خلافت قرطبه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
خلافت قرطبه

۹۲۹–۱۰۳۱
 

پرچم

حدود سال هزار میلادی
پایتخت قرطبه
زبان‌(ها) عربی، آمازیغی، مستعربی، عبری
دولت پادشاهی
تاریخچه
 - آغاز خلیفگی عبدالرحمان سوم ۹۲۹
 - فروپاشی ۱۰۳۱
مساحت
 - حدود سال هزار میلادی ۶۰۰٬۰۰۰کیلومترمربع (۲۳۱٬۶۶۱مایل‌مربع)
امروزه بخشی از  جبل طارق (بریتانیا)
 مراکش
 پرتغال
 اسپانیا

خلافت قرطبه، یک پادشاهی اسلامی سنی مذهب در اندلس اسپانیا و بخشی از پرتغال و شمال آفریقا به مرکزیت شهر قرطبه بود که از ۹۲۹ تا ۱۰۳۱ میلادی دوام آورد.

فتح اسپانیا[ویرایش]

در سال ۹۲ ه‍.ق یک دسته از مسلمانان به رهبری طارق بن زیادتوانستند بخش اعظم اسپانیا را فتح کنند. اعراب قلمرو جدید خودرا در اسپانیا اندلس می‌گفتند وشهر قرطبه را به پایتختی برگزیدند.[۱]

تأسیس خلافت قرطبه[ویرایش]

در سال ۱۳۹ ه‍.ق فردی از خاندان بنی امیه بنام عبدالرحمن با کمک هوادارانش در اندلس به حکومت می‌رسد و حکومت مستقل امویان را در اندلس تأسیس می‌کند.[۲] دردوران اوج آن در زمان عبدالرحمن سوم آنها خود را خلیفه خواندند.[۳] در واقع خلافت قرطبه نخستین نهادسیاسی مستقل از خلافت اسلامی بود. از آنجایی که خلفای عباسی مسئول کشتار تقریباً همه افراد خانواده اموی بودند مسئله به رسمیت شناختن خلیفه از طرف عبدالرحمن به هیچ وجه مطرح نبود.[۴] بدین ترتیب برای اولین بار در جهان اسلام یک نهاد سیاسی پدیدار شد که در ان زمان بر اساس استقلال کامل از جامعه اصلی مسلمین تشکیل شده بود.

اوج خلافت اموی اندلس[ویرایش]

دوران اوج حکومت اموی اندلس در زمان عبدالرحمن سوم و حکم دوم بود. عبدالرحمن سوم با فائق آمدن بر مشکلات حکام مخالف قدرت امویان اندلس را به اوج رسانید.

برتری بر مسیحیان شمال[ویرایش]

این سالهااز نظر موفقیتهای بسیاری که در مقابل حکومتهای مسیحی شمال یعنی لئون و ناوارا بدست آمد نیز ارزشمند بود. اقتدار و برتری عبدالرحمن و اخلاف او را پادشاه لئون و ملکه ناوارا و کنت بارسلون به رسمیت شناختند و این شناسائی اموی فقط ظاهری و تشریفاتی نبود بلکه همراه بود با پرداخت خراج و باج سالانه که عدم پرداخت ان منجر به حمله و هجوم تنبیهی می‌شد. بدین ترتیب اقتدار و نظارت مسلمین بر شبه‌جزیره ایبری در این زمان تا پایان قرن بیش از هر زمان دیگری قبل و بعد از ان بود.[۵]

سقوط و انحطاط خلافت آندلس[ویرایش]

خلافت قرطبه در پی جنگ داخلی، معروف به فتنه اندلس که میان نوادگان واپسین خلیفه، یعنی هشام دوم که پس از حکم دوم به تخت نشسته بود، با جانشینان پرده‌دار دربار به نام المنصور درگرفت فروپاشید.[۶] با افزایش درگیری‌های داخلی و متلاشی شدن حکومت مرکزی فشار دول مسیحی بر مسلمانان افزایش یافت و خلافت قرطبه نیز به چند بخش تقسیم شد و به صورت ملوک الطوایفی درآمد.[۷] بطوریکه که حکمران سویل یعنی المعتمد و فقهای مالکی حکومتش، از حکومت مرابطون در آفریقای شمالی تقاضای کمک کردند و مرابطون بعد از انجام ماموریتشان حکومت اندلس را در اختیار گرفتند. حکومت مرابطون در اندلس در سال ۵۳۵ ه‍.ق پایان یافت و تا سال ۵۶۵ ه‍.ق که اندلس تحت قدرت موحدون قرار گرفت، هرج ومرج حکمفرما بود. اما موحدون نیز همانند مرابطون مدت زیادی دوام نیاوردند وبزود ی در سراشیبی سقوط افتادند. در این شرایط حملات دول مسیحی شمال اسپانیا افزایش یافت و قرطبه درسال۶۳۴ ه‍.ق و سویل در سال ۶۴۵ه‍.ق بدست مسیحیان افتاد. در این ایام فردی بنام محمد بن یوسف ابن نصر حکومت نصریه را در غرناطه تأسیس کرد. این حکومت در سال ۶۳۵ ه‍.ق تأسیس شد و بعد از دو قرن و نیم در سال ۸۹۶ ه‍.ق منقرض شد.[۸]

پانویس[ویرایش]

  1. عنان، محمدعبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: انتشارات کیهان. ص۳۶. 
  2. Barton, Simon (2004). A History of Spain. New York: Palgrave MacMillan. p. 38. ISBN 0-333-63257-5.
  3. عنان، محمدعبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: انتشارات کیهان. ص۱۵۷. 
  4. عنان، محمد عبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: کیهان. ص۱۵۲. 
  5. عنان، محمدعبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: انتشارات کیهان. ص۴۵۷. 
  6. عنان، محمدعبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: انتشارات کیهان، ع. ص۵۰۷. 
  7. Chejne, Anwar G. (1974). Muslim Spain: Its History and Culture. Minneapolis: The University of Minnesota Press. pp. 43–49. ISBN 0-8166-0688-9.
  8. عنان، محمدعبدالله. تاریخ دولت اسلامی در آندلس. تهران: انتشارات کیهان. ص۶۳۵. 

منابع[ویرایش]

  • عنان، محمد عبدالله. تاریخ دولت اسلامی در اندلس. ج. ۱. ترجمهٔ عبدالمحمد آیتی. تهران: کیهان.