استان اردبیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۱۵′۰۵″ شمالی ۴۸°۱۷′۵۰″ شرقی / ۳۸.۲۵۱۴° شمالی ۴۸.۲۹۷۳° شرقی / 38.2514; 48.2973

اردبیل
IranArdabil-SVG.svg
مرکز اردبیل
مساحت ۱۷٬۹۵۳ کیلومترمربع
جمعیت (۱۳۹۰) ١٢۴٨۴٨٨ [۱]
تعداد شهرستان‌ها ۱۰
منطقه زمانی IRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی) IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
زبان(های) گفتاری اکثریت ترکی آذربایجانی و اقلیت تاتیو کردی گرمانج[۲] تالشی[۳]
نماینده ولی فقیه سید حسن عاملی
استاندار مجید خدابخش [۴]

استان اردبیل یکی از استانهای ایران است که در شمال غربی این کشور در منطقه آذربایجان واقع شده‌است. مساحت این استان ۱۷۹۵۳ کیلومتر مربع (حدوداً ۱٫۰۹ درصد از مساحت کل کشور)[۵] و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر یک میلیون و 249 هزار نفر[۶] می‌باشد. مرکز این استان شهر اردبیل است و بر طبق آخرین تقسیمات کشوری، شامل ۱۰ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان می‌شود.[۵]در ۲۲ دی سال ۱۳۷۱ لایحه استان شدن اردبیل در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و این استان در ۲۳ فروردین سال ۱۳۷۲ پس از نزدیک به ۳۰ سال پیگیری مردم اردبیل، از استان آذربایجان شرقی جدا و به استانی مستقل تبدیل شد.[۷]

استان اردبیل یکی از مناطق گردشگری در ایران است. یکی از ویژگی‌های این استان آب و هوای مطبوع و خنک این منطقه در فصل‌های بهار و تابستان است. مجتمع‌های آبگرم سرعین در 22 کیلومتری غرب شهر اردبیل یکی از مشهورترین مناطق گردشگری استان اردبیل است که در فصل‌های گرم -به خصوص تابستان- میزبان ده‌ها هزار نفر گردشگر از اقصی‌نقاط ایران و کشورهای خارجی است. سرعین بیش‌ترین تعداد هتل و هتل آپارتمان‌ها را با جمعیت نسبتاً کم ساکن در خود در مقایسه با سایر مناطق گردشگری ایران دارد.

قلعه کهنه در نزدیکی مشکین شهر

مردم[ویرایش]

اکثر ساکنان استان اردبیل را آذربایجانی‌ها تشکیل می‌دهند که به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.[۸] البته در پاره‌ای از نواحی شهرستان خلخال (در جنوب استان) زبان‌های تاتی و تالشی نیز در بین مردم تکلم می‌شود.[۹][۱۰][۱۱]

جغرافیا[ویرایش]

قسمتی از نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه، آذربایجان شمال غربی‌ترین استان ایران

استان اردبیل یکی از استان‌های شمال غربی ایران محسوب می‌شود. این استان از شمال به جمهوری آذربایجان، از سمت غرب به استان آذربایجان شرقی، از سمت شرق به استان گیلان کوه‌های تالش و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شده‌است.[۱۲] استان اردبیل، طبق آخرین تقسیمات کشوری، از ۱۰ شهرستان، ۲۹ بخش، ۲۶ شهر و ۶۶ دهستان، تشکیل یافته‌است.

شهرستانهای استان اردبیل[ویرایش]

گردشگری[ویرایش]

چشمه‌های آب معدنی[ویرایش]

یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل، چشمه‌های آبگرم این استان واقع در شهر سرعین در ۳۰ کیلومتری شهر اردبیل است. در این شهر، ۸ چشمه آبگرم معدنی وجود دارد. علاوه بر این چشمه هاي آب معدني شابيل و قوتورسويي نيز در لاهرود قرار دارد، به غير از اين دو شهر 12 چشمه آب معدنی دیگر در شهرهای دیگر استان از جمله كيوي، نیر و مشگین‌شهر وجود دارد.[۱۳]

سبلان[ویرایش]

نوشتار اصلی: سبلان
تله کابین آلوارس، اردبیل

کوهستان سبلان در جنوب شرقی مشکین شهر و در فاصله ۲۵ کیلومتری آن واقع شده‌است.[۱۴] این کوهستان دارای پوشش گیاهی متنوعی است و بیش از ۳۰۰۰ گونه گیاهی در آن شناسایی شده‌است.[۱۵] این کوه، یکی از آتشفشانهای خاموش کشور محسوب می‌شود و ارتفاع بلندترین قله این کوه که سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۴۸ متر از سطح دریا می‌باشد.[۱۶]

آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی[ویرایش]

نوشتار اصلی: بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از ده اثر باستانی مهم کشور به‌شمار می‌رود.[۱۷] این بنا در سال ۷۶۵ هجری بنا شده‌است و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوی بوده‌است.[۱۷] بنای کنونی این بقعه شامل مجموعه‌ای از گورهای شاهان و شاهزادگان صفوی و چند ساختمان دیگر (ازجمله آرامگاه شاه اسماعیل صفوی، مسجد جنت سرا، چینی‌خانه، حرم‌خانه و...) می‌شود.[۱۸] این اثر سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسید.

شورابیل[ویرایش]

نوشتار اصلی: دریاچه شورابیل

دریاچه شورابیل درحریم شهری اردبیل قراردارد و شهرکهای کوثر. مهر. راه وترابری. دادگستری. ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی.پیام نور. علوم پزشکی و نمایشگاه بین‌المللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفته‌اند. جهت اقامت توریست خارجی ومیهمانان داخلی هتل شورابیل بادرجه بندی دوستاره تاپ درساحل شمالی دریاچه و مجتمع توریستی کوثر با درجه بندی سه ستاره تاپ و با امکانات چهل وشش واحد سوئیت ویلائی وسالن کنفرانس وسالن همایش ودوباب رستوران.کافی شاپ. کافی نت وسالن ورزشی درزمینی به وسعت 26125 متر مربع درساحل جنوبی دریاچه شورابیل ساخته شده‌است اولین شهر بازی سرپوشیده استان اردبیل شهر بازی سرپوشیده شهر خورشیددر ساحل دریاچه شورابیل با امکانات ومحیطی مدرن درسال 1391 افتتاح گردید.دریاچه شورابیل که مساحت آن ۱۲۰ هکتاروبرای مصارف کشاورزی قابل استفاده بوده و در حال حاضر نوعی ماهی در آن پرورش داده می‌شود.

طبیعت[ویرایش]

کوهستان[ویرایش]

آلوارس، اردبیل

کوه و رشته‌کوه سبلان، شناخته شده‌ترین منطقه کوهستانی استان اردبیل محسوب می‌شوند. سایر ارتفاعات واقع در این استان عبارت‌اند از:

  • آق داغ
  • عجم
  • ارتفاعات تالش
  • صلوات داغ
  • خروسلو

رودخانه‌ها[ویرایش]

قسمتی از مسیر عبور رودخانه مرزی ارس و رودخانه قزل‌اوزن از استان اردبیل عبور می‌کند. سایر رودخانه‌های این استان عبارت‌اند از:

  • خلخال چای
  • قره‌سو قره سو یکی از طولانی ترین رودخانه های دایمی استان اردبیل است که امروزه بر اثر کمبود بارندگی وسد سازی های معیشتی بدون برنامه در حال تبدی شدن به یک رود فصلی است.قره سو از طبیعت بکری برخوردار بوده ودارای یکی از منحصر به فردترین گونه های جانوری میباشد،که از این میان گونه های آبزی رودخانه از تنوع کم نظیری برخوردار است؛ماهیانی مانند قزل آلا ، کپور رودخانه ای ، شیربیت نوعی ماهی مخصوص این روخانه ،زرد پر وماهی سفید رودخانه که نسل این دونوع گونه آخری امروزه بر اثر کم آبی وستفاده بیش از اندازه آفت کش های زراعی در حال نابودی است.در ضمن لازم به یاد آوری است که سرچشمه این رود از کوههای تالش در اطراف شهرستان نمین بوده وبعد از گذراندن مسیر پر پیچ وخم از دل کوهها ودره ها به رودخانه ی ارس می پیوندد.
  • دره‌رود
  • خیاوچای
  • نمین‌چای

دریاچه‌ها[ویرایش]

دریاچه‌هایی که در استان اردبیل واقع شده‌اند عبارت‌اند از:

دریاچه شورابیل درحریم شهری اردبیل قراردارد و شهرکهای کوثر. مهر. راه وترابری. دادگستری. ولیعصر و دانشگاههای محقق اردبیلی.پیام نور. علوم پزشکی و نمایشگاه بین‌المللی اردبیل درحاشیه این دریاچه قرارگرفته‌اند. جهت اقامت توریست خارجی ومیهمانان داخلی هتل شورابیل بادرجه بندی دوستاره تاپ درساحل شمالی دریاچه و مجتمع توریستی کوثر با درجه بندی سه ستاره تاپ و با امکانات چهل وشش واحد سوئیت ویلائی وسالن کنفرانس وسالن همایش ودوباب رستوران.کافی شاپ. کافی نت وسالن ورزشی درزمینی به وسعت 26125 متر مربع درساحل جنوبی دریاچه شورابیل ساخته شده‌است

  • دریاچه نئور
  • دریاچه شورگل
  • دریاچه نوشهر
  • دریاچه آلوچه
  • دریاچه کمی‌آباد
  • دریاچه ملااحمد
  • مرداب قره‌سو

جنگل‌ها[ویرایش]

جنگل‌های اطراف جاده اسالم به خلخال و مجموعه جنگل‌های 'فندق‌لو پیکره سنگی بابا داوود عنبران از جمله جنگل‌های واقع در استان اردبیل هستند. روستای کولانکوه، یکی بهترین مکانهای گردشگری استان اردبیل میباشد. مانند باغ بزرگ آلوچه، سیب، گیلدیح و ... می باشد.

صنعت[ویرایش]

استان اردبیل در حال حاضر دارای ۸ شهرک صنعتی است.[۱۹] این استان همچنین دارای کارخانجات بزرگ نساجی، [۲۰] سیمان، [۲۱][۲۲] ذوب آهن[۲۳] و کشت و صنعت[۲۴] می‌باشد.

فرهنگ بومی[ویرایش]

صنایع دستی[ویرایش]

گلیم، جاجیم، شال، مسند، سفال، صنایع چوب مانند معرق، منبت و خراطی، مصنوعات چرمی و قالی بافی (قالیچه قوبای خلخال بسیار معروف است) قلاب بافی، مفرش، خورجین، ورنی (ورنی و زیرانداز حاوی رنگ‌ها و طرحهایی برگرفته از طبیعت زیبای آذربایجان، بیشتر توسط عشایر شاهسون دشت مغان بافته می‌شود).

غذاهای محلی[ویرایش]

آبگوشت، آش شیر، آش دوغ، پیچاق قیمه، کوفته، لَوَنگی، خشیل، هرا، قویماق، ترشی قرمه، ساج ایچی سبزی قرمه، آب پیاز، آش اوماج، آَش یارما، بزباش، خورش قاتق، تاس‌کباب، چیغیرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلوای زنجبیل، قیساوا و قیقاناق،

سوغات[ویرایش]

قالی، مسند، سرشیر، کره، حلوای سیاه، آبنبات، شیرینیهای محلی، فتیر و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآمیز گلهای رنگارنگ و عطرآگین طبیعت سرسبز خلخال مشهورترین سوغات منطقه می‌باشد. حلوای سیاه استان به صورت معجونی از جوانه گندم و کره طبیعی نشاط بخش و مقوی است..[۲۵]

گونه‌های زبانی[ویرایش]

استان اردبیل باتوجه به‌وسعت کم خود، دارای تنوع زبانی قابل توجهی می‌باشد درکنار زبان ترکی آذربایجانی که اکثریت ساکنان استان، به‌آن تلکم می‌کنند، زبان تالشی در شهرستان نمین وبخش عنبران و تاتی نیز در شهر کلور و در روستاهای بخش شاهرود شهرستان خلخال، تکلم می‌شود.[۲۶]

نظرسنجی سال ۱۳۸۹

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان اردبیل به قرار زیر بود:۱٫۱ فارس (۱٫۵% مرد، ۰٫۷% زن)، ۹۸٫۲ ترک (۹۷٫۱% مرد، ۹۹٫۳% زن)، ۰٫۴ کرد (۰٫۷% مرد) و ۰٫۴ بدون‌جواب بودند.[۲۷]

پایگاه خبری[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. http://www.sabteahval.ir/Upload/Modules/Contents/asset99/eteljamiyat88.pdf
  2. http://www.chn.ir/NSite/FullStory/News/?Id=89494&Serv=0&SGr=0
  3. http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=3177
  4. «مجید خدابخش استاندار اردبیل شد». دنیای اقتصاد. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ معرفی استان، پایگاه اینترنتی استانداری اردبیل
  6. فصل دوم، سالنامه آماری استان اردبیل
  7. استان اردبیل (مدخل)، دانشنامه رشد
  8. Iranian Provinces: Ardabil
  9. درباره زبان مردم آذربایجان
  10. شهر اردبیل - Ataland
  11. Ardebil State Province - استانداری اردبیل
  12. اردبیل - Ataland
  13. استان اردبیل در یک نگاه، پایگاه اینترنتی سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل
  14. کوه سبلان
  15. جاذبه‌های طبیعی استان اردبیل، مرکز گردشگری علمی و فرهنگی دانشجویان ایران
  16. آتشفشان سبلان (مدخل)، دانشنامه رشد
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ پایگاه اطلاع‌رسانی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور
  18. هنر ایران اسلامی، شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی
  19. شهرک‌های صنعتی استان اردبیل، شرکت شهرک‌های صنعتی استان
  20. استاندار اردبیل از بزرگ‌ترین کارخانه نساجی و پوشاک کشور بازدید کرد، خبرگزاری ایرنا
  21. وب‌گاه کارخانه سیمان اردبیل
  22. نماینده مردم خلخال در مجلس: احداث کارخانه سیمان خلخال به‌زودی آغاز می‌شود، خبرگزاری ایرنا
  23. پایگاه اینترنتی روزنامه آسیا
  24. شرکت کشت و صنعت مغان به عنوان واحد نمونه سال استان اردبیل معرفی شد، خبرگزاری ایرنا
  25. وب سایت رسمی گردشگری ایران
  26. زبان و گویش‌های محلی اردبیل، تداوم بخش آداب و رسوم مردم استان | Azad Tabriz News
  27. شماره کتابشناسی ملی:۲۸۷۸۱۶۶/طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی){گزارش}:اردبیل/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوهشگران خبره پارس -شابک:۳-۳۷-۶۶۲۷-۶۰۰-۹۷۸ *وضعیت نشر:تهران-موسسه انتشارات کتاب نشر ۱۳۹۱ *وضعیت ظاهری:۲۴۹ ص:جدول (بخش رنگی)، نمودار (بخش رنگی)

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان اردبیل موجود است.