کردهای ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کردهای ایران
کل جمعیت
حدود ۸-۱۱میلیون۱۰٪ نفر[۱][۲][۳][۴]
زبان‌ها
عمدتاً زبان‌های کردی (سورانی،هورامی، کرمانجی، گویش‌های جنوبی کردی، گویش‌های گورانی،هورامی، گویش لکی)
دین
سنی و شیعه؛ و اقلیت‌های اهل حق، یهودیان کرد

کردهای ایران، به مردم مناطقی از ایران گفته می شود که کردزبان هستند. کردها پس از فارس‌ها و ترک ها سومین گروه قومی عمده در کشور ایران هستند و بنابر آمار با حدود ۷میلیون نفر، ۷ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. [۵] [۶][۷][۸][۹]

پراکندگی جغرافیایی

بخش های کردنشین ایران یا کردستان شرقی (به کردی: ڕۆژههڵات کردستان Rojhilatê Kurdistanê)[۱۰] شامل استان‌های کردستان، کرمانشاه و ایلام همچنین تعداد کمی در استان های آذربایجان غربی و خراسان شمالی می شود.[۱۱][۱۲][۱۳]

کردها عمدتاً کردستان ایران را به عنوان یکی از چهار قسمت سرزمین کردستان در نظر می‌گیرند که بخش‌های دیگر آن در کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه قرار دارد.[۱۰]

سه استان کردنشین ایران شامل استان‌های کرمانشاه، کردستان و ایلام با در نظر گرفتن بخش های کُردنشین آذربایجان غربی و خراسان شمالی، در کل جمعیتی حدود ۵میلیون نفر بصورت متمرکز وجود دارد.[۱۴][۱۵]'[۱۶] [۱۷] [۱۸][۶][۷][۸]

بیشتر کردهای ایران پیروی مذهب تسنن شافعی هستند اما در استان‌های کرمانشاه و ایلام اغلب کردها پیروی مذهب تشیع می باشند.[۱۹] [۲۰][۲۱] [۲۲][۲۳][۲۴][۲۳]

جنبش کردی در ایران

جنبش کردی در ایران[۲۵] که از آن با عنوان درگیری ایران با کردها نیز یاد می‌شود[۲۶][۲۷] یک درگیری سیاسی درازمدت و ادامه‌دار[۲۵][۲۸][۲۸] میان نیروهای اپوزیسیون کردی در غرب ایران و حکومت‌های ایران[۲۵] است که از زمان تشکیل رضاشاه پهلوی در سال ۱۹۱۸ تاکنون ادامه داشته‌است.[۲۸] اگرچه برخی از احزاب ناسیونالیست کرد ایران به دنبال جدایی از ایران و تأسیس یک جمهوری مستقل کردی هستند، اما برخی دیگر نیز با این مشی مخالف بوده و در واقع احزاب کنفدرالیست و کمونیستی هستند که گرایش‌های چپ‌گرایانه یا فمینیستی و غیرتجزیه‌طلبانه دارند و معتقد به چاره‌یابی غیرناسیونالیستی مسئلهٔ کرد در ایران می‌باشند.[۲۹]

منابع

  1. "Iran Provinces". statoids.com.
  2. Hoare, Ben; Parrish, Margaret, eds. (1 March 2010). "Country Factfiles — Iran". Atlas A–Z (Fourth ed.). London: دورلینگ کیندرزلی Publishing. p. 238. ISBN 978-0-7566-5862-5. Population: 74.2 million; Religions: Shi'a Muslim 91%, Sunni Muslim 8%, other 1%; Ethnic Mix: Persian 50%, Azari 24%, other 10%, Kurd 8%, Lur and مردم بختیاری 8%
  3. World Factbook (Online ed.). Langley, Virginia: US سیا. 2015. ISSN 1553-8133. Retrieved 2 August 2015. A rough estimate in this edition has populations of 14.3 million in Turkey, 8.2 million in Iran, about 5.6 to 7.4 million in Iraq, and less than 2 million in سوریه، which adds up to approximately 28–30 million Kurds in Kurdistan or adjacient regions. CIA estimates are تا تاریخ اوت ۲۰۱۵ – Turkey: Kurdish 18%, of 81.6 million; Iran: Kurd 10%, of 81.82 million; Iraq: Kurdish 15%-20%, of 37.01 million, Syria: Kurds, Armenians, and other 9.7%, of 17.01 million.
  4. Yildiz, Kerim; Fryer, Georgina (2004). The Kurds: Culture and Language Rights. Kurdish Human Rights Project. Data: 18% of Turkey, 20% of Iraq, 8% of Iran, 9.6%+ of Syria; plus 1–2 million in neighboring countries and the diaspora
  5. «Iran's Ethnic Groups». council on foreign relations.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ فکت‌بوک سازمان سیا: ایران، نوشته‌شده در ۲۶ اوت ۲۰۱۳؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ کتابخانۀ کنگره: ایران، نوشته‌شده در می ۲۰۰۸؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ دانشنامۀ لوکلکس: مردمان ایران؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  9. «Iran Population 2019». World Population Review.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ بیداری کردی: ملت‌سازی در سرزمینی تکه‌پاره‌شده، ۲۰۱۴، نوشتهٔ اوفرا بنگیو، انتشارات دانشگاه تگزاس.
  11. واحد تحقیقات فدرال، ۲۰۰۴، ایران: مطالعهٔ کشوری، انتشارات کیسینجر. شابک ‎۱−۴۱۹۱−۲۶۷۰−۹، ISBN 978-1-4191-2670-3، ص ۱۲۱.
  12. همگرایی تمدن‌ها: دگرگونی جوامع مسلمان در جهان، نوشتهٔ یوسف کوربیج و امانوئل تاد، ۲۰۱۱، انتشارات دانشگاه کلمبیا؛ ص ۷۴. ISBN 0-231-15002-4، ISBN 978-0-231-15002-6.
  13. معرفی قالی کردی و دیگر بافته‌ها، نوشتهٔ ویلیام ایگلتون، ۱۹۹۸، انتشارات اسکورپیون. ISBN 0-905906-50-0، ISBN 978-0-90590650-.
  14. استاتوئید: استان‌های ایران، بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  15. اخبار جهان: کاتالونیایی دیگر در ایران، بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  16. طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی)، به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور، مدیر طرح و مسئول سیاست‌گذاری: منصور واعظی، تهران: مؤسسهٔ انتشارات کتاب نشر، ۱۳۹۱.
  17. https://www.tribunezamaneh.com/archives/147557
  18. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۲۰.
  19. کجارو: عشایر کرد خراسان، گردشگری عشایری، نوشته‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۵ توسط زهرا صالح‌نژاد؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  20. دانشنامۀ ایرانیکا: ایلات کرد، نوشتۀ پیر اوبرلینگ، نوشته‌شده در ۲۰ ژوئیۀ ۲۰۰۴؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  21. عشایر، رنگواره‌های یک‌رنگ: ایل‌ها و طوایف کرد ایران؛ بایگانی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.
  22. جنبش ملی کرد، نوشتهٔ دیوید رومانو، ۲۰۰۶، نیویورک: انتشارات دانشگاه کمبریج؛ ص ۲۳۵. شابک ‎۰−۵۲۱−۸۵۰۴۱-X.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ تاریخ معاصر کردها، نوشتهٔ دیوید مک‌داول، ۱۹۹۶، لندن: انتشارات آی.بی. تاوریس؛ ص ۲۷۰. ISBN 1-85043-653-3. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «مک‌داول ۱» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  24. مصایب و درگذشت رحمان کُرد: رؤیای کردستان، نوشتۀ کارول پرانهابر، ۲۰۰۹، نیویورک: انتشارات آی. یونیورس.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ خاورمیانه در آشفتگی: درگیری، انقلاب و تغییر، نوشتهٔ ویلیام مارک حبیب، رافائل فرانکل و مینا الاریبی، ۲۰۱۲، سانتا باربارا: گروه انتشاراتی گرینوود؛ ص ۴۶. شابک ‎۹۷۸−۰−۳۱۳−۳۳۹۱۴−۱
  26. خلیج معاصر، نوشتهٔ سورندرا بوتانی، ۱۹۸۰، انتشارات آکادمیک؛ ص ۳۲.
  27. https://books.google.com/books?id=VuG5AAAAIAAJ&q=%22kurdish+iranian+conflict%22 گزارش خاور نزدیک و شمال آفریقا، دفتر اجرایی رئیس‌جمهور، ۱۹۷۹، ص ۲۳.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ ۲۸٫۲ کردهای ایران: مقاومت شکست‌خورده و اپورتونیستی، ۱۹۱۸ - ، نوشتهٔ بنجامین اسمیت؛ زمین و شورش: جدایی‌خواهی کردها در چشم‌اندازی تطبیقی، انتشارات کرنل، ص ۱۰. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «اسمیت ۱» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «اسمیت ۱» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  29. روژهلات: فؤاد بریتان: کنفدرالیسم دموکراتیک راهکاری مناسب برای حل مسئلۀ کرد در ایران است؛ بازدید در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷.