استان فارس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو
فارس
نقشه فارس در نقشه ایران
موقعیت ایران Flag of Iran.svg
زبان فارسی
مساحت ۱۳۳٫۱۰۰ کیلومتر مربع
جمعیت ۴٬۳۳۶٬۸۷۸ نفر[۱]
مذهب شیعه
مرکز شیراز

استان فارس یکی از ۳۰ استان کشور ایران است، مرکز آن شیراز است.

فهرست مندرجات

[ویرایش] نام

فارس و فارسی شکل عربی‌ شده پارس و پارسی هستند. نام زبان فارسی برگرفته از نام قدیم این منطقه، پارس بزرگ، است که به علت حکومت شاهان هخامنشی به کل منطقهٔ ایران اعمال می‌شد.

[ویرایش] تاریخ

استان فارس مرکز امپراطوری بزرگ هخامنشیان به پایتختی پاسارگاد و تخت جمشید بوده است. پیش از اسلام دو پادشاه بزرگ ایرانی بنام‌های کورش بزرگ و اردشیر بابکان از این ناحیه برخواستند و به ترتیب سلسله‌های بزرگ هخامنشی و ساسانی را پدید آوردند. اسکندر نیز بعدها تعدادی شهر در این استان تأسیس کرد. فارس بین سلسله‌های بسیاری دست به دست شد و آثار باستانی و تاریخی زیادی از آن‌ها بجای ماند که هر کدام به عنوان میراث جهانی ارزش‌های خود را دارند و بازگوکننده تاریخ استان، ایران و غرب آسیا هستند. ویرانه‌های پاسارگاد ، بیشاپور، تخت جمشید، حمام خانه دهکهنه(لامرد)و شهر گور و کاخ ارشیر فیروزآباد همگی بیانگر این موضوع است. بعد از اسلام نیز استان فارس مرکز سلسله‌های آل بویه و زندیه بوده است و در دوران قاجاریه نیز از مراکز مهم حکومتی بوده است.

[ویرایش] جغرافیا

طبیعت استان فارس

استان فارس تقریباً در جنوب ایران قرار دارد. از شمال به استان اصفهان، از شرق به استان یزد و استان کرمان، از جنوب به استان هرمزگان، از غرب به استان بوشهر و از شمال غربی به استان کهگیلویه و بویراحمد محدود است. پهناوری آن ۱۳۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع و میانگین بلندی آن از سطح دریا ۱۵۴۰ متر است. بلندترین قله فارس کوه بل واقع در جنوب شهر اقلید است که در تمام فصول گرم سال پوشیده از برف است.

نمودار آب و هوا برای شیراز
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د
 
 
80
 
12
-0
 
 
50
 
15
1
 
 
49
 
19
5
 
 
31
 
24
9
 
 
7
 
31
13
 
 
0
 
36
17
 
 
1
 
38
20
 
 
0
 
37
19
 
 
0
 
34
14
 
 
5
 
28
9
 
 
21
 
21
4
 
 
63
 
14
1
دما بر حسب سلسیوسمجموع بارش بر حسب میلی‌متر

[ویرایش] آب و هوا

سه ناحیه آب و هوایی گوناگون در استان فارس وجود دارد. نخست ناحیه کوهستانی شمال و شمال غربی با زمستان‌های نسبتاً سرد و تابستان‌های معتدل. دوم نواحی مرکزی با زمستان‌های نسبتاً بارانی و معتدل و تابستان‌های گرم و خشک. ناحیه سوم در جنوب و جنوب شرقی دارای زمستان‌های معتدل و تابستان‌های بسیار گرم است.

تخت جمشيد

[ویرایش] جمعیت

جمعیت استان بر پایهٔ آخرین سرشماری در سال ۱۳۸۵ به تعداد ۴٬۳۳۶٬۸۷۸ نفر بوده است[۱] که شهرستان شیراز با ۱٬۶۷۶٬۹۲۷ نفر[۱] بیش از ۳۹٪ جمعیت استان را در خود جای داده‌است. پس از شیراز شهرهای مرودشت با ۲۶۹٬۳۲۰نفر و کازرون با ۲۴۳٬۸۰۶نفر و لار با ۲۰۵٬۵۷۹نفر و فسا با ۱۹۱٬۸۰۶نفر پرجمعیت‏ترین شهرستان‌های استان هستند.

[ویرایش] زبان‌ها

زبان بیشینهٔ مردم استان زبان فارسی است. اما گویش‌هایی مانند لارستانی، قشقایی، سیوندی، دوانی و لری نیز در این استان رواج دارد. گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبان‌های ایرانی شاخهٔ شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی نیز از گویش‌های ایرانی جنوب غربی به شمار می‌رود که با گویش‌های فارسی، لری و تاتی هم‌خانواده‌است. [۱] عشایر قشقایی به گویش ترکی قشقایی سخن می‌گویند. گویش قشقایی و گویش آذربایجانی از یک خانواده‌اند. [۲] گویش لری نیز در شهرستان ممسنی رواج دارد.

[ویرایش] اقتصاد

اقتصاد استان فارس بر پایه کشاورزی بنا شده و صنعت سهم نا چیزی در اقتصاد استان ایفا می‌کند. استان فارس مرکز تولید گندم ، مرکبات وانجیر ایران است.

[ویرایش] صنایع و محصولات

غلات (گندم و جومرکبات، میوه‌جات، خرما، چغندر قند و پنبه، جزو فرآورده‌های کشاورزی استان فارس هستند. صنایع پتروشیمی، پالایشگاه نفت، لاستیک‌سازی، صنایع الکترونیکو کارخانه‌جات قند، از مهم‌ترین صنایع استان فارس به شمار می‌آیند.فلفل ظفرآباد از محصولات کشاورزی معروف این استان است.استان فارس از سال ۱۳۵۷ تا کنون رتبه اول تولید گندم در کشور را به خود اختصاص داده است.شهرستانهای اقلید و مرودشت رتبه داران این محصول پرارزش هستند.

[ویرایش] حمل و نقل

[ویرایش] راه هوایی

استان فارس دارای ۳ فرودگاه بین المللی در شهرهای شیراز ، لار و لامرد و یک فرودگاه داخلی در شهر جهرم است. که ارتباط شهرهای لار لامرد را بصورت هوایی با کشور های حاشیه خلیج فارس بصورت هوایی تعریف مینماید.فرودگاه شیراز بعد از فرودگاه امام خمینی تهران مجهزترین فرودگاه ایران است. فرودگاه اقلید نیز در آینده ای نزدیک به بهره برداری می رسد.

[ویرایش] راه آهن

پس از گذر حدود ۸۰ سال از ورود راه آهن به ایران ، قطار شیراز -اقلید - اصفهان در ۱۴ خرداد سال ۱۳۸۸ به بهره برداری آزمایشی رسیدو استان فارس بعنوان یکی از آخرین استان های ایران به شبکه حمل و نقل ریلی کشور پیوست.عملیات قطار شیراز بوشهر نیز در سال ۱۳۸۷ در دو قطعه از سمت بوشهر شروع شده است. مطالعات قطار شیراز - کرمان . شیراز - اهواز و( یزد - اقلید - یاسوج) در حال انجام است.

[ویرایش] آزاد راه و بزرگراه

در استان فارس تنها ارتباط شیراز با اصفهان بصورت بزرگراه تعریف شده است و در این استان آزادراه وجود ندارد. عملیات ساخت آزادراه شیراز - اصفهان از سال ۱۳۸۷ شروع شده است که با بهره برداری از آن که از شهرستان اقلید می گذرد, فاصله شیراز تا اصفهان حدود ۱۰۰ کیلومتر کاهش می‌یابد.

[ویرایش] گردشگری

استان فارس با داشتن بیش از ۲۲۸ جاذبه طبیعی و گردشگری از استان های مبدا گردشگران داخلی و خارجی محسوب می‌شود.

[ویرایش] صنایع دستی

قلمزنی نقره، قلابدوزی با ابریشم، خاتم کاری، شیشه گری و سایر انواع صنایع دستی، گیوه بافی، سفالگری، قالیچه، جاجیم (فرش نفیس بافته از پشم و پنبه)، گلیم (فرش بافته از موی بز).

[ویرایش] سوغات

در شیراز آبلیمو و عرقیجات تهیه می‌شود. شیراز هم‌چنین به خاطر یک نوشیدنی خاص به نام فالوده شهرت دارد. از دیگر سوغات مهم استان می‌توان به انواع شیرینی‌ها چون حلوای ارده، نان یوخه، لوز، مسقطی، حاجی بادام و نان کلوچه‌ای یا کماچ فسا و همچنین گلاب و عرقیات میمند اشاره نمود.همچنین میتوان گردو و زعفران اقلید را بعنوان سوغات دیگراستان نام برد.

[ویرایش] جاذبه‌ها و آثار تاریخی

نقش رستم

[ویرایش] گردشگاه‌ها

باغ ارم شيراز

غار سنگ شکنان جهرم

[ویرایش] تقسیمات کشوری

Fars-e.jpg
  1. استهبان
  2. آباده
  3. اقلید
  4. بوانات
  5. جهرم
  6. داراب
  7. رامجرد
  8. زاهدشهر
  9. سپیدان
  10. شیراز
  11. فسا
  12. فیروزآباد
  13. سعادت شهر
  14. سروستان
  15. صفاشهر
  16. مهر
  17. خرامه
  18. کازرون
  19. لار
  20. لامرد
  21. مرودشت
  22. ممسنی
  23. خنج
  24. نیریز
  25. قطرویه
  26. رستم
استان فارس

استان فارس

مرکز

شیراز

شهرستان‌ها

آباده • ارسنجان • استهبان • اقلید • بوانات • پاسارگاد • جهرم • خرم‌بید • خنج • داراب • رستم • زرین‌دشت • سپیدان • سروستان • شیراز • فراشبند • فسا • فیروزآباد • قیر و کارزین • کازرون • لارستان • لامرد • مرودشت • ممسنی • مهر • نی‌ریز

شهرها

آباده • آباده طشک • اردکان • ارسنجان • استهبان • اسیر • اشکنان • افزر • اقلید • اهل • اوز • ایج • ایزدخواست • باب‌انار • بالاده • بنارویه • بهمن • بیرم • بیضا • جنت‌شهر • جهرم • جویم • حاجی‌آباد • خاوران • خرامه • خشت • خنج • خور • داراب • داریان • دهرم • رامجرد • رونیز • زاهدشهر • زرقان • سده • سروستان • سعادت‌شهر • سورمق • سوریان • سیدان • ششده • شهر پیر • شیراز • صغاد • صفاشهر • علامرودشت • فتح‌آباد • فراشبند • فسا • فیروزآباد • قائمیه • قادرآباد • قطب‌آباد • قیر • کازرون • کامفیروز • کره‌ای • کنارتخته • کوار • گراش • گله‌دار • لار • لامرد • لپویی • لطیفی • مرودشت • مشکان • مصیری • مهر • میمند • نوجین • نودان • نورآباد • نی‌ریز • وراوی

جای‌های دیدنی

آتشکده کازرون • آرامگاه حافظ • آرامگاه سعدی • ارگ کریمخانی • بازار وکیل • باغ ارم • باغ دلگشا • باغ عفیف‌آباد • برم دلک • بند امیر • بیشاپور • پاسارگاد • تخت جمشید • تمب بت • تنگه بلاغی • حمام وکیل • دریاچه پریشان • قلعه دختر فیروزآباد • کاخ سروستان • کاخ اردشیر بابکان • کعبه زرتشت • مسجد وکیل • نارنجستان قوام • نقش رجب • نقش رستم

فهرست روستاهای استان فارس


[ویرایش] پانویس


[ویرایش] منابع

  • مقالهٔ بریتانیکا [۳]
  • لغت‌نامهٔ دهخدا
  • مرکز آمار ایران

سایت تاریخ فارس (پورتال تاریخ شناسی استان فارس) www.FarsHistory.ir

[ویرایش] پیوند به بیرون