گاهشماری هجری قمری
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
گاهشماری هجری قمری، گاهشماری براساس چرخش ماه است که توسط مسلمانان و نیز در بسیاری از کشورهای اسلامی به عنوان سالنمای مذهبی یا در مواردی سالنمای مدنی استفاده میشود. از این سالنمای در بسیاری از آیینهای اسلامی، از قبیل روزه، حج، تعیین ماههای حرام، و عزاداری استفاده میشود.
قبل از جهانی شدن گاهشماری گرگوری در بسیاری از کشورهای اسلامی و رسمی شدن گاهشماری هجری خورشیدی در ایران و افغانستان، سالنمای هجری قمری سالنمای اصلی سرزمینهای اسلامی بود و وقایع تاریخی در اکثر قریب به اتفاق موارد با این گاهشماری ثبت میشد.
مبدأ گاهشماری هجری قمری مانند گاهشماری هجری خورشیدی، هجرت پیامبر اسلام محمّد از مکه به مدینه در تاریخ ۲۴ تیر ۱ هجری خورشیدی (برابر با ۱۶ ژوئیه ۶۲۲ میلادی) است. البته سال قمری، با دو ماه دیرکرد از ۱ محرم آغاز میشود.
در این گاهشماری هر سال ۱۲ ماه دارد که هر کدام ۲۹ روزه یا ۳۰ روزه بسته به خرخش ماه هستند. طول سال ۳۵۴ روز (در سالهای عادی) یا ۳۵۵ روز (در سالهای کبیسه) است. روز اول هر ماه در این گاهشماری معمولاً بر اساس مشاهده یا پیشبینی مشاهدهپذیری هلال ماه نو، که آن را استهلال مینامند، تعیین میشود. ولی در بعضی کشورها از روشی محاسباتی برای تقریب زدن طول ماههای قمری استفاده میشود که ماهها را در آن به طور متناوب ۳۰ روزه و ۲۹ روزه میگیرند و در هر سی سال، ۱۱ سال را با ۳۰ روزه کردن آخرین ماه، ذیحجه، کبیسه میکنند. گاهشماری حاصل از این روش اخیر را گاهشماری هجری قمری قراردادی نامیدهاند.
ماههای این گاهشماری عبارتند از محرم، صفر، ربیعالاول، ربیعالثانی، جمادیالاول، جمادیالثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیقعده، و ذیحجه. شعری از ابونصر فراهی از کتاب نصاب الصبیان برای کمک به حفظ کردن نام ماههای قمری وجود دارد:[۱]
| ز محرم چو گذشتی برسد ماه صفر | دو ربیع و دو جمادی ز پی یکدیگر | |
| رجب است از پی شعبان، رمضان و شوال | پس به ذیقعده و ذیالحجه بکن نیک نظر |
فهرست مندرجات |
[ویرایش] محاسبه [۲]
- تبدیل هجری قمری به هجری خورشیدی: سال قمری را در ۱۱ ضرب کرده، حاصل را بر ۳۶۵ تقسیم میکنند. سپس نتیجه را از همان سال قمری تفریق میکنند.
- تبدیل هجری قمری به گاهشماری گرگوری (میلادی): سال قمری را در ۳۲ ضرب کرده و نتیجه را بر ۳۳ تقسیم میکنند. سپس عدد حاصل را با ۶۲۲ جمع میکنند.
- تبدیل هجری خورشیدی به هجری قمری : سال خورشیدی را در ۱۱ ضرب کرده بر ۳۴۵ تقسیم میککند و نتیجه را با همان سال خورشیدی جمع میکنند.
- تبدیل گاهشماری گرگوری (میلادی) به هجری قمری : سال میلادی را از ۶۲۲ کم کرده و نتیجه را در ۳۳ ضرب میکنند. سپس حاصل را بر ۳۲ تقسیم میکنند.
[ویرایش] سالنماهای دیگر
- گاهشماری قمری چینی
- گاهشماری هجری خورشیدی
- گاهشماری گرگوری (گاهشماری میلادی)
- گاهشماری بودایی
- گاهشماری پادشاهی ایران
[ویرایش] جُستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- مرادی غیاث آبادی، اسماعیل. تقویم تطبیقی یکصد ساله قرن چهاردهم. تهران: انتشارات نوید شیراز، ۱۳۸۶.
[ویرایش] پیوند به بیرون
- صفحهٔ تبدیل تاریخ: این یک صفحهٔ اینترنتی است که تمام تاریخهای متداول جهان (از جمله خورشیدی، قمری و میلادی) را با دقت روز به یکدیگر تبدیل میکند و کوچکترین خطایی ندارد. این صفحه به زبان انگلیسی است و به صورت نابرخط (آفلاین) نیز کار میکند.
- برنامهٔ تبدیل تاریخ: این برنامه تاریخهای خورشیدی، قمری و میلادی را با ذکر روز به یکدیگر تبدیل میکند. طرز کار با آن آسان است و فایل دانلود آن ۱،۵۸ مگابایت حجم دارد.
- رویت هلال ماه و علل اختلاف در تقاویم هجری قمری کشورهای اسلامی
- گزارش رئیس مرکز سالنمای موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
| ماههای هجری قمری |
|---|
| محرم | صفر | ربیعالاول | ربیعالثانی | جمادیالاول | جمادیالثانی | رجب | شعبان | رمضان | شوال | ذیالقعده | ذیالحجه |
