خروج آمریکا از برجام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ترامپ در کاخ سفید کناره‌گیری خود را از برجام اعلام می‌کند.

در پی تلاش آمریکا برای خروج از برجام، ایالات متحده در روز ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ رسماً از برجام خارج شد.[۱][۲]

طرح جامع اقدام مشترک که به‌طور غیررسمی با عناوین معاهده ایران یا توافق هسته‌ای ایران شناخته می‌شود، توافقنامه‌ای بین‌المللی در مورد برنامه هسته‌ای ایران است که در ژوئیه ۲۰۱۵ بین ایران، گروه ۵+۱ (پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد - چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا، ایالات متحده- + آلمان)[۳][۴] و اتحادیه اروپا به تصویب رسید.

در پاسخ به خروج آمریکا، سران سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا در بیانیه‌ای مشترک، بیان کردند که با افزایش احتمال اعلام نقض توافقنامه از سوی آمریکا، توسط شورای امنیت، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر تأیید این توافقنامه هسته‌ای همچنان به عنوان «چارچوب قانونی بین‌المللی برای حل اختلاف» باقی خواهد ماند.[۵]

واکنش‌ها به این اقدام در ایران متفاوت بوده‌است. برخی نسبت به ترامپ و دولت آمریکا ابزار انزجار کردند و برخی دیگر، این تصمیم را کاملاً بیهوده و بی‌تاثیر خواندند.[۶][۷] این اقدام از سوی محافظه‌کاران آمریکایی در ایالات متحده، که توافقنامه را ضعیف می‌دانستند، ستایش شده‌است.[۸][۹] دیگر شخصیت‌های آمریکا از جمله رئیس‌جمهور پیشین باراک اوباما و جو بایدن، معاون وی، تصمیم دولت ترامپ را مورد انتقاد قرار دادند، در حالی که کشورهای اروپایی شامل انگلیس، فرانسه و آلمان که این توافق را امضا کرده بودند از این اقدام ابراز تاسف کردند. همچنین نظرسنجی نشان داد که مردم آمریکا با رئیس‌جمهور ترامپ موافق نیستند و ترجیح می‌دهند که بخشی از این معامله را حفظ کنند.[۱۰][۱۱]

اعلان[ویرایش]

در پی تلاش آمریکا برای خروج از برجام، دونالد ترامپ در روز ۱۸ اردیبهشت رسماً خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد.[۱۲] و این حرکت را «کنار کشیدن» از آن توصیف نمود،[۱۳] که واژه‌ای از لحاظ فنی نادرست است زیرا این توافق یک معاهده نیست و آمریکا فقط می‌تواند مفاد این توافق‌نامه بین‌المللی را اجرا یا نقض کند[نیازمند منابع بیشتر]. وی این توافق را یک توافق وحشتناک یک طرفه خواند که هرگز نباید امضا می‌شد. این توافق صلح و آرامش نیاورد و نخواهد آورد.[۱] ترامپ گفت: «امروز من اعلام می‌کنم که ایالات متحده از توافق هسته‌ای ایران خارج می‌شود» و «بالاترین سطح از تحریم‌های اقتصادی» علیه ایران اعمال خواهد شد.[۱۴]

فرانسه، آلمان و انگلیس گفته‌اند که از تصمیم ترامپ برای خروج از این توافق متأسفند و تلاش می‌کنند تا او را متقاعد کنند که باقی بماند.[۱۵] از میان هشت طرف امضاکننده برجام (چین، فرانسه، آلمان، اتحادیه اروپا، ایران، روسیه، انگلستان و ایالات متحده) هیچ‌کدام حمایت خود را از تصمیم ترامپ برای خروج از برجام ابراز نکرده‌اند. با این حال، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل می‌گوید که او از خروج «جسورانه» ترامپ از یک معامله «فاجعه آمیز» «کاملاً حمایت می‌کند.[۱۵]» همچنین عربستان سعودی، رقیب منطقه‌ای ایران می‌گوید که از حرکت ترامپ به سمت خروج از توافق «حمایت و استقبال» می‌کند.[۱۵]

دستور العمل[ویرایش]

دقایقی بعد از اعلام خروج آمریکا از برجام توسط ترامپ، وزارت خزانه داری آمریکا در بیانیه‌ای دستور العمل خروج از برجام را منتشر نموده و اعلام کرد اقدامات فوری را برای اجرای تصمیم رئیس‌جمهور انجام می‌دهد.[۱۶] طی این بیانیه اعلام شده که تحریم‌ها علیه ایران طی بازه ۹۰ روزه و ۱۸۰ روزه باز خواهند گشت؛ به گونه‌ای که در پایان این دوره‌ها تحریم‌های قابل اجرا به اثرگذاری کامل برسند.[۱۷] این امر شامل اقدامات در چارچوب هر دو دسته تحریم‌های اولیه و ثانویه می‌باشد.[۱۷]

واکنش‌ها[ویرایش]

ایران[ویرایش]

دانشجویان تهرانی عصر چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت با برگزاری تجمع در واکنش به خروج از برجام توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مقابل سفارت سابق آمریکا طی بیانیه ای از مسئولان دولت خواستند تا از این پس طبق سخنان رهبر جمهوری اسلامی عمل کرده و پاسخ به خروج آمریکا از برجام بدهند.[۱۸]
  • سید علی خامنه‌ای رهبر ایران در واکنش به این اقدام بیان کرد: «بنده از روز اول بارها گفتم به آمریکا اعتماد نکنید؛ هم در جلسهٔ عمومی گفتم و هم در جلسهٔ خصوصی. گفتم اگر می‌خواهید قرارداد ببندید، تضمین لازم را بگیرید و بعد ببندید. یکی از شروطی که گفتم این بود که رئیس‌جمهور آمریکا باید امضا کند. مسئولین محترم زحمت کشیدند و عرق ریختند و خب، نتوانستند. دو سال و نیم است که ما در حال انجام این قرارداد هستیم و حالا این مردک می‌گوید من قبول ندارم.[۱۹]» وی با اشاره به مخالفت آمریکا با اصل نظام جمهوری اسلامی و بهانه بودن مسئله هسته‌ای گفت: «آن‌وقتی که مسئلهٔ هسته‌ای شروع شد… می‌گفتیم مسئلهٔ آمریکا با ایران، مربوط به انرژی هسته‌ای نیست و این‌ها بهانه است؛ می‌گفتند نه، این‌جور نیست. حالا دیدید که این‌جوری است؛ ما برجام را پذیرفتیم اما دشمنی‌ها با جمهوری اسلامی تمام نشد. حالا مسئلهٔ حضور ما در منطقه و مسئلهٔ موشک‌ها را مطرح می‌کنند؛ اگر این‌ها را هم قبول کنیم، مسئله تمام نخواهد شد، مسئلهٔ دیگری را شروع می‌کنند. علت مخالفت آمریکا با نظام جمهوری اسلامی این است که آمریکا به‌طور کامل سلطه داشت و انقلاب دست آن‌ها را کوتاه کرد.[۲۰]»
  • حسن روحانی در نطق تلویزیونی بلافاصله پس از اعلامیه ترامپ در این باره گفت «از این لحظه توافق برجام بین ایران و پنج کشور است. در این شرایط باید منتظر باشیم تا شش کشور بزرگ جهانی نسبت به توافق چگونه عمل می‌کنند.»[۲۱] وی گفت که در این باره به وزارت خارجه دستور داده تا طی دو هفته آینده با طرف‌های دیگر برجام دربارهٔ امکان تأمین منافع ایران از این معاهده بدون حضور آمریکا مذاکره انجام شود تا در این صورت، برجام بدون آمریکا حفظ شود.[۲۲]
  • محمدحسین باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در واکنش به خروج آمریکا از برجام، با تأکید بر تکیه بر توان داخلی کشور گفت: «ما امروز با نظامی مواجه هستیم که به برجامی که برای ملت ما مطلوب نبود و ما آن را با کرامت و بزرگواری برای اتمام حجت با جهان پذیرفتیم، به امضای خود پایبند نمی‌ماند. ما در داخل تجربه کرده‌ایم که اگر بخواهیم پایدار بمانیم باید دست به زانوی خودمان بزنیم و به برجام و امثال آن تکیه نکنیم.»[۲۳]
  • سید عبدالرحیم موسوی فرمانده کل ارتش در این باره گفت: «من از روز اول معتقد بودم بزرگترین خسارت برجام مشروعیت بخشیدن به مذاکره با آمریکا و بزرگترین سود آن همین اثبات عدم پایبندی آنها به تعهداتشان است. خدا را شکر می‌کنیم که آمریکا از برجام خارج شد. این طبیعت نظام سلطه و نگاه خاصی است که آن‌ها به ما دارند.[۲۴]»
  • محمدعلی جعفری فرمانده کل سپاه در واکنش به خروج آمریکا از برجام گفت: «اقدام ترامپ در خروج از برجام را به فال نیک می‌گیریم، این اتفاق جدیدی نیست و تأثیر تعیین‌کننده‌ای در هیچ حوزه‌ای که خلاف منافع ملی ما باشد نخواهد داشت. کاملاً روشن بود که آمریکایی‌ها مورد اعتماد نیستند و یک بار دیگر اثبات شد که آمریکا برای مذاکره و تعامل قابل اعتماد نیست.[۲۵]»

اعضای ۵+۱[ویرایش]

  •  ایالات متحده آمریکا: دونالد ترامپ یک روز پس از خارج کردن این کشور از برجام، بار دیگر جمهوری اسلامی را تهدید کرد و گفت ایران یا باید مذاکره کند یا اتفاق دیگری خواهد افتاد وی همچنین اظهار داشت: «من به ایران توصیه می‌کنم برنامه هسته‌ایش را از سر نگیرد. من به آنها قویا توصیه می‌کنم. اگر دست به چنین کاری بزنند با عواقب جدی روبرو می‌شوند».[۲۶]
  •  اتحادیه اروپا: پیشتر اعلام کرده بود که تا پیش از اعلام رسمی دونالد ترامپ هیچ واکنشی به برجام نخواهد داشت.[۲۷] پس از اعلام کناره‌گیری آمریکا از برجام، فدریکا موگرینی حمایت اتحادیه اروپا از برجام را اعلام کرد.[۲۸]
  •  آلمان: آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در ارتباط با تصمیم ترامپ به خروج از برجام گفت این اقدام عواقب سنگینی در پی خواهد داشت. مرکل تأکید کرد که آلمان و دو کشور بریتانیا و فرانسه به تعهدات بین‌المللی خود در ارتباط با توافق هسته‌ای پایبند هستند. فرانک والتر اشتاین‌مایر، رئیس‌جمهوری آلمان نیز در ارتباط با اقدامات و تصمیمات دولت ترامپ موضع گرفته و نسبت به فاصله ایجاد شده در مناسبات آمریکا با متحدانش ابراز نگرانی کرد وی همچنین افزود اقدامات دولت آمریکا جوامع را دوقطبی و دستخوش انشقاق می‌کند.[۲۹]
  •  فرانسه: امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه طی تماسی تلفنی با حسن روحانی از او خواست تا در کنار فرانسه، آلمان و بریتانیا به برجام پایبند بماند.[۳۰]
  •  بریتانیا: از تصمیم آمریکا اظهار تأسف کرد.[۲۸]
  •  روسیه: وزارت خارجه روسیه با صدور بیانیه‌ای ضمن ابراز تأسف از تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا برای خروج از برجام تصریح کرد که «برجام توسط قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل تصویب شده‌است. این سازمان تنها به ایالات متحده تعلق ندارد، بلکه مالکیت آن متعلق به کل جامعه بین‌المللی است. ایران به شدت به تعهداتش پایبند بوده‌است و هیچ دلیلی برای تضعیف یا خروج از این توافق هسته‌ای وجود ندارد.»[۳۱]

سایر کشورها[ویرایش]

  •  اسرائیل: وزارت امور خارجه اسرائیل در پی تصمیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا برای خروج از برجام در پیامی به زبان فارسی در صفحه توییتر خود گفت: «تصمیم پرزیدنت ترامپ برای خروج از توافق هسته‌ای تصمیم شجاعانه و درستی است و ما کاملاً از آن حمایت می‌کنیم. خطرناک‌ترین رژیم جهان نباید به خطرناک‌ترین اسلحه جهان دستیابی پیدا کند.»[۳۲]
  •  عربستان سعودی: از این اقدام استقبال کرد.[۳۳]
  •  امارات متحده عربی وزارت خارجه امارات متحده عربی ضمن اعلام حمایت از تصمیم ترامپ برای خروج از برجام حمایت خود را از سیاست‌های ترامپ در برابر تهران اعلام کرد و خواستار حمایت جامعه بین‌المللی از موضع دولت آمریکا برای رها ساختن خاور میانه از سلاح‌های هسته‌ای شد.[۳۴]
  •  بحرین: وزارت خارجه بحرین با صدور بیانیه ای ضمن اعلام حمایت از تصمیم دونالد ترامپ نوشت: «این تصمیم نشان می‌دهد که آمریکا خود را ملزم به رویارویی با سیاستهای ایران و تلاشهای این کشور برای صدور تروریسم به منطقه می‌داند بی آنکه تعهدی به قوانین و عرف بین‌المللی داشته باشد‎».[۳۵]
  •  ترکیه: رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه در واکنش به تصمیم ترامپ با ابراز تاسف از تصمیم واشینگتن برای خروج از برجام، اعلام کرد: «آمریکا بازنده این مسئله خواهد بود زیرا به توافقی که خود امضا کرده، پایبند نبوده‌است.» وی با بیان اینکه واشینگتن از ابتدا نیز به تعهداتش در برجام پایبند نبوده، گفت: «شما نمی‌توانید هر وقت که خواستید، توافقات بین‌المللی را لغو کنید».[۳۶]
  •  سوریه: وزارت خارجه سوریه با بیان اینکه خروج آمریکا از برجام نشان‌دهنده عدم پایبندی آن‌ها به توافقات هسته‌ای است، این اقدام ترامپ را محکوم و اعلام نمود: «این امر بار دیگر ثابت کرد که آمریکا به توافقات و معاهدات بین‌المللی پایبند نیست.[۳۷]»
  •  اسپانیا: ماریو راجی، نخست‌وزیر اسپانیا، از تصمیم ترامپ برای ترک معامله ایران انتقاد کرد.[۳۸]
  •  استرالیا: مالکوم تورنبل، نخست‌وزیر استرالیا، از تصمیم رئیس‌جمهور دونالد ترامپ برای خروج از برجام ابراز تاسف کرد.[۳۹]
  •  نیوزیلند- جاسیندا آردرن نخست‌وزیر نیوزیلند اعلام کرد: «خروج آمریکا از توافق هسته ای ایران یک گام به عقب بود.[۴۰]»

مقامات آمریکا[ویرایش]

  • نیکی هیلی سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد: «ترامپ تصمیم مطلقاً درستی اتخاذ کرده‌است.»[۴۱]
  • مایک پومپئو وزیر خارجه: «در حالیکه ما از توافق ایران خارج می‌شویم، با متحدین خودمان برای یافتن یک راه حل واقعی، جامع، و پایدار در رابطه با تهدیدات ایران کار خواهیم کرد.»[۴۲]
  • جان بولتون، مشاور امنیت ملی ترامپ: «تحریم‌های آمریکا فوراً بازگردانده می‌شود و بر قراردادهای جدید اعمال می‌شود و شرکت‌های خارجی چند ماه برای خروج از ایران فرصت دارند.»[۴۳]
  • وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز اعلام کرد: «تحریم‌هایی که به قراردادهای پیشین امضا شده در ایران مربوط است در یک دوره گذار نود تا صد و هشتاد روزه به اجرا گذاشته می‌شود.»[۴۳]

پیامدها[ویرایش]

ارتش اسرائیل نیروهای خود را به حالت آماده باش درآورد. به شهروندان اسرائیلی که در ارتفاع‌های جولان زندگی می‌کنند گفته شده‌است که پناهگاه‌های بمب آماده کنند.[۴۴]

در پی این اقدام، قیمت نفت با نوساناتی همراه شد.[۴۵]

لغو قراردادهای بوئینگ و ایرباس[ویرایش]

پس از اعلام تصمیم ترامپ برای خروج از برجام، استیون منوچین وزیر خزانه داری آمریکا اعلام کرد که مجوزهای دو شرکت بوئینگ و ایرباس برای فروش هواپیمای مسافربری به ایران لغو خواهد شد.[۲] این در حالی است که در آذر ۱۳۹۵ وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز فروش ۱۰۶ هواپیمای مسافربری به شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما) را برای شرکت ایرباس فرانسه صادر کرده بود[۴۶] و شرکت هواپیماسازی ایرباس نیز در تیر ۱۳۹۶ برای فروش ۷۳ فروند هواپیمای مسافربری با دو شرکت هواپیمایی ایرانی به توافق رسیده بود.[۴۷]

شرکت نایک[ویرایش]

شرکت نایک اعلام کرد که بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران حق ندارند به علت تحریم‌ها از کفش‌های این شرکت در جام جهانی ۲۰۱۸ استفاده کنند.[۴۸]

سقوط ارزش ریال ایران[ویرایش]

ارزش ریال ایران پس از این خبر به شکل قابل ملاحظه ای کاهش یافت و هر دلار آمریکا با قیمت بیش از ۱۴۰٬۰۰۰ ریال ایران مبادله شد. پیش از این دلار به قیمت کمتر از ۴۰٬۰۰۰ ریال مبادله می‌شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Trump Withdraws U.S. From 'One-Sided' Iran Nuclear Deal". The New York Times. Retrieved 8 May 2018.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "Trump pulls US out of Iran deal". BBC News. 2018-05-08. Retrieved 2018-05-08.
  3. Joshua Keating, "You say P5+1, I say E3+3", Foreign Policy (September 30, 2009).
  4. Jeffrey Lewis, "E3/EU+3 or P5+1", Arms Control Wonk (July 13, 2015).
  5. Mark Landler (May 8, 2018). "Trump Abandons Iran Nuclear Deal He Long Scorned". The New York Times.
  6. «واکنش مردم کشورمان نسبت به خروج آمریکا از برجام + فیلم». باشگاه خبرنگاران جوان، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۱۲ مه ۲۰۱۸. 
  7. «جواب دندان‌شکن ایرانی‌ها به یاوه‌گویی‌های ترامپ/ ملت ایران: منتظر پاسخ قاطع مسؤولان می‌مانیم». خبرگزاری فارس، ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۱۲ مه ۲۰۱۸. 
  8. "Trump Dumps Iran Deal — Hallelujah! | National Review". National Review. 2018-05-08. Retrieved 2018-05-10.
  9. "Trump's reneging on Iran deal has enthused his supporters". The Daily Dot. 2018-05-08. Retrieved 2018-05-10.
  10. «Majority say US should not withdraw from Iran nuclear agreement». CNN، May 9, 2018. بازبینی‌شده در ۱۲ مه ۲۰۱۸. 
  11. «It’s nearly unanimous: foreign policy experts think Trump made the wrong choice on Iran». Vox، May 9, 2018. بازبینی‌شده در ۱۲ مه ۲۰۱۸. 
  12. "ترامپ خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد - ۸ ژوئن 2018". DW.COM. Retrieved May 8, 2018.
  13. Holpuch, Amanda (8 May 2018). "Iran deal: Donald Trump withdraws US from nuclear agreement – live". The Guardian. Retrieved 8 May 2018.
  14. «Iran deal: Trump breaks with European allies over 'horrible, one-sided' nuclear agreement». The Guardian. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ "Iran nuclear deal: Trump pulls US out in break with Europe allies". BBC.
  16. «گزارش تسنیم». خبرگزاری تسنیم، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ «Statement by Secretary Steven T. Mnuchin on Iran Decision». وزارت خزانه داری آمریکا. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  18. "تجمع دانشجویان در محکومیت نقض برجام مقابل لانه جاسوسی - اخبار تسنیم". Tasnim. May 9, 2018. Retrieved May 9, 2018.
  19. «حضور و سخنرانی رهبر انقلاب در دانشگاه فرهنگیان». ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  20. «امام خامنه‌ای: ترامپ ملت و نظام را تهدید کرد؛ از طرف ملت ایران می‌گویم: آقای ترامپ! شما غلط می‌کنید/ دیدید که هسته‌ای بهانه بود». خبرگزاری تسنیم، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  21. فردا, رادیو (May 8, 2018). "روحانی: خروج آمریکا از برجام می‌تواند برای ما دو سه ماه مشکل ایجاد کند". رادیو فردا. Retrieved May 8, 2018.
  22. Cunningham، Erin. «Iran to negotiate with Europeans, Russia and China about remaining in nuclear deal»(en-US)‎. به کوشش Washington Post. 2018-05-08. ISSN ۰۱۹۰-۸۲۸۶. بازبینی‌شده در 2018-05-08. 
  23. «واکنش سردار باقری به خروج آمریکا از برجام». خبرگزاری تسنیم، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  24. «فرمانده ارتش: «مشروعیت بخشیدن به مذاکره با آمریکا» بزرگترین خسارت برجام بود». خبرگزاری آنا، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  25. «سرنوشت برجام روشن است/ اروپا نمی‌تواند مستقل از آمریکا تصمیم بگیرد». خبرگزاری فارس، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  26. "تهدید تازه دونالد ترامپ: ایران یا باید مذاکره کند یا اتفاق دیگری خواهد افتاد". رادیو فردا. May 9, 2018.
  27. "«اتحادیه اروپا درصورت خروج آمریکا از برجام واکنش مشخصی نخواهد داشت»". euronews (به عربی). May 8, 2018. Retrieved May 8, 2018.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ "Trump pulls US out of Iran deal". BBC News. May 8, 2018. Retrieved May 8, 2018.
  29. "انتقاد صدراعظم آلمان از تصمیم ترامپ دربارهٔ خروج از برجام". دویچه وله. May 9, 2018.
  30. "مکرون در تماس تلفنی با روحانی از ایران خواست در برجام بماند". رادیو فردا. May 9, 2018.
  31. «بیانیه وزارت امور خارجه روسیه در خصوص خروج آمریکا از برجام، منتشر شد.». اسپوتنیک، May 09, 2018. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  32. [۱]
  33. "Khalid bin Salman خالد بن سلمان on Twitter". Twitter. Retrieved 2018-05-08.
  34. واکنش متحدان آمریکا به تصمیم ترامپ برای خروج از برجام؛ موافقان و مخالفان
  35. آمریکا: نشست شورای امنیت در مورد کره شمالی ارزشی نخواهد داشت
  36. «Erdoğan says 'US will be the one to lose' in quitting Iran deal». yenisafak، May 09, 2018. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  37. «Syria 'Strongly Condemns' U.S. Withdrawal From Iran Nuclear Deal». The New York Times، May 8, 2018. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  38. «Rajoy critica a Trump por romper el acuerdo con Irán y se compromete a defender la vigencia del pacto». elpais.com، 9 MAY 2018. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  39. «The Latest: Australia and Japan still support Iran deal». Associated Press. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  40. Isaac Davison and Michael Neilson. «Prime Minister Jacinda Ardern: Donald Trump's withdrawal from Iran nuclear deal a step backwards». The New Zealand Herald. 9 May, 2018. 
  41. http://www.bbc.com/news/world-us-canada-44045957
  42. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :0 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ تحریم‌های تازه
  44. "Israel on "high alert" after Trump Iran deal announcement". www.vox.com. Retrieved 2018-05-08.
  45. Egan, Matt. "Oil prices swing wildly after Trump announces exit from Iran deal". CNNMoney. Retrieved 2018-05-08.
  46. «دولت آمریکا 'مجوز فروش بیش از صد ایرباس به ایران را صادر کرد'». بی‌بی‌سی، ۰۲ آذر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  47. «ایرباس ۷۳ هواپیمای دیگر به ایران می‌فروشد». بی‌بی‌سی، ۰۱ تیر ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۸. 
  48. "شرکت نایکی بازیکنان تیم ملی ایران را تحریم کرد؛ به شما کفش نمی‌دهیم - اخبار تسنیم". خبرگزاری تسنیم - Tasnim. June 1, 2018. Retrieved June 28, 2018.