بیشاپور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۹°۴۶′۴۰″ شمالی ۵۱°۳۴′۱۵″ شرقی / ۲۹.۷۷۷۷۸° شمالی ۵۱.۵۷۰۸۳° شرقی / 29.77778; 51.57083

بیشاپور
Bas relief Bishapour revolte.jpg
نام بیشاپور
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان فارس
شهرستان کازرون
اطلاعات اثر
دورهٔ ساخت اثر ساسانیان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۴
تاریخ ثبت ملی ۲۴ شهریور ۱۳۱۰
در زمان محمدشاه قاجار

بیشاپور یکی از شهرهای باستانی ایران در کازرون و در استان فارس است که در زمان ساسانیان ساخته شده‌است و امروزه تنها ویرانه‌هایی از آن برجای مانده‌است. بیشاپور با دویست هکتار وسعت، از شهرهای مهم آن زمان بوده‌است و اهمیت ارتباطی داشته‌است. این شهر از قدیمی ترین شهرهایی است که تاریخچه ساخت آن بصورت مکتوب در سنگ نوشته ای موجود است. بیشاپور در شمال غرب شهر کازرون قرار گرفته و از شهرهای خوش آب و هوا و دارای طراحی و مهندسی ویژه آن روزگار بوده‌است. در کتابهای تاریخی، نام این شهر با عنوانهای بیشاپور، بیشابور، به شاپور، بیشاور و «به اندیوشاپور» ضبط شده‌است. شهر بیشاپور مرکز ایالت و کوره اردشیرخوره بوده‌است [۱]. بیشاپور تا قرن هفتم هجری آباد و مسکونی بوده‌است و پس از آن ویران شده‌است. بیشاپور گنجینه‌ای از آثار ارزشمند ساسانی مانند معبد آناهیتا است.

سبک معماری بنا شیوه پارتی است.[۲]

شکل گیری بیشاپور[ویرایش]

بیشاپور به سال ۲۶۶ میلادی و به دستور شاپور اول پادشاه ساسانی ساخته شده‌است. پس از پیروزی شاپور بر والرین امپراتور روم، شاپور دستور داد در ناحیه‌ای خوش آب و هوا بر سر راه تخت جمشید به تیسفون شهری بنا کنند. این جاده در زمان هخامنشیان، شهرهای تخت جمشید و استخر را به شوش وصل می‌کرد. شاپور نام خود را بر این شهر نهاد. معماری از اهالی سوریه قدیم به نام آپاسای (اپاسای) برای ساخت شهر تازه انتخاب شد [۳].

معماری بیشاپور[ویرایش]

ویرانه‌های بیشاپور

شهر بیشابور با روش مهندسی یونانیان که توسط هیپوداموس ابداع شده بود در زمینی مستطیل به گونه‌ای طراحی شد که چهار دروازه و دو خیابان آن، یکدیگر را قطع می‌کردند [۴]. یکی از خیابانها در جهت شمال به جنوب و دیگری شرق به غرب است و هر کدام در انتها به یکی از دروازه‌های شهر منتهی می‌شده‌اند. دروازه غربی، ورودی اصلی شهر بوده‌است.

شهر بیشاپور از دو بخش اصلی تشکیل شده‌است:

  1. ارگ سلطنتی شامل آثار شاخصی مانند معبد آناهیتا، تالار تشریفات شاپور، ایوان موزائیک، کاخ به والرین.
  2. منطقه عامه نشین شامل خانه‌های مسکونی، گرمابه، کاروانسرا و بازار.

بیشاپور توسط کوه، رودخانه، دیواره‌های قلعه و خندق محافظت می‌شده‌است.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

بیشاپور در کنار دره چوگان واقع است. و فاصله آن تا شهر کازرون 15 کیلومتر است. بیشابور در کنار رود شاپور قرار گرفته‌است.

آثار باستانی[ویرایش]

دیوار جنوبی معبد آناهیتا در شهر تاریخی بیشاپور

منطقه باستانی بیشاپور مشتمل بر سه بخش اصلی است:

  1. شهر بیشابور
  2. قلعه (دختر) با نقش برجسته‌های ساسانی.
  3. دره رودخانه بیشاپور[۵].

در این ناحیه آثار دیگری مانند قلعه دختر، قلعه پسر و نقش‌های تنگ چوگان قابل اشاره هستند.

برخی تک اثرهای به جای مانده از شهر باستانی بیشاپور عبارت‌اند از:

  • معبد آناهیتا
  • کاخ والرین
  • ایوان موزائیک
  • ستون‌های سنگ یادبود بیشاپور

گرامیداشت ثبت ملی شهر تاریخی بیشاپور[ویرایش]

اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس ،در مراسم روز جمعه 24 شهریور ماه سال جاری که با حضور جمعی از علاقه‌مندان و کارکنان اداره میراث فرهنگی کازرون در محل این شهر تاریخی بر‌گزار شد، محمد رضا معینی مسئول میراث فرهنگی شهرستان کازرون با اشاره به نگاه های ویژه اداره کل میراث فرهنگی فارس به شهرستان کازرون،تصریح کرد: امیدواریم به زودی شاهد ثبت شهر تاریخی بیشاپور در فهرست میراث جهانی باشیم. گفتنی است، شهر تاریخی بیشاپور در تاریخ 24 شهریور ماه سال 1310 هجری شمسی، به شماره 24 در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسید.

دانستنی‌ها[ویرایش]

اداره راه و ترابری استان فارس در نظر داشت جاده شاهپور به نورآباد ممسنی را که شهر تاریخی بیشاپور را به ۲ نیم می‌کند تعریض کند اما با اعتراض سازمان میراث فرهنگی، سرانجام عبور ماشینهای سنگین از این محل ممنوع شد و هرگونه عملیات راهسازی منوط به نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گردید [۶].

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. [۱] بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  2. سبک‌شناسی معماری ایرانی. محمد کریم پیرنیا. نشر معمار. ۱۳۸۳. ص۹۲-۹۳
  3. [۲] بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  4. بزرگ‌ترین آتشکده عصر ساسانی، دیوارهای ۱۴ متری داشت روزنامه هموطن سلام تاریخ ۱۹ بهمن ۱۳۸۳، بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  5. بیشاپور از Livius Articles on Ancient History بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  6. شهر تاریخی بیشاپور با یک تابلوی کوچک نجات می‌یابد اخبار میراث فرهنگی سایت آفتاب، ۲۱ دی ۱۳۸۳، بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.

منابع[ویرایش]

  • بیشابور در ویکی‌پدیای انگلیسی [۳] بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  • «تاریخچه شهر تاریخی بیشاپور» [۴] از [۵] بازدید ۱۵ تیر ۱۳۸۶.
  • «بیشاپور شهری باستانی با تاریخ مکتوب». از سایت آفتاب [۶] بازدید ۱۴ تیر ۱۳۸۶.
  • کازرون [۷]
  • همشهری آنلاین [۸]
  • خبر فارسی [۹]
  • تاریخ ما [۱۰]
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بیشاپور موجود است.