کشمکش بلوچستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کشمکش بلوچستان
Major ethnic groups of Pakistan in 1980 borders removed.jpg
تاریخ 1948–present
Main incidents: 1948, 1958–59, 1963–69, 1973–77, 2004–present
مکان بلوچستان
وضعیت Ongoing
طرفین درگیر
 پاکستان

 چین (from 2004)[۱]

 ایران[۴]

Supported by:
 ایالات متحده آمریکا (supporting Pakistan; supporting Iran until 1979; supporting China from 1979-1989)

ګروهای آزادی‌خواهی بلوچ

Sectarian groups
Jundallah[۶][۷]
جیش‌العدل
Jundallah (Pakistan)
al-Qaeda
لشکر جهنگوی[۵]
Sipah-e-Sahaba[۵]

فرماندهان و رهبران
Presidential Standard of Pakistan (1956-1967).svg لیاقت علی خان (۱۹۷۹–۱۹۵۱)
Presidential Standard of Pakistan (1956-1967).svg Ayub Khan (1979-1974)
Flag of the Prime Minister of Pakistan.svg ذوالفقار علی بوتو (۱۹۷۱–۱۹۷۹)
Flag of the Pakistani Army.svg Tikka Khan (1979-2002)
Flag of the Pakistani Army.svg Rahimuddin Khan (1979-1988)
Presidential Standard of Pakistan.svg پرویز مشرف (۲۰۰۱–۲۰۰۸)
Flag of the Pakistani Army.svg Ashfaq Parvez Kayani (2007-2013)
Flag of the Pakistani Army.svg Raheel Shareef (2013-present)
چین هو جینتائو (۲۰۰۲–۲۰۱۲)
چین شی جین پینگ (2012–present)
People's Liberation Army Flag of the People's Republic of China.svg Liang Guanglie (2008–2013)
People's Liberation Army Flag of the People's Republic of China.svg Fan Changlong (2013–present)
People's Liberation Army Flag of the People's Republic of China.svg Xu Qiliang (2013–present)
ایران شاه (عنوان) Reza Pahlavi (1979-1980)
ایران سید روح‌الله خمینی (۱۹۷۹–۱۹۸۹)
ایران سید علی خامنه‌ای (1989-present)
ایران سید محمد خاتمی (۱۹۷۹–۲۰۰۵)
ایران حسن فیروزآبادی (1979–present)
کریم خان (اسیر)
نوروز خان (اسیر)
خیربخش مری  
بالاچ مری  
براهمداغ بوکتی[۸]
الله نظر بلوچ
جاوید مینگل[۹]

دادشاه  
عبدالمالک ریگی  
عبدالحمید ریگی  
محمد ظاهر بلوچ[نیازمند منبع]

قوا
پاکستان Pakistan BLA: 10,000[۱۱] ---- Jundallah: 700[۱۲] -2,000[۱۳]
تلفات
پاکستان Pakistani security forces
۱۹۷۳–۱۹۷۷:
3,000–3,300 killed[۱۴]
۲۰۰۶–۲۰۰۹:
303+ killed[۱۵]
چین Chinese armed forces
2004-present:
Unknown ---- ایران Iran
154 killed (security forces and civilians)[۱۶]
سرمچاران بلوچ
۱۹۷۳–۱۹۷۷
5,300 killed[۱۴]
۲۰۰۶–۲۰۰۹:
380+ killed[۱۵] ----
~6,000 civilians killed in Pakistan (1973–1977)[۱۴]
1,628+ civilians killed in Pakistan (2004–2009)[۱۰][۱۵]
~4,500 arrested (2004–2005)[۱۰]
~140,000 displaced (2004–2005)[۱۰]
چین 3 Chinese engineers killed
4 kidnapped
5 oil tankers damaged[۱]

کشمکش بلوچستان یک کشمکش مداوم بین بومیان بلوچ و دولت مرکزی پاکستان، ایران و منطقه بلوچستان در جنوب غربی آسیا است که شامل استان بلوچستان در پاکستان، سیستان و بلوچستان در ایران و منطقه بلوچستان در جنوب افغانستان می‌باشد. خواسته بلوچ‌ها خودمختاری بیشتر، درآمد بیشتر از منابع طبیعی استان هایشان و در مواردی حتی استقلال کامل است. ادعاهای بسیاری در مورد تعرض به حقوق بشر در این نواحی است. اخیراً شبه نظامیان در منطقه بلوچستان با جمهوری اسلامی ایران درگیر شده‌اند که این مناطق در مرز پاکستان قرار دارد. این گروه‌های متخاصم در پاکستان، جنوب افغانستان و بخش‌هایی از ایران فعالند. در حملهٔ سال ۲۰۱۰ به اجتماع شیعیان توسط گروهی فرقه‌ای مشخص شد که درگیری‌ها صرفاً رنگ و بوی سیاسی ندارد و این مورد، تنش‌ها را در بلوچستان افزایش داد.

چندی پس از استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷، ارتش پاکستان عملیاتی برای مطیع کردن خانات قلات که تصمیم شاه قنات مبنی بر پیوست شدن به پاکستان را نپذیرفتند ترتیب داد. حرکت بعدی جدایی خواهی بلوچ‌ها در دهه ۶۰ میلادی بعلت تغییر در قانون اساسی پاکستان و تصویب کاهش اختیارات استانی رخ داد. تنش‌ها به جهت اختلالات سیاسی رو به افزایش رفت تا نهایتاً در سال ۱۹۷۳ دولت دستور به عملیات نظامی داد. با کمک حکومت پهلوی در ایران، نیروهای پاکستانی توانستن صدمات سنگینی به جدایی طلبان وارد کنند. شورش‌ها پس از برگشت به ساختار چهار استانی کاهش یافت گرچه در اوایل ۲۰۰۰ شورش‌ها دوباره با وخیم شدن قوانین به جهت همسایگی با افغانستان و کاهش سطح فدرال در پاکستان بالا گرفت. گرچه بلوچستان دارای منابع وسیعی می‌باشد اما از فقیرترین مناطق پاکستان است. جدایی طلبان بلوچ بر این باورند که دولت مرکزی پاکستان به عمد پیشرفت این منطقه را به تأخیر می‌اندازند تا این منطقه همچنان ضعیف باقی بماند.

ارتش رهایی بخش بلوچستان در دول پاکستان و بریتانیا و سایر کشورها، یک سازمان تروریستی طبقه‌بندی شده است. این سازمان بطور گسترده بعنوان گروه اصلی جدایی طلبی بلوچستان مورد توجه است. از سال ۲۰۰۰ تعداد بسیار زیادی حملهٔ تروریستی مرگبار بر نیروهای پاکستانی، پلیس و البته شهروندان این کشور داشته است. دیگر گروه‌های خشن جدایی طلب شامل «لشکر بلوچستان» و «جدایی طلبان بلوچ متحد» نام دارد.

در سال ۲۰۰۵، شورش‌های بلوچ‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران دوبازه آغاز شد. این جریانات مخالف حکومت به میزان آنچه که در پاکستان رخ می‌دهد شدید نیست.

مناطق مورد نزاع[ویرایش]

مناطق تاریخی بلوچستان قدیم، استان سیستان و بلوچستان، غرب هرمزگان، جنوب غرب کرمان، جنوب خراسان جنوبی در ایران، استان بلوچستان در غرب پاکستان و همچنین استان هلمند افغانستان را شامل می‌شود. دریای عمان مرزهای جنوبی آن محسوب می‌شود. ساختار این منطقه بیابانی بهمراه کوه‌هایی در این ناحیه است. بیشتر جمعیت بلوچ ساکن پاکستان هستند. گرچه استان بلوچستان بزرگترین استان پاکستان با دارا بودن ۴۴٪ از کل مساحت این کشور است اما در عین حال کمترین جمعیت را نیز در این کشور(۵٪) داراست و همچنین عقب افتاده‌ترین استان این کشور نیز محسوب می‌شود.

دین[ویرایش]

دین رسمی و غالب مردم بلوچ، اسلام و مذهب آنان تسنن می‌باشد.

تضاد طبقاتی[ویرایش]

طبق گزارشی از معتبرترین روزنامه خبری انگلیسی زبان در پاکستان، ابعاد تضاد در این استان بسیار وسیع بوده و بلوچستان را به عنوان استانی که مورد غفلت قرار گرفته و عمدهٔ جمعیت آن از کمبود امکانات رنج می‌برند یاد کرده است. در همین حال این گزارش از زندگی مرفه و بی دغدغه مسئولان این ناحیه پرده برمی‌دارد. برای مثال به وزیر مختار دولتی در استان اشاره می‌کند که صاحب زمین‌هایی به وسعت شهرهای کوچک است و خودروهای لوکس و ثروتی معادل با میلیون‌ها روپیه دارد.

تاریخ[ویرایش]

زمینه[ویرایش]

اولین مناقشه ۱۹۴۸

بلوچستان شامل ۴ ولایت تحت قیمومیت راج بریتانیا بود که سه ولایت آن که شامل مکران، لاس بلا و خارن بود، با اشتیاق به پاکستان پس از استقلالش در ۱۹۴۷ پیوستند.

خان قلات، احمد یار خان گزینه استقلال را انتخاب کرد. این گزینه به تمام ۵۳۵ ایالت تحت امر توسط کلمنت اتلی داده شده بود.

ارتش پاکستان در همان سال و بلافاصله پس از استقلال، برای مطیع کردن این ولایت و به زانو درآوردن شورشیان، در آن چندین عملیات نظامی انجام داد.

دومین مناقشه۵۹–۱۹۵۸[ویرایش]

نواب نوروز خان، یک ارتش قوای متحد ساخت که حضور نیروهای دولتی را برای رهبران قبایل کم رنگ کرد. او و پیروانش یک جنگ پارتیزانی را در برابر پاکستان آغاز کردند اما در نهایت دستگیر شدند و به جرم خیانت در حیدرآباد زندانی شدند. پنج تن از اعضای خانواده‌اش (شامل پسران و برادرزادگان) به جرم خیانت و کشتار تعدادی از ارتشیان پاکستان به دار آویخته شدند. نواب نوروز خان بعدها در اسارت جان باخت.

سومین مناقشه ۶۹–۱۹۶۳[ویرایش]

بعد از مناقشه دوم، دولت فدرال دستور به ساخت تعداد زیادی پایگاه نظامی در مناطق راهبردی بلوچستان داد. شر محمود بیجرانی مارّی به رهبری شورشیان شروع به ساخت پایگاه‌هایی در ۷۲٫۰۰۰ کیلومتر مربع از خاک بلوچستان کرد تا در وارد یک جنگ پارتیزانی شود. هدف آنها این بود که با تحت فشار گذاشتن پاکستان آنها را مجبور به تقسیم سود حاصل از فروش گاز با رهبران قبایل کنند. شورشی‌ها خطوط راه آهن را بمب گذاری می‌کردند. اقدام انتقام جویانه ارتش نیز نابود کردن مناطق وسیعی از قبیلهٔ مارّی بود. نهایتاً شورش در سال ۱۹۶۹ با پذیرش آتش‌بس از جانب جدایی طلبان پایان یافت. در سال ۱۹۷۰ رئیس جمهور پاکستان، یحیی خان سیاست یک منطقه‌ای را منحل کرد تا بلوچستان بعنوان چهارمین استان پاکستان شناخنه شود که شامل تمام ایالات بلوچستان، استان کمیسیون بالا، و بندر گوادر که توسط دولت پاکستان از عمان خریداری شده بود می‌شد.

چهارمین مناقشه ۷۷–۱۹۷۳[ویرایش]

در سال ۱۹۷۳ رئیس جمهور بوتو با استناد به خیانت که (توسط شورشیان مسلح انجام پذیرفته بود) دولت استانی را منحل کرد و در آن مناطق حکومت نظامی اعلام کرد. خیر بخش مرّی جبههٔ جدایی طلبی مردم بلوچستان را تأسیس کرد که شامل تعداد کثیری از مردم قبایل مرّی و منگال بود. به استناد به برخی منابع ارتش پاکستان ۳۰۰ تا۴۰۰ سرباز را در این درگیری‌ها از دست داد در حالیکه در آنسو ۷۳۰۰ تا ۹۰۰۰ شبه نظامی بلوچ و ساکنین بلوچ جان خود را از دست دادند.

مناقشه پنجم ۲۰۰۴-تا اکنون[ویرایش]

در سال ۲۰۰۵ رهبر سیاسی بلوچستان، نواب اکبر خان بوگتی و میر بالاچ مری در ۱۵ نقطهٔ دستور کار دولت پاکستان حضور داشتند. مطالبات اعلام شده از سوی آنها کنترل بیشتر بر منابع استان و تحت اختیار گرفتن ساخت پایگاه‌های نظامی بوده است. در ۱۵ دسامبر ۲۰۰۵ بازرس کل از سپاه مرزی به همراه قائم مقام خود در تیراندازی واقع در استان بلوچستان در حالیکه در هلیکوپتر خود بودند مجروح شدند. در اوت ۲۰۰۶ نواب اکبر خان بوگتی ۷۹ ساله در درگیری با ارتش پاکستان کشته شد. در همین درگیری دست کم ۶۰ پاکستانی و ۷ افسر نیز کشته شدند. دولت پاکستان او را مسئول بمب گذاری‌های کشنده و حملات موشکی بر رئیس جمهور پرویز مشرّف می‌دانست. در آگوست ۲۰۰۹، رئیس جنبش ملی بلوچ «غلام محمد بلوچ» و دو تن از رهبران ملی‌گرا با دستبند و چشم‌بند دستگیر و به کامیونی در آن اطراف منتقل شد. گفته می‌شود افراد مذکور به زبان فارسی (رایج در ایران و افغانستان) سخن می‌گفته‌اند. ۵ روز بعد بدن پر از گلوله آن‌ها در منطقه‌ای تجاری پیدا شد. جدایی طلبان بلوچ ادعا کردند که نیروهای پاکستان پشت این کشتار است اما کارشناسان بین‌المللی معتقدند که بسیار عجیب است که نیروهای پاکستانی آنقدر بی احتیاط عمل کنند.

در ۱۲ آگوست ۲۰۰۹، میر سلیمان داوود، خان قلات خود را بعنوان قانونگذار بلوچستان و بطور رسمی شورای استقلال بلوچستان را نیز اعلام کرد. ادعای این شورا شامل استان سیستان و بلوچستان ایران نیز می‌شد اما منطقه بلوچستان افغانستان را دربر نمی‌گرفت.

حملات جندالله در ایران[ویرایش]

در اوایل سال ۲۰۰۰ گروه رادیکالیزه جندالله در بلوچستان فعال شد. این گروه که با القاعده نیز ارتباط دارد، تعدادی عملیات در دو کشور ایران و پاکستان انجام داده است.

مهم‌ترین عملیات‌های این گروه در ایران:

  • بمب گذاری‌های ۲۰۰۷ زاهدان: ۱۸ کشته
  • بمب گذاری ۲۰۰۹ زاهدان: ۲۰ کشته
  • بمب گذاری ۲۰۰۹ پیشین: ۴۳ کشته
  • بمب گذاری ژوئیه ۲۰۱۰ زاهدان: ۲۷ کشته
  • بمب گذاری انتحاری ۲۰۱۰ چابهار: ۳۸ کشته

در میان کشته شدگان حمله تروریستی پیشین دو گارد سپاه پاسداران نیز حضور داشتند: ژنرال نور علی شوشتری، قائم مقام فرماندار نیروی زمینی سپاه پاسداران و رجب علی محمدی زاده که فرماندار سپاه پاسداران سیستان و بلوچستان بود.

حامیان خارجی[ویرایش]

پاکستان مکرراً هند و آمریکا را متهم به حمایت از جدایی طلبان بلوچ کرده است با این حال هردو کشور این ادعا را مردود اعلام کرده‌اند. ایران نیز ایالات متحده را به حمایت چندین ساله از جندالله متهم کرده است اما دولت آمریکا که بطور رسمی جندالله را بعنوان گروهی تروریستی می‌شناسد این اتهامات را رد کرده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Kiyya Baloch (27 March 2015). "Chinese Operations in Balochistan Again Targeted by Militants". The Diplomat. 
  2. "IB advise talks with Baloch separatists". Dawn. 29 February 2012. 
  3. "President, PM must talk to Baloch leadership: Nawab Talpur". Pakistan Observer. Archived from the original on March 24, 2014. Retrieved 19 May 2012. 
  4. Abubakar Siddique (20 October 2009). "Jundallah: Profile Of A Sunni Extremist Group". Radio Free Europe/Radio Liberty. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ B Raman (25 January 2003). "Iraq's shadow on Balochistan". Asia Times. Archived from the original on 22 November 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  6. Aryan, Hossein. "Iran Offers Short-Term Solutions To Long-Term Problems Of Baluch Minority – Radio Free Europe / Radio Liberty 2010". Radio Free Europe/Radio Liberty. Archived from the original on 25 November 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  7. "Iranian group makes kidnap claim – Middle East". Al Jazeera. 10 October 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  8. "Baloch rebels 'linked with Afghanistan'". Press TV. 3 September 2009. Retrieved 21 December 2010. 
  9. "Butchering settlers on Independence day". Pakistan Observer. Archived from the original on January 16, 2013. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ Ray Fulcher (30 November 2006). "Balochistan: Pakistan's internal war". Europe Solidaire Sans Frontières. 
  11. Krishna, Maloy (10 August 2009). "Balochistan: Cruces of History- Part II". Maloy Krishna Dhar. Archived from the original on October 11, 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  12. "Jundallah a wedge between Iran, Pakistan". Asia Times. 7 August 2009. Archived from the original on 29 November 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  13. "Iran gets its man". Asia Times. 25 February 2010. Archived from the original on 29 November 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ "Eckhardt, SIPRI 1988: 3,000 military + 6,000 civilians = 9,000, Clodfelter: 3,300 govt. losses". Users.erols.com. Retrieved 14 October 2014. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ "Balochistan Assessment – 2010". Satp.org. Archived from the original on 11 November 2010. Retrieved 21 December 2010. 
  16. Goodenough, Patrick (20 June 2010). "Iran Executes Insurgent Leader, Accused of Ties With American Intelligence". CNSnews.com. Retrieved 6 July 2015. [پیوند مرده]

ویکی‌پدیا، انگلیسی