استان فارس
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| فارس | |
|---|---|
| نقشه |  |
| موقعیت | ایران  |
| زبان | فارسی |
| مساحت | ۱۳۳٫۱۰۰ کیلومتر مربع |
| جمعیت | ۴٬۳۳۶٬۸۷۸ نفر[۱] |
| مذهب | شیعه |
| مرکز | شیراز |
استان فارس یکی از ۳۰ استان کشور ایران است، مرکز آن شیراز است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] نام
فارس و فارسی شکل عربی شده پارس و پارسی هستند. نام زبان فارسی برگرفته از نام قدیم این منطقه، پارس بزرگ، است که به علت حکومت شاهان هخامنشی به کل منطقهٔ ایران اعمال میشد.
[ویرایش] تاریخ
استان فارس مرکز امپراطوری بزرگ هخامنشیان به پایتختی پاسارگاد و تخت جمشید بوده است. پیش از اسلام دو پادشاه بزرگ ایرانی بنامهای کورش بزرگ و اردشیر بابکان از این ناحیه برخواستند و به ترتیب سلسلههای بزرگ هخامنشی و ساسانی را پدید آوردند. اسکندر نیز بعدها تعدادی شهر در این استان تأسیس کرد. فارس بین سلسلههای بسیاری دست به دست شد و آثار باستانی و تاریخی زیادی از آنها بجای ماند که هر کدام به عنوان میراث جهانی ارزشهای خود را دارند و بازگوکننده تاریخ استان، ایران و غرب آسیا هستند. ویرانههای پاسارگاد ، بیشاپور، تخت جمشید، حمام خانه دهکهنه(لامرد)و شهر گور و کاخ ارشیر فیروزآباد همگی بیانگر این موضوع است. بعد از اسلام نیز استان فارس مرکز سلسلههای آل بویه و زندیه بوده است و در دوران قاجاریه نیز از مراکز مهم حکومتی بوده است.
[ویرایش] جغرافیا
استان فارس تقریباً در جنوب ایران قرار دارد. از شمال به استان اصفهان، از شرق به استان یزد و استان کرمان، از جنوب به استان هرمزگان، از غرب به استان بوشهر و از شمال غربی به استان کهگیلویه و بویراحمد محدود است. پهناوری آن ۱۳۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع و میانگین بلندی آن از سطح دریا ۱۵۴۰ متر است. بلندترین قله فارس کوه بل واقع در جنوب شهر اقلید است که در تمام فصول گرم سال پوشیده از برف است.
|
یزد | اصفهان | کهکیلویه و بویراحمد | |
| کرمان |  |
بوشهر | ||
 فارس  |
||||
 |
||||
| هرمزگان | هرمزگان | بوشهر |
| نمودار آب و هوا برای شیراز | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ژ | ف | م | آ | م | ژ | ژ | آ | س | اُ | ن | د |
|
80
12
-0
|
50
15
1
|
49
19
5
|
31
24
9
|
7
31
13
|
0
36
17
|
1
38
20
|
0
37
19
|
0
34
14
|
5
28
9
|
21
21
4
|
63
14
1
|
| دما بر حسب سلسیوس • مجموع بارش بر حسب میلیمتر | |||||||||||
|
معادل در واحدهای انگلیسی
|
|||||||||||
[ویرایش] آب و هوا
سه ناحیه آب و هوایی گوناگون در استان فارس وجود دارد. نخست ناحیه کوهستانی شمال و شمال غربی با زمستانهای نسبتاً سرد و تابستانهای معتدل. دوم نواحی مرکزی با زمستانهای نسبتاً بارانی و معتدل و تابستانهای گرم و خشک. ناحیه سوم در جنوب و جنوب شرقی دارای زمستانهای معتدل و تابستانهای بسیار گرم است.
[ویرایش] جمعیت
جمعیت استان بر پایهٔ آخرین سرشماری در سال ۱۳۸۵ به تعداد ۴٬۳۳۶٬۸۷۸ نفر بوده است[۱] که شهرستان شیراز با ۱٬۶۷۶٬۹۲۷ نفر[۱] بیش از ۳۹٪ جمعیت استان را در خود جای دادهاست. پس از شیراز شهرهای مرودشت با ۲۶۹٬۳۲۰نفر و کازرون با ۲۴۳٬۸۰۶نفر و لار با ۲۰۵٬۵۷۹نفر و فسا با ۱۹۱٬۸۰۶نفر پرجمعیتترین شهرستانهای استان هستند.
[ویرایش] زبانها
زبان بیشینهٔ مردم استان زبان فارسی است. اما گویشهایی مانند لارستانی، قشقایی، سیوندی، دوانی و لری نیز در این استان رواج دارد. گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبانهای ایرانی شاخهٔ شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی نیز از گویشهای ایرانی جنوب غربی به شمار میرود که با گویشهای فارسی، لری و تاتی همخانوادهاست. [۱] عشایر قشقایی به گویش ترکی قشقایی سخن میگویند. گویش قشقایی و گویش آذربایجانی از یک خانوادهاند. [۲] گویش لری نیز در شهرستان ممسنی رواج دارد.
[ویرایش] اقتصاد
اقتصاد استان فارس بر پایه کشاورزی بنا شده و صنعت سهم نا چیزی در اقتصاد استان ایفا میکند. استان فارس مرکز تولید گندم ، مرکبات وانجیر ایران است.
[ویرایش] صنایع و محصولات
غلات (گندم و جو)، مرکبات، میوهجات، خرما، چغندر قند و پنبه، جزو فرآوردههای کشاورزی استان فارس هستند. صنایع پتروشیمی، پالایشگاه نفت، لاستیکسازی، صنایع الکترونیکو کارخانهجات قند، از مهمترین صنایع استان فارس به شمار میآیند.فلفل ظفرآباد از محصولات کشاورزی معروف این استان است.استان فارس از سال ۱۳۵۷ تا کنون رتبه اول تولید گندم در کشور را به خود اختصاص داده است.شهرستانهای اقلید و مرودشت رتبه داران این محصول پرارزش هستند.
[ویرایش] حمل و نقل
[ویرایش] راه هوایی
استان فارس دارای ۳ فرودگاه بین المللی در شهرهای شیراز ، لار و لامرد و یک فرودگاه داخلی در شهر جهرم است. که ارتباط شهرهای لار لامرد را بصورت هوایی با کشور های حاشیه خلیج فارس بصورت هوایی تعریف مینماید.فرودگاه شیراز بعد از فرودگاه امام خمینی تهران مجهزترین فرودگاه ایران است. فرودگاه اقلید نیز در آینده ای نزدیک به بهره برداری می رسد.
[ویرایش] راه آهن
پس از گذر حدود ۸۰ سال از ورود راه آهن به ایران ، قطار شیراز -اقلید - اصفهان در ۱۴ خرداد سال ۱۳۸۸ به بهره برداری آزمایشی رسیدو استان فارس بعنوان یکی از آخرین استان های ایران به شبکه حمل و نقل ریلی کشور پیوست.عملیات قطار شیراز بوشهر نیز در سال ۱۳۸۷ در دو قطعه از سمت بوشهر شروع شده است. مطالعات قطار شیراز - کرمان . شیراز - اهواز و( یزد - اقلید - یاسوج) در حال انجام است.
[ویرایش] آزاد راه و بزرگراه
در استان فارس تنها ارتباط شیراز با اصفهان بصورت بزرگراه تعریف شده است و در این استان آزادراه وجود ندارد. عملیات ساخت آزادراه شیراز - اصفهان از سال ۱۳۸۷ شروع شده است که با بهره برداری از آن که از شهرستان اقلید می گذرد, فاصله شیراز تا اصفهان حدود ۱۰۰ کیلومتر کاهش مییابد.
[ویرایش] گردشگری
استان فارس با داشتن بیش از ۲۲۸ جاذبه طبیعی و گردشگری از استان های مبدا گردشگران داخلی و خارجی محسوب میشود.
[ویرایش] صنایع دستی
قلمزنی نقره، قلابدوزی با ابریشم، خاتم کاری، شیشه گری و سایر انواع صنایع دستی، گیوه بافی، سفالگری، قالیچه، جاجیم (فرش نفیس بافته از پشم و پنبه)، گلیم (فرش بافته از موی بز).
[ویرایش] سوغات
در شیراز آبلیمو و عرقیجات تهیه میشود. شیراز همچنین به خاطر یک نوشیدنی خاص به نام فالوده شهرت دارد. از دیگر سوغات مهم استان میتوان به انواع شیرینیها چون حلوای ارده، نان یوخه، لوز، مسقطی، حاجی بادام و نان کلوچهای یا کماچ فسا و همچنین گلاب و عرقیات میمند اشاره نمود.همچنین میتوان گردو و زعفران اقلید را بعنوان سوغات دیگراستان نام برد.
[ویرایش] جاذبهها و آثار تاریخی
- حوضچه دختر گبر شهرستان اقلید
- باتلاق گور بهرام اقلید
- تنگه براق اقلید
- دریاچه کافتر اقلید
- آتشکده جهرم معروف به قدمگاه
- بازار جهرم
- غار سنگتراشان جهرم
- مسجد و مدرسه خان جهرم
- مسجد جامع جهرم
- چنار هزار ساله استهبان
- مسجد جامع کبیر نیریز
- دروازه قرآن
- آرامگاه حافظ
- آرامگاه سعدی
- بنای نارنجستان قوام الملک
- باغ دلگشا
- تخت جمشید
- نقش رستم
- فهلیان و کوه سهتلان
- نقش رجب
- پاسارگاد
- خانه زینت الملوک
- ارگ کریمخان
- بیشاپور
- تمب بت
- برجهای سنگی
- کاخ اردشیر بابکان
- کاخ ساسانی سروستان
- قلعه دختر
- سیوند
- بازار وکیل
- حمام وکیل
- مسجد وکیل
- سرای مشیر
- مسجد جامع اسیر
- مسجد عتیق
- حرم شاهچراغ
- حرم علی بن حمزه
- آرامگاه شاه شجاع
- بازار مسگرها
- بازار مشیر نو
- مسجد نصیرالملک
- موزه پارس
- موزه تاریخ طبیعی فارس
- باغ هفتتنان (موزه سنگهای تاریخی)
- کلیسای ارامنه
- کلیسای شمعون غیور
- مدرسه خان
- آرامگاه خواجوی کرمانی
- اشکفت بلند
- سرای مشیر
- مسجد جامع فسا
- مسجد جامع میمند
- امامزاده اسماعیل میمند
- بند بهمن کوار
- آتشکده کاریان جویم
- مسجد جامع جویم
[ویرایش] گردشگاهها
- باغ دلگشا
- باغ نظر
- باغ جهان نما
- چشمه رسول الله اقلید
- پارک جنگلی انقلاب اقلید
- امام زاده عبدالرحمان اقلید
- مسجد جامع اقلید
- قلعه گبری جهرم
- قدمگاه کوروش جهرم
- مسجد جامع جهرم
- امام زاده فضل بن موسی(ع) برادر اصلی امام هشتم(ع) جهرم
- گلستانهای محمدی میمند
- بهشت گمشده
- نرگس زار
- دریاچه پریشان
- آبشار مارگون
- لیدوما
- ابشار طارم نی ریز
- خرمن کوه فسا
- تنگ آتشگاه میمند
- آبشار رحمت آباد جویم
- چشمه سرچشمه جویم
[ویرایش] تقسیمات کشوری
- استهبان
- آباده
- اقلید
- بوانات
- جهرم
- داراب
- رامجرد
- زاهدشهر
- سپیدان
- شیراز
- فسا
- فیروزآباد
- سعادت شهر
- سروستان
- صفاشهر
- مهر
- خرامه
- کازرون
- لار
- لامرد
- مرودشت
- ممسنی
- خنج
- نیریز
- قطرویه
- رستم
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- مقالهٔ بریتانیکا [۳]
- لغتنامهٔ دهخدا
- مرکز آمار ایران
سایت تاریخ فارس (پورتال تاریخ شناسی استان فارس) www.FarsHistory.ir
[ویرایش] پیوند به بیرون
|
|||||
 |
این نوشتار دربارهٔ ایران خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
