ابوالبرکات بغدادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

هبةاللّه علی بن ملکا ابوالبرکات بغدادی، از فیلسوفانِ سدهٔ پنجم و ششم هجری بود که فلسفه‌ای مستقل داشت. در بلد تولد یافت، و به همین سبب به وی بلدی نیز می‌گفتند. هرچند لقبی که بیشتر بدان شهرت دارد، اوحدالزمان می‌باشد؛ به معنیِ یگانهٔ دوران. وی یهودی بود اما در نهایت در سنینِ پیری به اسلام گروید. برایِ این تغییرِ آیین، دلایلِ بسیاری ذکر شده‌است. از جمله گفته شده که برایِ حفظِ جان آیینش را تغییر داد.

وی با ابن سینا و فلسفهٔ او مخالفت داشت، و مشاییان را نقد می‌کرد؛ هرچند برخی از مطالبِ شفای ابن سینا را پذیرفته‌است. گفته شده که فخر رازی نیز در ردِ فیلسوفان، از نوشته‌هایِ ابوالبرکات بهره جسته‌است.

ابوالبرکات حدودِ نود سال عمر کرد و اندکی پس از ۵۶۰ هجری در گذشت.

زندگی‌نامه[ویرایش]

ابوالبرکات هبه الله بن ملکا(۴۷۳–۵۶۰هق) ملقب به ابوالبرکات بغدادی، پزشک، منطق دان و فیلسوف بغدادی از نژاد یهودی است.[۱][۲] ابوالبرکات که معاصر ابن میمون بود در ابتدا به نام اصلی عبری اش، باروخ بن ملکا، و به لقب ناتانیل که توسط اسحاق بن عزرا به او داده شده بود شناخته می‌شد. در اواخر عمر او به اسلام گروید و نام ابوالبرکات (عربی شده باروخ) را انتخاب کرد.

کتاب معروف او المعتبر نام دارد که کتابی فلسفی در رد فلسفه ارسطویی است؛ ولیکن ابوالبرکات به صورت کلی پیرو ارسطو و ابن سینا بود. تفکرهای او بر تفکر فیلسوفان مسلمان، فیلسوف یهودی ابن کمونا و فیلسوفان مسیحی ژان بوریدان و آلبرت ساکسونی تأثیرگذار بوده است.

به وی لقب اوحد الزمان یا یگانه دوران داده‌اند. او فیلسوفی اهل عراق بود که نزدیک نود سال زندگی کرد. وی یهودی بوده است و در پایان عمراش به اسلام گرویده است. ابوالبرکات در آثارش به مسلمان شدن خود اشاره نمی‌کند و نوشتارهای تاریخی روایتهای ضد و نقیضی از چگونگی مسلمان شدن او بیان می‌کنند. بر اساس نوشتارهای موجود، او ممکن است به دلیل جریحه دار شدن غرورش، یا به دلیل مرگ همسر سلطان محمود که تحت نظارت پزشکی او بود، و یا به دلیل دستگیری در جنگ بین سلطان و نیروهای خلیفه تغییر دین داده است. عیالا الیاهو تاریخدان یهودی بیان می‌کند که ابوالبرکات احتمالاً به دلیل پیشرفت مالی تغییر دین داده است.[۳][۴][۵][۶] ابوالبرکات به عنوان طبیب خلیفه بغداد ایفای شغل می‌کرده است. در طبابت بر امزاج و استفاده از آن تأکید بسیاری داشته است. ابوالبرکات در عصری که حمله به فلسفه رایج بوده، همعصر با غزالی و شهرستانی می‌زیسته است.[۱]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

روش علمی[ویرایش]

ابوالبرکات روش آزمایش علمی را بر اساس تکرار یک آزمایش به دفعات معین بر اساس نظر ابن سینا بیان می‌کند. او معتقد به فهم دنیا از طریق روش علمی بوده است.[۷]

حرکت اجرام[ویرایش]

بر اساس نوشته آلیستر کامرون کرامبی البغدادی در قوانین مکانیک معتقد به نظرهای ابن سینا بوده است. تئوری مکانیک البغدادی بین سرعت و شتاب تفاوت قائل می‌شود و نیرو را متناسب با شتاب می‌خواند.

زمان و مکان[ویرایش]

البغدادی دیدگاه ارسطو در مورد زمان را مورد انتقاد قرار می‌دهد. او بین زمان و مکان تفاوت قائل می‌شود و زمان را امری متافیزیکال می‌داند.

روانشناسی[ویرایش]

او معتقد به وحدانیت روح و عدم تفاوت بین آگاهی و روح بود. او معتقد بود که آگاهی روح از وجود خود نشاندهنده متفاوت بودن آن از بدن و جسم انسان است.

کتاب المعتبر[ویرایش]

مهم‌ترین کتاب وی در حکمت، کتاب المعتبر است. کسانی مانند قفطی این کتاب را ستایش می‌کنند و شهرستانی این کتاب را منبع اشکال‌های فخررازی بر حکماء می‌داند. این تیمیمه از نظرات ابوالبرکات در رد آرای مشائیان استفاده کرده است.[۲] مادلونگ بر این باور است که علاء الدوله سمنانی بوده که از ابوالبرکات خواسته است تا کتاب معتبر را چاپ کند وی آن پیشنهاد را رد کرده است. کتاب المعتبر حاصل دوران بلوغ فکری بفدادی و نطریات فلسفی وی است. این کتاب شباهت بسیاری با کتاب شفای بوعلی سینا دارد. اما نظریات فلسفی ابوالبرکات فاقد انسجام نظام مند است. این کتاب بیشتر جنبهٔ افلاطونی و نوافلاطونی دارد تا آن که مشایی باشد.[۸]

تأثیر[ویرایش]

ابوالبرکات تأثیر زیادی در فلسفه اسلامی دارد؛ ولیکن آثار او کمتر در بین یهودیان مورد اشاره است. بسیاری از کتابهای وی به عبری ترجمه نشده است. فخرالدین رازی از مهمترین شاگردان ابوالبرکات است. سهروردی نیز تأثیر زیادی از ابوالبرکات برده است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ فتحعلی اکبری، تأثیر ابوالبرکات بغدادی در فلسفه اسلامی، دانشکده ادیبات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان 1370 شماره 3
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ یحیی هویدی، ابوالبرکات بغدادی و ابن سینا، معارف 1376 شماره 42، ص96، مترجم علیرضا ذکاوتی قراگزلو
  3. Kraemer, Joel L. (2010). Maimonides: The Life and World of One of Civilization's Greatest Minds. Random House of Canada. p. 485. شابک: ‎۰-۳۸۵-۵۱۲۰۰-۷.
  4. Sirat 1996, p. 132.
  5. Eliyahu, Ayala. "Taking Turns: New Perspectives on Jews & Conversion". Penn Libraries. Retrieved 27 September 2011.
  6. Lewis, Bernard (2002). Jews of Islam. Greenwood Publishing Group. pp. 98–99. ISBN 1-4008-1023-X.
  7. Pines, Shlomo (1986), Studies in Arabic versions of Greek texts and in mediaeval science 2, Brill Publishers, p. 339, شابک: ‎۹۶۵-۲۲۳-۶۲۶-۸
  8. http://www.iranicaonline.org/articles/abul-barakat-al-bagdadi-awhad-al-zaman-hebatallah-b

پیوند به بیرون[ویرایش]