محمدتقی مصباح یزدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
با محمد یزدی اشتباه گرفته نشود.
محمدتقی مصباح یزدی
Mohammad taghi Mesbah Yazdi.jpg
شناسنامه
نام کامل محمدتقی مصباح یزدی
زادروز ۱۱ بهمن ۱۳۱۳ خورشیدی (۸۰ سال)
زادگاه یزد، ایران
دین اسلام
مذهب شیعه دوازده امامی
اطلاعات سیاسی
پست‌ها عضو مجلس خبرگان رهبری
اطلاعات علمی و مذهبی
استادان حسین طباطبایی بروجردی، روح‌الله خمینی،
محمد تقی بهجت، محمدعلی اراکی،
محمدحسین طباطبایی
شاگردان غلامحسین الهام، عباسعلی کدخدایی،
پرویز داوودی، مرتضی آقاتهرانی
کتاب‌ها نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه،
عبرت‌های خرداد
وبگاه رسمی mesbahyazdi.org

مناظره تلویزیونی از راست: عبدالکریم سروش و مصباح یزدی در برابر احسان طبری و فرخ نگهدار در سال ۱۳۶۰

محمدتقی مصباح یزدی (زادهٔ ۱۱ بهمن ۱۳۱۳ در یزدمجتهد، استاد فلسفه اسلامی، مفسر، بنیانگذار و مدیر موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، عضو مجلس خبرگان رهبری، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت و یکی از اساتید حوزهٔ علمیهٔ قم است.

وی از منظر علمی به دلیل نوشتارهایش در زمینه تفسیر موضوعی قرآن، و فلسفه اسلامی - به ویژه یکی از کتاب‌های درسی حوزه تحت عنوان «آموزش فلسفه» که به زبان‌های عربی، انگلیسی و غیره نیز ترجمه شده است و از منظر سیاسی به علت حمایت‌هایش از محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور سابق ایران و نیز مخالفت‌های سابقه‌مندش با محمد خاتمی و به طور کلی جنبش اصلاح‌طلبی ایران، مشهور است.[۱][۲][۳][۴]


تحصیلات حوزوی[ویرایش]

تحصیلات ابتدایی خود را در سن هفت سالگی آغاز کرد. سپس وارد حوزهٔ علمیهٔ یزد شد و دورهٔ مقدمات و سطح را همان جا به اتمام رساند، سپس در سال ۱۳۷۱ه. ق. عازم نجف شد، و پس از یک سال برای ادامهٔ تحصیل به قم هجرت کرد و حدود ۸ سال به طور مداوم در درس فقه حسین طباطبایی بروجردی شرکت کرد. وی در سن ۲۷ سالگی به درجهٔ اجتهاد رسید، اما با این حال تا ۸ سال در دروس فقه و اصول روح‌الله خمینی و تا ۱۵ سال در درس فقه محمد تقی بهجت و تا ۲ سال در درس محمد علی اراکی شرکت می‌کرد. وی از شاگردان درس تفسیر و فلسفهٔ محمدحسین طباطبایی نیز به شمار می‌رود و با پایه‌گذاری مدرسه حقانی توسط آیت‌الله قدوسی و محمد حسینی بهشتی استاد و عضو هیئت مدیره این مدرسه می‌شود.[۵] اما بعدها به دلیل اختلافات شدیدش با علی شریعتی از این سمت کناره گرفته و به مؤسسه «در راه حق» می‌پیوندد[۶]

فعالیت‌های علمی فرهنگی[ویرایش]

پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران او در تأسیس دفتر همکاری حوزه و دانشگاه و در جهت تحول و بازسازی نظام حوزه نقش فعالی ایفا کرد. او بنیاد علمی پژوهشی باقرالعلوم و سپس مؤسسهٔ آموزشی پژوهشی امام خمینی را در قم پایه‌گذاری کرد. وی هم اکنون رئیس مؤسسهٔ علمی پژوهشی امام خمینی و همچنین رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت و عضو جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم می‌باشد.

فعالیتهای سیاسی[ویرایش]

مصباح یزدی در واکنش به رویدادهای پس از انتخابات88گفت «سلسله جنبان این قضایا هر که بود درصدد حذف ولایت فقیه از نظام سیاسی کشور بود.» وی «ولایت فقیه را روح انقلاب و مشخصه این حکومت» دانسته و گفت: «دشمنان می‌خواستند یا این رکن اساسی را حذف و یا تضعیف و کمرنگ کنند که در این جریان برخی آگاهانه و برخی فریب خورده اقدام به این امر نمودند.»[۷] او همچنین در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸ در جمع گروهی از هنرمندان بسیجی در موسسه آموزشی امام خمینی در قم این‌گونه استدلال کرد که وقتی رئیس‌جمهوری از جانب رهبری نصب و تایید می‌شود به عامل او تبدیل شده و از این پرتو نور بر او نیز تابیده می‌شود و لذا «وقتی ریاست جمهوری حکم ولی فقیه را دریافت کرد اطاعت از او نیز مثل اطاعت از خداست.»[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] وی همچنین از رهبران جبهه پایداری انقلاب اسلامی است که طی سال های اخیر به عنوان یک گروه سیاسی ظهور و بروز کرده است. موسسه مطالعاتی امریکن اینترپرایز نیز در تحلیلی اظهار داشت که محمد تقی مصباح یزدی و عزیز خوشوقت از سرسخت ترین روحانیون و نزدیکان آیت الله خامنه ای هستند.

انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم
انتخابات مجلس شورای اسلامی دهم

در زمان دولت یازدهم ایران، مصباح از مخالفان این دولت محسوب می‌شد و از برنامه انفرادی خود و اعضای جبهه پایداری برای در دست‌گرفتن اکثریت اعضای دوره دهم مجلس شورای اسلامی صحبت کرده است. وی در جلسات خود با نمایندگان دوره نهم مجلس شورای اسلامی که عضو جبهه پایداری هستند، از سعید جلیلی و باقری لنکرانی، به عنوان بهترین گزینه‌ها برای در دست گرفتن ریاست دوره نهم مجلس شورای اسلامی سخن گفته است که نشان از مخالفت با عملکرد علی لاریجانی، رئیس اصولگرای نهمین دوره مجلس شورای اسلامی، دارد.[۱۵]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

مصباح یزدی از حامیان اسلام بنیادگرایانه و طیف اصولگرا است. او از مخالفان جدی اصلاحات محمد خاتمی و اصلاح‌طلبان می‌باشد، چنانکه در حسینیه شهدای قم اصلاح‌طلبان را «احیاکنندگان سنت کفار ۲۵۰۰ سال پیش ایران» نامید.[۱۶]

احتمال جادو شدن احمدی‌نژاد[ویرایش]

مصباح یزدی در سخنانی که هفته‌نامه شما وابسته به حزب موتلفه اسلامی به نقل از او انتشار داد، گفت که بیش از ۹۰ درصد احتمال می‌دهد که احمدی‌نژاد را شخصی (مشایی) سحر کرده باشد.[۱۷][۱۸]

ارتداد و قتل افراد[ویرایش]

مصباح در سخنرانی‌های خود بارها صراحتاً از اجرای حکم اعدام برای افرادی که مرتد شده‌اند دفاع نموده‌است، چنانکه یکبار خواستار حکم اعدام برای هاشم آغاجری به اتهام اهانت به امامان شیعه و مراجع تقلید شیعه و همچنین اهانت به پیامبر اسلام شد.[۱۹] همچنین احمد قابل در نامه‌ای به علی خامنه‌ای، ضمن اشاره به اصرار و شهادت مصباح یزدی، مبنی بر کفرآمیز بودن مطالب و مرتد بودن حبیب‌الله آشوری به جرم انتشار کتاب «توحید» که منجر به اعدام وی شد، از وی انتقاد کرد.[۲۰]

شهادت به نفع باقری لنکرانی[ویرایش]

در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۲) به دنبال نام‌نویسی کامران باقری لنکرانی برای نامزدی یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، آیت اله مصباح یزدی در اظهار نظری گفت: بینی وبین الله شهادت می‌دهم که روی زمین و زیر این آسمان کسی اصلحتر از آقای لنکرانی نمی‌شناسم حتی یک مورد خلاف شرع و خلاف قانون از او مشاهده نشده و امیدوارم که این شهادت برگ زرینی در کارنامه ۸۰ ساله من باشد.

وی با اشاره به شناخت دیرینه خود از باقری لنکرانی گفت: من از شش تا هفت سال پیش فکرش را کردم و به این نکته رسیده بودم و به کسی اعلام نکرده بودم و مطمئنم همه حوادث عالم در اراده من سر سوزنی اثر نداشته است.[۲۱][۲۲]

اما به دنبال انصراف باقری لنکرانی از نامزدی درست قبل از اعلام احراز صلاحیت کاندیدا ریاست جمهوری توسط شورای نگهبان، آیت اله مصباح یزدی در مورد سعید جلیلی اظهار داشت: مقام معظم رهبری که به‌دلیل نبوغ ذاتی و بیش از سی سال حضور در مدیریت کلان نظام اسلامی، بسیاری از مسائل نظام را بهتر از دیگران درک می‌کنند بر چند مسأله از جمله استکبار ستیزی و حفظ عزت اسلامی تأکید کرده‌اند. با توجه به تحقیق‌ها، بررسی‌ها و مشورت‌ها، به نظر می‌رسد که آقای سعید جلیلی در اصول و مبانی ضعف ندارد و در مواردی مانند پایبندی به دین، عشق به ولایت، جدیت در اجرای احکام و اهتمام به ارزشهای اسلامی، بیش از حد نصاب را دارد.[۲۳]

واکنش نسبت به سخنان حسن روحانی[ویرایش]

مصباح یزدی در خرداد ۱۳۹۳ در سالروز وفات امام خمینی در جمع اعضای کاروان پیاده عازم حرم امام خمینی در پاسخ به سخنان حسن روحانی که گفته بود برخی دچار توهم هستند و مدام غصه دین مردم را می‌خورند در حالی که نه دین را می‌شناسند و نه آخرت را، گفت:

حتی برخی از افراد عمامه به سر که دارای مسئولیت هستند، در واکنش به اجتماع مردم در خصوص بدحجابی و نگرانی علما از وضع دین و فرهنگ و تجمع روحانیت در فیضیه، آن‌ها را کسانی معرفی می‌کنند که اسلام را نشناخته‌اند و آن‌ها را متهم به توهم می‌کنند. باید از وی پرسید مگر خود تو دینت را از کجا یاد گرفته‌ای؟ از فیضیه یا از انگلستان؟
تقریباً همه مسئولین ما در دوره‌های مختلف در ته دلشان باور نداشتند که بتوان حریف آمریکا شد و معتقدند که ایران در علم، تکنولوژی، صنعت و نظایر اینها به آمریکا نیازمند است و چاره‌ای جز رابطه با آمریکا وجود ندارد و البته این رابطه، هزینه‌ای هم دارد که طبیعتاً باید پرداخت شود. یعنی از یک طرف عامل فکری و از طرف دیگر عامل روانی که راحت طلبی و رفاه طلبی است سبب شده تا این افراد، رابطه با آمریکا را مصلحت بدانند!
جدایی دین از سیاست و بیان این مطلب که دین وظیفه روحانیت است، نه دولت، همان شعار جبهه ملی است که متأسفانه امروز از سوی برخی مسئولین عمامه به سر مطرح می‌شود.[۲۴]

مصباح یزدی در دیدار با اعضای شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی گفت: مهمترین معضل و مسأله در کشور ما، اقتصاد و مادیات نیست، بلکه همان هدفی است که به خاطر آن، انقلاب شد. اگر قرار بود مشکل اصلی ما، اقتصاد و مادیات باشد، که در این صورت اگر انقلاب نمی‌کردیم، بهتر بود؛ چراکه در آن زمان نه تحریمی دامن‌گیر ملت ایران بود و نه مشکل انرژی هسته‌ای داشتیم[۲۵][۲۶]

واکنش‌ها[ویرایش]

در پی سخنان مصباح یزدی، علی مطهری و سید مهدی طباطبایی از وی انتقاد کردند.

سید مهدی طباطبایی در واکنش به سخنان وی گفت:

آقای مصباح بهتر است به درس و بحث و کار علمی‌شان بپردازند.[۲۷]

علی مطهری نیز در پاسخ به وی گفت:

چرا در دولت قبلی که انحرافات فرهنگی بیشتر از امروز بود و رئیس‌جمهور سابق[محمود احمدی نژاد] و آقای مشایی افکار ویژه مخالف مبانی و آرمان‌های انقلاب اسلامی را مطرح می‌کردند از قبیل مکتب ایران، وحدت ادیان و بیداری انسانی بجای بیداری اسلامی، فقط گاهی به اشاراتی اکتفا می‌کردید؟
یک جمله رئیس‌جمهور را که قابل تاویل است به سکولاریسم تفسیر می‌کنند و با تندی به وی حمله می‌کنند، لذا این شائبه ایجاد می‌شود که حب و بغض‌ها در اینگونه قضاوت‌ها دخالت دارد.[۲۸]

کتاب‌شناسی[ویرایش]

وی دارای تألیفات و آثار متعددی در زمینه‌های فلسفهٔ اسلامی، الهیات، اخلاق و عقاید می‌باشد؛ از جمله[نیازمند منبع]:

  • اخلاق در قرآن (۳ جلد)
  • آذرخشی دیگر از آسمان کربلا
  • اصلاحات، ریشه‌ها و تیشه‌ها
  • آفتاب ولایت
  • آموزش عقاید (۳ جلد)
  • آموزش فلسفه (۲ جلد)
  • انسان‌شناسی در قرآن
  • انقلاب اسلامی، جهشی در فرایند تحولات بین‌الملل
  • ایدئولوژی تطبیقی
  • بر درگاه دوست
  • به سوی او
  • به سوی خودسازی
  • پاسخ‌های استاد به جوانان پرسشگر
  • پاسداری از سنگرهای ایدئولوژیک (۶ جلد)
  • پرتوی از امامت و ولایت در قرآن کریم
  • پرسش‌ها و پاسخ‌ها (۵ جلد)
  • پند جاوید (۲ جلد)
  • پندهای امام صادق (ع) به رهجویان صادق
  • پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی
  • تعدد قرائت‌ها
  • تهاجم فرهنگی
  • توحید در نظام عقیدتی اسلام
  • جامعه و تاریخ در قرآن
  • جامعیت قرآن
  • جامی از زلال کوثر (شخصیت حضرت فاطمه زهرا)
  • جنگ و جهاد در قرآن (۲ جلد)
  • جهان‌شناسی در قرآن
  • جوانان و مشکلات فکری
  • چکیدهٔ چند بحث فلسفی
  • چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی
  • حقوق و سیاست در قرآن
  • خداشناسی در قرآن
  • خودشناسی برای خودسازی
  • در پرتو آذرخش
  • در پرتو ولایت
  • دروس فلسفه
  • دروس فلسفه اخلاق
  • دین و آزادی
  • راه‌شناسی در قرآن
  • راهنماشناسی در قرآن
  • راهیان کوی دوست
  • ره‌توشه (۲ جلد)
  • زن، نیمی از پیکر اجتماع
  • سلسه مباحث اسلام، سیاست و حکومت
  • شرح الهیات شفاء (۲ جلد)
  • شرح برهان شفاء (۴ جلد)
  • شرح جلد اول اسفار اربعه (۲ جلد)
  • شرح جلد هشتم اسفار اربعه (۲ جلد)
  • شرح نهایةالحکمه (۲ جلد)
  • شکوه نجوا
  • عبرت‌های خرداد
  • فلسفه اخلاق
  • قرآن در آینه نهج‌البلاغه
  • قرآن‌شناسی (۲ جلد)
  • قلمرو دین
  • کاوش‌ها و چالش‌ها (۲ جلد)
  • گفتمان روشنگر
  • مباحثی پیرامون حوزه
  • مباحثی پیرامون عرفان
  • معرفت‌شناسی انتقادی
  • نجوای عاشقانه
  • نظریه حقوقی اسلام (۲ جلد)
  • نظریه سیاسی اسلام (۲ جلد)
  • نقد و بررسی مکاتب اخلاقی
  • نقدی فشرده بر اصول مارکسیسم
  • نقش تقلید در زندگی انسان
  • نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه
  • یاد او (ذکر و ذاکران در کلام امیر مؤمنان)
  • یاد تو

شاگردان[ویرایش]

وی در طول سالیان تدریس خود تعداد بسیاری از شاگردان را تربیت کرده است که اکثر آنان هم اکنون از اساتید حوزه و دانشگاه هستند از جمله:[۲۹]

  1. غلامرضا فیاضی (عضو جامعه مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم و استاد مؤسسه امام خمینی)
  2. محمود رجبی (عضو جامعه مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم و قائم مقام مؤسسه امام خمینی)
  3. محمود محمدی عراقی (داماد آیت‌الله مصباح یزدی)
  4. مصطفی ملکیان (استاد دانشگاه)
  5. سید محمدرضا طباطبایی (مدیر جامعة الزهرا)
  6. سیدابوالحسن نواب (رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب)
  7. مرتضی آقاتهرانی (استاد اخلاق حوزه علمیه و دولت احمدی‌نژاد و نماینده تهران در مجلس هشتم)
  8. محمد فنایی اشکوری (دانشیار مؤسسه آموزشی امام خمینی)
  9. سید محمود نبویان (عضو هیئت علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی)
  10. پرویز داوودی (معاون اول دولت نهم)
  11. منوچهر محمدی (معاون وزیر امور خارجه)
  12. عباسعلی کدخدایی (سخنگوی شورای نگهبان)
  13. غلامحسین الهام (عضو شورای نگهبان، سخنگوی سابق دولت و ورزیر سابق دادگستری)
  14. علی مبشری (رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی تهران)

گفته می‌شود که احمد عبدالله محمد سامبی رئیس‌جمهور سابق کشور آفریقایی کومور نیز از شاگردان او بوده[۳۰] و گفته می‌شود که محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور سابق ایران نیز از پیروان اوست.[۳۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مرور هفته نامه‌های ایران:۲۹ اردیبهشت، وبگاه بی‌بی‌سی فارسی (جمعه ۱۹ مه ۲۰۰۶)
  2. مقاله «صعود استاد تمساح، از افراط‌گرایی به ایجاد رعب و وحشت در افراط‌گرایی» در وب‌گاه «تلگراف» (telegraph.co.uk)
  3. Iranian journalist accuses 'killers', Independent.co.uk, Friday, 1 December 2000
  4. http://www.nytimes.com/2007/01/28/magazine/28iran.t.html?pagewanted=۳&partner=rssnyt&emc=rss (بازدید ۵ مارس ۲۰۰۸)
  5. «آیت الله حاج شیخ محمد تقی مصباح یزدی «دام ظله»». مرکز جهانی اطلاع‌رسانی آل البیت. بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۸۸. 
  6. رضا خجسته رحیمی. «از مدرسه حقانی تا حلقه حقانی، شاگردانی که نام آیت‌الله قدوسی را به‌دنبال خود می‌کشند». هفته‌نامه شهروند امروز. 
  7. «مصباح یزدی: اطاعت از رئیس جمهور مثل اطاعت از خدا است»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  8. «مصباح‌یزدی:اطاعت از رئیس‌جمهور، مثل اطاعت از خداست»(فارسی)‎. پارلمان‌نیوز، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  9. «مصباح:اطاعت ازاحمدی نژاد، مثل اطاعت ازخداست!»(فارسی)‎. آینده نیوز، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  10. «مصباح یزدی: اطاعت از رئیس جمهور شبیه اطاعت از خدا است»(فارسی)‎. رادیو فردا، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  11. «آیت‌الله مصباح: اطاعت از رئیس جمهور، شبیه اطاعت از خداست»(فارسی)‎. فردانیوز، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  12. ««اطاعت از رئیس‌جمهور، شبیه اطاعت از خداست»»(فارسی)‎. رادیو زمانه، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  13. «اطاعت از احمدی‌نژاد شبیه اطاعت از خداست!»(فارسی)‎. شیعه‌آنلاین، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ مرداد ۱۳۸۸. 
  14. مصباح یزدی: اطاعت از رئیس‌جمهور شبیه اطاعت از خداست
  15. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام nameh وارد نشده‌است.
  16. مصباح یزدی: برخی به‌دنبال احیا سنت کفار ۲۵۰۰ سال پیش در ایران هستند، وبگاه روزنامه همشهری شماره ۲۰۹۵
  17. پایگاه خبری جوان: آیت‌الله مصباح:شخص مسئله‌دار احمدی‌نژاد را سحر کرده است
  18. ال٠- شخص مسئله‌دار احمدي‌نژاد را سحر کرده است
  19. بند دال، وبگاه روزنامه همشهری، شماره ۲۹۳۰‎
  20. BBCPersian.com
  21. سوگند مصباح یزدی در مورد باقری لنکرانی
  22. نظر آیت‌الله مصباح یزدی درباره باقری لنکرانی
  23. نظر آیت‌الله مصباح یزدی درباره جلیلی: به نظر می‌رسد که ایشان در اصول و مبانی ضعف ندارد
  24. سخنان جنجالی آیت‌الله مصباح درباره امام و روحانی
  25. سخنان مصباح خطاب به روحانی
  26. سخنان جنجالی آیت‌الله مصباح، ایسنا
  27. واکنش صریح استاد اخلاق به سخنان مصباح
  28. واکنش علی مطهری به اظهارات مصباح یزدی
  29. چرا از مصباح و شاگردانش می‌ترسند؟ رجانیوز
  30. «احمدی‌نژاد: بیسکوئیت مال اداره‌است یا شخصی است؟». وب‌گاه تابناک. بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۸۸. 
  31. «Ahmadinejad's messianic connections». The Guardian. بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۸۸. 

منابع[ویرایش]

  • کتاب «زندگی‌نامه حضرت آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی. تالیف: اسلامی، محمدتقی، ۱۳۸۲، چاپ نخست، رقعی، شومیز، ۲۸۸ص، با اختصار و ویرایش جدید.

پیوند به بیرون[ویرایش]

گفتاوردها
موارد مرتبط