دانشنامه ایرانیکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دانشنامهٔ ایرانیکا
Encyclopædia Iranica
نویسنده ۱۲۰۰ مشارکت‌کننده
ویراستار سرویراستار: احسان یارشاطر
تیم ویراستار: احمد اشرف
نیکلاس سیمز ویلیامز
کریستوفر برونر
محسن آشتیانی
منوچهر کاشف
کیومرث قرقلو
ستی رضوی
حورا یاوری
حبیب برجیان
داگمار ریدل
ناشر Bibliotheca Persica Press[۱]
تاریخ نشر ۱۹۸۵ تاکنون
شابک ۱۵۶۸۵۹۰۵۰۴
موضوع ایران‌شناسی و ایران بزرگ
سبک دانشنامه
زبان انگلیسی
کتاب‌شناسی ۱۲۰۰ مشارکت‌کننده

دانشنامهٔ ایرانیکا (به انگلیسی: Encyclopædia Iranica) بزرگ‌ترین و جامع‌ترینِ پروژه‌های ایران‌شناسی است.[۲] کار تدوین این دانشنامه در سال ۱۳۴۷ خورشیدی و به پیشنهاد احسان یارشاطر و با اختصاص ۲ میلیون دلار بودجه توسط امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر وقت ایران در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی آغاز شد،[۳] اما با رویداد انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، بودجهٔ این دانشنامه توسط دولتمردان وقت نظام جمهوری اسلامی قطع و ادامهٔ تدوین آن در ایالات متحده آمریکا دنبال گردید.[۴] این دانشنامه، که دربارهٔ فرهنگ و تاریخ ایران‌زمین و به زبان انگلیسی تألیف می‌شود، در بخش ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک تدوین می‌شود.

حامیان مالی این دانشنامه دانشگاه کلمبیا و بنیاد ملی علوم انسانی آمریکا هستند. این دو بنیاد پس از ده سال تأمین این پروژه، ادامهٔ کمک مالی را منوط به کمک مالی از داخل ایران کردند.[۵]

جلد اول این مجموعه در سال ۱۳۶۱ (۱۹۸۲ میلادی) به چاپ رسید و تا امروز ۱۵ جلد از آن منتشر شده‌است.[۶] قرار است حجم این دانشنامه به ۴۵ جلد برسد.[۷] احسان یارشاطر سرویراستار ایرانیکا است و هیئت ویراستاران (شامل افرادی چون احمد اشرف و نیکلاس سیمز ویلیامز) و بیش از ۴۰ ویراستار (همانند ویلیام چیتیک) و ۱۶۵۰ پژوهنده، در تکمیل این دانشنامهٔ بزرگ مشارکت دارند.[۸]

شایان ذکر است حدوداً بیست سال پس از آغاز انتشار ایرانیکا، پنج مقالهٔ (انقلاب مشروطه، پوشاک در ایران‌زمین، ادبیات داستانی در ایران، خوشنویسی و تاریخ روابط ایران و آلمان) از سری مقالات این دانشنامه توسط انتشارات امیرکبیر ترجمه و چاپ شده‌است و در دسترس علاقه‌مندان فارسی‌زبان قرار گرفته‌است.[۹] دانشنامهٔ ایرانیکا، با هدف بیشترین دسترسی برای خوانندگان در سطح جهانی، به زبان انگلیسی منتشر می‌شود. قرار است پس از اتمام و تکمیل، همهٔ نوشتارها به زبان فارسی ترجمه شوند.[۱۰]

جلدهای دانشنامه[ویرایش]

تا به حال ۱۶ جلد اصلی از این دانشنامه منتشر شده‌است:[۱۱][۱۲][۱۳]

حرف (آغاز و انجام مدخل‌ها) شابک سال انتشار ایتالیک شماره جلد
ĀB – ANĀHID ۱۹۸۵ I ۱
ANĀMAKA – ĀṮĀR AL-WOZARĀʾ ۱۹۸۷ II ۲
ĀTAŠ – BEYHAQI ۱۹۸۹ III ۳
BĀYJU – CARPETS ۱۹۹۰ IV ۴
CARPETS – COFFEE ۱۹۹۲ V ۵
COFFEEHOUSE – DĀRĀ ۱۹۹۳ VI ۶
DĀRĀ(B) – EBN AL-AṮIR ۱۹۹۶ VII ۷
EBN ʿAYYĀŠ – EʿTEŻĀD-AL-SALṬANA ۱۹۹۸ VIII ۸
ETHÉ – FISH ۱۹۹۹ IX ۹
FISHERIES – GINDAROS ۲۰۰۱ X ۱۰
GIŌNI – HAREM I ۲۰۰۳ XI ۱۱
HAREM I – ILLUMINATIONISM ۲۰۰۴ XII ۱۲
ILLUMINATIONISM – ISFAHAN ۲۰۰۶ XIII ۱۳
ISFAHAN IX – JOBBĀʾI ۲۰۰۸ XIV ۱۴
KAŠḠARI, SAʿD-AL-DIN ۲۰۱۱ XV ۱۵
KASHAN – KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD ۲۰۱۲ XVI ۱۶

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]