دینار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دینار دوره امویان که از سکه های ساسانیان الگوبرداری شده است.

سکه طلا که نخستین بار در دوران جمهوری رم عمدتا برای پرستیژ و به تقلید از دَریک دوران هخامنشی ضرب شد. لغت دینار از دناریوس یونانی گرفته شده [۱] با اینحال برخی لغت دینار را معرب دنار فارسی می دانند.[۲]

در ایران[ویرایش]

از دوره سلطنت پارتیان دیناری به دست نیامده اما در دوره ی ساسانی و از زمان سلطنت اردشیر یکم تا شاپور سوم این سکه به وزن ۷ تا ۷.۴ گرم (مشابه وزن درهم نقره) ضرب می شد که عمدتا برای مصارف تشریفاتی مورد استفاده بود؛ با اینحال از کتیبه ی سه زبانه شاپور اول چنین بر می آید که رومی ها در اثر شکست از امپراطوری ایران و برای حفظ جان امپراطور فیلیپ عرب و خانواده اش مجبور به پرداخت پانصد هزار دینار غرامت شدند.

دینار پس از دوران اسلامی هم به صورت دینارهای بیزانسی کاربرد داشت؛ اما تا سالهای ۷۲ه.ق/۶۹۲.م توسط مسلمانان ضرب نمی شد. نخستین دینارهای اسلامی وزنی برابر با دینار بیزانسی ۴.۵۵ گرم داشت که در زمان سلطنت بنی امیه و در دمشق ضرب شد و وزن آن تا ۴.۲۵ گرم هم پایین آمد با اینحال ابزار اصلی برای مبادلات کماکان درهم نقره بود.

در اوایل قرن یازدهم میلادی و در زمان سلجوقیان ضرب مسکوکات نقره متوقف شد چنانکه دو قرن پیش از آن در اوایل قرن نهم میلادی ضرب سکه مسی فلوس متوقف شده بود با این توصیف تنها واحد پولی در زمان سلجوقیان دینار طلا بود. هنوز معلوم نیست با توجه به ارزش بالای طلا مبادلات کوچکتر در این دوره را با چه وسیله ای انجام می دادند.

از دوران چنگیز خان تنها معدودی سکه طلا باقی مانده اما از قرن سیزدهم میلادی، دوران غازان خان، ایلخان مغول و وزیرش رشید الدین، دینار به عنوان واحد پایه ی پولی و معادل ۴.۳۰ گرم و یا شش درهم نقره قرار گرفت. در واقع در این دوره برای نخستین بار معادل ارزش یک دینار به عنوان استاندارد پولی (و نه سکه حقیقی) درآمد از اینرو در دوره ی بعد از ایلخانیان وزن درهم و ارزش این واحد به شدت کاهش یافت تا جایی که در دوره های بعد از واحد شمارش تومان (که در زبان مغولی به معنای ده هزار است) برای شماردن دینارها که واحد پولی کشور بود، استفاده می کردند.

واحد دینار از زمان غازان خان تا سلطنت پهلوی در ایران واحد پول رسمی بود که در زمان سلسله پهلوی از دینار به صورت ریال در آمد و واحد فرعی دینار نام گرفت.

در زمان ناصرالدین شاه قاجار برای نخستین بار اسکناس ده هزار دیناری منتشر شد که برای سهولت بر روی آن عنوان تومان (به معنی ده هزار در زبان مغولی) گذاشتند که در واقع ابزار شمارش دینار است و واحد پولی در دوره قاجار همان دینار بود.

واژه دینار بیش از دویست بار در شاهنامه فردوسی آمده؛ جمع این واژه در فارسی دینارها و در عربی دنانیر است. دینار در حال حاضر به طور رسمی زیر واحد پول ایران است که معادل یکصدم ریال میباشد(هر صد دینار معادل یک ریال است).

کشورهای دیگر که دینار یکای پول آنها است[ویرایش]

نام کشور یکای پول "دینار"
Flag of Jordan.svg اردن دینار اردن
Flag of Algeria.svg الجزایر دینار الجزایر
Flag of Bahrain.svg بحرین دینار بحرینی
Flag of Tunisia.svg تونس دینار تونس
Flag of Sudan.svg سودان دینار سودان
Flag of Serbia.svg صربستان دینار جدید صربستان
Flag of Iraq.svg عراق دینار عراق
Flag of Kuwait.svg کویت دینار کویت
Flag of Libya.svg لیبی دینار لیبی
Flag of Macedonia.svg مقدونیه دینار مقدونیه
Flag of Iran.svg ایران ریال ایران - به صد دینار بخش می‌گردد

استفاده در گذشته[ویرایش]

دینار در گذشته واحد پول این کشورها یا مناطق بوده‌است:

منابع[ویرایش]