عاشیق
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
عاشیقها نوازندگان و آوازخوانانی هستند که در ایران، جمهوری آذربایجان، ترکیه، ترکمنستان، قفقاز و دیگر مناطق ترکنشین هنرنمایی میکنند. عاشیقهای آذربایجان وارث یکی از غنیترین بخشهای ادبیات و فرهنگ شفاهی آسیا هستند.[۱] برخی از کارشناسان معتقدند که فرهنگ عاشیقی یادگار شاه اسماعیل صفوی در فرهنگ ایرانی است. دربار شاه اسماعیل، محل پرورش عاشیقها بوده و «عاشیق قربانی» اولین عاشیقی بود که در این دربار فعالیت میکرد. آنان خنیاگرانی بودند که مردم از هرجهت تأییدشان میکردند.[۲]
عاشیقها در فرهنگ آذربایجان جایگاه ویژهای بهدلیل نقش آنها در انتقال فرهنگ و ادبیات شفاهی مردم دارند. عاشیق در گذشته نقش بسیار بااهمیتی در فرهنگ ترکی داشتهاست. اسم قدیمی عاشیق، «اوزان» بودهاست. عاشیقها در میان ترکمنان باغشی یا بخشی نامیده میشوند.
ساز عاشیقی با نامهای قپوز، چگور و ساز شناخته میشود؛ گر چه در برخی نواحی ایران برخی از عاشیقها سازهایی غیر از چگور مینوازند؛ به عنوان مثال (در همدان) خانمیرزا، مرحوم عاشیق صحبت و مرحوم عاشیق اکبر غفوری تار مینواختند و مرحوم عاشیق سلمان نغمات ترکی را با تار و ویولن مینواخت و میخواند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] داستانهای عاشیقها
چندین داستان بهصورت نظم (قوشما) و نثر (سوز) توسط عاشیقها آفریدهشده و بهصورت شفاهی به نسلهای بعدی منتقل شدهاست.
مشهورترین داستانهای عاشیقها:
[ویرایش] عاشیقهای معروف ایران و آذربایجان
- ایمران حیدری
- چنگیز مهدیپور
- حسن اسکندری
- حیدر محمودی (همدان)
- دهقان (ارومیه)
- رسول قربانی
- زلفیه(آذربایجان)
- عدالت (آذربایجان)
- عرب پرنلو (زنجان)
- مسیحالله (قم)
- عباس ملایری (ملایر)
- محبوب خلیلی
- محمد فرزانگان (میانه)
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- ↑ محمدرضا درویشی، دایرةالمعارف سازهای ایرانی، صفحهٔ ۲۳۰، مؤسسهٔ فرهنگی هنری ماهور، تهران، ۱۳۸۰
- ↑ خبرگزاری آفتاب. محمدرضا درویشی: زبان عاشیقها برای مردم بیگانه شدهاست.
