شهرستان لارستان
| لارستان | |
|---|---|
| اطلاعات کلی | |
| کشور | ایران  |
| استان | فارس |
| مرکز | لار |
| نامهای پیشین | لاد. گلار. ایراهستان |
 لارستان
|
|
| مردم |
|
| جمعیت | 227000 |
| زبانهای گفتاری | لاری با گویش لاری . اوزی . گراشی و ... |
| مذهب | اسلام (شیعه) و (سنی) |
| جغرافیای طبیعی |
|
| ارتفاع از سطح دریا | ۸۵۰ متر |
| دادههای دیگر |
|
| پیششماره تلفنی | ۰۷۸۱+۰۷۸۲ |
| تعداد بخشها | |
| مرکزی-اوز-بیرم-جویم-بنارویه-صحرای باغ | |
مختصات: ۴۳°۱۶′ شمالی ۲۴°۳۲′ شرقی / ۴۳.۲۷° شمالی ۲۴.۵۴° شرقی
لارستان وسیعترین شهرستان فارس و یکی از ۴۹ شهرستان اولیه تاسیس شده در سال ۱۳۱۶ است. پیش از آن لارستان یکی از ایالات ایران بود که وسعت آن به ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع می رسید. شهر لار مرکز شهرستان لارستان است که از قدیمیترین شهرهای ایران به شمار می آید. فاصله این شهر تا مرکز استان فارس (شیراز) ۳۴۰ کیلومتر، و تا بندر عباس ۱۹۰ کیلومتر است. لارستان در حد فاصل شهرستانهای داراب ، جهرم ، خنج و لامرد قرار داشته، و در شرق و جنوب با استان هرمزگان همسایه است، که خود بخشی از لارستان بزرگ به حساب میآید.
از لحاظ دسترسی به دریا کوتاهترین مسیر ۱۶۰ کیلومتر است که آن را به بندر پل متصل مینماید ولی به شکل خط مستقیم این فاصله به ۹۷ کیلومتر تقلیل مییابد. شهرستان لار در شمال استان هرمزگان و جنوب استان فارس مابین شهرستانهای بستک، خمیر، بندر عباس، داراب، جهرم، قیروکارزین،گراش، خنج و لامرد قرار دارد. لارستان به دلایل نظامی و اقتصادی منطقهای استراتژیک به شمار میآید و پل شمال-جنوب خلیج فارس، و یکی از دروازههای خروجی-ورودی کشور به دریاهای آزاد است. لارستان از گذشتههای دور بارانداز بازرگانان ایرانی و خارجی بوده است به گونهای که میتوان آن را یک گمرک بزرگ نامید.
محتویات |
مشخصات[ویرایش]
-
- جمعیت: ۲۲۶۸۷۹ نفر
- وسعت: ۲۸۰۰۰ کیلومتر مربع
- وسعت لارستان بزرگ: ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع
- رطوبت نسبی: ۶۳٪
- متوسط بارندگی: ۲۰۳ میلیمتر
- متوسط دما: ۲۳ درجه سانتیگراد
- فرماندار ویژه: علی محمد امیری
لارستان کهن و تاریخ آن[ویرایش]
لارستان سرزمینی است وسیع در جنوب مرکزی ایران که از ارزوئیه در استان کرمان، شهرستان دشتی دراستان بوشهر، بندرجاسک در دریای عمان تا یزدخواست و البرز کوه در جهرم را شامل میگردد و مرکز آن شهر باستانی لار است که دقیقا در مرکز آن واقع گردیده است. وسعت این حوزه جغرافیایی ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع است و بیشتر مردم به زبانی به نام لاری (اچمی) با گویشهای مختلف تکلم میکنند. این زبان شاخهای از زبان پهلوی باستان است و ریشه در فرهنگ و هنر ایران بزرگ دارد. قوم اوتیه که از اقوام آریایی هستند، و یکی از نخستین اقوامی بودند که در ایران ساکن شدند، این منطقه را برای زندگی برگزیدند و شهرهایی چون فورگ (پرگ) تارم در شرق لار و کران( فال، اسیر و گله دار) در غرب لار را به وجود آوردند.
لارستان بزرگ[ویرایش]
حوزه جغرافیایی لارستان: لارستان منطقهای است در جنوب ایران با وسعت ۱۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع که اکنون با نام لارستان بزرگ شناخته میشود و در گذشته ایالت لارستان نام داشت. این منطقه با مرکزیت لار مشتمل است از: بندر گمبرون( بندرعباس)، خور، بندر لنگه، بستک، خمیر، جزایر تنب بزرگ و کوچک، هرمز، قشم، کیش، ابو موسی(سبز گتو)، تارم، فرگ، فرامرزان، جناح، درز و سایبان، صحرای باغ، گاوبندی ( پارسیان )، بحرین، فین، لامرد، مهر، خنج، اشکنان، گله دار، بنارویه، علا مرودشت، گراش، جویم، اوز، بیرم، عسلویه، کنگان، گزدان، فال ، اسیر(کران)، سیراف(طاهری)، کارزین،هرم و کاریان. «ابن بلخی» مورخ قرن ششم هجری در «فارس نامه» در توصیف این ایالات پهناور نوشته است: « همه در بیابان است و گرمسیر و به هر دهی، حصاری محکم در میان بیابان.» مردم این منطقه از دوران قدیم علاوه بر کشاورزی به پیشه وری و تجارت نیز مشغول بودهاند زیرا لارستان در راه تجاری پر رفت و آمدی قرار دارد که به بنادر خلیج فارس میرسد و در قرون وسطی لار اصولا شهری تجاری بود. اکثریت ساکنان این منطقه ایرانیهای لاری زبان هستند اما اقلیتهایی چون کرد، بلوچ، عرب، قشقایی ترک زبان و یهودی نیز در این منطقه سکونت داشتهاند. لارستان در پارینه، سرزمینی با نام و نشان بود که آتشکده معروف « آذرفرنبغ» (آتش فره ایزدی) در کاریان آن واقع بوده است؛ آتشکدهای که امروز از آن تنها ویرانهای به جا مانده است. از لحاظ زبان شناسی، «لاری» عضو جداگانه و کاملا مستقل گروه زبانها و لهجههای جنوب غربی ایرانی است. اما نبود مشخصات مهمی چون خط، سنت ادبی و همچنین نبود معیارهای اضافی زبان شناسی مانند استفاده زبان به منظور اداری یا آموزشی اجازه نمیدهند که «لاری» یک زبان کامل نامیده شود.
لارستان کهن از نظر مدیریتی سابقه طولانی در ایران دارد به طوری که زمانی محدوده لارستان بسیار وسیع و شامل مناطقی نظیر بندر لنگه، بستک، بندر گمبرون( بندر عباس )، کنگان و لامرد بوده است. در طرح تقسیمات کشوری آبان ماه سال ۱۳۱۶ شهرستان لار و بندر لنگه یکی از تنها ۴۹ شهرستان ایران بود. شایان ذکر است که لارستان بزرگ یکی از شهر های مهم جنوب فارس است.
مهاجرت و تجارت[ویرایش]
به درستی روشن نیست مهاجرت باعث تجارت و پرورش تجار لارستانی شده یا ساکنین به دلایل اقتصادی مهاجرت نمودهاند. قدر مسلم هر دو این گزینهها بههم وابسته هستند. شرایط اقلیمی، کمی باران و کمبود آبهای سطحی، شوری آب، فقر زمینهای کشاورزی و مشکلات در زمینه دامپروری که از مشاغل سنتی و ابتدایی بشری هستنند، بر لزوم مهاجرت افزودهاند. بدیهی است که در مسیر مهاجرت، رد و بدل شدن کالا انجام میگرفت.
لارستان بزرگ سرزمینی است که در کنار دریا واقع شده و با کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه امارات عربی متحده، بحرین، کویت، قطر، عربستان و عمان در ارتباط نزدیک بوده است. عربها غالبا به دامداری مشغول بودند و در سرزمینشان کشاورزی رونقی نداشت. لارستانیها با استفاده از این موقعیت و تجربیات مفیدی که از تجارت در ایران و هندوستان، چین و آسیای میانه کسب کرده بودند، و بهرهمندی از راه دریایی به هندوستان که تجارت را تسهیل مینمود، برخی از کالاهای خود را در کشورهای بین راه به فروش رساندند و به مرور زمان دفاتری به نام تجارتخانه در آن کشورها تاسیس نمودند. این امر آغاز مهاجرت به کشورهای جنوبی خلیج فارس را فراهم ساخت.
البته آنها با سرزمین مادری خود در ارتباط بودند، به ویژه یزد، شیراز، اصفهان، کرمان و آسیای میانه. لارستان که پل ارتباطی خشکی به دریا است برای کشورهای جنوبی خلیج فارس که بنا به دلایل گوناگون و نبود دولت مرکزی واحد وقدرتمند و وجود استعمار درگیر مشکلات بودند زمینه ای را فراهم کرده بود که تجارت و رفت آمد را تسهیل می کرد و از همین زمان بود که مهاجرت به جنوب خلیج فارس آغاز شد که می توان نام آن را مهاجرت صغیرگذاشت. اما مهاجرت کبیر بعد از استخراج نفت و رونق اقتصادی کشورهای جنوبی خلیج فارس آغاز شد و به دلیل سابقهای که در امر بازرگانی داشتندتجارت خود را گسترش دادند و در همان کشورها ساکن شدندو کنترل بازار و خدمات را در دست گرفتند. با بهتر شدن شرایط اقتصادی و سهل شدن زندگی این بازرگانان اندک اندک افراد خانوادهی خود را نیز به آنجا بردند و سیل مهاجرت بالا گرفت به نحوی که اکنون صدها هزار لارستانی از لارستان بزرگ در جنوب خلیج فارس اقامت گزیده اند. در مورد تعداد مهاجران آمار دقیقی وجود ندارد اما آنچه که طبق تحقیقات به عمل آمده مشهود است جمعیتی بالغ بر۱۵۰۰۰۰۰ نفرمهاجر ایرانی در کشورهای جنوبی خلیج فارس زندگی میکنند که یک اقلیت با نفوذ و موثر هستند.
ضرب سکه[ویرایش]
از قدیم ایام ضرب سکه در لار رواج داشته و سکه لارین یا لاری در مناطق مختلفی در مبادلات خود ار این سکه استفاده می کردنند مانند هندوستان شمال و شرق آفریقا چین آسیای میانه قفقاز بخصوص گرجستان که تا حال نیز واحد پول آن لاری نام دارد و محدوده فعلی کشور ایران نمونه های بسیاری از سکه ها در دسترس است.
علما، فضلا و دانشمندان لارستانی[ویرایش]
سید عبدالحسین لاری، سید عبدالعلی آیت اللهی، سید مجتبی موسوی لاری البته تمام نامبردگان اصالتا اهل دزفول و از سادات محله شاهرکن الدین می باشد.
دیدنی هاو آثار باستانی[ویرایش]
بازار قیصریه لار با معماری منحصر به فرد و از قدیمی ترین بازارهای ایران است که قدمت آن به ۱۰۰۰ سال پیش میرسد این بازار از سنگ ساروج ساخته شده و یکی از مکانهایی بوده که در قدیم از رونق فراوان واهمیت اقتصادی برخوردار بودهاست. بازارهای متعددی از جمله بازار شیراز ، اصفهان ، هرات ، کرمان الگو برداری از این بازار است. معماری این بازار اتابکی و نوع مصالح بکاررفته سنگ و ساروج با گنبد مرکزی و چهار سو است و مانند یک صلیب در مرکز شهر می درخشد. سایر آثار دیدنی
-
- قلعه اژدها پیکر: قلعه ای باستانی که احتمالا متعلق به سده 600 هجری شمسی است.
- قبرستان باستانی کرمستج
- پیر سرخ
- گنبد سبز
- قلعه قدمگاه: مشهور است که علی ابن ابی طالب از این منطقه عبور کرده.
- کاروانسرای نو
- کاروانسرای گلشن
- دهن شیر
- برکه آقا جعفری
- خانه فرشادی: خانه ای باستانی با معماری اواخر دوره قاجار.
- باغ نشاط
- چهارطاق محلچه
- قلعه باستانی کرمستج
- برکه های کرمستج
- شیخ دانیال خنج
- برکه کل گراش
- قلعه گراش
- حمام خور
- باز ماندهای پدز: بازمانده های قلعه ای باستانی که تخمین زده میشود متعلق به اواخر دوره ساسانیان است.
- قلعه کریشکی
- قبرستان فال
- پیر براق
- آتشکده کاریان: یکی از آتشکده های باستانی در منطقه کاریان، از توابع اوز.
- قبر مادر نادر شاه: اثری باستانی که مشهور است هنگام حمله سپاه نادرشاه افشار به لارستان، با رواج این شایعه که مادر نادرشاه در آن قلعه است از حمله به لارستان جلوگیری کردند.
- پل 9تا
- کاکا فخرالدین خنج
- شیخ عفیف الدین خنج
- شیخ شعیب خنج
بخشها و دهستانها[ویرایش]
شهرها: جویم
روستای مهم: لاورستان
شهرها: بنارویه
شهر: اوز
شهر:بیرم
لارستان بزرگ کجاست[ویرایش]
چرا به لارستان ،لارستان بزرگ می گویند :
دراین بخش به صورت جزء کلیه مناطق لارستان بزرگ رانام می بریم وسعی داریم جای جای این سرزمین پهناور را معرفی نماییم
زبان لارستانی[ویرایش]
گویش لارستانی یا لاری گونه ای از فارسی و زبان پهلوی، یکی از گویش ساکنان جنوبی استان فارس است، گرچه در بعضی از مناطق و روستاها اختلاف در لهجه وجود دارد ولی تمام لهجهها مفهوم است، این گویش در جای جای لارستان نمودهای گوناگونی دارد که بیشتر این تفاوتها در تلفظ واژگان است شایان ذکر است که گویش خنجی نیز در راستا و هم سطح لاری قرار دارد که هر دو گویش، واژگان قدیمی و فارسی اصیل را در بر دارند. خنجی و لاری
از جمله مناطقی که با این گویش شیرین، تنها با اندکی تفاوت صحبت میکنند: اوز، خور(لار)، بنارویه، بستک و جناح(هرمزگان)، بیرم، جویم، کهنو(خنج)، فیشور، گلار و فداغ...
رودخانههای لارستان[ویرایش]
منابع[ویرایش]
- کتاب دو جلدی تاریخ مفصل لارستان
- استاد: اقتداری، لارستانی، احمد. (کتاب زبان لارستانی) . چاپ اول، ناشر: همسایه، تهران: سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8903310092
http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878470353
- تغییرمسیر == جستارهای وابسته ==
|
|||||
|
|||||
|
|||||||
|
|||||
|
|||||
|
|
|||||
