بلوط

درخت بلوط در دانمارک

بلوط نام نوعی درخت و همچنین میوه آن است که دارای پوستی سخت می‌باشد. درخت بلوط یا درخت مازو که عمری طولانی حدود ۵۰۰ سال (گاهی حتی تا ۲۰۰۰ سال دارد) در ایران بیشتر در دامنه رشته کوه زاگرس وجود دارد. استان‌های کردستان,فارس، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهار محال و بختیاری و ایلام دارای جنگلهایی از بلوط هستند که در نوع خود از بی نظیرترین جنگل‌های جهان می‌باشند. دشت برم، بزرگترین دشت بلوط ایران در کازرون و در غرب استان فارس قرار گرفته است. چوب این درخت از مرغوبترین چوب‌هاست و ذغال آن نیز مرغوب است. این موضوع یکی از دلایل بریدن بی رویهٔ این درختان می‌باشد که این جنگل‌ها را تهدید می‌کند.(میوه بلوط اروپایی بشکل کره‌ای با قطرتقریبی ۲٫۵ سانتیمتر و میوه بلوط در حاشیه‌های زاگرس جنوبی ایران به اندازه تقریبی یک فشنگ اسلحه ژ-۳ می‌باشند)

تکثیر

تکثیر طبیعی این درخت از طریق کاشته شدن میوه آن صورت می گیرد. جوندگان خانواده سنجاب جهت ذخیره سازی میوه بلوط برای فصل زمستان آن را در عمق مناسبی دفن می کنند. فراموش کردن جای برخی از این میوه ها توسط سنجاب ها باعث می شود که در بهار سال بعد جوانه بزنند. این جوندگان موجب زایش مداوم جنگل های بلوط هستند. سنجاب ها از روی غریزه مقاوم ترین دانه ها را برای دفن کردن انتخاب می کنند و بنابراین احتمال سالم ماندن میوه در زیر خاک و جوانه زدن آن در سال بعد بالا می رود.

ترکیب شیمیایی

• میوهٔ بلوط : نشاسته، پروتئین، قندهای مختلف مخصوصاً کوئرسیت، مادهٔ روغنی و بالاخره تانن دارد.
• برگ و پوست بلوط : تانن ویژه‌ای به نام اسید کوئرسی تانیک محلول در آب، نوعی قند بنام کوئرسیت، یک مادهٔ تلخ بنام کوئرسیتین، لعاب، یک مادهٔ فرمز بنام قرمز بلوط دارد.

کاربرد درمانی بلوط

برگ و میوه بلوط

سوسک خرطوم‌دار درخت فندقی آفت گونه‌های مختلف درخت بلوط می‌باشد.

۱. از میوهٔ خوراکی بلوط برای تقویت بدن، درمان ضعف عمومی، کم خونی و بویژه درمان اسهال استفاده می‌شود.

۲. از دم کردهٔ برگ بلوط (به نسبت ۱۰ گرم در لیتر) دو تا سه استکان درروزازعصارهٔ برگ یا پوست بلوط به مقدار ۲ تا ۵ گرم در روز برای درمان خونریزی‌های معده، روده، رحم و غیره، درمان ترشحات زنانگی، درمان اسهال و مخصوصاً درمان سرطانها ازنوع کارسینوسارکما تجویز می‌شود. همچنین به شکل تنقیه یا شیاف به مقدار ۵/۰ تا یک گرم مجاز است.

۳. برای درمان آماس زخم داررودهٔ بزرگ:

• خوردن محلول ۲/۰ یا ۵/۰ درصد اسید تانیک در آب.
• به شکل تنقیه یا شیاف ۵/۰ تا یک گرم.
• بصورت استعمال خارجی به شکل محلول ۲ درصد آن در آب و یا به صورت پودر و یا پماد ۲/۰ تا ۲۰ درصد. ضد بیماریهای میکروبی و ویروسی و قارچی بوده برای درمان زخم‌های سرطانی، زخم‌های چرکین وترشح دار، زرد زخم، اگزما، زخم‌های واریسی، بواسیربرای درمان خونریزیها و حتی خونریزی بینی مفید است ولی جلوگیری از تکرار خونریزی نمی‌کنند.

همچنین یکی از کاربردهای میوه بلوط استفاده به عنوان خوراک دام است.

منابع

• دکتر محمد صادق رجحان. درمان بوسیله گیاهان دارویی. چاپ دوم. مرکز فرهنگی آبا، ۱۳۷۷. 

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بلوط موجود است.