ابن ندیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

محمد بن اسحاق ندیم(مرگ ۳۸۵ هجری قمری) مشهور به ابن ندیم از کتاب‌شناسان سده چهارم هجری و دارای اصالتی احتمالاً ایرانی بود.[۱]

زندگی نامه[ویرایش]

ابن ندیم در قرن چهارم می زیست. کنیه‌اش ابو الفرج و کنیه پدرش ابو یعقوب بود. او عالمی شیعی و دانشوران ایرانی شیعه است و این مطلب از کتابش هویداست چنانکه اهل تاریخ نیز بر این مطلب گواهی داده اند. ولی دارای رویحه تسامح و وسعت مشرب بود و گاه با تعابیری مادحانه از ابوحنیفه یا برخی خارجی ها و غیر مسلمانان یاد میکند.

آثار[ویرایش]

نوشتار اصلی: الفهرست (ابن ندیم)

ابن ندیم آثار زیادی نوشته است ولی مهمترین اثر او که شهرت جهانی دارد کتاب الفهرست است. از دیگر آثار او کتاب التشبیهات است. شهرت او بیشتر به خاطر کتاب الفهرست او است.

الفهرست در سال ۳۷۷ هـ. ق به انجام رسید و احتمالا پس از آن نیز ابن ندیم اطلاعاتی را بر آن افزود. این کتاب جامع ترین اثر در حوزه کتابشناسی عمومی در چهار سده نخست هجری است، که فهرستی از کلیه کتبی که تا آن زمان به زبان عربی نگاشته شده و شرح حال مؤلفانش را دربردارد. این کتاب بمثابه دانشنامه ای از تاریخ، فرهنگ، ادبیات و مذهب از پیش از اسلام تا زمان مؤلف است. [۲]

بخش های الفهرست[ویرایش]

الفهرست ده بخش دارد:

  1. کتب مقدس مسلمانان، مسیحیان و یهودیان؛
  2. نحو و لغت (زبانشناسی)
  3. تاریخ و انساب
  4. شعر و شاعران
  5. علم کلام و متکلمان
  6. فقه، حدیث، فقها و محدثان
  7. فلسفه و علوم قدیم
  8. افسانه، سحر و جادو
  9. مذاهب و ادیان غیرالهی نظیر هندوان، مانویان و بوداییان
  10. کیمیا[۳]

منابع[ویرایش]

  • الوافی ۲: ۱۹۷
  • لسان المیزان ۵: ۷۲
  • لغتنامهٔ دهخدا.

پیوند به بیرون[ویرایش]