محمد عابد جابری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد عابد جابری
زاده ۲۷ دسامبر ۱۹۳۵
فکیک، مراکش
درگذشته ۳ مه ۲۰۱۰
کازابلانکا
ملیت Moroccan
منطقه جهان عرب
مهمترین علایق Arab reason, ابن خلدون
دانشگاه University of Mohammad V
جوایز Ibn Rushd Prize

محمد عابد جابری (عربی: محمد عابد الجابری‎) (زادهٔ ۲۷ دسامبر ۱۹۳۶ در مراکش - ۳ مه ۲۰۱۰[۱]) استاد فلسفه و اندیشهٔ عربی-اسلامی دانشکده ادبیات در رباط و از روشنفکران بنام معاصر جهان عرب بود.[۲] او در سال ۱۹۳۶ متولد شد و در سال ۱۹۶۷ دیپلم مطالعات عالی در فلسفه را گرفت و سپس به مدرک دکترا با موضوع دولت در فلسفه در سال ۱۹۷۰ از دانشکده ادبیات رباط نایل شد. یکی از برنامه‌های پژوهشی وی که تا کنون منجر به چاپ چهار جلد کتاب شده، نقد عقل عربی است. وی بر آن است می‌توان نقد عقل عربی زمینه را برای قرائتی علمی و آگاهانه از میراث مهیا کرد. جابری عقل عربی را نتیجهٔ فرهنگی می‌داند که بر سه نظام معرفتی استوار است: نظام زبانی عربی یا بیان؛ نظام غنوسی ایرانی هرمسی یا عرفان و نظام عقلانی یونانی یا برهان.[۳]

منتخبی از آثار عابد الجابری[ویرایش]

اندیشه عربی به‌ویژه عقلانیت سیاسی و اجتماعی آن از گذشته‌های دور از مشکلات و کاستی‌های متعددی رنج برده واکنون نیز از این امر رنج می‌برد. این کاستی‌ها از ضعف و نقصان در بینش و کوتاهی در نگرش و راهبرد و وجود غبار در نگاه به جلو تا عجز کامل در راه رسیدن به توافق پایدار با دیگران بر اساس رضایت متقابل را شامل می‌شود که این وضعیت از زمانهای قدیم تا کنون بر عقل عربی سایه افکنده است.[۱]

«خوانشی نوین از زندگی و فلسفه ابن رشد» ترجمه سید محمد آل مهدی، تهران، انتشارات نسل آفتاب، ۱۳۹۲ «سنت و مدرنیته» (عربی: التراث و الحداث‎) ترجمه سید محمد آل مهدی، تهران، انتشارات دنیای اقتصاد، ۱۳۹۵

  • عصبیت و دولت: ویِژگی‌های نظریه ابن خلدون دربارهٔ تاریخ عربی-اسلامی (۱۹۷۱)
  • شکل‌گیری عقل عربی (نقد عقل عربی ۱)
  • ساختار عقل عربی (نقد عقل عربی ۲)
  • عقل سیاسی عربی (نقد عقل عربی ۳)
  • عقل اخلاقی عربی (نقد عقل عربی ۴)
  • مقدمه‌ای بر قرآن؛ تشکیک در سلامت قرآن از تحریف
  • مقدمه‌ای بر معرفت‌شناسی: عقلانیت معاصر و پیشرفت اندیشه علمی
  • شناخت قرآن کریم یا تفسیر روشن بر اساس شأن نزول: تفسیر سه جلدی قرآن به روش سکولار

نقد جابری[ویرایش]

برخی نگاه وی را کاملاً ایدئولوژیک، غیرتاریخی و غیرعلمی می‌دانند.[۴]

=نظریات جابری[ویرایش]

فرهنگ عربی همواره میان دو گونه نظام معرفتی در حرکت بوده است که هر کدام نماینده یک نظام ایدئولوژیک هستند که با نظام دیگر تعارض دارد. از یک طرف نظام سنت قرار دارد که امری معقول و مورد قبول جابری است و از طرف دیگر نظام شیعی و هرمسی ایرانی مشرقی قرار دارد. جابری معتقد است تنها نظام سنت است که ریشه در اسلام دارد و و می‌تواند نماینده دیدگاه معقول دینی باشد. در حالیکه سنت دوم ریشه در تفکرات ایرانی و هرمسی دارد و امری نامعقول محسوب می‌شود.[۴]

پانوشت‌ها[ویرایش]

  1. Maroc: décès du philosophe marocain de renom Mohamed Abed Al-Jabri | LeMatin.ch
  2. Book review, Texas University Press
  3. هاشمی: ۱۳۸۳
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ جنیدی جعفری، محمود؛ جلالی، سید سعید، بررسی و نقد دیدگاه محمد عابد الجابری دربارهٔ تشیع، حکمت معاصر :: تابستان 1392، سال چهارم - شماره 2

منابع[ویرایش]

کاستی‌های عقل عربی در کندوکاو سیاسی. محمد عابد الجابری

  • اندیشه‌سیاسی - همشهری آنلاین- محمد عجم:[۲]

هاشمی، سیداحمد، تکوین و تطور شیوه‌های تفکر در نخستین سده‌های اسلامی، مجلهٔ تاریخ علم، شمارهٔ دوم، پاییز ۱۳۸۳، صص ۳–۴۰ (پیوند).

پیوند به بیرون[ویرایش]