خورخه لوئیس بورخس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خورخه لوییس بورخِس
۱۹۵۱
۱۹۵۱
نام اصلی
خورخه فرانسیسکو اییسادورو لوئیس بورخس آسودو[۱]
زاده۲۴ اوت ۱۸۹۹
بوئنوس آیرس، آرژانتین
درگذشته۱۴ ژوئن ۱۹۸۶ (۸۶ سال)
ژنو، سوئیس
پیشهنویسنده، شاعر
ملیتآرژانتینی
کتاب‌هاالف (مجموعه‌داستان) (۱۹۴۹)
همسر(ها)السا هلنا آستته میان[۲] ۱۹۷۰-۱۹۶۷
ماریا کوداما[۳] ۱۹۸۶-۱۹۸۶
امضا
صفحه در وبگاه IMDb

خورخه فرانسیسکو ایسیدورو لوئیس بورخس آسودو معروف به خورخه لوئیس بورخِس (به اسپانیایی: Jorge Luis Borges) (Speaker Icon.svg audio) ‏ (زادهٔ ۲۴ اوت ۱۸۹۹ – درگذشتهٔ ۱۴ ژوئن ۱۹۸۶) نویسنده، شاعر و مترجم معاصرِ آرژانتینی و یکی از برجسته‌ترین نویسندگان آمریکای لاتین بود. شهرت او بیشتر به خاطر نوشتن داستان کوتاه است. یکی از مشهورترین کتاب‌های او، داستان (۱۹۴۴)، گلچینی از داستان‌های کوتاه بورخس به انتخاب خودش است که مضامینی همچون رؤیا، هزارتو، فلاسفه، کتابخانه، آینه، داستان‌نویسان و اسطوره را می‌توان حلقهٔ اتصال این داستان‌ها دانست.[۴] آثار بورخس به غنای ادبیات فلسفی و ژانر فانتری افزود‌ه و بر جنبش واقع‌گرایی جادویی در ادبیات آمریکای لاتین در قرن بیستم تاثیر گذاشته‌اند.[۵] بورخس در قالب اشعاری که اواخر عمرش می‌سرود، با چهره‌های فرهنگی‌ای مانند اسپینوزا، دکاموئش و ویرژیل گفتگو می‌کرد.

بورخس در بوئنوس آیرس متولد شد. او در سال ۱۹۱۴ همراه خانواده‌اش به سوئیس نقل مکان و در کالج ژنو تحصیل کرد. خانوادهٔ بورخس به کشورهای زیادی در اروپا از جمله اسپانیا سفر می‌کردند. بورخس در سال ۱۹۲۱ به آرژانتین بازگشت و انتشار اشعار و جستارهایش در مجلات ادبی سورئالیست را آغاز کرد.

در سال ۱۹۴۶ پس از به قدرت رسیدن خوآن پرون، بورخس به خاطر حمایت از متفقین جنگ جهانی دوم، از سمت ادبی‌ای که داشت اخراج شد اما به کمک دوستانش توانست از طریق تدریس، ویراستاری و نویسندگی، اموراتش را بگذراند.[۶] پس از سقوط پرون در سال ۱۹۵۵، بورخس به عنوان مدیر کتابخانهٔ ملی و استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه بوئنوس آیرس منصوب شد. او در این زمان که تقریبا ۵۵ سال سن داشت، بینایی‌اش را به طور کامل از دست داده بود.

در سال ۱۹۶۱، بورخس همراه با ساموئل بکت برندهٔ اولین جایزه فورمنتور شد و در کانون توجه جهانی قرار گرفت. شهرت بین‌المللی او در دههٔ ۱۹۶۰ کاملاً تثبیت شد که از جمله دلایل آن می‌توان به ترجمهٔ آثار او به زبان انگلیسی، اقبال گسترده به ادبیات آمریکای لاتین در این دهه و موفقیت کتاب صد سال تنهایی اثر گابریل گارسیا مارکز اشاره کرد. بورخس آخرین اثر خود (The Conspirators) را به شهر ژنو تقدیم کرد.[۷]

زندگی[ویرایش]

خورخه لوئیس بورخِس در دههٔ ۱۹۴۰

تحصیلات بورخس تا یازده‌سالگی در خانه بود و او به فراگیری دو زبانِ اسپانیایی و انگلیسی مشغول بود. همهٔ افراد خانواده در سال ۱۹۱۴ به خاطر کاهش بینایی پدر و برای درمان این مشکل به شهر ژنو در سوییس رفتند و تا پایان این دهه در اروپا ماندند. در آنجا بورخس به مدرسه رفت و زبان‌های فرانسوی و آلمانی را آموخت. در سال ۱۹۲۱ آنها به بوئنوس آیرس بازگشتند. بورخس نخستین دفتر شعرش با عنوان شور بوئنوس آیرس، را در بیست‌وچهارسالگی منتشر کرد.[۸] سال‌ها بعد به عنوان استاد ادبیات انگلیسی دانشگاه بوئنوس آیرس منصوب شد. پیش از آن نیز رئیس کتابخانهٔ ملی آرژانتین بود.

او سال‌های نوجوانی خود را در ژنو و بعد در اسپانیا سپری کرد. در دوران جوانی به عنوان کارمند کتابخانه کار می‌کرد و سپس مدیر کتابخانهٔ ملی آرژانتین شد. تا سال ۱۹۳۰ او شش کتاب چاپ کرده بود، سه مجموعه شعر و سه مجموعه مقاله. بین سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۹ او تمام آثار داستانی خود را نوشت و چاپ کرد که بعدها به خاطر همین آثار به شهرت رسید.[۹]

وی هیچ رمانی ننوشت. داستان کوتاه‌های وی انقلابی در فرمِ داستانِ کوتاهِ کلاسیک ایجاد کرد. بعدها منتقدان از وی به عنوان نویسندهٔ پست‌مدرن نام بردند. با اینکه بارها نامزد دریافت جایزهٔ نوبل ادبیات شد هیچگاه برندهٔ آن نشد. با این وجود جایزهٔ ملی ادبیات آرژانتین را از آنِ خود کرد.[۸] بورخِس به مرور زمان بینایی خود را از دست می‌داد و قبل از مرگ کاملاً نابینا شد. وی در زمان تصدی پست ریاست کتابخانهٔ ملی آرژانتین، تقریباً نابینا بود.[۸]
برخی از آثار او به فارسی نیز ترجمه شده‌است.[۱۰]

آثار ترجمه‌شده به فارسی[ویرایش]

داستان‌های کوتاه[ویرایش]

  • دشنه
  • جاودانه‌ها

نقد آثارش[ویرایش]

ماریو بارگاس یوسا نوشته‌است که دنیای بورخس، گاه از «قوم‌مداری فرهنگی معیّنی آسیب می‌بیند».[۱۱] سیاه‌پوستان، سرخ‌پوستان و بدویان اغلب در داستان‌هایش پست و حقیر جلوه می‌کنند و در حالتی از بربریت غوطه‌ورند.[۱۱]

پانویس[ویرایش]

  1. Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo
  2. Elsa Helena Astete Millán
  3. Maria Kodama
  4. «UbuWeb Film & Video: Jorge Luis Borges - Profile Of A Writer: Borges (1983)». ubu.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۰۵.
  5. Theo L. D'Haen (1995) "Magical Realism and Postmodernism: Decentering Privileged Centers", in: Louis P. Zamora and Wendy B. Faris, Magical Realism: Theory, History and Community. Duhan and London, Duke University Press pp. 191–208.
  6. "Jorge Luis Borges | Biography, Books, Poems, & Facts | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2022-07-05.
  7. «Borges on Life and Death». southerncrossreview.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۰۵.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ استراترن، پل (۱۳۸۷). آشنایی با بورخس. نشر مرکز.
  9. «آیا بورخس مهمترین نویسنده قرن بیستم است؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  10. «بورخس را بی‌درد و اُمُّل می‌خواندند». ایسنا. ۲۰۱۴-۰۴-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۲۵.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ بارگاس یوسا، ماریو (اسفند ۱۳۷۷). واقعیت نویسنده. ترجمهٔ مهدی غبرائی. تهران: مرکز. ص. ۳۸. شابک ۹۶۴۳۰۵۴۲۲۵. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]