عدالت خدا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از عدل (شیعه))
پرش به ناوبری پرش به جستجو

عدالت خدا اعتقاد به عادل بودن خدا در میان برخی از دین‌داران است. به معنای قضاوت و پاداش به حق است، یعنی باور به اینکه خداوند پاداش و جزای هیچ عملی را هرچند ناچیز و کوچک باشد ضایع نمی‌کند و بدون تبعیض به هر کس جزای عملش را خواهد داد. «عدل» یکی از اصول تشیع و معتزله است.

عدل در دیدگاه شیعه[ویرایش]

دلیل انتخاب این اصل به عنوان یکی از اصول شیعه در اصل برداشت سیاسی و فلسفی از عدالت خداوند، نقش عقل عملی در تشخیص عدل و ظلم، و نیز حسن و قبح است؛ چرا که اهل‌سنت نیز به دادگری خداوند باور دارند.

این اصل به این معنی است که قضاوت عقل در مورد حسن و قبح و نیز عدل و ظلم معتبر است و نمی‌توان با اتصال رفتار شخصی (به‌ویژه سلطان یا خلیفه) به خداوند، ظلم وی را توجیه کرد و عقل را ناتوان از درک درست مفهوم حسن و قبح دانست.

البته برای مفهوم عقل در مباحث مختلف فلسفی، کلامی، فقهی و اصولی، و عرفی معانی متفاوتی وجود دارد و در این بحث، معنای منطقی و فلسفی عقل مد نظر قرار دارد.»[۱]

مطرح‌شدن این اصل در اعتقادات شیعه در پی اختلافات کلامی و فلسفی بین معتزله و اشاعره رخ داد. اهل‌سنت امروزی دربرداشت از اصل عدالت خداوند به اشاعره نزدیک‌اند و معتزله نیز پیروان رسمی ندارند.

یکی از اساسی‌ترین اثبات‌های علل اعتقاد به عدل در اصول مذهب شیعه، قسمت ابتدایی آیهٔ شماره ۲۸۶ سورهٔ بقره می‌باشد؛ که بدین صورت است: «لاَ یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَهَا» معنای «خداوند هیچ‌کس را تکلیف نمی‌کند، مگر به قدر توانایی او»[۲]

«فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره و من یعمل مثقال ذرة شرا یره»، «پس هر کس ذره‌ای کار خوب انجام دهد آن را خواهد دید و هر کس ذره‌ای کار بد بکند آن را خواهد دید.»[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. کار برد عقل در فقه از دیدگاه شیخ مفید رحمه الله، مجله حوزه، بهمن و اسفند1371، شماره54: لینک مقاله:[۱]
  2. [۲]
  3. ﴿فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ﴾(سورهٔ زلزلة-آیهٔ ۷)

منابع[ویرایش]

  • مطهری، مرتضی، عدل الهی، انتشارات صدرا
  • عدالت، محمدی ری شهری