امپراتوری اتیوپی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
امپراتوری اتیوپی
የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥተ

۱۱۳۷–۱۹۷۴
پرچم نشان ملی
شعار
Ityopia tabetsih edewiha habe Igziabiher
ኢትዮጵያ ታበፅዕ እደዊሃ ሃበ አግዚአብሐር
"اتیوپی دستانش به سوی خداست"
سرود
Ityopp'ya Hoy dess yibelish
ኢትዮጵያ ሆይ ደስ ይበልሽ
"اتیوپی، خوشحال می‌شود"
امپراتوری اتیوپی در زمان سلطنت منلیک دوم
پایتخت نامشخص (۱۱۳۷–۱۶۳۵)
گوندار (۱۶۳۵–۱۸۵۵)
امبا ماریام (۱۸۵۵–۱۸۶۸)
میکله (۱۸۷۱–۱۸۸۵)
آدیس آبابا (۱۸۸۶–۱۹۷۴)
زبان‌(ها) گعز (رسمی)
امهری، عفار، گامو، گدئو، زبان کافا، اورومو، سیدامو، سومالیایی، تیگرینیا، وولایتا (سخن گفتن گسترده)
دین ارتدکس اتیوپی
دولت پادشاهی مطلقه
امپراتور اتیوپی
 - ۱۱۳۷ مارا تاکلا هایمانوت (نخستین)
 - ۱۹۳۰–۱۹۷۴ هایله سلاسی (آخرین)
نخست‌وزیر
 - ۱۹۰۹–۱۹۲۷ هبته جرجیس (نخستین)
 - ۱۹۷۴ میکائیل ایمرو (آخرین)
قانونگذار مجلس
دوره تاریخی قرون وسطی و جنگ سرد
 - بنیان‌گذاری امپراتوری ۱۱۳۷
 - نخستین جنگ ایتالیا-اتیوپی ۱۸۹۵–۱۸۹۶
 - پیمان آدیس آبابا ۲۳ اکتبر ۱۸۹۶
 - تصویب قانون اساسی ۱۶ ژوئیه ۱۹۳۱
 - دومین جنگ ایتالیا-اتیوپی ۳ اکتبر ۱۹۳۵ تا مه ۱۹۳۶
 - ترمیم پادشاهی ۵ مه ۱۹۴۱
 - کودتا توسط درگ ۱۲ سپتامبر ۱۹۷۴
 - پایان امپراتوری ۲۱ مارس ۱۹۷۵
جمعیت
 - حدود ۱۹۵۰ ۱۹٬۵۷۵٬۰۰۰ 
 -  حدود ۱۹۷۴ ۳۵٬۰۷۴٬۰۰۰ 
یکای پول
امروزه بخشی از  اتیوپی
 اریتره

امپراتوری اتیوپی (به امهری: የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥተ) که به نام حبشه نیز شناخته می‌شود یک پادشاهی در منطقه جغرافیایی شمال اتیوپی امروزی است. از حدود سال ۱۱۳۷ میلادی وجود داشته تا سال ۱۹۷۴ میلادی هنگامی که سلسله سلیمانیان در کودتا سرنگون شد.
پس از اشغال مصر توسط بریتانیا در سال ۱۸۸۲، اتیوپی و لیبریا تنها کشورهای آفریقایی مستقل پس از تقسیم آفریقا توسط قدرت‌های امپریالیستی اروپا در اواخر قرن ۱۹ میلادی بودند. این کشور یکی از بنیان‌گذاران سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ بود. در سال ۱۹۷۴ اتیوپی یکی از تنها سه کشور در جهان بود که به عنوان امپراتور در راس رژیم قرار داشت به همراه ژاپن که امپراتور ژاپن حکومت می‌کرد و ایران که تحت رژیم دودمان پهلوی بود. این کشور دومین استفاده‌کننده عنوان امپراتوری در آفریقا بود؛ تنها پس از امپراتوری آفریقای مرکزی که بین سال‌های ۱۹۷۶ و ۱۹۷۹ توسط ژان-بدل بوکاسا اجرا شد.

امپراتوری اکسوم[ویرایش]

یافته‌ها نشان می‌دهند که سکونت انسان در اتیوپی از زمان‌های اولیه بوده و اعتقاد بر این است که در سال ۹۸۰ پیش از میلاد در پادشاهی پانت مصر باستان به عنوان کشور طلا شناخته می‌شد، بر اساس همین گزارش از کبرا ناگاست، در قرن ۱ پیش از میلاد منلیک یکم (ابن حکیم) امپراتوری اتیوپی را تأسیس کرد. امپراتوری اکسوم در قرن چهارم با کلیسای ارتدکس توحیدی اتیوپی به عنوان نخستین امپراتوری مسیحی پدید آمد.

سلسله زگوه[ویرایش]

آخرین جانشین ملکه یودیت توسط مارا تاکلا هایمونت سرنگون شد. وی سلسله زگوه را در سال ۱۱۳۷ بنا نهاد و با یکی از نوادگان از آخرین امپراتور اکسوم ازدواج کرد و ادعا کرد که وارث قانونی این سلسله منقرض شده‌است. پایتخت این سلسله در آدافا در نزدیکی لالی‌بلا بود. زگوه به دین مسیحیت در اکسوم ادامه داد و کلیساهای سنگی بسیاری مانند لالی‌بلا ساخت. سلسله توسط فردی که مدعی وراثت اکسوم را داشت سرنگون گشت.

سلسله سلیمانیان[ویرایش]

در سال ۱۲۷۰ سلسله زگوه توسط یک پادشاه از امپراتوری اکسوم سرنگون شد و نامش به خاطر نام سلیمان به سلیمانیان معروف شد. سلسله توسط مردم حبشه بنا نهاده شد. حبشه تنها با چند وقفه از ۱۲۷۰ تا اواخر قرن ۲۰ پادشاه شد. بسیاری از رخدادهای مدرن اتیوپی در این سلسله رخ داده‌است. در طول این زمان، با پادشاهی بر تقریباً تمام مردم، اتیوپی مدرن بنا شده‌است. آنها با موفقیت با مردم ایتالیا، مردم عرب و ترکیه مبارزه کردند.

تهاجم آدال[ویرایش]

در سال ۱۵۲۹ نیروهای آدال به فرماندهی احمد بن ابراهیم الغازی به امپراتوری اتیوپی تجاوز کرد که به جنگ حبشه-آدال معروف است. اشغال آدال چهارده سال به طول انجامید. در طول جنگ آدال‌ها از توپ‌های جنگی که از امپراتوری عثمانی داشتند استفاده می‌کردند. پس از جنگ آدال اتیوپی را با سرزمین‌هایی از جمله سومالی امروزی متحد کرد. در سال ۱۵۴۳ سلسله سلیمانیان با کمک امپراتوری پرتغال احیا گشت.

عصر شاهزادگان[ویرایش]

از سال ۱۷۶۹ تا ۱۸۵۵ به امپراتوری اتیوپی، عصر شاهزادگان می‌گفتند. این دوره از تاریخ اتیوپی با درگیری‌های متعدد همراه بود. امپراتور تنها اطراف پایتخت سابق یعنی گوندار را تحت تسلط داشت و سلطه‌اش محدود بود. جامعه از برخی جوانب دچار رکود شد. درگیری‌های مذهبی بین مسلمانان و مسیحیان بالا گرفته بود. عصر شاهزادگان با سلطنت توودروس دوم اتیوپی به پایان رسید.

سلطنت توودروس دوم و تقسیم آفریقا[ویرایش]

در سال ۱۸۶۸ پس از حبس تنی چند از مبلغان و نمایندگان دولت بریتانیا، بریتانیا هیأتی کیفری به حبشه فرستاد. این هیئت یک موفقیت برای بریتانیا و یک خودکشی برای امپراتور اتیوپی بود. در سال‌های ۱۸۸۰ که تقسیم آفریقا مشخص شد. ایتالیا با حضور استعماری در آفریقا به اتیوپی حمله کرد و برخی از مناطق ساحلی را فتح کرد و اتیوپی مجبور به قبول پیمان وچاله مبنی بر ایجاد مستعمره اریتره شد. اتیوپی پیمان را در سال ۱۸۹۳ رد کرد. به دلیل این توهین ایتالیا جنگ اتیوپی در سال ۱۸۹۵ را اعلام کرد. جنگ نخست ایتالیا-اتیوپی در سال ۱۸۹۶ منجر به جنگ آدوا شد. در نتیجه جنگ، ایتالیا معاهده آدیس آبابا را امضا کرد که به موجب آن اتیوپی یک کشور مستقل دانسته می‌شد.

حمله ایتالیا و جنگ جهانی دوم[ویرایش]

در ۱۹۳۵ سربازان ایتالیایی به فرماندهی امیلیو د بونو به اتیوپی حمله کردند که به جنگ دوم ایتالیا-اتیوپی شناخته می‌شود. این حمله توسط جامعه ملل محکوم شد اما برای پایان خصومت بین طرف‌های جنگ اقدام جدی صورت نگرفت.
در طول جنگ، ایتالیا از گاز خردل استفاده کرد در حالی که هفت سال پیش از جنگ پروتوکل ژنو را امضا کرده بود. ایتالیا از هوا و زمین این گاز را گسترش داد که بنا بر گزارش‌ها تلفات این بمباران شیمیایی ۱۵۰٬۰۰۰ نفر اعلام شد.

سقوط امپراتوری[ویرایش]

در سال ۱۹۷۴ شورای نظامی طرفدار مارکسیسم-لنینیسم شوروی تحت عنوان درگ به رهبری منگیستو هایله ماریام، هایله سلاسی را عزل نموده و یک دولت کمونیسم بنیان گذاشت. هایله سلاسی در زندان و در شرایطی نامشخص درگذشت. شایعه است که وی با بالشتی خیس خفه شده باشد.

منابع[ویرایش]