امپراتوری تبت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
امپراتوری تبت
Bod བོད་

۶۱۸–۸۴۲

Flag

نقشه امپراتوری تبت در بزرگترین وسعت قلمرو خود میان دهه ۷۸۰ و ۷۹۰ گاه‌شماری دوران مشترک.
پایتخت لاسا، فو برانگ (محل متغیر اصلی اردو زدن دادگاه مرکزی)
زبان‌(ها) زبان تبتی
دین بودیسم تبتی، بون
دولت پادشاهی
سنپو (امپراتور)
 - ۶۱۸–۶۵۰ سونگسان گامپو (اولین)
 - ۷۵۶–۷۹۷ تریسانگ دزن
 - ۸۱۵–۸۳۸ رالپاکان
 - ۸۳۸–۸۴۲ لانگدارما (واپسین)
لونچن (وزیر بزرگ)
 - ۶۵۲–۶۶۷ گار تونگسن یوسونگ
 - ۶۸۵–۶۹۹ گار ترینرینگ سندرو
 - ۷۸۲?–۷۸۳ گانلام تکدرا لوخونگ
 - ۷۸۳–۷۹۶ نانام شانگ گیالسن لانانگ
بانچنپو (وزیر راهب)
 - ۷۹۸–? نیانگ تیزین سانپو (اولین)
 - ?–۸۳۸ درانگا پالکی یونتن (آخرین)
دوره تاریخی دوران باستان متأخر
 - تأسیس امپراتوری تبت توسط سونگسان گامپو ۶۱۸
 - مرگ لانگدارما ۸۴۲
امروزه بخشی از  افغانستان
 بنگلادش
 پادشاهی بوتان
 میانمار
 چین
 هند
 نپال
 پاکستان
 قزاقستان
 قرقیزستان
 تاجیکستان

امپراتوری تبت یا در زبان اصیل تبت تبت بزرگ؛ به امپراتوری بزرگی اشاره دارد که میان قرن هفتم تا قرن نهم گاهشماری پس از میلاد، دارد. این امپراتوری در زمان و شرایطی شکل یافت که تبت به عنوان یک قدرت واحد و یکپارچه و عظیم، حضور داشت. این امپراتوری به قسمت بسیار عظیم و قابل توجهی از فلات تبت دست یافت و حتی علاوه بر فلات تبت؛ کنترل و مساحتش به قسمت‌هایی از شرق آسیا، جنوب آسیا و آسیا مرکزی گسترش پیدا کرده بود.

تاریخ تمدن‌های این فلات به طور سنتی، توسط پادشاهان حاکم بر تمدن‌های تبت؛ تغییر داده شده و مورد سوءاستفاده قرار گرفته. اولین اشاره‌های خارجی به امپراتوری تبت در قرن هفتم میلادی ثبت شد؛ چینی‌های آن زمان برای اولین بار به تمدنی با این مشخصات به نام توفان، اشاره کردند. در میان قرون هفتم میلادی تا قرن نهم پس از میلاد مسیح، یک سلسله امپراتور بر این منطقه حکومت کردند. از زمان امپراتور سونگسان گامپو، قدرت و وسعت امپارتوری تبت، به تدریج و مرور زمان، از مرزهای جغرافیایی فلات تبت گذر کرد و به نقاط دیگر آسیا راه یافت. در زمان به قدرت رسدن امپراتور راپاکان در اوایل و آغاز قرن نهم میلادی، قلمروهای خارج از فلات تبت امپاتوری تبت، از جانب رشته کوه پامیر به استان گانسو و استان یون‌نان -از استان‌های چین- و از طرف حوضه تاریم به رشته کوه هیمالیا و ناحیه بنگال گسترش یافت.

گسترش قلمرو امپراتوری مذکور، باعث شد تا حمل نقل و کنترل این قلمرو وسیع بسیار دشوار گردد و این هم به گسترش ایده‌هایی نوین کمک رساند. این ایده‌ها باعث ایجاد تنش و توده‌های قدرت شد. ایجاد این توده‌ها باعث شد تا رقابت میان امپراتور -در راس قدرت در این امپراتوری- و این توده‌ها شود. این رقابت باعث شد که برای مثال پیروان دین بون و طرفداران خاندان‌های اشرافی سابق، بخواهند جایگاه خود را در رقابت با دین تازه تأسیس بودیسم بیابند. این امپراتوری با جنگ داخلی که در سال ۸۴۰ میلادی رخ داد، سقوط کرد.[۱]

منابع[ویرایش]