 2015. Retrieved 3 June 2015. 
  40. "Nusra Front spokesman killed by air strike in Syria". Al Jazeera. 4 April 2016. 
  41. "Syria's Qaeda spokesman, 20 jihadists dead in strikes: monitor". خبرگزاری فرانسه. 3 April 2016 – via Yahoo!. 
  42. "Air strike kills top commander of former Nusra group in Syria". Reuters. 9 September 2016. 
  43. "Leader of Qaeda Cell in Syria, Muhsin al-Fadhli, Is Killed in Airstrike, U.S. Says". The New York Times. 2 July 2015. 
  44. "Isis leader incapacitated with suspected spinal injuries after air strike". The Guardian. 1 May 2015. 
  45. "ISIS confirms death of senior leader in Syria". FDD's Long War Journal. February 2014. Retrieved 16 September 2016. 
  46. Alessandria Masi (11 November 2014). "If ISIS Leader Abu Bakr al-Baghdadi Is Killed, Who Is Caliph Of The Islamic State Group?". International Business Times. Retrieved 11 June 2015. 
  47. Schmidt, Michael S.; Mazzetti, Mark (25 March 2016). "A Top ISIS Leader Is Killed in an Airstrike, the Pentagon Says". نیویورک تایمز. 
  48. Starr, Barbara (14 March 2016). "U.S. assesses ISIS operative Omar al-Shishani is dead". سی.ان.ان. 
  49. Ryan, Missy (3 July 2015). "U.S. drone strike kills a senior Islamic State militant in Syria". The Washington Post. Retrieved 31 August 2016. 
  50. Starr, Barbara; Conlon, Kevin (19 May 2015). "U.S. names ISIS commander killed in raid". CNN. Retrieved 31 August 2016. 
  51. Starr, Barbara; Acosta, Jim (22 August 2015). "U.S. : ISIS No.2 killed in US drone strike in Iraq". CNN. 
  52. Sherlock, Ruth (9 July 2014). "Inside the leadership of Islamic State: how the new 'caliphate' is run". The Daily Telegraph. Retrieved 31 August 2016. 
  53. "Isis: US-trained Tajik special forces chief Gulmurod Khalimov becomes Isis war minister". International Business Times. 6 September 2016 – via Yahoo News. 
  54. "Top ISIL leaders killed in southern Syria". The National. 9 June 2017. 
  55. Sands, Phil; Maayeh, Suha web (17 November 2015), "Death of 'ISIL commander' in southern Syria a blow to the group", نشنال 
  56. "New Operation Inherent Resolve commander continues fight against ISIL". Army Worldwide News. 22 August 2016. 
  57. "Top Syrian Kurdish commander Abu Layla killed by Isis sniper fire". The Independent. 5 June 2016. 
  58. Hisham Arafat (31 August 2017). "Senior SDF commander lost his life in Raqqa fighting IS". Kurdistan 24. 
  59. "Syria military strength". Global Fire Power. 17 October 2015. 
  60. "Syria's diminished security forces". Agence France-Presse. 28 August 2013. Retrieved 14 May 2014. 
  61. ISIS’ Iraq offensive could trigger Hezbollah to fill gap left in Syria The Daily Star, 16 June 2014
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ "Iran 'Foreign Legion' Leads Battle in Syria's North". The Wall Street Journal. 17 February 2016. 
  63. "Russia's Syria force has reportedly grown to 4,000 people". 
  64. Grove, Thomas (18 December 2015). "Up to Nine Russian Contractors Die in Syria, Experts Say" – via www.wsj.com. 
  65. "State-of-the-art technology is giving Assad's army the edge in Syria". 26 February 2016. 
  66. "Here's The Extremist-To-Moderate Spectrum Of The 100,000 Syrian Rebels". Business Insider. 
  67. "Front to Back". Foreign Policy. 
  68. Cockburn, Patrick (11 December 2013). "West suspends aid for Islamist rebels in Syria, underlining their disillusionment with those forces opposed to President Bashar al-Assad". The Independent. 
  69. Who are these 70,000 Syrian fighters David Cameron is relying on?. Retrieved 18 February 2016.
  70. Şafak, Yeni (5 January 2017). "8 bin asker emir bekliyor". Yeni Şafak. 
  71. [۱][پیوند مرده]
  72. "Is Syria's Idlib being groomed as Islamist killing ground?". 
  73. "Al Qaeda Is Starting to Swallow the Syrian Opposition". 
  74. Rida, Nazeer (30 January 2017). "Syria: Surfacing of 'Hai'at Tahrir al-Sham' Threatens Truce". Asharq Al-Awsat. 
  75. "Isis ranks dwindle to 15,000 amid 'retreat on all fronts', claims Pentagon". The Guardian. 11 August 2016. Retrieved 13 August 2016. 
  76. "EXCLUSIVE: ISIS Took The Decision To Withdraw From Deir Ezzor". Qasion News. 28 December 2017. Retrieved 28 December 2017. 
  77. Rashid (2018), p. ۷.
  78. Rashid (2018), p. ۱۶.
  79. ۷۹٫۰ ۷۹٫۱ Rashid (2018), p. ۵۳.
  80. "US coalition spokesman: Arabs are leading Manbij campaign, not Kurds – ARA News". 4 June 2016. Retrieved 6 June 2016. 
  81. "US-backed fighters close in on IS Syria bastion". Retrieved 6 June 2016. 
  82. Rodi Said (25 August 2017). "U.S. -backed forces to attack Syria's Deir al-Zor soon: SDF official". Reuters. 
  83. ۸۳٫۰ ۸۳٫۱ ۸۳٫۲ ۸۳٫۳ ۸۳٫۴ ۸۳٫۵ ۸۳٫۶ ۸۳٫۷ "About 522 thousand people were killed in 90 months since the start of the Syrian revolution in March 2011". 13 September 2018. 
  84. ۸۴٫۰ ۸۴٫۱ ۸۴٫۲ "Tantalizing promises of Bashar al- Assad kill more than 11000 fighters of his forces during 5 months". SOHR. 17 December 2014. Retrieved 15 December 2016. 
  85. "On Balance, Hezbollah Has Benefited from the Syrian Conflict". The Soufan Group. Retrieved 17 September 2018. 
  86. Russia lost 112 servicemen over three years of counter-terror operation in Syria - MP
  87. A Russian Blackwater? Putin’s Secret Soldiers in Ukraine and Syria
    Россия скрывает убитых
    The oil field carnage that Moscow doesn't want to talk about
    26 Syria regime, 9 Russia fighters killed in IS attack: monitor
  88. "Fractured Iraqi Shia Militias in Syria". Retrieved 22 August 2018. 
  89. "Fırat Kalkanı Harekâtı'ndan acı haber". 
  90. "بعد 38 يوماً من القتال العنيف والقصف المكثف.. قوات عملية "غصن الزيتون" تتمكن من وصل مناطق مناطق سيطرة "درع الفرات" بريف إدلب وغرب حلب". SOHR. 26 February 2018. Retrieved 26 February 2018. 
  91. 8,000 کشته در مبارزه (29 June 2014–28 June 2015),[۲] ۴۱۷ کشته در تهاجم به پالمیرا (مارس ۲۰۱۶),[۳] 47 killed in fighting with rebels (27–29 May 2016),[۴] ۱٫۰۲۶ کشته در نبرد منبج، [۵] 283 killed in Palmyra offensive (2017),[۶] ۱٫۳۷۱ کشته در نبرد ۲۰۱۷ رقه، [۷] ۱٫۳۹۴ کشته در Central Syria campaign (2017),[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳] ۵۳۸ اعدام‌شده (۲۹ ژوئن ۲۰۱۴–۲۳ سپتامبر ۲۰۱۷),[۱۴] ۷٫۷۴۵ کشته در حملات هوایی آمریکا (22 September 2014–30 July 2018),[۱۵] 5,201 killed in Russian air-strikes (30 September 2015–30 July 2018),[۱۶] مجموع ۲۶٫۰۲۲ کشته
  92. "YPG releases balance-sheet of 2014: حدود ۵٫۰۰۰ داعشی کشته شده". 
    "Balance of the War Against Hostile Groups in Rojava, Northern Syria: Year 2015". 
    YPG releases the 2016 balance sheet of war
  93. "Syrian Army Kills Nearly 5,000 IS Militants in Three Months: Source". sputniknews.com. 25 December 2014. 
    "The army takes full control of Palmyra city, hundreds of ISIS terrorists killed – Syrian Arab News Agency". 
  94. Jonathan Steele. "The Syrian Kurds Are Winning!". The New York Review of Books. Retrieved 12 April 2016. 
  95. "YPG releases the 2016 balance sheet of war - English". Retrieved 1 April 2017. 
  96. "2017 Balance Sheet of War – Syrian Democratic Forces". 3 January 2018. 
  97. "Amid continuous media silence on the crimes in Afrin, about 1000 people were kidnapped to collect royalties from them, systematic looting, recruiting displaced people in exchange for settlement, and catastrophic humanitarian conditions". Retrieved 30 July 2018. 
  98. "Pilot killed as U.S. F-16 crashes in Jordan". 
    "Jordan pilot murder: Islamic State deploys asymmetry of fear". 4 February 2015 – via www.bbc.com. 
    News, A. B. C. (27 May 2017). "US service member killed in Syria identified as 22-year-old from Georgia". ABC News. 
    US identifies American service member killed by IED in Syria
  99. "Violations Documenting Center". Violations Documenting Center. 8 February 2017. Retrieved 8 February 2017. 
  100. editor, Ian Black Middle East (10 February 2016). "Report on Syria conflict finds 11.5% of population killed or injured" – via The Guardian. 
  101. (UNHCR), United Nations High Commissioner for Refugees. "UNHCR Syria Regional Refugee Response". 
  102. Thomas Gibbons-Neff (16 September 2016). "U.S. Special Operations forces begin new role alongside Turkish troops in Syria". The Washington Post. Retrieved 16 September 2016. 
  103. Andrew Tilghman (16 November 2016). "U.S. halts military support for Turkey's fight in key Islamic State town". MilitaryTimes. Retrieved 4 January 2017. 
  104. Empty out Boston; starve Moscow, and you may understand some of Syria's hell
  105. ۱۰۵٫۰ ۱۰۵٫۱ BBC فارسی - جهان - نخستین کنگره مخالفان اسد در تونس تشکیل شد
  106. Assad’s Devious, Cruel Plan To Stay In Power By Dividing Syria—And Why It’s Working | The New Republic
  107. ۱۰۷٫۰ ۱۰۷٫۱ سپاه پاسداران: ایران میان ترکیه و سوریه از بشار اسد حمایت می‌کند
  108. Over 120 Hezbollah, Basij fighers killed in Syria, report | Ya Libnan | World News Live from Lebanon
  109. UN says deaths in Syria unrest exceed 5,000 - Middle East - Al Jazeera English
  110. بان کی مون: در سوریه به کودکان پیش از کشته شدن تجاوز می‌شود
  111. بان کی مون: در سوریه به کودکان پیش از کشته شدن تجاوز می‌شود |. : سحام نیوز:
  112. سازمان ملل در حمایت از مردم سوریه 'شکست خورده‌است' بی‌بی‌سی فارسی، ۲۱ اسفند ۱۳۹۳
  113. شمار قربانیان جنگ داخلی سوریه از ۱۲۰ هزار تن گذشت دویچه‌وله فارسی
  114. ۱۱۴٫۰ ۱۱۴٫۱ سوریه دچار 'بزرگترین شرایط اضطراری انسانی در دوره معاصر' است بی‌بی‌سی فارسی
  115. https://diary.thesyriacampaign.org/whats-happening-to-civilians-in-syria/
  116. ناپدید شدگان جنگ سوریه بی‌بی‌سی فارس، ۲۱ آبان ۱۳۹۳
  117. ۱۱۷٫۰ ۱۱۷٫۱ ۱۱۷٫۲ ۱۱۷٫۳ سوریه: داستان یک جنگ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۲ آبان ۱۳۹۳
  118. سازمان ملل: ۷۰ هزار سوری در ۲۴ ساعت به ترکیه پناه بردند دویچه‌وله فارسی
  119. "پ ک ک" کردها را به نبرد علیه "دولت اسلامی" فراخواند دویچه‌وله فارسی
  120. ترکیه دوباره مرزهای سوریه را می‌بندد بی‌بی‌سی فارسی
  121. نیروهای بشار اسد بار دیگر شهر حمص را بمباران کردند
  122. افزایش شمار کشته‌ها در حمص؛ تلاش آمریکا و ترکیه برای توقف خشونت‌ها در سوریه
  123. حمص سوریه هم‌چنان در محاصره، زیر «سنگین‌ترین» بمباران
  124. BBC فارسی - جهان - ده‌ها نفر دیگر در ادامه حملات ارتش سوریه به شهر حمص کشته شدند
  125. بان گی مون: کشتار حمص مشروعیت حکومت سوریه را از بین برد
  126. حمله هوایی سنگین ارتش اسد به شهر حلب دویچه‌وله فارسی
  127. ۱۲۷٫۰ ۱۲۷٫۱ BBC فارسی - جهان - درخواست از سازمان ملل برای اقدام در مورد 'قتل‌عام' در سوریه
  128. www.amude.com
  129. http://www.npr.org/2012/04/05/150064912/with-a-dose-of-caution-kurds-oppose-syrian-regime
  130. BBC فارسی - جهان - اپوزیسیون سوریه؛ ضعیف و از هم گسسته
  131. گزارشی از پیوستن نظامیان به ارتش آزاد سوریه |. : سحام نیوز:
  132. مقاومت ارتش آزاد سوریه موجب عقب‌نشینی نیروهای دولتی از «الزبدانی» شد
  133. نظامیان جدا شده از ارتش سوریه شهر الزبدانی را به کنترل خود درآوردند | خبرها | فارسی
  134. دولت سوریه با آتش‌بس در شهری تحت تصرف شورشیان موافقت می‌کند | خبرها | فارسی
  135. BBC فارسی - جهان - شورای ملی سوریه، ائتلافی از مخالفان دولت سوریه
  136. «'دوستان سوریه' راه‌های افزایش فشار بر بشار اسد را بررسی کردند‏». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۲. 
  137. "France, partners planning Syria crisis group: Sarkozy". Reuters. 4 Feb 2012. Retrieved 24 February 2012. 
  138. "'Friends of Syria' to call for UN to plan mission". آسوشیتد پرس. 24 February 2012. Archived from the original on 27 February 2012. Retrieved 24 February 2012. 
  139. Staff writer (1 April 2012). "Syria opposition: Don't prolong catastrophe". Al Jazeera English. Retrieved 1 April 2012. 
  140. اپوزیسیون سوریه رسماً متحد شد |. : سحام نیوز:
  141. کنگرهٔ سه روزهٔ «شورای ملی سوریه» در تونس | منطقه | Deutsche Welle | ۱۷٫۱۲٫۲۰۱۱
  142. BBC فارسی - جهان - معاون وزیر نفت سوریه به 'انقلاب مردم' پیوست
  143. تحریم نیروی انتظامی ایران به خاطر سوریه خبرگزاری فرارو
  144. Iran supplying weapons to Syria crackdown: US officials - Yahoo!
  145. مسؤولون أمریکیون یتهمون ایران بتزوید سوریا بأسلحة لقمع المحتجین
  146. بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار مسئولان نظام در روز عید مبعث
  147. محمد عطایی. %D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86. %D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF. %D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86. %D8%B1%D8%A7. %D8%AC%D8%AF%DB%8C. %D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F.html «چرا اخوان پیشنهاد ایران را جدی نگرفت؟». دیپلماسی ایرانی، ۲ بهمن ۱۳۹۰. 
  148. یکی از فرماندهان نیروی قدس سپاه "حضور مؤثر" این نیرو در سوریه را تأیید کرد - رادیو فردا
  149. جنبش راه سبز - اپوزیسیون سوریه حکومت ایران را با اسد شریک جرم دانست
  150. بحرانی تازه در روابط تیرهٔ ایران و بحرین
  151. کریمی قدوسی:خزانه خالی نیست/دولت به دنبال اکثریت مجلس دهم است
  152. شهدای ایرانی «مدافع حرم» کجا دفن شده‌اند؟
  153. ۱۰ مهاجر افغان مقیم ایران، شهید دفاع از حرم حضرت زینب(س) در سوریه
  154. فرمانده نیرو هوایی سپاه: بشار اسد ماند چون خواست ایران بود
  155. رادیو فردا. «ولایتی: به عراق، سوریه یا لبنان سلاح داده‌ایم ولی به یمن موشک نداده‌ایم». ۳۰ آذر ۱۳۹۶. 
  156. http://aftabnews.ir/vdcfyedytw6djxa.igiw.html آفتاب نیوز
  157. http://www.radiofarda.com/archive/news/20120224/143/143.html?id=24495481 رادیو فردا
  158. جنبش راه سبز - اردوغان تهدید کرد: اگر سوریه آتش‌بس را نادیده بگیرد وارد عمل می‌شویم
  159. ترکیه سفیر ایران را احضار کرد
  160. نشست «دوستان سوریه» مخالفان بشار اسد را به رسمیت شناخت
  161. «رهبر القاعده از اعتراضات ضددولتی در سوریه اعلام حمایت کرده‌است». ۱۲ فوریه ۲۰۱۲. 
  162. BBC فارسی - جهان - اتحادیه عرب عضویت سوریه را تعلیق کرد
  163. اتحادیه عرب خواستار کناره‌گیری بشار اسد از قدرت شد «سایت خبری تحلیلی کلمه
  164. مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه علیه سوریه را تصویب کرد | منطقه | DW.DE | ۱۶٫۰۲٫۲۰۱۲
  165. BBC فارسی - جهان - سازمان ملل خواستار ورود عاجل نماینده کمک‌رسانی اش به سوریه شد
  166. تصویب قطعنامه محکومیت سوریه در مجمع عمومی سازمان ملل |. : سحام نیوز:
  167. سرخط خبرها - خبرهای کوتاه از ایران و جهان - © ۲۰۱۲تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  168. BBC فارسی - خبرهای کوتاه - شورای حقوق بشر سازمان ملل حکومت سوریه را محکوم کرد
  169. سازمان ملل: در سوریه از کودکان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌شود، بی‌بی‌سی فارسی
  170. «سپر دفاعی با کودکان سوری»، بی‌بی‌سی فارسی
  171. ممنوعیت سفر بشار اسد به کشورهای اروپایی، دویچه‌وله فارسی
  172. انتقاد سوریه از تحریم‌های اتحادیه اروپا، بی‌بی‌سی فارسی
  173. سازمان ملل برای پرونده جنایت‌های جنگی در سوریه سرپرست تعیین کرد
  174. BBC فارسی - جهان - کشورهای بزرگ از طرح 'دولت انتقالی وحدت ملی' در سوریه حمایت کرده‌اند
  175. BBC فارسی - جهان - توافق کشورهای شرکت‌کننده در مذاکرات ژنو برای تشکیل دولت آشتی ملی در سوریه
  176. هیثم المالح مأمور تشکیل دولت انتقالی سوریه در تبعید شد | تحولات سوریه | DW.DE | ۳۱٫۰۷٫۲۰۱۲
  177. جنبش راه سبز - یک فعال حقوق بشری، مأمور تشکیل کابینه دولت انتقالی سوریه شد
  178. یورونیوز
  179. پناهجویان سوری با بحرانی 'تکان‌دهنده' روبه‌رو هستند، بی‌بی‌سی فارسی
  180. انتقاد سازمان ملل متحد از قدرت‌های جهانی در قبال بحران سوریه بی‌بی‌سی فارسی، ۲۱ اسفند ۱۳۹۳
  181. دبیرکل سازمان ملل: رژیم اسد فاقد مشروعیت است |. : سحام نیوز:
  182. «دولت سوریه از ناپدید شدگان 'درآمد کسب می‌کند». 
  183. بهار عربی: برنده که بود؟ بازنده کیست؟ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۲ آبان ۱۳۹۳
  184. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13941208000041
  185. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/12/09/1014627/بوگدانف-آمریکا-و-روسیه-درباره-سازوکار-نقض-آتش-بس-در-سوریه-به-توافق-رسیدند.
  186. توافقنامه آتش‌بس سراسری سوریه بین دولت اسد و مخالفان مسلح امضا شد بی‌بی‌سی فارسی
  187. جبهه فتح شام توافق آتش‌بس سوریه را محکوم کرد، بی‌بی سی فارسی

پیوند به بیرون[ویرایش]