آتشکده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آتشکده زرتشتیان در یزد.

آتَشکَده به گونه‌ای از نیایشگاه‌های زرتشتیان گفته می‌شود که در آن آتش در جایگاه ویژه‌ای جای گرفته‌است و مهمترین نیایش‌های دینی در آن و در برابر آتش انجام می‌گیرد.

از جمله نیایش‌ها خواندن اوستا و گاتها است

بناهای چارتاقی[ویرایش]

بسیاری از بناهای چارتاقی در سطح کشور - به تصّور آتشکده - یا به‌طور کامل تخریب شده یا تغییر کاربری داده شده‌است؛ ولی تعدادی هم مانند چهارتاقی نیاسر و چارطاقی تفرش، سالم مانده‌اند. چارتاقی‌ها را آتشکده‌های دوره ساسانی می‌دانند.[نیازمند منبع]

بنای آتشکده‌ها[ویرایش]

یک از آتشکده‌های پارسیان در هند.
باقی مانده آتش کده نوشیجان (ملایر"مل آگر: تپه‌های آتش) تنها اثر مانده از دوران ماد‌ها[۱]

بنا بر نظر احمد تفضلی اطلاعات ما دربارهٔ آتشکده‌ها عموماً از دوره ساسانی و اسلامی است. شکل و بنای آتشکده‌ها در همه جا یکسان بوده، معمولاً هر آتشکده هشت درگاه و چند اتاق هشت گوشه داشته و آتشدان در وسط بنا واقع بوده و پیوسته آتش مقدس در آن می‌سوخته‌است. اما با گذر زمان و به تدریج در دین زرتشت مقرر می‌شود که آفتاب بر آتش نتابد؛ بنابراین آتش را در فضای باز نگهداری نکرده و اتاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن جای داشت. شمار آتشکده‌ها بسیار بود و بنیاد آن‌ها به زمان پیش از زرتشت، یعنی زمان پیشدادیان (هوشنگ و جمشید) می‌رسید؛ ولی در دوره ساسانیان سه آتشکدهٔ مشهور بدین قرار بود:

به نام سه طبقهٔ اصلی اجتماعی در آن دوران یعنی طبقهٔ ارتشتاران و نظامیان، طبقهٔ کشاورزان و پیشه وران، و طبقهٔ موبدان و روحانیان، که با سه رنگ سرخ و سبز و سپید یا همان سه رنگ پرچم ایران مشخص می‌شده‌اند، اهمیت می‌یابد.[نیازمند منبع] به زعم احمد تفضلی آتشکده‌ها بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است، به سه دسته تقسیم می‌شوند: آتشِ بَهْرام، آدُران و دادگاه.[نیازمند یادکرد دقیق]

آتشکده‌های خاموش[ویرایش]

آتشکده‌های زیادی چون کوه آتشکده، در ایران موجود است که پس از حمله اعراب به ایران و همچنین در دوران صفویه به زور خاموش شدند. تعدادی از آتشکده‌ها نیز به دست اعراب یا خود تندروهای ایرانی تخریب گشتند.[نیازمند منبع]

آتشکده‌های مشهور[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

ساختمان آتشکده‌ها[ویرایش]

نقش آتشکده روی سکه‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «تنها اثر به جا مانده مادها». موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱٥. 

منابع[ویرایش]

  • اوشیدری، جهانگیر، دانشنامهٔ مزدیَسنا
  • تفضلی، احمد، آتشکده، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۱، نسخه آنلاین. مقاله ۵۵

پیوند به بیرون[ویرایش]