ابن جوزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ابوالفرج عبدالرحمن بن علی ابوالفضائل جمال‌الدین بغدادی معروف به ابن جوزی (۵۱۰ه/۱۱۱۶م - ۱۲ رمضان ۵۹۲ ه)، فقیه، محدث، متکلم و تاریخ‌نگار حنبلی‌مذهب بغدادی بود.نسب خانوادگی وی به ابوبکر اولین خلیفه مسلمانان می رسد.[۱]

تبارشناسی[ویرایش]

نام کامل وی حکایت از آن دارد که نسب وی به اولین خلیفه مسلمانان و صحابی پیامبر،ابوبکر می رسد.نام کامل وی ابوالفرج جمال الدین عبدالرحمن ابن ابی الحسن علی ابن محمد ابن علی ابن عبدالله ابن حمادیابن احمد ابن محمد ابن جعفر ابن الجوزی عبدالله ابن قاسم ابن محمد ابن عبدالله ابن عبدالرحمن ابن القاسم ابن محمد ابن ابی بکر صدیق قرشی است.[۲]

الهیات[ویرایش]

وی به خاطر موضعی که در برابر دیکر حنبلی ها در مورد خداشناسی داشت معروف است.وی بر این باور بود که حنبلیانی چون ابن زقونی و قاضی ابو یعلا در مورد توصیفات حق تعالی افراط کرده اند چرا که صفات خداوند را مانند انسان انگاران بیان کرده اند.[۳]

اختلاف در مذهب وی[ویرایش]

برخی معتقدند که وی جنبلی نبوده است و بنابر حفظ ظواهر مذهب خود را حنبلی اظهار می کرده است.بلکه وی را قائل به مذهب تشیع می دانسته اند.وی صاحب قول معروفی است در این باره که از وی پرسیده شد که علی افضل است یا ابوبکر و ایشان پاسخ داده است:من کان بنته فی بیته..یعنی کسی که دخترش در خانه اوست.مثلا خوانساری نقل می کند که ابن جوزی کرامت رد الشمس را به علی نسبت می دهد.در حالیکه هادی عالم زاده این قول را با سخن ابن جوزی در کتاب تلبیس ابلیس همخوان نمی بیند.بهرحال نمی توان ارادت و معرفت وی به علی را انکار کرد. وی در مورد علی ،منزلت و مقام والای وی را نزد پیامبر متذکر شده است[۴]

زمینه های علمی[ویرایش]

ابن جوزی از سیزده سالگی به تالیف پرداخت و تا پایان عمر از نوشتن باز نایستاد.ابوالفرج بن جوزی بیش از ۱۰۰ کتاب در رشته‌های گوناگون و در کل بیش از ۳۸۰ کتاب و رساله نوشت.وی با علوم عقلی و کلام و فلسفه مخالفت داشته است و معتقد بوده است که نباید مردم عادی را با علم کلام آشنا کرد.[۵] غلامحسین ابراهیمی دینانی نقد ابن جوزی در فیلسوفان اسلامی را صادق نمی داند.دینانی بیان می کند که عقائدی که ابن جوزی به فلاسفه منسوب کرده است وجود ندارد و در واقع چنین نیست.مثلا ابن جوزی می گوید که فلاسفه می گویند خداوند به خوداش علم دارد و به غیر خوداش علم ندارد.و نیز بیان می کند که خداوند در نظر ابن سینا علم به جزئیات ندارد.در حالیکه از نظر ابن سینا علم به کلیات مستلزم علم به جزییات است.[۶] از کارهای بی‌سابقه ابن جوزی، بیان یک دوره تفسیر قرآن بر روی منبر است. تدریس بخش مهمی از زندگی اجتماعی ابن جوزی را دربرمی‌گرفت. وی در پنج مدرسه تدریس می‌کرده‌است.

مرگ[ویرایش]

ابن جوزی در ۸۶ سالگی در بغداد درگذشت و در گورستان بابُ الحَرْب خاکسپاری شد.

آثار مهم[ویرایش]

کتاب درباب جایز بودن لعن یزید[ویرایش]

این جوزی کتابی به نام «الرد علی المتعصب العنید المانع من لعن یزید» نگاشته است که در واقع ردی بر کتاب ابن زهیر حنبلی است که در فضائل معاویه و یزید نگاشته است.وی در این کتاب بر این باور است که لعن کردن یزید از نظر امام احمد ابن حنیل جایز است و مانعی ندارد.[۸]

منابع[ویرایش]

  1. A.C. Brown, Jonathan (2014). Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy. Oneworld Publications. pp. 251, 321. ISBN 978-1780744209.
  2. الامان ابن جوزی و کتابه الموضوعات،دکتور محمود احمد القیسیه،چ اول 1403هق،ص 43
  3. Holtzman, Livnat. ""Does God Really Laugh?" – Appropriate and Inappropriate Descriptions of God in Islamic Traditionalist Theology" (PDF). Bar‐Ilan University, Ramat Gan. p. 188.
  4. هادی عالم زاده ،اندیشه های دینی، کلامی، سیاسی و اجتماعی ابن جوزی دانشمند سده ششم هجری،معارف 1379 شماره 50
  5. صادق علاماتی،ابن جوزی،کتاب ماه تاریخ و جغرافیا،1389ش،شماره 146
  6. غلامحسین اب‍راه‍ی‍م‍ی دی‍ن‍ان‍ی‌ ،عقل و استدلال در تفکر ابن جوزی،مقالات و بررسی ها،1376ش،ش 61
  7. http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/1527
  8. شيخ عباس قمي؛ الكني والالقاب، بي جا، بي تا، ج 1، ص 247
  • لغت‌نامهٔ دهخدا: سرواژهٔ ابن جوزی.
  • Robinson، Chase F. (۲۰۰۳)، Cambridge University Press، ISBN 0-521-62936-5
  • راسخون، بازدید: دسامبر ۲۰۰۹.