غائله آذربایجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
غائله آذربایجان
زمان نوامبر ۱۹۴۵ – ۱۵ دسامبر ۱۹۴۶ (۲۴ آذر ۱۳۲۵)
مکان ایران، حکومت خودمختار آذربایجان ، جمهوری مهاباد
نتیجه * پیروزی ایران
جنگندگان
State flag of Persia (1907–1933).svg ایران

پشتیبانی:
ایالات متحده آمریکا‌‌‌ایالات متحده آمریکا
بریتانیا بریتانیا

Flag of the Republic of Mahabad.svgجمهوری مهاباد
Azerbaijan people's government flag.svgحکومت خودمختار آذربایجان

پشتیبانی:
Flag of the Soviet Union.svgاتحاد جماهیر شوروی

فرماندهان
ایران محمدرضا شاه پهلوی
ایران علی رزم آرا[۱]
22x20px جعفر پیشه وری
22x20px Ahmad Kordary (اسیر)
قاضی محمد اعدام‌شده
مصطفی بارزانی[۱]
احمد بارزانی

اتحاد جماهیر شوروی Salahaddin Kazimov[۱]

نیروها
ارتش شاهنشاهی ایران شبه نظامیان آذری
۱۲٬۷۵۰ پیشمرگه

پیاده نظام و سواره‌نظام [۱]

  • قبایل کرد[۱]
تلفات
نامعلوم

صدها کشته (گزارش کردها)[۱]

نامعلوم
در مجموع: ۲٬۰۰۰ کشته [۲]

غائله آذربایجان[۳][۴][۵] که در منابع غربی بحران سال ۱۹۴۶ ایران (به انگلیسی: Iran crisis of 1946) نامیده شده،[۶] اشاره به وقایعی دارد که در خلال سال‌های ۱۳۲۶۱۳۲۵ در ایران دارد که منجر به تشکیل و سقوط حکومت خلق آذربایجان و جمهوری مهاباد شد. این بحران یکی از اولین بحران‌های جنگ جهانی دوم بود.

در پایان جنگ جهانی دوم قرار بر این بود که پس از تسلیم آلمان اشغال ایران توسط شوروی و بریتانیا پایان پذیرد ولی در عمل شوروی ارتش سرخ را از شمال ایران خارج نکرد و دست به تشکیل حکومت خلق آذربایجان و جمهوری مهاباد زد.

قوام السلطنه نخست‌وزیر وقت ایران به کمک آمریکایی‌ها عملاً دست به فریب استالین زد و با پیش کشیدن امتیاز نفت شمال که به قرارداد قوام-سادچیکف معروف بود و همچنین همزمانی با فشار و تهدید آمریکا، شوروی از خاک ایران عقب نشست و هر دو حکومت با ورود ارتش شاهنشاهی ایران به سرعت سقوط کردند. بعد از خروج نیروهای شوروی از ایران قوام از نخست‌وزیری استعفا نمود و روسها را از تمامی قولهایی که به ایشان داده بود بی نصیب گذاشت. این بحران از اولین رخدادهای جنگ سرد به‌شمار می‌رود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام kurdishwarrior وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. "Archived copy". Archived from the original on January 21, 2014. Retrieved 2013-11-14.
  3. قانون عفو عمومی مجرمین غائله آذربایجان و زنجان مصوب ۲۶ مرداد ماه ۱۳۲۷ مجلس شورای ملی ایران
  4. «رفع غائله آذربایجان». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۷.
  5. مروری بر غائله آذربایجان
  6. 1946 in Iran: Iran Crisis of 1946, United Nations Security Council Resolution 3, United Nations Security Council Resolution 5, General Books LLC, 2010, ISBN 9781158609345