استان کرمانشاه
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| استان کرمانشاه | |
|---|---|
| موقعیت | |
 |
|
| اطلاعات | |
| مرکز استان: • مختصات: |
کرمانشاه |
| مساحت : | ۲۴,۹۹۸ کم۲ |
| جمعیت(): • پراکندگی : |
۱,۹۳۸,۰۶۰ ۷۷.۵/کم۲ |
| شمار شهرستانها: | ۱۳ |
| منطقه زمانی: | IRST (UTC+۳:۳۰) |
| -تابستان (دیاستی): | IRST (UTC+۴:۳۰) |
| زبان(های) اصلی: | کردی , فارسی , لری |
- برای دیگر کاربردها کرمانشاه (ابهامزدایی) را ببینید.
استان کرمانشاه در غرب ایران واقع شدهاست. جمعیت این استان بنا بر برآوردهای سال ۲۰۰۶ [۱] ۱٬۹۰۲٬۷۶۰ نفر است.
مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود ۷۶۵٬۰۷۵ نفر جمعیت است [۲] که ۱٬۴۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
این استان در گذشته یکی از مراکز ساسانیان بودهاست و از همین دوره آثار بسیار زیاد و ارزشمندی در این استان مانند تاق بستان، کتیبه بیستون و معبد آناهیتا باقی ماندهاست و در طی سدههای گوناگون نیز به دلیل جایگاه ویژه راهبردی این شهر دارای اهمیت ویژهای بودهاست. امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران به شمار میرود.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] مردم شناسی
کرمانشاه را از دید گوناگونی آب و هوائی و قومی و مذهبی هند ایران لقب دادهاند[نیازمند منبع] چرا که از لحاظ آب و هوایی دارای چهار فصل در یک زمان است برای نمونه قصر شیرین دارای آب و هوای گرم و سنقر و پاوه دارای آب و هوای سرد و کرمانشاه دارای آب و هوای معتدل هستند در این استان قومیتهای گوناگونی در کنار هم زندگی میکنند. از دیدگاه مذهبی نیز دارای گونهگونی بسیار زیادی است. به طور مثال پیروان کیشهای شیعه، سنی، اهل حق (یارسان)، مسیحی (ارمنی)، آشوری، و یهودی در این استان در کنار هم زندگی آشتی آمیزی دارند.
مردم شهر کرمانشاه به زبان کردی(کلهر-سورانی) وگویش لکی صحبت میکنند.[۳] همچنین کردی گورانی و کلهری، و گویش لکی نیز در شهر و پیرامون رواج دارد. در نواحی دیگر استان گویشهای لکی، گورانی و کلهری، زبان اورامانی در کندوله تکلم میشود، و ترکی (در سنقر) رواج دارد.[۴]
[ویرایش] آثار تاریخی
همچنین رجوع شود به تاریخ نمای استان کرمانشاه...
|
|
|
یکی از مهمترین آثار این استان سنگنگاره بیستون است که بزرگترین سند به جا مانده از روزگار هخامنشیان به شمار میرود و به سه زبان توسط داریوش بزرگ شاهنشاه هخامنشی بر کوه اسطورهای بیستون حک شدهاست. افزون براین بیستون نماد مهر است چرا که از خود گذشتگی فرهاد، نام این کوه را با عشق جاودانه شیرین و فرهاد که الهام بخش بسیاری از نویسندگان و سرایندگان نامدار ایران همچون نظامی گنجوی بوده درهم سرشتهاست. از همین رو یکی از القاب مهم شهر کرمانشاه (خاک عشق) است.
از دوران پیش از تاریخ نیز آثار مهمی از دوران پارینه سنگی در بیستون یافت شده که مربوط به غارهای شکارچیان، غار مرخرل، و مرتاریک است.علاوه بر این در غار دو اشکفت در شمال شهر کرمانشاه نیز آثار سکونت انسانهای پارینه سنگی میانی یافت شدهاست. قدیمیترین بقایای استخوانی انسان ریختهای پارینه سنگی که در ایران یافت شده مربوط به بیستون است. این قطعه شامل بخشی از یک استخوان ساعد است و در کاوشهای غار شکارچیان در سال ۱۹۴۹ بوسیله کارلتن کوون بدست آمدهاست.
[ویرایش] آثار فرهنگی
آثار فرهنگی استان کرمانشاه را بازار کرمانشاه، تکیه معاون الملک، تکیه بیگلربیگی، بقعه بابا یادگار، اویس قرنی، مقبره احمدبن اسحاق قمی، امامزاده احمدبن محمدباقر وآرامگاه میرعبیدالله، مسجد عمادالدوله و سایر مساجد کهن و زیبا تشکیل میدهند.
[ویرایش] آثار طبیعی
از آثار طبیعی استان کرمانشاه میتوان به کوهستانهای دالاهو و شاهو، پراو بیستون دالاخانی امروله، جنگلهای مرخیل پاوه، چهار زبر، جنگلهای دالاهو سرابها(چشمههای بسیار بزرگ) تاقبستان و سراب نیلوفر، سراب در بند صحنه، چشمه سهراب، سراب گزنهله، سراب فش کنگاور، سراب یاوری، سراب قنبر، سراب نجوبران، سراب هرسینف تالاب هشیلان، غارها قوری قلعه وغار کاوات، غار پراو، پناهگاه حیاتوحش بیستون و ورمنجه، قلاجه، دشتهای بیستون و ماهیدشت، دشت کنگاور، دشت کرند اشاره کرد.
- کوه: بیش از نیمی از وسعت استان را کوههای مرتفع پوشانده است. رشته کوه زاگرس، به صورت مجموعهای از رشتههای موازی، با دشتهای مرتفع کوهستانی در بین آنها، پوشش گیاهی متنوعی به وجود آورده است.
[ویرایش] جنگل
۱. جنگلهای بلوط ۲. جنگلهای ون
[ویرایش] چشمهها و سراب ها
|
|
[ویرایش] تالاب
۱.هشیلان
[ویرایش] غار ها
|
|
[ویرایش] پناهگاه حیات وحش
۱.بیستون ۲.نواه کوه ۳.ورمنجه ۴.هشیلان ۵.بدر و پریشان ۶.بوزین ۷.مرهخیل ۸.زلهزرد
[ویرایش] حیوانات
۱.آهو ۲. کل ۳. بز وحشی ۴. پلنگ ۵. خرس ۶. گربه وحشی ۷. شوکا
[ویرایش] صنایع
کرمانشاه ۵/۱ درصد مساحت کل ایران را تشکیل میدهد و از لحاظ رتبه صنعتی در بین ۳۰ استان ایران هجدهم است. ۶۰ درصد صنعت استان در شهرستان کرمانشاه متمرکز است.[۵]
پتروشیمی کرمانشاه، مجتمع شیمیایی بیستون، باختر بیوشیمی و کیمیای غربگستر، سیمان غرب، چینی کرد، کاشی بیستون و کاشی کرد از مهمترین واحدهای صنعتی استان است.[۶]
پالایشگاه آناهیتا، پلیمر کرمانشاه، سیمان سامان، ذوب آهن فرامان، کاغذ کاوه و کاشی کاژه از جمله طرحهای در دست احداث استان میباشد.[۷]
[ویرایش] موقعیت اقتصادی و اجتماعی
استان كرمانشاه یكی از مناطق عشایری ایران است و به علت شرایط اقلیمی محصولات كشاورزی متعددی تولید میشود . صنایع این استان به دو گروه صنایع دستی و ماشینی تقسیم میشود كه بزرگترین صنعت كارخانهای این استان تصفیه خانه نفت میباشد.از نظر ذخائر معدنی نیز این استان حائز اهمیت میباشد كه عمدهترین آنها عبارتند از آهن, سرب, گوگرد, آلومیت, كوارتزیت و غیره.
[ویرایش] مراکز آموزشی
- دانشگاه رازی کرمانشاه
- دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
- دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه
- دانشگاه پيام نور كرمانشاه
[ویرایش] تقسیمات کشوری
استان کرمانشاه از ۱۴ شهرستان تشکیل شدهاست.
|
استان کرمانشاه |
|---|---|
| مرکز | |
| شهرستانها |
اسلامآباد غرب • پاوه • ثلاث باباجانی • جوانرود • دالاهو • روانسر • سرپل ذهاب • سنقر • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کنگاور • گیلان غرب • هرسین |
| شهرها |
ازگله • اسلامآباد غرب • باینگان • بیستون • پاوه • تازهآباد • جوانرود • حمیل • رباط • روانسر • سرپل ذهاب • سرمست • سطر • سنقر • سومار • صحنه • قصر شیرین • کرمانشاه • کرند غرب • کنگاور • کوزران • گهواره • گیلان غرب • میانراهان • نودشه • نوسود • هرسین • هلشی |
| جایهای دیدنی |
دخمه مادها • غار پراو • کتیبه بیستون • تاق بستان • غار دو اشکفت • تکیه معاون الملک • دکان داوود • نیایشگاه آناهیتا • طاق گرا • سراب نیلوفر • غار پرو • غار قوریقلعه • خانه خواجه باروخ • تپه چیا جانی • گوردخمه اسحاقوند • گوردخمه سرخ ده • مجسمه هرکول • مسجد عمادالدوله • تکیه بیگلر بیگی • غار شکارچیان • مسجد جامع کرمانشاه • گودین تپه • کتیبه گودرز |
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
|
|||||
