شهرستان لارستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لارستان
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان فارس
مرکز لار
نام‌های پیشین لاد. گلار. ایراهستان
لارستان بر ایران واقع شده‌است
لارستان
مردم
جمعیت ۲۲۶۸۷۹
مذهب اسلام (شیعه) و (سنی)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۸۵۰ متر
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۸۱+۰۷۸۲
تعداد بخش‌ها
مرکزی-اوز-بیرم-جویم-بنارویه-صحرای باغ

مختصات: ۴۳°۱۶′ شمالی ۲۴°۳۲′ شرقی / ۴۳.۲۷° شمالی ۲۴.۵۴° شرقی / 43.27; 24.54

لارستان یکی از شهرستانهای فارس و یکی از ۴۹ شهرستان اولیه تاسیس شده در سال ۱۳۱۶ است. پیش از آن لارستان یکی از ایالات ایران بود که وسعت آن به ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع می رسید. شهر لار مرکز شهرستان لارستان است که از قدیمی‌ترین شهرهای ایران به شمار می آید. فاصله این شهر تا مرکز استان فارس (شیراز) ۳۴۰ کیلومتر، و تا بندر عباس ۱۹۰ کیلومتر است. لارستان در حد فاصل شهرستان‌های داراب ، جهرم ، خنج و لامرد قرار داشته، و در شرق و جنوب با استان هرمزگان همسایه است.از لحاظ دسترسی به دریا کوتاه‌ترین مسیر ۱۶۰ کیلومتر است که آن را به بندر پل متصل می‌نماید ولی به شکل خط مستقیم این فاصله به ۹۷ کیلومتر تقلیل می‌یابد. شهرستان لار در شمال استان هرمزگان و جنوب استان فارس مابین شهرستان‌های بستک، خمیر، بندر عباس، داراب، جهرم، قیروکارزین، خنج و لامرد قرار دارد . . لارستان پل شمال-جنوب خلیج فارس، و یکی از دروازه‌های خروجی-ورودی کشور به دریاهای آزاد است. لارستان از گذشته‌های دور بارانداز بازرگانان ایرانی و خارجی بوده است به گونه‌ای که می‌توان آن را یک گمرک نامید. (در دوران قدیم به منطقه وسیعی از جنوب ایران ایالت لارستان اطلاق می‌شده‌است. که مشتمل بوده‌است از: بندر گمبرون(بندر عباسلامرد،بندر لنگه، بندر خمیر،کیش،تنب بزرگ و کوچک ،پارسیان، بستک، لار، مهر، عسلویه، شهرستان کنگان و گراش ،جهرم،زرین دشت ، فورگ و داراب ،تمام این مناطق جزء «ایالت لارستان» به مرکزیت لارستان بوده‌است.)

مشخصات[ویرایش]

    • جمعیت 230۸۷۹ نفر مرکز آمار ایران
    • وسعت: ۲۸۰۰۰ کیلومتر مربع
    • وسعت لارستان :۱۲۶٫۰۰۰ کیلومتر مربع
    • رطوبت نسبی: ۶۳٪
    • متوسط بارندگی: ۲۰۳ میلیمتر
    • متوسط دما: ۲۳ درجه سانتیگراد
    • فرماندار : علی اکبر نجیب زاده

مهاجرت و تجارت در لارستان[ویرایش]

بنا به دلایل مختلف از جمله موقعیت جغرافیایی خاص نبود مشاغل همچون کشاورزی واقع شدن بر سر راه شیراز ، اصفهان، یزد وکرمان .لار که مرکز لارستان می باشد خود یک پل ارتباطی محسوب می شود جادههای بسیار باستانی وکهن در این منطقه موجود است جادههاییکه لار را به بنادر لارستان مانند سیراف ، بندر لنگه، بندرعباس وصل می نموده و دیگر جاده ها که به سمت شمال یا مرکز کشور می رفتند جاده بسیار مهم ادویه که لار را از مسیر یزدوخواست داراب به طرف بافت و نهایتا یزد می رسیده جاده دیگر به طرف شیراز از سمت جهرم و دیگر جاده لار خنج فیروزآباد شیراز بوده و جاده ای نیز به طرف کرمان داشته لار دقیقا جنوب مرکزی کشور قرار دارد و خارج از مرزبا کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان همسایه است و جمعیت کسیری در این ناحیه زندگی می کنند این موقعیت باعث شده لار به شهری استراتژیک تبدیل شود زیر ساختهای فوق ذکر باز حکایتهایی دارد که چرا وبه چه منظور در این محدوده احداث شدند مانند بزرگترین بازارها کاروانسراها انبارها جاده ها ... لار همچون گمرکی عمل می کرده که در قدیم بار انداز گفته می شده مردمان لارستان و شهر لار هزاران سال است که به تجارت اشتغال داشته اند و در کشورهای مختلفی همچون شبعه قاره هندوستان و شهرهای کراچی و بنبئی در غرب آفریقا بخصوص تانزانیا ، شامات شبعه جزیره عربستان ... پایگاه و نفوذ زیادی داشته و دارند این مردمان قبل از هر شهری در نیمه جنوبی کشور با مسافرتهایی که داشته اند با خیلی از محصولات آشنا می شده و به ایران می آوردند ودر لار به معرض فروش قرار می داده و سفارشات دریافت می کردند لار خود ضرب سکه داشته و اعتبار این واحد پولی چنان بود که در کشورهای مختلف مبادله و رایج بود گویا نام سکه ضرب شده لاری یا لارین بوده

دوستان عزیز این مقاله ادامه داشته و نیاز به برخی اصلاحات دارد : ادامه دارد

لارستان کهن و تاریخ آن[ویرایش]

لارستان سرزمینی است وسیع در جنوب مرکزی ایران که از ارزوئیه در استان کرمان، شهرستان دشتی دراستان بوشهر، بندرجاسک در دریای عمان تا یزدخواست و البرز کوه در جهرم را شامل می‌گردد و مرکز آن شهر باستانی لار است که دقیقا در مرکز آن واقع گردیده است. وسعت این حوزه جغرافیایی ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع است و بیشتر مردم به زبانی به نام لاری (اچمی) با گویش‌های مختلف تکلم می‌کنند. این زبان شاخه‌ای از زبان پهلوی باستان است و ریشه در فرهنگ و هنر ایران بزرگ دارد. قوم اوتیه که از اقوام آریایی هستند، و یکی از نخستین اقوامی بودند که در ایران ساکن شدند، این منطقه را برای زندگی برگزیدند و شهرهایی چون فورگ (پرگ) تارم در شرق لار و کران( فال، اسیر و گله دار) در غرب لار را به وجود آوردند.

لارستان[ویرایش]

حوزه جغرافیایی لارستان: لارستان منطقه‌ای است در جنوب ایران با وسعت ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع که اکنون با نام لارستان بزرگ شناخته می‌شود و در گذشته ایالت لارستان نام داشت. این منطقه با مرکزیت لار مشتمل است از: بندر گمبرون(بندرعباس)، خور، بندرلنگه، بستک، خمیر، جزایر تنب بزرگ و کوچک، هرمز، قشم، کیش، ابوموسی(سبزگتو)، تارم، فرگ، فرامرزان، جناح، درز و سایبان، صحرای باغ، گاوبندی (پارسیان)، بحرین، فین، لامرد، مهر، خنج، اشکنان، گله دار، بنارویه، علامرودشت، گراش، جویم، اوز، بیرم، عسلویه، کنگان، گزدان، فال ، اسیر(کران)، سیراف(طاهری)، کارزین،هرم و کاریان،بندرکنگ ، بندرچارک، ارزوئیه، منوجان، جزیره هرمز، سورو، جزیره لارک، جزیره هنگام، کهورستان، یزدخواست،(شهر پیر)حاجی آباد هرمزگان، رودان، وراوی، افزر، دشتستان. ضمناً در شرق استان هرمزگان فعلی؛ شهرستان میناب، رودخانه، بشاگرد و جاسک نیز جزءقلمرو لارستان بوده اما توسط حکومت محلی بنام هرموز اداره می شده «ابن بلخی» مورخ قرن ششم هجری در «فارس نامه» در توصیف این ایالات پهناور نوشته است: « همه در بیابان است و گرمسیر و به هر دهی، حصاری محکم در میان بیابان.» لارستان بزرگ این است که ذکر آن آمد ولی در زمانهایی جهرم، نی ریز تا حوالی شیراز نیز جزء سردسیر لارستان به حساب می آوردند حکومت گرگین میلادی حدود 2000 سال در این مناطق حکومت می کردند و مقر حکومتی آنها شهر لار بوده که اکثریت مناطق ذکر شده تا سالهای نه چندان دور زیر مجموعه لارستان بودند و مطابق آخرین نقشه تا سال 1330 شمسی از بندرلنگه تا جهرم جزء شهرستان لارستان محسوب می شده. ادامه دارد

از کتاب تاریخ مفصل لارستان و کتاب تاریخ لارستان

زن جوان - عشایر لارستان
عکس ماهواره‌ای لار
تونل راه قدیم لار به شيراز

بخش‌ها و دهستانها[ویرایش]

مشاهیر لارستان بزرگ[ویرایش]

زبان لارستانی[ویرایش]

زبان لارستانی یا لاری شاخه ای از پهلوی باستان است که با فارسی امروز بسیار متفاوت می باشد این زبان زبان ساکنان جنوبی استان فارس و استان هرمزگان است، گرچه در بعضی از مناطق و روستاها اختلاف در لهجه وجود دارد ولی تمام لهجه‌ها مفهوم است، این زبان در جای جای لارستان نمودهای گوناگونی دارد که بیشتر این تفاوت‌ها در تلفظ واژگان است شایان ذکر است که گویش خنجی نیز در راستا و هم سطح لاری قرار دارد که هر دو گویش، واژگان قدیمی و فارسی اصیل را در بر دارند. خنجی و لاری

از جمله مناطقی که با این زبان، تنها با اندکی تفاوت صحبت میکنند: اوز، خور(لاربنارویه، بستک و جناح،(بندرعباسبیرم، جویم، کهنو(خنجفیشور، گلار و فداغ،کرمستج،بند لنگه ،گاوبندی، میناب،خمیر ، کنگبندر چارک، قشم، بردستان، ارد، هرم وکاریان،[لارستان بزرگ و هرمزگان] لازم به ذکر است بخش عظیمی از سکنه لارستانی تبار و هرمزگانی مقیم کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس امارات عمان سعودی قطر بحرین کویت نیز به این زبان تکلم می کنند از قدیم الایام تا به حال کسانیکه به این زبان صحبت می کردند با حسی مهربانانه و شاید ناسیونالیستی خودمونی به حساب می آمدند خودمونی با همدیگر متحد و یاور همدیگر هستند بنا به آمارهای غیر رسمی متکلمین به زبان اچمی در شمال و جنوب خلیج فارس ۳٫۵۰۰٫۰۰۰ نفر برآورد می شوند. در بحث زبان شناسی مطالب بسیار است که یا بنده یا هم دیگران باید به نگارش در آوریم

بنیاد زبانشناسی لارستان ...

کوههای لارستان[ویرایش]

در جنوبی ترین سلسله جبال زاگرس لارستان بزرگ وجود دارد در این منطقه کوهها به صورت موازی غرب به شرق طاقدیسهایی به وجود آمده اند که مانند حصارهایی از دشتهای گرم سوزان و استراتژیک لارستان محافظت می کنند هر کدام از این طاقدیسها نام و یا نامهایی برخود دارند که به تعدادی از آنها اشاره می شود کوه البرز ۲۷۶۴، کوه شب ۲۶۷۰، کوه شور ۲۲۲۵، کوه برخ ۲۲۱۶، کوه گاوبست۲۱۷۰، کوه کورده ۱۹۷۰، کوه گچ ۱۹۰۰ این فقط تعداد محدودی از کوههای لارستان می باشد در این منطقه وسیع دهها و شاید صدها کوه دیگر با ارتفاعات مختلف وجود دارد

گنبد های نمکی لارستان[ویرایش]

گنبد نمکی های متعدد در لارستان چهره این منطقه بزرگ از کشور را دگرگون کرده گنبدهای نمکی که از رسوبات نمک طی میلیونها سال به سطح زمین می رسند و همیشه در حال رشد هستند گنبدهای نمکی در لارستان امروزه به ارتفاعات مهمی تبدیل شده که با تنوع رنگها ،چشمها به آن خیره می گردد و یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری در لارستان به شمار می آیند علاوه بر جذابیت و جذب توریسم منابع غنی از معدن مختلف را در خود جای داده اند که در راس آنها نمک و از دیگر ذخایر معدنی گوگرد،اورانیوم،آهن،سولفات،سنگ گرانیت و... می توان نام برد در منطقه لارستان بزرگ به تعدد از این گنبدها وجود دارد که در اینجا به چند تا از آنها اشاره می شود *گنبد نمکی کرمستج * در 20 کیلومتری شهر لار 2-*گنبد نمکی برخ * واقع در روستای کرمستج به فاصله 25 کیلومتری از لار 3-* گنبد نمکی گچ * واقع در طاقدیس گچ به فاصله 15 کیلومتری شهر لار 4- * گنبد نمکی علی آباد * 20کیلومتری لار5-* گنبد نمکی بادنی * واقع در کوه شور کرمستج 35 کیلومتری لار 6- *گنبد نمکی دهکویه*(معروف به سینه سفید) به فاصله 35 کیلومتری از لار و همچنین می توان به گنبدهای نمکی دیگری در نزدیکی شهر لار یا لارستان بزرگ اشاره کرد مانند * گنبد نمکی شاه غیب * گنبد نمکی بنو * گنبد نمکی پاسخند *گنبد نمکی گاوبست * و دهها گنبد نمکی در این منطقه اشاره کرد.

رودخانه‌های لارستان[ویرایش]

منطقه حفاظت شده هرمود لارستان[ویرایش]

نام انگلیسی : Hormoud protected area نام فارسی : منطقه حفاظت شده هرمود لارستان

منطقه حفاظت شده هرمود در موقعیت جغرافیایی N2729 E5418 در بین استانهای فارس و هرمزگان واقع است. اين منطقه که در شرق لارستان و در مرکز مشترک استان فارس و هرمزگان قرار گرفته در حدود ۶۲۵‚۲۰۱ هکتار وسعت دارد. اين منطقه به علت شرايط خاص اکولوژيکى، از نظر برخوردارى از گونه‌هاى گياهى و جانورى خاص مناطق گرمسيرى و قوچ لارستان، يکى از مناطق بىنظير و قابل توجه گردشگاهى و پژوهشى است. هرمود 4 طبق مصوبه شورايعالي محيط زيست 201 هزار هكتار تحت عنوان منطقه حفاظت شده در 40 كيلومتري شرق لار به نام هرمود اعلام شد. بخشي از رودخانه شور كه از غرب به شرق جاري است سراسر مرز شمالي منطقه را تشكيل مي دهد. مرز غربي و جنوبي منطقه جاده لار ـ بندرعباس است . هرچند هدف از منطقه حفاظت شده هرمود حفاظت از قوچ نادر جهان يعني قوچ لارستان بوده ولي انتخاب بسيار عالي بوده است ; چون چشم اندازهاي زيباي منطقه به خصوص كوه شب به ارتفاع 2682 متر بلندترين كوه لار در دشت جيحون با پوشش گياهي عالي است .

از گياهان منطقه مي توان آكاسيا كنار كهور استنبراق بادام كوهي بنه كيكم زيتون سروكوهي مورخش شاخ غزالي گياهان شورپسند گز قيچ نخل و نيزار پده انار شيطان گياهان صخره چسب پامچال ها و لكچي ها و از حيات وحش بز قوچ و ميش لارستان جبنير پلنگ كفتار گرگ روباه معمولي شاه روباه و شغال انواع گربه وحشي تشي خارپشت هوبره چاخ لق كوكر كبوتر قمري چكاوك چك چك جغد زنبور خور سبزقبا زرده پره سنگ چشم كبك تيهو ليكو انواع پرندگان شكاري و لاشخور شهدخوار سسك توكا طرقه كمركولي داركوب و انواع پرندگان مهاجر مانند حواصيل لك لك سياه اردك آبچليك ديدومك وخزندگان مانند مارمولك ها مارها و اخيرا گزارشاتي در مورد يوزپلنگ و خرس سياه داده شده . به منظور تامين آب حيات وحش غير از چشمه ها و منابع آب موجود سه آبشخور مصنوعي و دو تلمبه بادي طراحي و نصب و آب انبار موجود مرمت و بازسازي

کشاورزی در لارستان[ویرایش]

شاید باور کردنش سخت باشد که لارستان باهوایی گرم و کمبود آب، کشاورزی هم داشته باشد. بله دیار لارستان 10درصد از محصولات کشاورزی استان فارس را تامین می کند عمده محصولات به عمل آمده شامل جو، گندم، کلزا، پنبه، آفتابگردان، سیفی وسبزیجات، انگور، انجیر، توت، انواع مرکبات و محصول بومی منطقه خرما می باشد. شاید تعجب کنید که دراین منطقه برنج نیز برداشت می شود تنوع محصولات در گستره لارستان پهناور بسیار است عمده مناطق کشاورزی لارستان به شرح ذیل است: بخش جویم، دهستان مرکزی و دهستان هرم و کاریان، شهرستان خنج، دهستان سیف آباد، بخش بنارویه و بیرم، دهستان فداغ و بخش صحرای باغ، بخش ارد، گراش و بخش مرکزی در این بخش دو دهستان دهکویه و درزوسایبان، ضمناً دهستان حومه لار شهر لار به همراه خور لطیفی براک کرمستج و هرمود میرخوی جمعا 12000هکتار زمین زیر کشت دارد کل زمینهای زیر کشت آبی 110000هکتار می باشد که بیشترین آن در جویم بنارویه و سیف آباد است ادامه دارد

ذخایرمعدنی ومنابع طبیعی لارستان[ویرایش]

لارستان دارای زخایر زیرزمینی آهن، سورفات ،گوگرد،نمک،سیمان،گچ،،گرانیت،شن ماسه،آهک،.. این معادن یادر حال برداشت یا قابل استخراج می باشد هرچند تعدد گنبد نمکی های منطقه معادن مختلفی در آنها وجود دارد که بعضا قابل بهره برداری است در ضمن حال بزرگترین گنبد گچی جهان بنام گنبد پاسخند نیز در این منطقه قرار دارد . علاوه بر معادن که ذکر آن آمد حدود ۴۰۰٫۰۰۰ هکتار جنگل گرمسیری به صورت پراکنده در دشتها و در ارتفاعات درختان مختلفی از مجموعه درختان شاخه زاگرس وجود است مانند [بنه ، بادام کوهی، انجیر، کاج وحشی...]این منطقه دارای 201625 هکتار معدل 2016 کیلومتر مربع منطقه بکر و دیدنی حفاظت شده بنام منطقه حفاظت شده هرمود لارستان موجود است که درباره این منطقه در همین صفحه به طور مفصل توضیح داده شده

شهرها روستاها و آبادیهای لارستان[ویرایش]

بلغان- بیدشهر- بنارویه- بند بست - لاغران - احمد محمودی - هرم - کاریان - خرده دره - حسن آباد- ده فیش - چغال - مارمه - دامچه - منصور آباد - فرشته جان - جویم - رحمت آباد - شرفویه - بریز - دهکویه - کورده - دنگز- کهنه - اوز - اسلام آباد - قلات - گلار - کوره - هود - هیرم - بختیارویه - فیشور - ده نو - سده- سیف آباد - کهنویه- شهرستان - حمامی - تخته - جرمشت - کورده خنج - خنج -چاه طوس - آشنا- مز - گزدان - - محمدزینا -آغصه - ارد - فداغ - کنگ وریشه - دیده بان- کردشیر- بنو - عمادده - تل کشی - کارگاه - باغ - دشتی - ده میان - خلور - زروان - هرمود - بیرم - بالاده - لاورستان - پهرست سفلی - پهرست اولیا- کریشکی - کرمستج - علی آباد - نهریز - چهار برکه - گراش - بادنی - هرمود میر خوی - زاهد محمود - برکه پوزه - مهمله - باغان - محلچه - کهنه مرکزی- درز - سایه بان - بیخو - دولت آباد - شاه غیب - چانهر- لار- خور - نیمه - سنخود- لطیفی- بائن- براک - حاجی زینا - بلوچی - باریگی - گوهران - شدیون - دوک - رمایجان - کهن - لاور گزدون- دره نیل - نصیر آباد - قدمگاه - چاجست - چاه ریگی - کشکو - گاله بده - گاوبست - فبش آباد- جاشهر- چک چک - زینل آباد - مهر آباد - بارزگون - تنگرمه - تنگزان - احشام- شیخ عامر- برکه ملایی - لب اشکن- تنگ خور- چاه تلخ - دیدن آباد- ده دول - رستمی - کتو- کهوری - کلک -موردی - اشکم شور - اوک - گلون - گرو- گل جونی -

سایت مجلس توابع لار استان فارس

لارستان در ایران باستان[ویرایش]

نقشه1897 که توسط رند مکنلی ترسیم شده است

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]