استان کرمانشاه
مختصات: شرقی′۴°۴۷ شمالی′۱۸°۳۴ / ۴۷٫۰۶۷غرب ۳۴٫۳جنوب
| کرمانشاه | |
|---|---|
 |
|
| مرکز | کرمانشاه |
| مساحت | ۲۴٬۹۹۸ کیلومترمربع |
| جمعیت | ۱٬۹۳۸٬۰۶۰ |
| پراکندگی | ۷۷٫۵ |
| تعداد شهرستانها | ۱۴ |
| منطقه زمانی | IRST (گرینویچ+۳:۳۰) |
| -تابستان (دیاستی) | IRDT (گرینویچ+۴:۳۰) |
| زبان(های) اصلی | زبان کردی:(لکی، کرمانشاهی، زنگنه، کلهری، سنجابی، گورانی و جافی)، فارسی کرمانشاهی |
استان کرمانشاه (
آوا راهنما·اطلاعات) (به کردی: کرماشان) در غرب ایران واقع شدهاست. جمعیت این استان بنا بر برآوردهای سال ۲۰۰۶ [۱] ۱٬۹۰۲٬۷۶۰ نفر است. مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود ۷۸۴٬۶۰۲ نفر جمعیت است [۲] که ۱٬۴۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
در طی سدههای گوناگون به دلیل جایگاه ویژه راهبردی کرمانشاه، این شهر دارای اهمیت ویژهای بودهاست. امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران به شمار میرود.
محتویات |
[ویرایش] تقسیمات کشوری
استان کرمانشاه شامل ۱۴ شهرستان، ۲۹ مرکز شهری، ۸۳ دهستان و ۲۷۹۳ آبادی دارای سکنه میباشد.[۳]
[ویرایش] تاریخ استان
این استان در گذشته یکی از مراکز ساسانیان بودهاست و از همین دوره آثار بسیار زیاد و ارزشمندی در این استان مانند تاق بستان(طاق وسان)، کتیبه بیستون و معبد آناهیتا باقی ماندهاست و در طی سدههای گوناگون نیز به دلیل جایگاه ویژه راهبردی کرمانشاه، این شهرستان دارای اهمیت ویژهای بودهاست. امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران به شمار میرود.
در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ با روی کار آمدن رضاشاه حکومت مرکزی توانست تا اندازهای نفوذ و قدرت خود را در سراسر ایران تأمین نماید. در این زمان سنندج بخشی از استان پنجم (استان کرمانشاهان بود). از سال ۱۳۴۰ به بعد استان کرمانشاه تقسیم شد به استان کردستان و استان کرمانشاهان و سنندج به عنوان مرکز سیاسی و اداری استان کردستان، مهمترین و بزرگترین شهر استان جدید التاسیس کردستان بود.
از سال ۱۳۴۶ نیز فرمانداری کل لرستان تاسیس گردید و شهرهای لک نشین، استان کرمانشاهان (جنوب رود سیمره) به فرمانداری جدید به مرکزیت خرم آباد پیوستند، که بعدها تبدیل به استان مستقلی به نام استان لرستان گردید.
[ویرایش] مردمشناسی
استان کرمانشاه یکی از استانهای کردنشین کشور محسوب میشود. [۴]
کرمانشاه از دید گوناگونی آب و هوائی و قومی و مذهبی دارای تنوع زیادی است از لحاظ آب و هوایی دارای چهار فصل در یک زمان است برای نمونه قصر شیرین دارای آب و هوای گرم و سنقر و پاوه دارای آب و هوای سرد و کرمانشاه دارای آب و هوای معتدل هستند در این استان قومیتهای گوناگونی زندگی میکنند.
[ویرایش] مذهب
از دیدگاه مذهبی نیز دارای گونهگونی بسیار زیادی است. به طور مثال پیروان کیشهای شیعه، سنی، اهل حق (یارسان)، مسیحی (ارمنی)، آشوری، و یهودی در این استان در کنار هم زندگی میکنند.
[ویرایش] زبان
زبان کردی دارای شاخه ها و گویش های گوناگونی است. لکی، کلهری، جافی سورانی، پاوهای، ژاو رودی، لهونی، بالاجوبی، کردی کرمانشاهی، اردلانی .اورامی و گوران را از رایج ترین گونههای گویشی در استان کرمانشاه برشمرد.[۵]
زبان کردی[۶] و فارسی کرمانشاهی[۷][۸] در شهر کرمانشاه از رایجترین زبانها میباشند. و در استان گویشهای لکی، کردی کرمانشاهی، زنگنه ای، سنجابی، گورانی، کلهری، فارسی کرمانشاهی[۹] جافی در شهرهای جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی، بخشهایی از پاوه و سرپل ذهاب[۱۰]. و ترکی آذربایجانی نیز در سنقر رواج دارد و همچنین زبان لکی درشهرستان هرسین، شهرستان صحنه و شهرستان کنگاور رواج دارد.[۱۱][۱۲]
[ویرایش] پوشاک
[ویرایش] جاذبهها
[ویرایش] جاذبههای تاریخی
 |
این بخش نوشتار نیازمند گسترش است. |
در استان کرمانشاه ۳۰۰۰ اثر تاریخی برآورد شدهاست که ۷۱۶ اثر آن به ثبت آثار ملی و یک اثر به ثبت اثر جهانی رسیدهاست.[۱۳] در این میان بیستون به ثبت جهانی رسیده است و در همه جای استان اثار گرانبهایی دیده میشود از جمله طاق بستان کرمانشاه -طاق گرا معبد اناهیتا کنگاور
[ویرایش] جاذبههای طبیعی
استان کرمانشاه که دارای آب و هوای متنوعی در مناطق مختلف است در حدود ۷۷۰ چشمه و ۷۴ سراب را در خود جای دادهاست که آن را بستر مناسبی برای رودخانههای فصلی و دائمی تبدیل کردهاست.[۱۴]
|
این بخش نوشتار نیازمند گسترش است. |
[ویرایش] فرهنگ
آثار فرهنگی استان کرمانشاه را بازار کرمانشاه، تکیه معاون الملک، تکیه بیگلربیگی، بقعه بابا یادگار، اویس قرنی، مقبره احمدبن اسحاق قمی، امامزاده احمدبن محمدباقر وآرامگاه میرعبیدالله، مسجد عمادالدوله مقبره حضرت خلیفه حیدر حیدری باینگانی در بخش باینگان از توابع پاوه و سایر مساجد کهن و زیبا تشکیل میدهند.
[ویرایش] جغرافیا
[ویرایش] کوه
بیش از نیمی از وسعت استان کرمانشاه را کوههای مرتفع پوشاندهاست. رشته کوه زاگرس، به صورت مجموعهای از رشتههای موازی، با دشتهای مرتفع کوهستانی در بین آنها، پوشش گیاهی متنوعی به وجود آوردهاست.
[ویرایش] جنگل
۱. جنگلهای بلوط ۲. جنگلهای ون
[ویرایش] ناهمواریها
| شهرستان | سرابها | غارها | کوهها | رودخانهها | دشتها |
|---|---|---|---|---|---|
| کرمانشاه | نیلوفر تاق بستان خزر الیاس یاوری بیستون |
پراو شکارچیان دو اشکفت |
پراو میوله سفیدکوه بیستون |
قرهسو آبشوران چمبشیر |
ماهیدشت بیستون |
| کنگاور | - | - | - | - | کنگاور |
| دالاهو | - | - | دالاهو | - | - |
| هرسین | هرسین | - | - | - | - |
| سرپل ذهاب | گرم | - | - | - | - |
| گیلانغرب | گیلانغرب | - | - | - | - |
| روانسر | روانسر | قوری قلعه | - | - | - |
| صحنه | صحنه | - | - | - | - |
| پاوه | - | کاوات | شاهو | سیروان | - |
[ویرایش] پناهگاه حیات وحش
۱.بیستون ۲.نواه کوه ۳.ورمنجه ۴.هشیلان ۵.بدر و پریشان ۶.بوزین ۷.مرهخیل ۸.زلهزرد
[ویرایش] حیوانات
۱.آهو ۲. کل ۳. بز وحشی ۴. پلنگ ۵. خرس ۶. گربه وحشی ۷. شوکا
[ویرایش] موقعیت
استان کرمانشاه در موقعیت ۳۴ درجه شرقی و ۴۷ درجه شمالی شمالی قرار دارد.
 |
کردستان | |
||
| لرستان، همدان |  |
عراق | ||
 کرمانشاه  |
||||
 |
||||
| ایلام |
[ویرایش] صنایع
کرمانشاه ۵/۱ درصد مساحت کل ایران را تشکیل میدهد و از لحاظ رتبه صنعتی در بین ۳۰ استان ایران هجدهم است. ۶۰ درصد صنعت استان در شهرستان کرمانشاه متمرکز است.[۱۵]
پتروشیمی کرمانشاه، مجتمع شیمیایی بیستون، باختر بیوشیمی و کیمیای غربگستر، سیمان غرب، چینی کرد، کاشی بیستون و کاشی کرد از مهمترین واحدهای صنعتی استان است.[۱۵]
پالایشگاه آناهیتا، پلیمر کرمانشاه، سیمان سامان، ذوب آهن فرامان، کاغذ کاوه و کاشی کاژه از جمله طرحهای در دست احداث استان میباشد.[۱۵]
[ویرایش] موقعیت اقتصادی و اجتماعی
استان کرمانشاه یکی از مناطق عشایری ایران است و به علت شرایط اقلیمی محصولات کشاورزی متعددی تولید میشود. صنایع این استان به دو گروه صنایع دستی و ماشینی تقسیم میشود که بزرگترین صنعت کارخانهای این استان تصفیه خانه نفت میباشد.از نظر ذخائر معدنی نیز این استان حائز اهمیت میباشد که عمدهترین آنها عبارتند از آهن، سرب، گوگرد، آلومیت، کوارتزیت و غیره.
[ویرایش] مراکز آموزشی
|
|||||||||||||||||||||||||||||
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] نگارخانه
-
طبیعت استان کرمانشاه
[ویرایش] پانویس
- ↑ http://www.gazetteer.de/wg.php?x=1135935517&men=gpro&lng=en&gln=xx&des=gamelan&dat=200&geo=-1916&srt=ndpn&col=aohdqcfbeimg
- ↑ درگاه آمار ایران
- ↑ اداره راه و ترابری استان کرمانشاه بازدید در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰
- ↑ مرگ مردی که نام کرمانشاه را به آن بازگرداند
- ↑ «مرگ لهجهها». روزنامۀ ابتکار، ۶ بهمن ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۰.
- ↑ «kermanshah». Iran Chamber Society. بازبینیشده در مارس ۲۰۱۰.
- ↑ وزارت کشور، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور: مرجع شهرهای ایران. بازدید: مارس ۲۰۱۰.
- ↑ مرجع شهرهای ایران، بازدید: فوریه ۲۰۱۰.
- ↑ دانشگاه آزاد کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
- ↑ «روزنامه سلام کرمانشاه». بازبینیشده در مارس ۲۰۱۰.
- ↑ گردشگری استان کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
- ↑ ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه ، ۱۳۸۱
- ↑ «دیار شیرین و فرهاد» (فارسی). وبگاه آفتاب، ۱۱ دی ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۲ اوت ۲۰۱۰. «مجله خانواده سبز»
- ↑ ابوالحسن باقری نسب. «کرمانشاه گهواره تمدن دارای بیشترین تنوع آثار تاریخی است» (فارسی). خبرگزاری آفتاب، ۸ فروردین ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ اوت ۲۰۱۰. «روزنامه اطلاعات»
- ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ ایرنا، کد خبر: ۳۳۰۰۲۹ زمان مخابره: ۱۲/۱۱/۱۳۸۷. بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ استان کرمانشاه موجود است. |
