سودان

جمهوری سودان جمهوریة السودان سودان
پرچم نشان
شعار ملی: «پیروزی از آن ماست»
سرود ملی: سپاهیان خدا و سرزمینمان هستیم
پایتخت		خارطوم شرقی′۳۵°۳۲ شمالی′۳۱°۱۵
بزرگترین شهر		ام دورمان
زبان رسمی		عربی و انگلیسی
موارد منجر به تشکیل از مصر و بریتانیای کبیر		۱ ژانویه ۱۹۵۶؛ ۱۰ دی ۱۳۳۴
مساحت
-	مساحت	۱۸۸۶۰۶۸کیلومتر مربع (۱۶ام)
-	‌آب‌ها (٪)	۶
جمعیت
-	سرشماری	۳۰٬۸۹۴٬۰۰۰  (۳۱ام)
-	تراکم جمعیت	۱۴‎/km۲‏ (۱۹۴ام)
واحد پول		پوند سودان (SDG)
منطقه زمانی		EAT (ساعت جهانی+۳)
-	تابستانی (DST)	DST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی		sd.
پیش‌شماره تلفنی		+۲۴۹

جمهوری سودان کشوری است در شمال خاوری آفریقا و پایتخت آن خارطوم است. این کشور سومین کشور بزرگ آفریقا و نیز دومین کشور بزرگ عربی پس از الجزایر می‌باشد.

تاریخ

سرزمین سودان از لحاظ تاریخی بخش‌های بزرگی از فرمانروایی‌های کوش و نوبیا را تشکیل می‌داده‌ است.

سردیس یک شاه نوبی.

گیتاشناسی طبیعی

جمهوری سودان با یک میلیون و ۸۸۶ هزار و ۰۶۸ کیلومتر مربع گستره در شمال آفریقا و در کنار دریای سرخ، میان مصر و اریتره است. درازای کرانه‌های سودان به ۸۵۳ کیلومتر می‌رسد. همچنین این کشور از سوی شمال ۱۲۷۳ کیلومتر با مصر، از شمال باختری ۳۸۳ کیلومتر با لیبی، از سمت باختر ۱۳۶۰ کیلومتر با چاد، از سمت جنوب باختری ۱۱۶۵ با آفریقای مرکزی، از سمت جنوب با جمهوری سودان جنوبی و بالاخره از سمت شرق ۶۰۵ کیلومتر با اریتره مرز مشترک دارد.

بخش پهناوری از سودان را دشت‌های بزرگی تشکیل می‌دهد که به دست دره بزرگ رودخانه نیل به دو بخش خاوری و باختری جدا می‌شود. همچنین ۵ درصد از خاک این سرزمین را زمین‌های قابل کشت و ۴۶ درصد از آن را چراگاه‌های طبیعی شامل می‌شوند. پست‌ترین بخش سودان در کرانهٔ دریای سرخ هم سطح آبهای جهان است و بلندای بلندترین بخش این کشور در قله «کینیتی» به ۳۱۸۷ متر می‌رسد. آب و هوای سودان گرم و خشک است.

آب و هوا

زمین‌های سودان دشت گسترده‌ای است و کوه‌ها و بلندی‌های آن در جنوب و دورترین بخش باختری آن قرار دارد. کوه‌های نوبه در مرکز و کوه‌های دریای سرخ دربخش خاوری سودان هستند. سودان دربخش مداری آفریقا است و آب و هوای آن در جنوب استوایی و در مرکز سافنا و در شمال قاره‌ای است. بخش دریای سرخ خاوری دارای باران‌های زمستانی است و از مارس تا ژوئن (≈اسفند تا خرداد) درجه گرمای بالاست و در روز به ۴۲ و در شب ۲۷ درجه سلسیوس می‌رسد. با ریزش باران درجه گرما کاهش یافته و از ماه ژوئیه تا اکتبر (≈تیر تا مهر) ادامه می‌یابد. از نوامبر تا فوریه (≈آبان تا بهمن) هوا گرم و معتدل شده و درجه گرما در روز به ۳۰ درجه و در شب ۱۶ و یا پائین‌تر می‌رسد.

جمعیت و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی

جمعیت

     ایالات شمالی و مرکزی سودان      منطقه دارفور      منطقه شرقی سودان      منطقه ابیه      کردفان جنوبی و ایالات نیل آبی

هماهنگ با تازه‌ترین برآورد، جمهوری سودان بیش از ۳۰ میلیون تَن جمعیت دارد که ۴۵ درصد از آنها زیر ۱۴ سال، ۵۳ درصد بین ۱۵ تا ۶۵ سال و ۲ درصد بقیه بیشتر از ۶۵ سال سن دارند.

نرخ رشد سالانه جمعیت سودان ۶٪۳ درصد است. این کشور به ازای هر هزار نفر از جمعیت خود ۵۸/۳۴ نفر نرخ زاد و ولد، ۲۸/۱۲ نفر نرخ مرگ و میر و ۷/۰ نفر نرخ کوچ کردن دارد. امید به زندگی در بین مردان سودانی به ۴۹/۵۵ سال و در زنان این کشور به ۶۶/۵۷ سال می‌رسد.

از سوی دیگر ۵۲ درصد از ساکنان کشور سودان قبل از جدا شدن سودان جنوبی، از نژاد سیاهپوستان آفریقایی، ۳۹ درصد عرب و ۸ درصد از نژاد قبیله «بجا» بودند اما امروزه بیشتر مردم سودان از نژاد عرب سودانی می‌باشند اما در بعضی بخشهای جنوبی و همچنین در دارفور اکثریت با نژاد سیاه است.

مسلمانان ۹۷ درصد، و ۳ درصد باقی‌مانده را پیروان ادیان محلی آنیمیست و مسیحیان و اقباط تشکیل می‌دهند.همچنین اقلیتی از پیروان مذهب شیعه دوازده امامی در شهرهای خارطوم، ام درمان، شندی، ابوزبد، پورت سودان و دیگر استان‌های این کشور زندگی می‌کنند.

عربی زبان رسمی سودان است و زبان انگلیسی زبان دوم به شمار می‌آید.

دست کم ۹/۵۹ درصد از مردان و ۹/۴۴ درصد از زنان بالای ۱۵ سال سودان باسوادند. جنگ‌های خونین سودان با همسایگان و درگیری‌های داخلی این کشور از پیشرفت امکانات و بهداشت در این کشور جلوگیری کرده‌است. این کشور در چند سال گذشته از داشتن غذا و بهداشت بی‌بهره بوده‌است.

استان‌ها

تقسیمات کشوری سودان پیش از جدایی سودان جنوبی

کشور سودان به ۱۵ استان بخش گردیده‌است که به آنها ولایت می‌گویند، نام این استان‌ها و مراکز آنها در فهرست زیر آمده‌است:

دریای سرخ - بورتسودان جزیره - ود مدنی دارفور جنوبی - نیالا کردفان جنوبی - کادوقلی استان خارطوم - خارطوم سِنار - سنجه دارفور شمالی - فاشر کردفان شمالی - ابیض

شمالیه - دنقلا دارفور غربی - جنینه قضارف - قضارف کسلا - کسلا رود نیل - دامر نیل سفید - ربک نیل آبی - دمازین

۱۰ استان سودان در روز ۱۸ تیر سال ۱۳۹۰ مستقل و کشور سودان جنوبی را بوجود آوردند این استانها عبارتند از:

استوائیه شرقی - کبویتا استوائیه غربی - یامبیو استوائیه وسطی (نام قدیم: بحرالجبل) - جوبا بحرالغزال شمالی - اویل بحرالغزال غربی - واو

جونقَلی - بور دریاچه‌ها - رمبیک نیل بالا - ملکال واراب - واراب وحدت - بانتیو

ویژگی‌های سیاسی

پایتخت سودان «خارطوم» نام دارد و از شهرهای مهم آن می‌توان بحیره، جزیره، اُمّ دورمان، کسالا و وراب را گفت..

(United Nations)سودان افزون بر سازمان کشورهای همبسته، (UN)، در بانک عرب برای پیشرفت اقتصادی آفریقا (ABEDA)، صندوق پیشرفت اقتصادی و اجتماعی عرب (AFESD)، اتحادیه عرب (AL)، صندوق پول اعراب (AMF)، اتحادیه اقتصادی آفریقای مرکزی (CAEU)، سازمان خواربار و کشاورزی کشورهای همبسته(FAO)، گروه ۷۷(G-۷۷)، آژانس جهانی انرژی اتمی (IAEA)، بانک جهانی بازسازی و پیشرفت وابسته به بانک جهانی (IBRD)، سازمان جهانی هواپیمایی کشوری (ICAO)، جامعه جهانی توسعه (IDA)، بانک پیشرفت اسلامی (IDB)، صندوق جهانی پیشرفت کشاورزی (IFAD)، بنگاه پولی جهانی وابسته به بانک جهانی (IFC)، سازمان جهانی کار (ILO)، صندوق جهانی پول (IMF)، سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، سازمان جهانی پلیس جنایی (INTERPOL)، کمیته جهانی المپیک (IOC)، سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM)، سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO)، جنبش عدم تعهد (NAM)، سازمان یکپارچگی آفریقا (OAU)، سازمان کنفرانس اسلامی (OIC)، کنفرانس صلح آفریقا (PCA)، کمیسیون سازمان کشورهای همبسته برای بازرگانی و پیشرفت (UNCTAD)، سازمان اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورهای همبسته (UNESCO)، کمیسیون حقوق بشر سازمان کشورهای همبسته (UNHCR)، سازمان پیشرفت صنعتی ملل متحد (UNIDO)، فدراسیون جهانی اتحادیه کارگری (WFTU)، سازمان بهداشت جهانی (WHO)، سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO)، و سازمان هواشناسی جهانی (WHO) عضویت دارد.

سودان که تا نیمه سده بیستم جزیی از خاک مصر به شمار می‌رفت و در چیرگی انگلیسی‌ها بود، در سال ۱۹۵۶ از مصر جدا شد و به استقلال رسید. ژنرال «عمر حسن احمد البشیر» از سال ۱۹۸۹ تاکنون رئیس جمهور سودان است.

ویژگی‌های اقتصادی

جنگهای داخلی، ناپایداری دیرین دستگاه سیاسی، ویژگی‌های بد آب و هوایی، پایین بودن ارزش کالاهای تولیدی در بازار جهانی و سیاستهای نادرست اقتصادی از عمده دلایل تنگ دستی اقتصادی سودان به شمار می‌رود.

کم و بیش ۸۰ درصد از نیروی کار این کشور در بخش کشاورزی کار می‌کنند ولی این بخش بیشتر غیرمکانیزه و پیشرفت چندانی نداشته‌است. صنایع سرپای سودان نیز بیشتر در زمینه فرآوری و تبدیل فراورده‌های کشاورزی ایجاد شده‌اند.

گوشه گیری کشور سودان در جهان، آسیب‌های به فراوانی به اقتصاد این جمهوری وارد کرده‌است ولی دولت این کشور به تازگی تصمیم گرفته تا با استفاده از الگوهای خارجی به بهبود بخش نفت بپردازد.

میزان تولید ناخالص داخلی سودان در سال ۱۹۹۹ به ۴/۱۱ میلیارد دلار رسید که دست کم ۴۱ درصد از آن مربوط به بخش کشاورزی، ۱۷ درصد مربوط به بخش صنعت و ۴۲ درصد مربوط به بخش خدمات است.

نرخ رشد تولید ناخالص داخلی این کشور در پایان سال ۱۹۹۹ میلادی به ۴ درصد رسید، درحالی که میانگین نرخ یاد شده در میان سالهای ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ (۹۵/۲-) درصد بود.

سودان کشور تهی‌دستی است به طوری که درآمد سرانه ملی آن به تازگی از ۳۲۰ دلار فراتر نرفته‌است و دست کم ۴۷ درصد از مردم آن در زیر خط فقر زندگی می‌کنند.

نرخ تورم این کشور کم و بیش ۲۰ درصد است و شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی آن رشدی برابر با ۱۶ درصد در سال دارد. سودان نزدیک به ۱۲ میلیون تَن نیروی کار دارد و نرخ بیکاری آن بیش از ۴۰ درصد است.

از سوی دیگر این کشور گنجایش تولید یک میلیارد و ۸۱۵ میلیون کیلووات ساعت انرژی الکتریکی دارد.

سودان دارای اندوخته‌های سرشار از سنگ آهن، نفت، مس، کروم، روی، تنگستن، میکا، نقره و طلاست. تولید طلای سودان در آستانه سال ۲۰۰۰ میلادی به حدود ۵ تن در سال رسید.

پارچه، سیمان، فراورده‌های نفتی، شکر، صابون و کفش مهمترین تولیدات صنعتی سودان هستند. بیشترِ فراورده‌های کشاورزی این سرزمین را پنبه، ارزن، خرما و سبزیجات هستند.

سودان در سال ۱۹۹۹ بالغ بر ۵۸۰ میلیون دلار کالا به خارج فرستاد که بیشتر شامل پنبه، کنجد و دام‌های اهلی بود.

عربستان سعودی، ایتالیا، آلمان، مصر، فرانسه، ژاپن و چین بزرگترین خریداران کالا از سودان هستند.

این کشور همچنین در سال ۱۹۹۹ میلادی بیش از ۴/۱ میلیارد دلار کالا خرید که بیشتر شامل مواد خوراکی، فراورده‌های نفتی، کالاهای صنعتی، ماشین آلات و ماشین‌های ترابری، دارو و دستگاه‌های پزشکی، پوشاک و پارچه بود. چین، فرانسه، انگلستان، آلمان، ژاپن، هلند و کانادا در ردیف عمده‌ترین صادرکنندگان کالا به سودان قرار دارند.

سودان نزدیک به ۲۴ میلیارد دلار بدهی خارجی دارد که دست کم ۵/۷ میلیارد دلار از آن کوتاه مدت است. واحد پول سودان «جنیه» است و پس از جدایی جنوب از شمال و از دست دادن منابع نفتی و جنگلی، نرخ تورم در این کشور افزایش زیادی داشته‌است و هر دلار آمریکا کم و بیش با 5/5 جنیه سودان خریداری می‌شود. (نرخ برابری ژوئن2011)

ویژگی‌های ارتباطی

در سودان بیش از پانصد هزار شماره تلفن ثابت و صدها هزار شماره تلفن همراه وجود دارد. مردم این جمهوری امواج ۱۲ ایستگاه رادیویی (AM)، یک ایستگاه رادیویی (FM) و یک ایستگاه رادیویی با طول موج کوتاه را دریافت می‌کنند و برنامه‌های تلویزیون سودان از راه ۳ شبکه دولتی در سراسر کشور پخش می‌شود.

از نظر ویژگی ترابری و راههای رفت‌وآمد نیز نزدیک به ۵۳۱۱ کیلومتر راه آهن، ۱۱ هزار و ۹۰۰ کیلومتر جاده اصلی و فرعی، ۵۳۱۰ کیلومتر راه آبی، ۷ بندر ماهی گیری و بازرگانی، ۶۱فرودگاه بزرگ و کوچک در سودان وجود دارد که تنها یک فرودگاه از آنها توانایی پذیرش هواپیماهای پهن پیکر را داراست.

پیوند به بیرون

• تفاوت‌های شمال و جنوب سودان به روایت آمار

جستارهای وابسته

• تخاصم چاد و سودان

منابع

• «دربارهٔ سودان» ‎(فارسی)‎. پایگاه اطلاع‌رسانی سفارت سودان در جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ اسفند ۱۳۸۷. 
• «جمهوری سودان» ‎(فارسی)‎. گمرک جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ اسفند ۱۳۸۷. 
• «آشنایی با سودان» ‎(فارسی)‎. همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۱۷ اسفند ۱۳۸۷.