دودمان هان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دودمان هان
漢朝
امپراتوری

 

۲۰۶ ق.م.–۲۲۰ م.
 

 

قلمرو دودمان هان در ۸۷ قبل از میلاد
پایتخت چانگ آن
(۲۰۶ ق.م. – 9 CE, ۱۹۰–۱۹۵ م)

لوئویانگ
(۲۵–۱۹۰ م. , ۱۹۶ م)

شوچانگ
(۱۹۶–۲۲۰ م)
زبان‌(ها) ماندارین باستان
دین تائوئیسم، کنفوسیانیسم، چینیسم
دولت پادشاهی مطلقه
امپراتور
 - ۲۰۲–۱۹۵ ق.م. امپراتور گائوزو (نخستین)
امپراتور شیان (واپسین)
صدراعظم
 - ۲۰۶–۱۹۳ ق.م. شیائو هه
 - ۱۹۳–۱۹۰ ق.م. کائو کن
 - ۱۸۹–۱۹۲ م. دونگ ژئو
 - ۲۰۸–۲۲۰ م. کائو کائو
 - ۲۲۰ م. کائو پی
تاریخچه
 - تأسیس ۲۰۶ ق.م.
 - نبرد گای شیا؛ حکومت دودمان هان آغاز شد. ۲۰۲ پ.م.
 - توقف حکومت هان؛ دودمان زین ۹ تا ۲۳
 - تفویض قدرت به کائو وی ۲۲۰ م.
مساحت
 - 50 BCE est.[۱] ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربعکیلومترمربع (خطای عبارت: نویسه نقطه‌گذاری شناخته نشده «ک»مایل‌مربع)
جمعیت
 -  حدود 2 CE[۲] ۵۷٬۶۷۱٬۴۰۰ نفر 
یکای پول Ban liang coins and wu zhu coins

مختصات: ۳۴°۰۹′۲۱″ شمالی ۱۰۸°۵۶′۴۷″ شرقی / ۳۴٫۱۵۵۸۳°شمالی ۱۰۸٫۹۴۶۳۹°شرقی / 34.15583; 108.94639

گستره دودمان هان در سال ۸۷ پیش از میلاد

دودمان هان، که بعد از دودمان چین به قدرت رسید، بین سالهای ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتأثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد.

اکثر مردم چین، اکنون خود را از قوم هان می‌دانند، که به علت حکومت طولانی این سلسله این قومیت اکثریت مطلق را پیدا کرد.[۳]

History of China
تاریخ چین
دوران باستان
دوران نوسنگی
۸۵۰۰ - ۲۱۹۵ ق.م
دودمان شیا
۲۲۰۵ - ۱۶۷۵ ق.م
دودمان شانگ
۱۶۷۵ - ۱۰۴۶ ق.م
دودمان ژو ۱۰۴۶ - ۲۵۶ ق.م
 ژو غربی ۱۰۴۶ - ۷۷۱ ق.م
 ژو شرقی ۷۷۰ - ۲۵۶ ق.م
   دوره بهار و پاییز
   دوره ایالات متخاصم
امپراتوری
دودمان چین
۳۳۸ - ۲۰۶ ق.م
دودمان هان
۲۰۶ ق.م - ۲۲۰ پ.م
  هان غربی
۲۰۶ ق.م - ۹ پ.م
  دودمان شین ۹ - ۲۳
  هان شرقی ۲۳ - ۲۲۰
دوره سه امپراتوری ۲۲۰ - ۲۸۰
  وی ، شو و وو
دودمان جین اول ۲۶۵ - ۴۲۰
  جین غربی ۲۶۵ - ۳۱۶
  جین شرقی ۳۱۸ - ۴۲۰ شانزده امپراتوری
سلسله‌های شمالی و جنوبی
۴۲۰ - ۵۸۹
دودمان سوئی ۵۸۱ - ۶۱۹
دودمان تانگ ۶۱۸ - ۹۰۷
  (دودمان ژو ۶۹۰ - ۷۰۵)
پنج سلسله و ده پادشاهی
۹۰۷ - ۹۶۰
دودمان لیائو ۹۰۷ - ۱۱۲۵
دودمان سونگ ۹۶۰ - ۱۲۷۹
  سونگ شمالی ۹۶۰ - ۱۱۲۷ شیای غربی
۱۰۳۸ - ۱۲۲۷
  سونگ جنوبی ۱۱۲۷ - ۱۲۷۹ دودمان جین دوم
۱۱۱۵ - ۱۲۳۴
دودمان یوآن ۱۲۷۱ - ۱۳۶۸
دودمان مینگ ۱۳۶۸ - ۱۶۴۴
دودمان چینگ ۱۶۴۴ - ۱۹۱۱
معاصر
جمهوری چین ۱۹۱۲ - ۱۹۴۹
جمهوری خلق چین
۱۹۴۹ - تاکنون
تایوان
۱۹۴۹ - تاکنون

تاریخچه[ویرایش]

هان غربی[ویرایش]

پیش از دودمان هان غربی پس از
از تا
دودمان زین ۲۰۶ پ.م. ۹ م. دودمان کین

هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان کین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان کین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آنها متحد ساخت و حکومت یکپارچه چین را بوجود آورد، اما امپراتوری کین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، کین شی هوانگ‌ده ناپایدار و بی‌ثبات گشت.

ظرف چهار سال، قدرت دودمان کین با شورش‌هایی اضحملال شد. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان در یک ستیز برای تسلط بر چین با یکدیگر نزاع کردند و لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور تمام چین شد.[۴]

امپراتور گائوزو[ویرایش]

گائوزو یا لیو بانگ، اولین امپراتور سلسلهٔ هان بود. او بر شیانگ یو، آخرین امپراتور سلسله چین، غلبه کرد و به شاهی رسید. سلسله‌ای که او تأسیس کرد، هان نام گرفت. در دوران او چین همچنان یکپارچه ماند. او همچنین آیین کنفوسیوس را، به عنوان آیین رسمی کشور، برگزید. گائوزو در سال ۱۸۸ پیش از میلاد، یعنی تنها پس از هفت سال سلطنت، درگذشت.

دوران درگیری بر سر حکومت[ویرایش]

پس از مرگ گائوزو، پسرش، لیو یینگ به سلطنت رسید و نام امپراتور هوی را برای خود انتخاب کرد ولی عمر کوتاهی کرده و در ۲۲ سالگی درگذشت. پس از مرگ او پسرش لیو گونگ با نام امپراتور کیان‌شائو هان در ۷ سالگی به سلطنت رسید. اما او را پس از ۴ سال از حکومت برکنار و برادرش لیو هونگ را با نام امپراتور هئوشائو هان بر تخت نشاندند اما او را هم پس از ۴ سال از حکومت برکنار کردند. پس از امپراتور هئوشائو پسر چهارم گائوزو با نام امپراتور ون بر تخت نشانده شد.

امپراتور وو هان[ویرایش]

در سال ۱۴۱ پیش از میلاد، نتیجه ون دی بر تخت سلطنت نشست و به نام امپراتور وو دی یکی از ارجمندترین فرمانروایان چین شد. او با قبایل کوچگر ساکن مرزها جنگید و آنان را شکست داد. سپس راه ابریشم را به وجود آورد. اقدامات او، هان را به بالاترین قدرت و عظمت خود رساند.

پس از امپراتور وو[ویرایش]

وو دی صاحب فرزندانی از دو ملکه بود. هنگامی که وو دی درگذشت، صدراعظمش هوئوگوانگ نایب السلطنه لیوفو-لینگ پسر وو دی شد. لیوفو-لینگ، که امپراتور ژائودی نام گرفت، مدت زیادی حکومت نکرد و در ۲۲ سالگی درگذشت. امپراتور بعدی کم‌تر از یک ماه دوام آورد و به سبب ناشایستگی برکنار شد. پس از او نوبت به شوان دی، نواده یکی از ملکه‌های وو دی رسیدو شوان دی هجده ساله بود که امپراتور شد و تا آن زمان یک همسر و پسر داشت. شوان دی ۲۵ سال با لیاقت بر امپراتوری فرمانروایی کرد. پسرش، یوان دی، در اقدامات خود ناموفق ماند و پس از درگذشتش در ۳۳ پیش از میلاد، کشمکش بر سر جانشینی سلطنت دوباره آغاز گشت. در این میان، وانگ مانگ، وزیر مقتدر دربار سلطنتی، در سال نهم پس از میلاد سلطنت را غضب کرد.

هان شرقی[ویرایش]

پیش از دودمان هان غربی پس از
از تا
سه امپراتوری کائو وی ۲۵ م. ۲۲۰ م. دودمان زین
شو هان
ووی شرقی

هان شرقی یا هان پسین رسماً در تاریخ ۵ اوت ۲۵ میلادی، هنگامی که لیو شیو با نام امپراتور گوانگ‌وو هان تاجگذاری کرد، آغاز به کار کرد.

امپراتور گوانگ‌وو[ویرایش]

اشراف که با اقدامات وانگ مانگ مخالف بودند، او را گردن زدند و لیو شیو از خاندان قدیمی هان را بر تخت سلطنت نشاندند. او در سال ۲۵ میلادی، تمام مخالفان خود را سرکوب کرد و به مدت ۳۲ سال بر امپراتوری فرمان راند.

اقدامات امپراتور گوانگ‌وو[ویرایش]

لیوشیو خود را گوانگ وو دی نامید و لقب امپراتور اختیار کرد. سپس پایتختش را از چانگان به لوئویانگ انتقال داد. در دوران او، سیستم کشوری دوباره فئودالی شد.

تحت سلطهٔ امپراتور لینگ (۱۶۸ تا ۱۸۹ میلادی) خواجه‌ها ممنوعیت‌های حزبی را تمدید و افزایش دادند.

شورش‌های دهقانی[ویرایش]

در این دوره، شورش‌های بسیاری در سراسر چین اتفاق افتاد. نظیر شورش گروه‌های ابروسرخ‌ها، زرددستاران و پنج پیمانه برنج.

پایان دودمان هان[ویرایش]

در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گیری کرد و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد.

در سال ۲۲۰ میلادی، امپراتور شیان هان از دودمان هان شرقی توسط کائو پی مجبور به استعفاء و خلع مقام شد و با این کار دودمان هان پسین منحل گشت و دورهٔ سه پادشاهی با سه امپراتوری کائو وی، ووی شرقی و شو هان آغاز به کار کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of world-systems research. 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Check |issn= value (help). Retrieved 12 August 2010. 
  2. Nishijima (1986), 595–596.
  3. عزیزی، سعید. تاریخ چین از آغاز تا قرن 21. یزد: انتشارات سید علی زاده، 1397. 135. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۸۸۱۰-۳۲-۲. 
  4. ج. هال، اِلنور. چین باستان. تهران: انتشارات ققنوس، 1392. 121. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۱۱-۳۴۵-۲.