آتشکده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۸°۱′ شمالی ۵۳°۱′ شرقی / ۲۸.۰۱۷° شمالی ۵۳.۰۱۷° شرقی / 28.017; 53.017

آتشکده زرتشتیان در یزد.

آتَشکَده به گونه‌ای از نیایشگاه‌های زرتشتیان گفته می‌شود که در آن آتش در جایگاه ویژه‌ای جای گرفته است و مهمترین نیایش‌های دینی در آن و در برابر آتش انجام می‌گیرد.

بناهای چارتاقی[ویرایش]

بسیاری از بناهای چارتاقی در سطح کشور - به تصّور آتشکده - یا به طور کامل تخریب شده و یا تغییر کاربری داده شده است. ولی تعدادی هم مانند چهارتاقی نیاسر و چارطاقی تفرش، سالم مانده‌اند. چارتاقی‌ها را آتشکده‌های دوره ساسانی می دانند.[نیازمند منبع]

بنای آتشکده‌ها[ویرایش]

یک از آتشکده‌های پارسیان در هند.

بنا بر نظر احمد تفضلی اطلاعات ما در مورد آتشکده‌ها عموماً از دوره ساسانی و اسلامی است. شکل و بنای آتشکده‌ها در همه جا یکسان بوده، معمولاً ً هر آتشکده هشت درگاه و چند اتاق هشت گوشه داشته و آتشدان در وسط بنا واقع بوده و پیوسته آتش مقدس در آن می‌سوخته است. اما با گذر زمان و به تدریج در دین زرتشت مقرر می‌شود که آفتاب بر آتش نتابد. بنابراین آتش را در فضای باز نگهداری نکرده و اتاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن جای داشت. شمار آتشکده‌ها بسیار بود و بنیاد آن‌ها به زمان پیش از زرتشت، یعنی زمان پیشدادیان (هوشنگ و جمشید) می‌رسید. ولی در دوره ساسانیان سه آتشکدهٔ مشهور بدین قرار بود:

به نام سه طبقهٔ اصلی اجتماعی در آن دوران یعنی طبقهٔ ارتشتاران و نظامیان، طبقهٔ کشاورزان و پیشه وران، و طبقهٔ موبدان و روحانیان، که با سه رنگ سرخ و سبز و سپید یا همان سه رنگ پرچم ایران مشخص می‌شده‌اند، اهمیت می‌یابد.[نیازمند منبع] به زعم احمد تفضلی آتشکده‌ها بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است، به سه دسته تقسیم می‌شوند: آتشِ بَهْرام، آدُران و دادگاه.[نیازمند یادکرد دقیق]

آتشکده‌های خاموش[ویرایش]

آتشکده‌های زیادی در کشور موجود است که پس از تازش اعراب به ایران و همچنین در دوران صفویه به زور خاموش شدند. تعدادی از آتشکده‌ها نیز به دست اعراب و یا خود تندروهای ایرانی تخریب گشتند.[نیازمند منبع]

آتشکده‌های مشهور[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

ساختمان آتشکده‌ها[ویرایش]

نقش آتشکده روی سکه‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • اوشیدری، جهانگیر، دانشنامهٔ مزدیَسنا
  • تفضلی، احمد، آتشکده، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۱، نسخه آنلاین. مقاله ۵۵