استان اردبیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

استان اردبیل یکی از استان‌های ایران است که در شمال غربی این کشور واقع شده است. مساحت این استان ۱۷۹۵۳ کیلومتر مربع (حدوداً ۱٫۰۹ درصد از مساحت کل کشور) ^[۱] و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر یک میلیون و ۲۲۸ هزار نفر^[۲] می‌باشد. مرکز این استان شهر اردبیل است و بر طبق آخرین تقسیمات کشوری، شامل ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان می‌شود.^[۳] این استان در سال ۱۳۷۲ از استان آذربایجان شرقی جدا و به استانی مستقل تبدیل شد.^[۴]

استان اردبیل یکی از مناطق گردشگری در ایران است. یکی از ویژگی‌های این استان آب و هوای مطبوع و خنک این منطقه در فصول بهار و تابستان می‌باشد. مجتمع های آبگرم سرعیندر ۳۵ کیلومتری غرب شهر اردبیل یکی از مشهورترین مناطق گردشگری استان اردبیل می باشد که در فصول گرم بخصوص تابستان ، میزبان دهها هزار گردشگر از اقصا نقات ایران و کشورهای خارجی است. سرعین بیشترین هتل و هتل آپارتمانها را با جمعیت نسبتا کم ساکن در خود ، در مقایسه با سایر مناطق گردشگری ایران دارد. گفته می شود حدود ۷۰ هتل ، هتل آپارتمان و مهمان پذیر در این شهر توریستی کوچک موجود است.^{[نیازمند منبع]}

فهرست مندرجات ۱ مردم ۲ جغرافیا ۳ تقسیمات کشوری ۴ گردشگری ۴.۱ چشمه‌های آب معدنی ۴.۲ سبلان ۴.۳ آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی ۴.۴ شورابیل ۵ طبیعت ۵.۱ کوهستان ۵.۲ رودخانه‌ها ۵.۳ دریاچه‌ها ۵.۴ جنگل‌ها ۶ صنعت ۷ فرهنگ بومی ۷.۱ صنایع دستی ۷.۲ غذاهای محلی ۷.۳ سوغات ۷.۴ گونه‌های زبانی ۸ جستارهای وابسته ۹ پانویس‌ها ۱۰ منابع ۱۱ نگارخانه

[ویرایش] مردم

اکثر ساکنان استان اردبیل را، آذری‌ها تشکیل می‌دهند که به‌زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌کنند. البته در پاره‌ای از نواحی شهرستان نمین در شرق استان، زبان‌های تاتی و تالشی نیز در بین مردم تلکم می‌شوند.^{[۵] [۶] [۷]}

[ویرایش] جغرافیا

استان اردبیل یکی از استان‌های شمال غربی ایران محسوب می‌شود. این استان از شمال به جمهوری آذربایجان، از سمت غرب به استان آذربایجان شرقی، از سمت شرق به استان گیلان کوههای تالش و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شده‌است.^[۸]

		جمهوری آذربایجان
	گیلانکوههای تالش		آذربایجان شرقی
		اردبیل
		زنجان

[ویرایش] تقسیمات کشوری

استان اردبیل، طبق آخرین تقسیمات کشوری، از ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان، تشکیل یافته‌است.

[ویرایش] گردشگری

[ویرایش] چشمه‌های آب معدنی

یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل، چشمه‌های آبگرم این استان واقع در شهر سرعین در ۳۰ کیلومتری شهر اردبیل است. در این شهر، ۸ چشمه آبگرم معدنی وجود دارد. علاوه بر این، ۱۴ چشمه‌ آب معدنی دیگر در شهرهای دیگر استان از جمله نیر، خلخال و مشگین‌شهر وجود دارد.^[۹]

[ویرایش] سبلان

کوهستان سبلان در جنوب شرقی مشکین شهر و در فاصله ۲۵ کیلومتری آن واقع شده است. ^[۱۰] این کوهستان دارای پوشش گیاهی متنوعی است و بیش از ۳۰۰۰ گونه گیاهی در آن شناسایی شده است. ^[۱۱] این کوه، یکی از آتشفشان‌های خاموش کشور محسوب می‌شود و ارتفاع بلندترین قله این کوه که سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۰۰ متر از سطح دریا می‌باشد.^[۱۲]

[ویرایش] آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از ده اثر باستانی مهم کشور به‌شمار می‌رود. ^[۱۳] این بنا در سال ۷۶۵ هجری بنا شده‌است و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوی بوده‌است. ^[۱۴] بنای کنونی این بقعه شامل مجموعه‌ای از گورهای شاهان و شاهزادگان صفوی و چند ساختمان دیگر (ازجمله مسجد، چینی‌خانه، حرم‌خانه و ...) می‌شود. ^[۱۵] در سال ۱۳۸۶ تلاش‌هایی برای ثبت این اثر در فهرست آثار جهانی یونسکو آغاز شده‌است. ^[۱۶]

[ویرایش] شورابیل

دریاچه شورابیل درحریم شهری اردبیل قراردارد و شهرکهای کوثر . مهر . راه وترابری. دادگستری . ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی .پیام نور . علوم پزشکی و نمایشگاه بین المللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفته اند. جهت اقامت توریست خارجی ومیهمانان داخلی هتل شورابیل بادرجه بندی دوستاره تاپ درساحل شمالی دریاچه و مجتمع توریستی کوثر با درجه بندی سه ستاره تاپ و با امکانات چهل وشش واحد سوئیت ویلائی وسالن کنفرانس وسالن همایش ودوباب رستوران .کافی شاپ . کافی نت وسالن ورزشی درزمینی به وسعت 26125 متر مربع درساحل جنوبی دریاچه شورابیل ساخته شده است دریاچه شورابیل که مساحت آن ۱۲۰ هکتاروبرای مصارف کشاورزی قابل استفاده بوده و در حال حاضر نوعی ماهی در آن پرورش داده می‌شود.

[ویرایش] طبیعت

[ویرایش] کوهستان

کوه و رشته‌کوه سبلان، شناخته شده‌ترین منطقه کوهستانی استان اردبیل محسوب می‌شوند. سایر ارتفاعات واقع در این استان عبارت‌اند از:

• ارتفاعات تالش
• صلوات داغ
• خروسلو

[ویرایش] رودخانه‌ها

قسمتی از مسیر عبور رودخانه مرزی ارس و رودخانه قزل‌اوزن از استان اردبیل عبور می‌کند. سایر رودخانه‌های این استان عبارت‌اند از:

• قره‌سو
• دره‌رود
• خیاوچای
• نمین‌چای

[ویرایش] دریاچه‌ها

دریاچه‌هایی که در استان اردبیل واقع شده‌اند عبارت‌اند از:

• دریاچه شورابیل

دریاچه شورابیل درحریم شهری اردبیل قراردارد و شهرکهای کوثر . مهر . راه وترابری. دادگستری . ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی .پیام نور . علوم پزشکی و نمایشگاه بین المللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفته اند. جهت اقامت توریست خارجی ومیهمانان داخلی هتل شورابیل بادرجه بندی دوستاره تاپ درساحل شمالی دریاچه و مجتمع توریستی کوثر با درجه بندی سه ستاره تاپ و با امکانات چهل وشش واحد سوئیت ویلائی وسالن کنفرانس وسالن همایش ودوباب رستوران .کافی شاپ . کافی نت وسالن ورزشی درزمینی به وسعت 26125 متر مربع درساحل جنوبی دریاچه شورابیل ساخته شده است

• ‌دریاچه نئور
• دریاچه شورگل
• دریاچه نوشهر
• دریاچه آلوچه
• دریاچه کمی‌آباد
• دریاچه ملااحمد
• مرداب قره‌سو

[ویرایش] جنگل‌ها

جنگل‌های اطراف جاده آستارا به اردبیل موسوم به گردنه حیران مجموعه جنگل‌های 'فندق‌لو پیکره سنگی بابا داوود عنبران از جمله جنگل‌های واقع در استان اردبیل هستند.

[ویرایش] صنعت

استان اردبیل در حال حاضر دارای ۸ شهرک صنعتی است.^[۱۷] این استان همچنین دارای کارخانجات بزرگ نساجی،^[۱۸] سیمان،^[۱۹][۲۰] ذوب آهن^[۲۱] و کشت و صنعت^[۲۲] می‌باشد.

[ویرایش] فرهنگ بومی

[ویرایش] صنایع دستی

گلیم عنبران، جاجیم، شال، مسندعنبران، سفال، صنایع چوب مانند معرق، منبت و خراطی، مصنوعات چرمی و قالی بافی (قالیچه قوبای اردبیل بسیار معروف است) قلاب بافی، مفرش، خورجین، ورنی (ورنی و زیرانداز حاوی رنگ‌ها و طرحهایی برگرفته از طبیعت زیبای آذربایجان، بیشتر توسط عشایر شاهسون دشت مغان بافته می‌شود).

[ویرایش] غذاهای محلی

آش شیر، آش دوغ، پیچاق قیمه، کوفته، لَوَنگی، خشیل، هرا، قویماق، ترشی قرمه، ساج ایچی سبزی قرمه، آب پیاز، آش اوماج، آَش یارما، بزباش، خورشت قاتق، تاس‌کباب، چیغیرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلوای زنجبیل، قیساوا و قیقاناق.

[ویرایش] سوغات

مسند عنبران سرشیر، کره، حلوای سیاه، آبنبات، شیرینیهای محلی و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآمیز گلهای رنگارنگ و عطرآگین طبیعت سرسبز سبلان مشهورترین سوغات منطقه می‌باشد. حلوای سیاه استان به صورت معجونی از جوانه گندم و کره طبیعی نشاط بخش و مقوی است..^[۲۳]

[ویرایش] گونه‌های زبانی

استان اردبیل باتوجه به‌وسعت کم خود، دارای تنوع زبانی قابل توجهی می‌باشد درکنار زبان ترکی آذربایجانی که اکثریت ساکنان استان، به‌آن تلکم می‌کنند، زبان‌ تالشی در شهرستان نمین وبخش عنبران و تاتی نیز، در اکثر روستاهای بخش‌ شاهرود شهرستان خلخال ، تلکم می‌شود.^[۲۴]

[ویرایش] جستارهای وابسته

• جمعیت شهرهای استان اردبیل
• [[[شرکت سهامی آب منطقه ای استان اردبیل]]http://www.arrw.ir]]

[ویرایش] پانویس‌ها

‎

[ویرایش] منابع

• آتشفشان سبلان. دانشنامه رشد. بازدید در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶.
• استان اردبیل. دانشنامه رشد. بازدید در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶.
• استان اردبیل در یک نگاه. سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل. بازدید در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶.
• استاندار اردبیل از بزرگ‌ترین کارخانه نساجی و پوشاک کشور بازدید کرد. خبرگزاری ایرنا. بازدید در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۶.
• سالنامه آماری استان اردبیل، ۱۳۸۵. اردبیل: معاونت برنامه‌ریزی استانداری اردبیل، ۱۳۸۶.
• «تشکیل کمیته‌ای ویژه برای ثبت جهانی بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی»، میراث آریا، پایگاه اطلاع‌رسانی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، ۲۱ مرداد ۱۳۸۶.
• جاذبه‌های طبیعی استان اردبیل. مرکز گردشگری علمی و فرهنگی دانشجویان ایران. بازدید در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶.
• دریاچه شورابیل. شهرداری اردبیل. بازدید در تاریخ ۲۹ مرداد ۱۳۸۶.
• شرکت کشت و صنعت مغان به عنوان واحد نمونه سال استان اردبیل معرفی شد. خبرگزاری ایرنا. بازدید در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۶.
• شهرک‌های صنعتی استان اردبیل. پایگاه اینترنتی شرکت شهرک‌های صنعتی استان اردبیل. بازدید در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۶.
• فاز دوم ذوب‌آهن اردبیل خرداد ۸۵ به بهره‌برداری می‌رسد. پایگاه اینترنتی روزنامه آسیا. بازدید در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۶.
• معرفی استان. پایگاه اینترنتی استانداری اردبیل. بازدید در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶.
• نماینده مردم خلخال در مجلس: احداث کارخانه سیمان خلخال به‌زودی آغاز می‌شود. خبرگزاری ایرنا. بازدید در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۳۸۶.
• هنر ایران اسلامی ۱. شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی. بازدید در تاریخ ۲۹ مرداد ۱۳۸۶.

[ویرایش] نگارخانه

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی	حیاط بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی	تالار بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی	بقعه سید امین‌الدین جبراییل(روستای کلخوران)
بازار تاریخی اردبیل	خانه تاریخی رضازاده اردبیلی-محله اوچ دکان	خانه تاریخی ارشادی	پل یئدی گوز

	استان اردبیل
مرکز	اردبیل
شهرستان‌ها	اردبیل • بیله‌سوار • پارس‌آباد • خلخال • سرعین • کوثر • گرمی • مشگین‌شهر • نمین • نیر
شهرها	آبی‌بیگلو • اردبیل • اصلاندوز • بیله‌سوار • پارس‌آباد • تازه‌کند • تازه‌کند انگوت • جعفرآباد • خلخال • رضی • سرعین • عنبران • فخرآباد • کلور • كوراييم • گرمی • گیوی • لاهرود • مشگین‌شهر • نمین • نیر • هشتجین • هیر
جای‌های دیدنی	آبشار سردابه • آرامگاه شیخ صفی‌الدین • امامزاده کلور • بازار اردبیل • پیست اسکی آلوارس • دریاچه شورابیل • دریاچه قله سبلان • دریاچه نئور • سنگ‌نبشه ساسانی • غار هفت‌خانه • مجتمع آبدرمانی سرعین • موزه مردم‌شناسی اردبیل

ن . ب . و استان‌های ایران آذربایجان شرقی • آذربایجان غربی • اردبیل • اصفهان • ایلام • بوشهر • تهران • چهارمحال و بختیاری • خراسان جنوبی • خراسان رضوی • خراسان شمالی • خوزستان • زنجان • سمنان • سیستان و بلوچستان • فارس • قزوین • قم • کردستان • کرمان • کرمانشاه • کهگیلویه و بویراحمد • گلستان • گیلان • لرستان • مازندران • مرکزی • هرمزگان • همدان • یزد