ممالیک برجی

ممالیک بُرجی (عربی: المماليك البرجية) دودمانی چرکس‌تبار بودند که از سال ۷۸۴ تا ۹۲۳ ه. ق. معادل ۱۳۸۲ تا ۱۵۱۷ میلادی بر مصر و شام حکومت داشتند. اولین آنان ظاهر سیف‌الدین برقوق و آخرینشان طومان بای دوم بود که در سال ۹۲۳ به دست سلاطین عثمانی گرفتار شد.

در مدت فرمانروایی مملوک‌های برجی ۲۳ سلطان سلطنت کردند. در این دوره، توجه زیادی به عمران و آبادانی و ساختن کاخ‌ها و مساجد و مدارس و مراکز علمی شد، و البته در این دوره ظلم و ستم بر رعیت زیاد شده و مالیات‌های سنگینی از آن‌ها گرفته می‌شد و تجارت نیز از رونق افتاد.

ممالیک برجی علاوه بر بی‌کفایتی‌های سیاسی‌شان، از لحاظ فرهنگی هم موفقیت خاصی نداشتند. تنها نکته قابل ذکر از لحاظ فرهنگی-تمدنی، چندین نمونه از معماری است که از دوران آن‌ها بر جای مانده‌است. البته بسیاری از علما و مورخان مشهور این مصر در دوران ممالیک در عصر ممالیک برجی ظهور کرده‌اند.

فتح قبرص

در دوران پادشاهی اشرف ابونصر سیف‌الدین برسبای (فرمانروایی از ۸۲۵ تا ۸۴۱ھ/۱۴۲۲ تا ۱۴۳۸م) سرزمین قبرص طی سه یورش به‌دست ممالیک برجی گشوده شد.

نخستین یورش در سال ۸۲۷ھ (۱۴۲۴م) و یورش دوم در ماه رجب ۸۲۸ھ (مه ۱۴۲۵م) انجام پذیرفت و سرانجام با یورش سوم که در تاریخ ۲۶ شعبان ۸۲۹ھ (۲ ژوئیه ۱۴۲۶م) صورت گرفت، سرزمین قبرص سقوط کرد و به قلمرو ممالیک پیوست. این سرزمین تا سال ۹۲۳ھ (۱۵۱۷م) که سلطنت مملوکی با شکست طومان‌بای دوم از امپراتوری عثمانی به رهبری سلیم یکم سرنگون شد، بخشی از قلمرو این فرمانروایی بود.