قیر (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قیر
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان قیر و کارزین
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۱۷٫۴۲۹
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۷۷۱ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۹۲۴۲۲[۱]

قیر شهری است در استان فارس در جنوب ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین قرار گرفته و مرکز شهرستان می‌باشد.

این شهر در ۱۸۵ کیلومتری شهر شیراز مرکز استان فارس واقع گردیده‌است آب و هوایی گرم و نسبتاً ملایم دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵۰ متر و میانگین بارندگی ۲۵۰ میلیمتر در سال می‌باشد.

وجه تسمیه[ویرایش]

وجه تسمیه شهر قیر را به دلایل وجود جوشش قیر، داشتن درختان انبوه و فشرده که از دور بصورت سیاهی بزرگ به نظر می‌رسیده و یا روایت‌های دیگر نسبت می‌دهند مانند جمعیت بسیار زیاد. باتوجه به آثار باستانی و تاریخی بجا مانده از عهد ساسانیان و قدمت این شهر نقل می‌کنند از دلایل انتخاب اسم «قیر» برای آن این است که در گذشته‌های دور نیز این شهر همواره دارای جمعیت زیاد و درخوری بوده‌است بطوریکه نمای این شهر از دور به سیاهی و انبوهی می‌زده‌است و به همین دلیل نام قیر را برای آن برگزیده‌اند.[۲]

فرهنگ فارسی معین از کتاب راحه الصدور در صفحه ۲۷۶۶ خود در مودر کلمه قیر چنین می‌نویسد قیر در ترکی به معنی سرحد و ثغر است. محافظ سرحد مملکت و آن ظاهراً عنوانی بوده مثل قیر خان و مانند آن.

مردم‌شناسی[ویرایش]

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۷٫۴۲۹ نفر بوده‌است.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

شهرقیر سابقه‌ای نسبتاً کهن دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی و... بدین شهرستان اشاراتی داشته‌اند

نقش پارتی در فاصله ۳ کیلومتری قیر مربوط به دوره پارت‌ها و قلعه‌های به جامانده از زمان پیش از اسلام نشان دهندهٔ قدمت این شهر است. (قلعهٔ شاپریون (=پرگون) و قلعه گبری)[۴]

زلزله[ویرایش]

در ۲۱ فروردین سال ۱۳۵۱ شمسی زلزله‌ای به شدت ۶٫۸ در مفیاس ریشتر باعث تخریب گسترده این شهر تاریخی شد. و تعداد زیادی از مردم در این فاجعه عظیم جان باختند.[۵]


در تاریخ 12 مهرماه 1393 زلزله ای به بزرگی سه و هشت دهم ریشتر این شهر را لرزاند.از آن تاریخ تاکنون(16 آذر 93) هر روز شاهد تعداد زیادی زلزله بوده ایم که بزرگترین آنها در روز سه شنبه 6 آبان 93 به بزرگی چهار و نه دهم ریشتر گزارش شده است.اکثر مردم شهر قیر در این مدت با رعب و وحشت مواجه شده و در کانکس،چادر های مسافرتی و حتی در برخی موارد به دلیل نداشتن امکانات بدون هیچ سرپناهی شب را به صبح می رسانند.

اقتصاد[ویرایش]

از پتانسیلهای اقتصادی که سبب توسعه روزافزون و نسبی شهر قیر و کلیه شهرستان شده‌است و در اینده نیز می‌تواند موجبات ترقی آن فراهم کند علاوه بر کشاورزی و باغداری می‌توان به وجود سد سلمان فارسی قیروکارزین اولین سد بتنی قوسی وزنی ایران واقع در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان قیر وکارزین و میادین بزرگ گاز و ذخایر انرژی در منطقه اشاره نمود.[۶] محصولات خرمای این شهرستان نیز از لحاظ کمّی قابل توجه وبه لحاظ کیفی از بهترین خرماهای منطقه‌است.[نیازمند منبع]

آثار دیدنی[ویرایش]

  • نقش رستم (قیر) یا نقش برجسته سرباز پارتی در فاصله ۳ کیلومتری قیر مربوط به دوره پارت‌ها.[۴]) این اثر در سه کیلومتری شهر قیر در بین گردنه گلومشک و گردنه سم دلدل در جاده قیر-فیروزآباد نقش برجسته یک سرباز پارتی باتیروکمان کشیده و تیردان و کلاه‌خود مربوط به دوران پارتی در صفحه‌ای به طول ۲۴۰ cm وعرض ۱۷۰cm برروی قطعه سنگی به شکل مکعب که هرجانب آن حدود ۴ متر است حکاکی شده‌است که توسط اداره باستانشناسی به شماره ۹۳۹ به ثبت رسیده‌است و قدمت آن به بیش از دو هزار سال می‌رسد و در منطقه به نقش رستم معروف است و درقدیم به آن قدمگاه می‌گفته‌اند.[۷]
  • قلعه گبری: در فاصله ۵۵۰ متری شهر قیر، در دامنه کوه مشرف به شهر، قلعه‌ای که قدمت آن به قبل از اسلام[۴] و احتمالا مربوط به دوران ساسانیان است.
  • قلعه پرگان: علامه دهخدا درمورد این قلعه چنین آورده‌است مردم منطقه به آن قلعه پرگون یا پریون یا پریان نیز می‌گویند. این قلعه در دو کیلومتری شهر قیراست و هم اکنون به صورت تپه‌ای از دور در میانه دشت نمایان است. با وقوع زلزله ۱۳۵۱ ه. ش تعدادی از برجکهای داخل قلعه که هنوز پابرجا بود ویران شد.[۷]
  • مسجد کردشول[۴]
  • مسجد و حمام قدیمی کارزین[۴]
  • مقبره سید تاج الدین محمد[۴]
  • امامزاده سبزپوشان[۴]
  • قلعه شاه بربر[۴]
  • آب انبارهای متعدد قدیمی[۴]
  • مسجد بلال: درشرق قیر قدیم و فاصله ۵۰۰ متری غرب قلعه پرگان مخروبه‌ای است که به مسجدبلال معروف است. نقل می‌کنندکه فردی به نام بلال قبل اززلزله ۱۳۵۱ ه. ش هرروز درآن اذان می‌گفته ودارای شبستان ومحراب بوده‌است.
  • تفرجگاه و چشمه سرآسیاب: در فاصله چندصدمتری شرق شهرک الهادی شر قیر واقع شده‌است.[۸]

منابع[ویرایش]

  1. ریسمون
  2. دیدن فایل
  3. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ «بهره‌برداری از فاز نخست پروژه گردشگری "سرآسیاب قیر"». سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری، 12 خرداد 1387. 
  5. سایت کمیته امداد
  6. شرکت سهامی آب استان فارس (پروژه سد سلمان)
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «سرزمین پریان». هفته نامه تعطیلات نو. 
  8. قیر و کارزین - معرفی اماکن گردشگری