قیر (شهر)

برای دیگر کاربردها، قیر (ابهام‌زدایی) را ببینید.

قیر
کشور	ایران
استان	فارس
شهرستان	قیر و کارزین
بخش	مرکزی
مردم
جمعیت	۱۷٫۴۲۹
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۷۷۱ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	۰۷۹۲۴۲۲
قیر روی نقشه ایران °۵۳٫۰۳۶۴شرقی °۲۸٫۴۸۱۷شمالی / ۵۳٫۰۳۶۴;۲۸٫۴۸۱۷

قیر شهری است در استان فارس در جنوب ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین قرار گرفته و مرکز شهرستان می‌باشد.

مشخصات

این شهر در ۱۸۵ کیلومتری شهر شیراز مرکز استان فارس واقع گردیده‌است آب و هوایی گرم و نسبتاً ملایم دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵۰ متر و میانگین بارندگی ۲۵۰ میلیمتر در سال می‌باشد.

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۷٫۴۲۹ نفر بوده‌است .

پیشینه

شهرستان قیر سابقه‌ای نسبتاً کهن دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی و... بدین شهرستان اشاراتی داشته‌اند و در فارسنامه ناصری این شهرستان مهد و خاستگاه دانشمندان و فرهیختگانی همچون شیخ ابوطاهر مجد الدین محمدبن یعقوب کارزینی معروف به فیروزآبادی صاحب قاموس شریف و... قلمداد گردیده است.
حاجی ملامحمد قیری:به نقل از فارسنامه ناصری,”ازعلمای این بلوک استجناب شریعت انتساب علامی حاجی ملامحمد قیری خلف الصدق زاهد عابد ملااسماعیل قیری سالها این پدر و پسر درشیراز به نشرعلوم و فتاوی اشتغال داشتند. ” آقاجانی قیری:فارسنامه ناصری درباره وی می‌گوید:در رتبه شاعری نادره زمان بود و شعربسیاری گفته و دیوانش ازمیان رفته‌است. درویش قیری:ازشاعران معروف منطقه قیروکارزین بوده وشعرهایی ازاوبه ثبت رسیده‌است. (قلعه‌های به جامانده از زمان ساسانیان نشان دهندهٔ قدمت این شهر است.(قلعهٔ شاپریون(=پرگون) و قلعه گبری)

وجه تسمیه شهر قیر

وجه تسمیه شهر قیر را به دلایل وجود جوشش قیر، داشتن درختان انبوه و فشرده که از دور بصورت سیاهی بزرگ به نظر می‌رسیده و یا روایت‌های دیگر نسبت می‌دهند مانند جمعیت بسیار زیاد. باتوجه به آثار باستانی و تاریخی بجا مانده از عهد ساسانیان و قدمت این شهر نقل می‌کنند از دلایل انتخاب اسم «قیر» برای آن این است که در گذشته‌های دور نیز این شهر همواره دارای جمعیت زیاد و درخوری بوده‌است بطوریکه نمای این شهر از دور به سیاهی و انبوهی می‌زده‌است و به همین دلیل نام قیر را برای آن برگزیده‌اند. فرهنگ فارسي معين از كتاب راحه الصدور در صفحه 2766 خود در مودر كلمه قير چنين مي نويسد قير در تركي به معني سرحد و ثغر است . محافظ سرحد مملكت و آن ظاهرا عنواني بوده مثل قير خان و مانند آن .

زلزله تاریخی ۱۳۵۱

در ۲۱ فروردین سال ۱۳۵۱ شمسی زلزله‌ای به شدت ۶٫۸ در مفیاس ریشتر باعث تخریب گسترده این شهر تاریخی شد. وتعداد زیادی از مردم در این فاجعه عظیم جان باختند.

پتانسیلهای اقتصادی

از پتانسیلهای اقتصادی که سبب توسعه روزافزون و نسبی شهر قیر و کلیه شهرستان شده‌است و در اینده نیز می‌تواند موجبات ترقی آن فراهم کند علاوه بر کشاورزی و باغداری می‌توان به وجود سد سلمان فارسی قیر اولین سد بتنی قوسی وزنی ایران واقع در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهر قیر و میادین بزرگ گاز و ذخایر انرژی در منطقه اشاره نمود. محصولات خرمای این شهر نیز از لحاظ کمی قابل توجه وبه لحاظ کیفی از بهترین خرماهای منطقه‌است.

فرهنگ و ادب

شهر قیر بواسطه هنر و ادب پروری آن امروزه دارای انجمنهای ادبی و هنری، ادبا، هنرمندان و نویسندگان زیادی است.

از شعرا و ادبای معاصر شهرستان، صاحب کتاب و اعضای اولیه و اصلی هیئت موسسین انجمن ادبی «کانون شاعران ونویسندگان فروغ» که نقش بسزایی در اولین گردهمایی‌ها، ایجادهسته تشکلهای ادبی و پیوند زدن شعر و ادبیات منطقه به سطح کشور داشته‌اند می‌توان به: جابر ترمک، عبدالمطلب خاکساری قیری، احمدکاظمیان, سید عیسی رضوی، هدایت الله باقری، روح الله محمدی قیری و محمد داود عسکری اشاره نمود.

ورزش

امکانات ورزشی

• سالنهای سرپوشیده فوتسال
• سالن بدنسازی قیر
• مجتمع ورزشی آزادی قیر
• زمین چمن شهید رضا بحرینی در قیر. :

آثار و جاذبه‌های تاریخی و دیدیی شهر

نقش رستم:در سه کیلومتری شهر قیر در بین گردنه گلومشک و گردنه سم دلدل در جاده قیر-فیروزآباد نقش برجسته یک سرباز پارتی باتیروکمان کشیده وتیردان و کلاه‌خود مربوط به دوران پارتی در صفحه‌ای به طول ۲۴۰ cm وعرض ۱۷۰cm برروی قطعه سنگی به شکل مکعب که هرجانب آن حدود ۴ متر است حکاکی شده‌است که توسط اداره باستانشناسی به شماره ۹۳۹ به ثبت رسیده‌است وقدمت آن به بیش ازدوهزارسال می‌رسدودرمنطقه به نقش رستم معروف است ودرقدیم به آن قدمگاه می‌گفته‌اند.

قلعه پرگان:مرحوم علامه دهخدا درمورد این قلعه چنین آورده‌است مردم منطقه به آن قلعه پرگون یا پریون یا پریان نیز می‌گویند. این قلعه دردوکیلومتری شهر قیراست وهم اکنون به صورت تپه‌ای ازدور درمیانه دشت نمایان است. باوقوع زلزله ۱۳۵۱ ه. ش تعدادی ازبرجکهای داخل قلعه که هنوز پابرجا بود ویران شد.

قلعه گبری:در فاصله ۵۵۰متری شهر قیر، دردامنه کوه مشرف به شهر، قلعه‌ای که به احتمال قوی قدمت آن به قبل ازاسلام ومربوط به دوران ساسانیان است.

مسجد بلال:درشرق قیرقدیم وفاصله ۵۰۰متری غرب قلعه پرگان مخروبه‌ای است که به مسجدبلال معروف است. نقل می‌کنندکه فردی به نام بلال قبل اززلزله ۱۳۵۱ ه. ش هرروز درآن اذان می‌گفته ودارای شبستان ومحراب بوده‌است.

تفرجگاه و چشمه همیشه جوشان سرآسیاب

این چشمه که در فاصله چندصدمتری شرق شهرک الهادی شر قیر واقع شده‌است.

منابع

• اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
• مختصات، پیش‌شماره
• http://www.frrw.ir/TarhhaDetails.aspx?id=33
• پایگاه خبری قیروکارزین http://www.ghirokarzin.ir